പൂര്വമുക്തം സുമംത്രം തു മുനിനാ കശ്യപേന ഹി । തേന മംത്രേണ രാജേംദ്ര കുരു കാര്യം സ്വമാത്മവാന്
"മുനിയായ കശ്യപന് മുമ്പ് പറഞ്ഞ യുക്തി, രാജാവേ, അതനുസരിച്ച് ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ നീ പ്രവർത്തിക്കണം."
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രാഹ ദൈത്യഃ പ്രതാപവാന് । പൌത്ര നൈവം കരിഷ്യേഹം മാനഭംഗം തഥാത്മനഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശക്തിയുള്ള ദൈത്യൻ പറഞ്ഞു: "പൗത്രാ, ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല, എനിക്ക് അപമാനം വരുത്തില്ല."
അന്യേ ച ബാംധവാഃ സര്വേ തമൂചുര്നയപംഡിതമ് । ബലിനോക്തം ച യത്പുണ്യം ദേവതാനാം പ്രിയംകരമ്
മറ്റു ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും, നയത്തിൽ പണ്ഡിതനായ അവനോട് പറഞ്ഞു: "ബലി പറഞ്ഞ പുണ്യം, ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായത്—"
ശക്രമാനകരം പ്രോക്തം ദാനവാനാം ഭയംകരമ് । കരിഷ്യാമോ വയം സര്വേ തപ ഏവമനുത്തമമ്
"ഇത് ഇന്ദ്രനെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, ദാനവന്മാർക്ക് ഭയങ്കരമാണ്; അതിനാൽ, നാം എല്ലാവരും ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്യും."
തപസാ നിര്ജിത്യ ദേവാന്ഹരിഷ്യാമഃ സ്വകം പദമ് । ഏവമാമംത്ര്യ തേ സര്വേ നിരാകൃത്യ ബലിം തദാ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് ഞങ്ങളുടെ സ്വന്തം സ്ഥാനമെടുക്കാമെന്ന് തീരുമാനിച്ച്, അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു, ബലി രാജാവിനെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.
വിഷ്ണോഃ സാര്ദ്ധം മഹാവൈരം ഹൃദി കൃത്വാ മഹാസുരാഃ । തപശ്ചക്രുസ്തതഃ സര്വേ ഗിരിദുര്ഗേഷു സാനുഷു
വിഷ്ണുവിനെതിരെ വലിയ വൈരാഗ്യം ഹൃദയത്തിൽ വച്ച മഹാസുരന്മാർ, എല്ലാവരും ചേർന്ന്, മലയുടെ ഉയരംകൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഏവം തേ ദാനവാഃ സര്വേ ത്യക്തരാഗാഃ സുനിശ്ചിതാഃ । കാമക്രോധവിഹീനാശ്ച നിരാഹാരാ ജിതക്ലമാഃ
അങ്ങനെ ആ ദാനവന്മാർ attachment ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ലാതെ, ഉപവാസം ചെയ്ത്, ക്ഷീണം ജയിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ- സര്വജ്ഞേന ത്വയാ പ്രോക്തം ദൈത്യദാനവസംഗരമ് । ഇദാനീം ശ്രോതുമിച്ഛാമഃ സുവ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: ദൈത്യരും ദാനവരും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞുവല്ലോ, സർവ്വജ്ഞനായവനേ; ഇപ്പോൾ നാം സുവ്രത മഹാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കസ്യ പുത്രോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ കസ്യ ഗോത്രസമുദ്ഭവഃ । കിം തപസ്തസ്യ വിപ്രസ്യ കഥമാരാധിതോ ഹരിഃ
ആ ജ്ഞാനിയായവൻ ആരുടെ മകനാണ്? ഏത് വംശത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്? ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്തതും, എങ്ങനെ ഹരിയെ പ്രസന്നനാക്കിയത്?
സൂത ഉവാച- കഥാ പ്രജ്ഞാപ്രഭാവേണ പൂര്വമേവ യഥാ ശ്രുതാ । തഥാ വിപ്രാഃ പ്രവക്ഷ്യാമി സുവ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹിമയുള്ള സുവ്രതന്റെ കഥ ഞാൻ നിങ്ങളെക്കായി പറയാം.
ചരിതം പാവനം ദിവ്യം വൈഷ്ണവം ശ്രേയആവഹമ് । ഭവതാമഗ്രതഃ സര്വം വിഷ്ണോശ്ചൈവ പ്രസാദതഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാൽ, ശുദ്ധവും ദിവ്യവും, വൈഷ്ണവമായ, ശുഭം നൽകുന്ന ആ ചരിതം ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ മുഴുവനായി പറയാം.
