തപോധ്യാനസമായുക്തം താരണായ ഹി തം സുതാഃ । പതനായ പാതകം പ്രോക്തം സര്വദൈവ ന സംശയഃ
തപസ്സും ധ്യാനവും ചേർന്നത് മോചനത്തിനാണ്, പുത്രന്മാരേ; പാപം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത് എപ്പോഴും വീഴ്ചയ്ക്കാണ്, സംശയം ഇല്ല.
ബലേന പരിവാരേണ ആഭിജാത്യേന പുത്രകാഃ । പുണ്യഹീനസ്യ പുംസോ വൈ തദ്ബലം വികലായതേ
ശക്തിയും കൂട്ടായ്മയും ഉന്നത വംശവും കൊണ്ടാണ്, പുത്രന്മാരേ; പുണ്യമില്ലാത്ത പുരുഷന്റെ ശക്തി അശക്തമാകുന്നു.
ഉന്നതാ ഗിരിദുര്ഗേഷു വൃക്ഷാഃ സംതി സുപുത്രകാഃ । പതംതി വാതവേഗേന സമൂലാസ്തു ഘനാസ്തഥാ
പർവതകോട്ടകളിൽ ഉയർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, നല്ല പുത്രന്മാരേ; എന്നാൽ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ അവയും വേരോടെ വീഴുന്നു, മേഘങ്ങൾപോലും.
സത്യധര്മവിഹീനാസ്തേ തഥായാംതി യമക്ഷയമ് । സാധാരണഃ പ്രാണിനാം ച ധര്മ ഏഷ സുപുത്രകാഃ
സത്യം ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർ യമന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; ഇത് എല്ലാ ജീവികൾക്കും സാധാരണമായ നിയമമാണ്, നല്ല പുത്രന്മാരേ.
യേന സംതരതേ ജംതുരിഹ ചൈവ പരത്ര ച । തദ്യുഷ്മാഭിഃ പരിത്യക്തം സത്യം ധര്മസമന്വിതമ്
ഇവിടെയും പരലോകത്തും ജീവികൾ കടന്നു പോകുന്നത് സത്യം ധർമ്മം ചേർന്നതുകൊണ്ടാണ്; അതാണ് നിങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചത്.
അധര്മമാസ്ഥിതം പുത്രാ യുഷ്മാഭിഃ സത്യവര്ജിതൈഃ । സത്യധര്മതപോഭ്രഷ്ടാഃ പതിതാ ദുഃഖസാഗരേ
പുത്രന്മാരെ, നിങ്ങൾ സത്യം ഇല്ലാതെ അധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു; സത്യം, ധർമ്മം, തപസ് എന്നിവയിൽ നിന്ന് വീണു, ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ദേവാശ്ച സത്യസംപന്നാഃ ശ്രേയസാ ച സമന്വിതാഃ । തപഃ ശാംതിദമോപേതാഃ സുപുണ്യാ പാപവര്ജിതാഃ
ദേവന്മാർ സത്യം കൊണ്ടും, ശുഭം കൊണ്ടും സമ്പന്നരാണ്; തപസ്സ്, ശാന്തി, ദമം എന്നിവയോടെ, അവർ വളരെ പുണ്യവാന്മാരും പാപരഹിതരുമാണ്.
യത്ര സത്യം ച ധര്മശ്ച തപഃ പുണ്യം തഥൈവ ച । യത്ര വിഷ്ണുര്ഹൃഷീകേശോ ജയസ്തത്ര പ്രദൃശ്യതേ
സത്യം, ധർമ്മം, തപസ്, പുണ്യം ഇവയുള്ളിടത്തും, വിഷ്ണു, ഹൃഷീകേശൻ ഉള്ളിടത്തും, അവിടെ വിജയമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
തേഷാം സഹായഃ സംഭൂതോ വാസുദേവഃ സനാതനഃ । തസ്മാജ്ജയംതി തേ ദേവാഃ സത്യധര്മസമന്വിതാഃ
വാസുദേവൻ, ശാശ്വതൻ, അവർക്കു കൂട്ടുകാരനായി വന്നിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സത്യം, ധർമ്മം ഉള്ള ദേവന്മാർ വിജയിക്കുന്നു.
സഹായേന ബലേനൈവ പൌരുഷേണ തഥൈവ ച । ഭവംതഃ കില വൈ പുത്രാസ്തപഃ സത്യവിവര്ജിതാഃ
കൂട്ടുകാരൻ, ശക്തി, ശ്രമം എന്നിവകൊണ്ടാണ്, പുത്രന്മാരെ, നിങ്ങൾ തപസും സത്യവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നത്.
