യസ്യ വിഷ്ണുഃ സഹായശ്ച തപശ്ചൈവ ബലം തഥാ । തസ്യൈവ ച ജയോ ദൃഷ്ട ഇതി ധര്മവിദോ വിദുഃ
വിഷ്ണു കൂട്ടുകാരനാണ്, തപസ്സ്, ശക്തി എന്നിവയുള്ളവനാണ്; അവനു മാത്രം വിജയം കാണപ്പെടുന്നു എന്ന് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
യൂയം ധര്മവിഹീനാസ്തു തപഃ സത്യവിവര്ജിതാഃ । ഐംദ്രം പദം ബലേനൈവ പ്രാപ്തവംതശ്ച പൂര്വതഃ
നിങ്ങൾ ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവരാണ്, തപസും സത്യം ഇല്ല; മുൻപ് ഐന്ദ്രപദം നിങ്ങൾ ശക്തിയാൽ മാത്രമാണ് നേടിയത്.
തപോ വിനാ മഹാപ്രാജ്ഞാ ധര്മേണ യശസാ വിനാ । ബലദര്പഗുണൈഃ പുത്രാ ന പ്രാപ്യമൈന്ദ്രകം പദമ്
തപസ്സ് ഇല്ലാതെ, മഹാപ്രജ്ഞന്മാരേ, ധർമ്മം, യശസ് എന്നിവ ഇല്ലാതെ, പുത്രന്മാരെ, ശക്തി, അഹങ്കാരം, ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഐന്ദ്രപദം ലഭിക്കില്ല.
പ്രാപ്യാപ്യൈംദ്രം പദം പുത്രാസ്തതോ ഭ്രഷ്ടാ ഭവംതി ഹി । തസ്മാദ്യൂയം പ്രകുര്വംതു തപഃ പുത്രാഃ സമന്വിതാഃ
ഐന്ദ്രപദം നേടിയാലും, പുത്രന്മാരെ, അതിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ വീഴുന്നു; അതുകൊണ്ട്, പുത്രന്മാരേ, തപസ്സ് ചെയ്യണം.
അവിരോധേന സംയുക്താ ജ്ഞാനധ്യാനസമന്വിതാഃ । വൈരം ചൈവ ന കര്തവ്യം കേശവേന സമം കദാ
വിരോധം ഇല്ലാതെ, ജ്ഞാനം, ധ്യാനം എന്നിവയോടെ, നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും കേശവനോടു വൈരം ചെയ്യരുത്.
ഏവംവിധാ യദാ പുത്രാ യൂയം ധന്യാ ഭവിഷ്യഥ । പരാം സിദ്ധിം തദാ സര്വേ പ്രയാസ്യഥ ന സംശയഃ
ഇങ്ങനെ പുത്രന്മാരെ, നിങ്ങൾ ധന്യരാകും; അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പരമസിദ്ധി നേടും, സംശയമില്ല.
ഏവം സംഭാഷിതാസ്തേ തു കശ്യപേന മഹാത്മനാ । സമാകര്ണ്യ പിതുര്വാക്യം ദാനവാസ്തേ മഹൌജസഃ
മഹാത്മാവായ കശ്യപന് അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാര് അച്ഛന്റെ വാക്കുകള് ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
പ്രണമ്യ കശ്യപം ഭക്ത്യാ സമുത്ഥായ ത്വരാന്വിതാഃ । സുമംത്രം ചക്രിരേ ദൈത്യാഃ പരസ്പരസമാഹിതാഃ
ദൈത്യന്മാര് ഭക്തിയോടെ കശ്യപന് മുന്നില് നമസ്കരിച്ച് വേഗത്തില് എഴുന്നേറ്റു, ഒരുമിച്ച് ചേരുന്നവരായി ആലോചന നടത്തി.
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ താനുവാചാഥ ദാനവാന് । തപശ്ചൈവ കരിഷ്യാമോ ദുഷ്കരം സര്വദായകമ്
അതിനുശേഷം ഹിരണ്യകശിപു രാജാവ് ദാനവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "നാം വളരെ കഠിനമായ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന തപസ്സ് ചെയ്യണം."
ഹിരണ്യാക്ഷസ്തദോവാച കരിഷ്യേ ദാരുണം തപഃ । തതോ ബലേന ത്രൈലോക്യം ഗ്രഹീഷ്യേ നാത്ര സംശയഃ
ഹിരണ്യാക്ഷന് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: "ഞാന് ഭയങ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്യും; അതിന്റെ ശക്തിയാല് മൂന്ന് ലോകങ്ങളും പിടിച്ചെടുക്കും, ഇതില് സംശയമില്ല."