പൂര്വകല്പേ മഹാഭാഗാഃ സുക്ഷേത്രേ പാപനാശനേ । രേവാതീരേ സുപുണ്യേ ച തീര്ഥേ വാമനസംജ്ഞകേ
മുൻകാലിൽ, ഭാഗ്യശാലികളേ, പാപം നീക്കുന്ന വിശുദ്ധ സ്ഥലമായ രേവാനദിയുടെ തീരത്ത്, വാമന എന്ന പേരിലുള്ള തീർത്ഥത്തിൽ.
കൌശികസ്യ കുലേ ജാതഃ സോമശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । സ തു പുത്രവിഹീനസ്തു ബഹുദുഃഖസമന്വിതഃ
കൗശിക വംശത്തിൽ ജനിച്ച സോമശർമൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, മികവുറ്റവനായിരുന്നു; അവൻ കുട്ടികളില്ലാതെ, അനേകം ദുഃഖങ്ങളിൽ പെട്ടിരുന്നു.
ദാരിദ്രേണ സ ദുഃഖേന സര്വദൈവപ്രപീഡിതഃ । പുത്രോപായം ധനസ്യാപി ദിവാരാത്രൌ പ്രചിംതയേത്
ദാരിദ്ര്യവും ദുഃഖവും കൊണ്ട് എല്ലായ്പ്പോഴും പീഡിതനായ അവൻ, പുത്രനെയും ധനവും നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം പകലും രാത്രിയും ചിന്തിച്ചു.
ഏകദാ തു പ്രിയാ തസ്യ സുമനാ നാമ സുവ്രതാ । ഭര്താരം ചിംതയോപേതമധോമുഖമലക്ഷയത്
ഒരു ദിവസം, അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യ സുമനാ, സുവ്രതയും സദാചാരവതിയും ആയ അവൾ, ഭർത്താവിനെ ആലോചനയിൽ മുങ്ങിയ മുഖം താഴ്ത്തിയ നിലയിൽ കണ്ടു.
സമാലോക്യ തദാ കാംതം തമുവാച തപസ്വിനീ । ദുഃഖജാലൈരസംഖ്യൈസ്തു തവ ചിത്തം പ്രധര്ഷിതമ്
അവളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ അങ്ങനെ കണ്ടു, തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട അവൾ പറഞ്ഞു: അനേകം ദുഃഖങ്ങളുടെ വലയിൽ നിന്നാണ് നിന്റെ മനസ്സ് പീഡിതമായത്.
വ്യാമോഹേന പ്രമൂഢോസി ത്യജ ചിംതാം മഹാമതേ । മമ ദുഃഖം സമാചക്ഷ്വ സ്വസ്ഥോ ഭവ സുഖം വ്രജ
നീ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ മയങ്ങുകയാണ്; മഹാ ജ്ഞാനിയേ, ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കൂ. എന്റെ ദുഃഖം പറയൂ, മനസ്സ് ശാന്തമാക്കി സന്തോഷം നേടൂ.
നാസ്തി ചിംതാസമം ദുഃഖം കായശോഷണമേവ ഹി । യശ്ചിംതാം ത്യജ്യ വര്തേത സ സുഖേന പ്രമോദതേ
ചിന്തയെപ്പോലുള്ള ദുഃഖം മറ്റൊന്നുമില്ല, അത് ശരീരം ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നു; ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ സന്തോഷത്തോടും ആനന്ദത്തോടും ജീവിക്കുന്നു.
ചിംതായാഃ കാരണം വിപ്ര കഥയസ്വ മമാഗ്രതഃ । പ്രിയാവാക്യം സമാകര്ണ്യ സോമശര്മാബ്രവീത്പ്രിയാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, നിന്റെ ചിന്തയുടെ കാരണമെന്തെന്ന് എന്റെ മുമ്പിൽ പറയൂ; അവളുടെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സോമശർമൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോട് പറഞ്ഞു.
സോമശര്മോവാച-। ഇച്ഛയാ ചിംതിതം ഭദ്രേ ചിംതാ ദുഃഖസ്യ കാരണമ് । തത്സര്വം തു പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രുത്വാ ചൈവാവധാര്യതാമ്
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ചിന്തിച്ചത്, ഭദ്രേ; ചിന്തയാണ് ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമായത്. ഞാൻ എല്ലാം പറയാം, കേൾക്കൂ, മനസ്സിലാക്കൂ.
ന ജാനേ കേന പാപേന ധനഹീനോസ്മി സുവ്രതേ । തഥാ പുത്രവിഹീനശ്ച ഏതദ്ദുഃഖസ്യ കാരണമ്
സുവ്രതേ, എങ്ങനെയോ പാപം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ധനം നഷ്ടപ്പെട്ടത് എന്നത് എനിക്ക് അറിയില്ല; അതുപോലെ, കുട്ടികളില്ലാത്തതും എന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമാണ്.