യസ്യ വിഷ്ണുഃ സഹായശ്ച തപശ്ചൈവ ബലം തഥാ । തസ്യൈവ ച ജയോ ദൃഷ്ട ഇതി ധര്മവിദോ വിദുഃ
വിഷ്ണു കൂട്ടുകാരനാണ്, തപസ്സ്, ശക്തി എന്നിവയുള്ളവനാണ്; അവനു മാത്രം വിജയം കാണപ്പെടുന്നു എന്ന് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
യൂയം ധര്മവിഹീനാസ്തു തപഃ സത്യവിവര്ജിതാഃ । ഐംദ്രം പദം ബലേനൈവ പ്രാപ്തവംതശ്ച പൂര്വതഃ
നിങ്ങൾ ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവരാണ്, തപസും സത്യം ഇല്ല; മുൻപ് ഐന്ദ്രപദം നിങ്ങൾ ശക്തിയാൽ മാത്രമാണ് നേടിയത്.
തപോ വിനാ മഹാപ്രാജ്ഞാ ധര്മേണ യശസാ വിനാ । ബലദര്പഗുണൈഃ പുത്രാ ന പ്രാപ്യമൈന്ദ്രകം പദമ്
തപസ്സ് ഇല്ലാതെ, മഹാപ്രജ്ഞന്മാരേ, ധർമ്മം, യശസ് എന്നിവ ഇല്ലാതെ, പുത്രന്മാരെ, ശക്തി, അഹങ്കാരം, ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഐന്ദ്രപദം ലഭിക്കില്ല.
പ്രാപ്യാപ്യൈംദ്രം പദം പുത്രാസ്തതോ ഭ്രഷ്ടാ ഭവംതി ഹി । തസ്മാദ്യൂയം പ്രകുര്വംതു തപഃ പുത്രാഃ സമന്വിതാഃ
ഐന്ദ്രപദം നേടിയാലും, പുത്രന്മാരെ, അതിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ വീഴുന്നു; അതുകൊണ്ട്, പുത്രന്മാരേ, തപസ്സ് ചെയ്യണം.
അവിരോധേന സംയുക്താ ജ്ഞാനധ്യാനസമന്വിതാഃ । വൈരം ചൈവ ന കര്തവ്യം കേശവേന സമം കദാ
വിരോധം ഇല്ലാതെ, ജ്ഞാനം, ധ്യാനം എന്നിവയോടെ, നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും കേശവനോടു വൈരം ചെയ്യരുത്.
ഏവംവിധാ യദാ പുത്രാ യൂയം ധന്യാ ഭവിഷ്യഥ । പരാം സിദ്ധിം തദാ സര്വേ പ്രയാസ്യഥ ന സംശയഃ
ഇങ്ങനെ പുത്രന്മാരെ, നിങ്ങൾ ധന്യരാകും; അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പരമസിദ്ധി നേടും, സംശയമില്ല.
ഏവം സംഭാഷിതാസ്തേ തു കശ്യപേന മഹാത്മനാ । സമാകര്ണ്യ പിതുര്വാക്യം ദാനവാസ്തേ മഹൌജസഃ
മഹാത്മാവായ കശ്യപന് അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാര് അച്ഛന്റെ വാക്കുകള് ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
പ്രണമ്യ കശ്യപം ഭക്ത്യാ സമുത്ഥായ ത്വരാന്വിതാഃ । സുമംത്രം ചക്രിരേ ദൈത്യാഃ പരസ്പരസമാഹിതാഃ
ദൈത്യന്മാര് ഭക്തിയോടെ കശ്യപന് മുന്നില് നമസ്കരിച്ച് വേഗത്തില് എഴുന്നേറ്റു, ഒരുമിച്ച് ചേരുന്നവരായി ആലോചന നടത്തി.
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ താനുവാചാഥ ദാനവാന് । തപശ്ചൈവ കരിഷ്യാമോ ദുഷ്കരം സര്വദായകമ്
അതിനുശേഷം ഹിരണ്യകശിപു രാജാവ് ദാനവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "നാം വളരെ കഠിനമായ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന തപസ്സ് ചെയ്യണം."
ഹിരണ്യാക്ഷസ്തദോവാച കരിഷ്യേ ദാരുണം തപഃ । തതോ ബലേന ത്രൈലോക്യം ഗ്രഹീഷ്യേ നാത്ര സംശയഃ
ഹിരണ്യാക്ഷന് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: "ഞാന് ഭയങ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്യും; അതിന്റെ ശക്തിയാല് മൂന്ന് ലോകങ്ങളും പിടിച്ചെടുക്കും, ഇതില് സംശയമില്ല."