രണേ നിര്ജിത്യ ഗോവിംദം തമിമം പാപചേതസമ് । വ്യാപാദ്യ ദേവതാഃ സര്വാഃ പദമൈംദ്രം വ്രജാമ്യഹമ്
യുദ്ധത്തില് ഗോവിന്ദനെ ജയിച്ച്, ഈ ദുഷ്ടചിത്തനെയെ കൊല്ലുകയും, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനം നേടും.
ബലിരുവാച- ഏവം ന യുജ്യതേ കര്തും യുഷ്മാഭിര്ദിതിജേശ്വരാഃ । വിഷ്ണുനാ സഹ യദ്വൈരം തദ്വൈരം നാശകാരണമ്
ബലി പറഞ്ഞു: "ദാനവന്മാരുടെ നേതാക്കളേ, നിങ്ങള് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല; വിഷ്ണുവുമായി വൈരമുണ്ടാക്കുന്നത് നമ്മുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകില്ല."
ദാനധര്മൈസ്തഥാ പുണ്യൈസ്തപോഭിര്യജ്ഞയാജനൈഃ । തമാരാധ്യ ഹൃഷീകേശം സുഖം ഗച്ഛംതി മാനവാഃ
ദാനം, ധർമ്മം, തപസ്സ്, യജ്ഞം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യര് ഹൃഷീകേശനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി സന്തോഷം നേടുന്നു.
ഹിരണ്യകശിപുരുവാച- അഹമേവം ന കരിഷ്യേ ഹരേരാരാധനം കദാ । സ്വഭാവം തു പരിത്യജ്യ ശത്രുസേവാ പ്രചര്യതേ
ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു: "ഞാന് അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല, ഹരിയെ ആരാധിക്കില്ല; എന്റെ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് ശത്രുവിനെ സേവിക്കുന്നത് ശരിയല്ല."
മരണാദധികം തം തു മാനയംതി ഹി പംഡിതാഃ । വിഷ്ണോഃ സേവാ ന വൈ കാര്യാ മയാ ചാന്യൈശ്ച ദാനവൈഃ
മരണത്തെക്കാള് വലിയവനെ പണ്ഡിതന്മാര് ആദരിക്കുന്നു; വിഷ്ണുവിനെ സേവിക്കുന്നത് ഞാനും മറ്റു ദാനവന്മാരും ചെയ്യേണ്ടതല്ല.
തമുവാച മഹാത്മാനം ബലിഃ പിതാമഹം പുനഃ । ധര്മശാസ്ത്രേഷു യദ്ദൃഷ്ടം മുനിഭിസ്തത്ത്വവേദിഭിഃ
ബലി വീണ്ടും മഹാത്മാവായ പിതാമഹനോട് പറഞ്ഞു: "ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ സത്യം അറിയുന്ന മുനികൾ കണ്ടതെന്താണോ—"
രാജനീതിയുതം മംത്രം ശത്രോശ്ചൈവ പ്രധാനതഃ । ഹീനമാത്മാനമാജ്ഞായ രിപും തം ബലിനം തഥാ
"രാജനീതിയോടൊപ്പം ശത്രുവിനെ കുറിച്ച് പ്രധാനമായും, തനിക്കുള്ള ദൗർബല്യവും ശത്രുവിന്റെ ശക്തിയും മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് യുക്തി."
തസ്യ പാര്ശ്വേ പ്രഗത്വൈവ ജയകാലം പ്രതീക്ഷയേത് । ദീപച്ഛായാം സമാശ്രിത്യ തമോ വസതി സര്വദാ
"അവന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു ജയിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സമയത്തെ കാത്തിരിക്കണം; ദീപത്തിന്റെ നിഴലിൽ എപ്പോഴും ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു."
സ്നേഹം ദശാഗതം പ്രേക്ഷ്യ ദീപസ്യാപി മഹാബലമ് । പ്രകാശം യാതി വേഗേന തമശ്ച വര്ദ്ധതേ പുനഃ
"ദീപത്തിലെ എണ്ണയുടെ നില കാണുമ്പോൾ, വലിയ ദീപത്തിന്റെ വെളിച്ചം വേഗത്തിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇരുണ്ടിയും വീണ്ടും കൂടുന്നു."