സുമനോവാച- ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി സര്വസംദേഹനാശനമ് । സ്വരൂപമുപദേശസ്യ സര്വവിജ്ഞാനദര്ശനമ്
സുമനാ പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, ഞാൻ എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കുന്ന, ഉപദേശത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും, സർവ്വജ്ഞാനത്തിന്റെ ദർശനവും പറയാം.
ലോഭഃ പാപസ്യ ബീജം ഹി മോഹോ മൂലം ച തസ്യ ഹി । അസത്യം തസ്യ വൈ സ്കംധോ മായാ ശാഖാ സുവിസ്തരാ
പാപത്തിന്റെ വിത്ത് അതിന്റെ ലാഭമാണ്; അതിന്റെ വേരാണ് മായ. അതിന്റെ തണ്ടാണ് അസത്യം, അതിന്റെ പടർപ്പുള്ള ശാഖകൾ മായയാണ്.
ദംഭകൌടില്യപത്രാണി കുബുദ്ധ്യാ പുഷ്പിതഃ സദാ । അനൃതം തസ്യ സൌഗംധം ഫലമജ്ഞാനമേവ ച
ദംഭവും വഞ്ചനയും അതിന്റെ ഇലകൾ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും പൂക്കുന്നവ. അതിന്റെ സുഗന്ധം അസത്യമാണ്, ഫലം അജ്ഞാനമാണ്.
ഛദ്മപാഖംഡശൌര്യേര്ഷ്യാഃ ക്രൂരാഃ കൂടാശ്ച പാപിനഃ । പക്ഷിണോ മോഹവൃക്ഷസ്യ മായാശാഖാ സമാശ്രിതാഃ
ചതിയും വ്യാജമതവും കപടശൗര്യവും അസൂയയും — ഈ ക്രൂരവും കപടവുമായ പാപികൾ, മോഹത്തിന്റെ വൃക്ഷത്തിലെ മായയുടെ ശാഖകളിൽ അഭയം കണ്ടെത്തുന്ന പക്ഷികളാണ്.
അജ്ഞാനം സുഫലം തസ്യ രസോഽധര്മഃ ഫലസ്യ ഹി । തൃഷ്ണോദകേന സംവൃദ്ധാഽശ്രദ്ധാ തസ്യ ദ്രവഃ പ്രിയ
അജ്ഞാനം അതിന്റെ സമൃദ്ധമായ ഫലമാണ്; അതിന്റെ ഫലത്തിന്റെ രസം അധർമ്മമാണ്. തൃഷ്ണയുടെ വെള്ളംകൊണ്ട് വളരുന്നു; അതിന്റെ രസം, പ്രിയമേ, അശ്രദ്ധയാണ്.
അധര്മഃ സുരസസ്തസ്യ ഉത്കടോ മധുരായതേ । യാദൃശൈശ്ച ഫലൈശ്ചൈവ സുഫലോ ലോഭപാദപഃ
അധർമ്മം അതിന്റെ മധുരവും ആകർഷകവുമായ രസം, ശക്തവും രസകരവുമാണ്. അങ്ങനെ, ലാഭത്തിന്റെ വൃക്ഷം സമൃദ്ധമായി ഫലിക്കുന്നു.
അസ്യച്ഛായാം സമാശ്രിത്യ യോ നരഃ പരിതുഷ്യതേ । ഫലാനി തസ്യ ചാശ്നാതി സുപക്വാനി ദിനേദിനേ
ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ അഭയം കണ്ടെത്തി സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നവൻ, അതിന്റെ പക്വമായ ഫലങ്ങൾ ദിവസേന ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഫലാനാം തു രസേനാപി അധര്മേണ തു പാലിതഃ । സ സംതുഷ്ടോ ഭവേന്മര്ത്യഃ പതനായാഭിഗച്ഛതി
ഫലങ്ങളുടെ രസം അധർമ്മംകൊണ്ട് പോഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അതിൽ സംതൃപ്തനായ മനുഷ്യൻ പതനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
തസ്മാച്ചിംതാം പരിത്യജ്യ പുമാഁല്ലോഭം ന കാരയേത് । ധനപുത്രകലത്രാണാം ചിംതാമേകാം ന കാരയേത്
അതിനാൽ, ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച്, മനുഷ്യൻ ലാഭം ഉരുത്തിരിയരുത്; ധനം, മക്കൾ, ഭാര്യ എന്നിവയ്ക്കായി ഒരേ ചിന്തയിൽ മുഴുകരുത്.