രണേ നിര്ജിത്യ ഗോവിംദം തമിമം പാപചേതസമ് । വ്യാപാദ്യ ദേവതാഃ സര്വാഃ പദമൈംദ്രം വ്രജാമ്യഹമ്
യുദ്ധത്തില് ഗോവിന്ദനെ ജയിച്ച്, ഈ ദുഷ്ടചിത്തനെയെ കൊല്ലുകയും, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനം നേടും.
ബലിരുവാച- ഏവം ന യുജ്യതേ കര്തും യുഷ്മാഭിര്ദിതിജേശ്വരാഃ । വിഷ്ണുനാ സഹ യദ്വൈരം തദ്വൈരം നാശകാരണമ്
ബലി പറഞ്ഞു: "ദാനവന്മാരുടെ നേതാക്കളേ, നിങ്ങള് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല; വിഷ്ണുവുമായി വൈരമുണ്ടാക്കുന്നത് നമ്മുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകില്ല."
ദാനധര്മൈസ്തഥാ പുണ്യൈസ്തപോഭിര്യജ്ഞയാജനൈഃ । തമാരാധ്യ ഹൃഷീകേശം സുഖം ഗച്ഛംതി മാനവാഃ
ദാനം, ധർമ്മം, തപസ്സ്, യജ്ഞം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യര് ഹൃഷീകേശനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി സന്തോഷം നേടുന്നു.
ഹിരണ്യകശിപുരുവാച- അഹമേവം ന കരിഷ്യേ ഹരേരാരാധനം കദാ । സ്വഭാവം തു പരിത്യജ്യ ശത്രുസേവാ പ്രചര്യതേ
ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു: "ഞാന് അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല, ഹരിയെ ആരാധിക്കില്ല; എന്റെ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് ശത്രുവിനെ സേവിക്കുന്നത് ശരിയല്ല."
മരണാദധികം തം തു മാനയംതി ഹി പംഡിതാഃ । വിഷ്ണോഃ സേവാ ന വൈ കാര്യാ മയാ ചാന്യൈശ്ച ദാനവൈഃ
മരണത്തെക്കാള് വലിയവനെ പണ്ഡിതന്മാര് ആദരിക്കുന്നു; വിഷ്ണുവിനെ സേവിക്കുന്നത് ഞാനും മറ്റു ദാനവന്മാരും ചെയ്യേണ്ടതല്ല.
തമുവാച മഹാത്മാനം ബലിഃ പിതാമഹം പുനഃ । ധര്മശാസ്ത്രേഷു യദ്ദൃഷ്ടം മുനിഭിസ്തത്ത്വവേദിഭിഃ
ബലി വീണ്ടും മഹാത്മാവായ പിതാമഹനോട് പറഞ്ഞു: "ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ സത്യം അറിയുന്ന മുനികൾ കണ്ടതെന്താണോ—"
രാജനീതിയുതം മംത്രം ശത്രോശ്ചൈവ പ്രധാനതഃ । ഹീനമാത്മാനമാജ്ഞായ രിപും തം ബലിനം തഥാ
"രാജനീതിയോടൊപ്പം ശത്രുവിനെ കുറിച്ച് പ്രധാനമായും, തനിക്കുള്ള ദൗർബല്യവും ശത്രുവിന്റെ ശക്തിയും മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് യുക്തി."
തസ്യ പാര്ശ്വേ പ്രഗത്വൈവ ജയകാലം പ്രതീക്ഷയേത് । ദീപച്ഛായാം സമാശ്രിത്യ തമോ വസതി സര്വദാ
"അവന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു ജയിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സമയത്തെ കാത്തിരിക്കണം; ദീപത്തിന്റെ നിഴലിൽ എപ്പോഴും ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു."
സ്നേഹം ദശാഗതം പ്രേക്ഷ്യ ദീപസ്യാപി മഹാബലമ് । പ്രകാശം യാതി വേഗേന തമശ്ച വര്ദ്ധതേ പുനഃ
"ദീപത്തിലെ എണ്ണയുടെ നില കാണുമ്പോൾ, വലിയ ദീപത്തിന്റെ വെളിച്ചം വേഗത്തിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇരുണ്ടിയും വീണ്ടും കൂടുന്നു."
തഥാ പ്രസാദയേച്ഛന്നഃ സ്നേഹം നിര്ദിശ്യ തത്ത്വതഃ । സ്നേഹം കൃത്വാസുരൈഃ സാര്ദ്ധം ധര്മഭാവൈഃ സുരദ്വിഷഃ
"അങ്ങനെ, സ്നേഹം സത്യമായി കാണിച്ച് രഹസ്യമായി പ്രീതിപ്പെടുത്തണം; അസുരന്മാരോടൊപ്പം സ്നേഹം പുലർത്തി, ദേവദ്വേഷികൾ ധർമ്മപാതത്തിൽ നടക്കുന്നു."