തഥാ പ്രസാദയേച്ഛന്നഃ സ്നേഹം നിര്ദിശ്യ തത്ത്വതഃ । സ്നേഹം കൃത്വാസുരൈഃ സാര്ദ്ധം ധര്മഭാവൈഃ സുരദ്വിഷഃ
"അങ്ങനെ, സ്നേഹം സത്യമായി കാണിച്ച് രഹസ്യമായി പ്രീതിപ്പെടുത്തണം; അസുരന്മാരോടൊപ്പം സ്നേഹം പുലർത്തി, ദേവദ്വേഷികൾ ധർമ്മപാതത്തിൽ നടക്കുന്നു."
പൂര്വമുക്തം സുമംത്രം തു മുനിനാ കശ്യപേന ഹി । തേന മംത്രേണ രാജേംദ്ര കുരു കാര്യം സ്വമാത്മവാന്
"മുനിയായ കശ്യപന് മുമ്പ് പറഞ്ഞ യുക്തി, രാജാവേ, അതനുസരിച്ച് ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ നീ പ്രവർത്തിക്കണം."
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രാഹ ദൈത്യഃ പ്രതാപവാന് । പൌത്ര നൈവം കരിഷ്യേഹം മാനഭംഗം തഥാത്മനഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശക്തിയുള്ള ദൈത്യൻ പറഞ്ഞു: "പൗത്രാ, ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല, എനിക്ക് അപമാനം വരുത്തില്ല."
അന്യേ ച ബാംധവാഃ സര്വേ തമൂചുര്നയപംഡിതമ് । ബലിനോക്തം ച യത്പുണ്യം ദേവതാനാം പ്രിയംകരമ്
മറ്റു ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും, നയത്തിൽ പണ്ഡിതനായ അവനോട് പറഞ്ഞു: "ബലി പറഞ്ഞ പുണ്യം, ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായത്—"
ശക്രമാനകരം പ്രോക്തം ദാനവാനാം ഭയംകരമ് । കരിഷ്യാമോ വയം സര്വേ തപ ഏവമനുത്തമമ്
"ഇത് ഇന്ദ്രനെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, ദാനവന്മാർക്ക് ഭയങ്കരമാണ്; അതിനാൽ, നാം എല്ലാവരും ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്യും."
തപസാ നിര്ജിത്യ ദേവാന്ഹരിഷ്യാമഃ സ്വകം പദമ് । ഏവമാമംത്ര്യ തേ സര്വേ നിരാകൃത്യ ബലിം തദാ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് ഞങ്ങളുടെ സ്വന്തം സ്ഥാനമെടുക്കാമെന്ന് തീരുമാനിച്ച്, അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു, ബലി രാജാവിനെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.
വിഷ്ണോഃ സാര്ദ്ധം മഹാവൈരം ഹൃദി കൃത്വാ മഹാസുരാഃ । തപശ്ചക്രുസ്തതഃ സര്വേ ഗിരിദുര്ഗേഷു സാനുഷു
വിഷ്ണുവിനെതിരെ വലിയ വൈരാഗ്യം ഹൃദയത്തിൽ വച്ച മഹാസുരന്മാർ, എല്ലാവരും ചേർന്ന്, മലയുടെ ഉയരംകൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഏവം തേ ദാനവാഃ സര്വേ ത്യക്തരാഗാഃ സുനിശ്ചിതാഃ । കാമക്രോധവിഹീനാശ്ച നിരാഹാരാ ജിതക്ലമാഃ
അങ്ങനെ ആ ദാനവന്മാർ attachment ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ലാതെ, ഉപവാസം ചെയ്ത്, ക്ഷീണം ജയിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ- സര്വജ്ഞേന ത്വയാ പ്രോക്തം ദൈത്യദാനവസംഗരമ് । ഇദാനീം ശ്രോതുമിച്ഛാമഃ സുവ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: ദൈത്യരും ദാനവരും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞുവല്ലോ, സർവ്വജ്ഞനായവനേ; ഇപ്പോൾ നാം സുവ്രത മഹാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കസ്യ പുത്രോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ കസ്യ ഗോത്രസമുദ്ഭവഃ । കിം തപസ്തസ്യ വിപ്രസ്യ കഥമാരാധിതോ ഹരിഃ
ആ ജ്ഞാനിയായവൻ ആരുടെ മകനാണ്? ഏത് വംശത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്? ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്തതും, എങ്ങനെ ഹരിയെ പ്രസന്നനാക്കിയത്?
സൂത ഉവാച- കഥാ പ്രജ്ഞാപ്രഭാവേണ പൂര്വമേവ യഥാ ശ്രുതാ । തഥാ വിപ്രാഃ പ്രവക്ഷ്യാമി സുവ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹിമയുള്ള സുവ്രതന്റെ കഥ ഞാൻ നിങ്ങളെക്കായി പറയാം.