അധര്മേണാപി പാപേന വര്തിതാഃ പാപചേതസഃ । സൂദിതാ വാസുദേവേന സമരേ ചക്രപാണിനാ
അധർമ്മവും പാപവും ചെയ്ത ദുഷ്ടചിത്തരായവർ യുദ്ധത്തിൽ ചക്രധാരിയായ വാസുദേവൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യോസാവാത്മാ മയോക്തഃ പൂര്വമേവ തവാഗ്രതഃ । സോയം വിഷ്ണുര്ന സംദേഹോ ധര്മാത്മാ സര്വപാലകഃ
നിനക്ക് മുമ്പ് ഞാൻ പറഞ്ഞ ആത്മാവാണ് വിഷ്ണു തന്നെയെന്ന് സംശയമില്ല; അദ്ദേഹം ധർമ്മപരനും എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷകനുമാണ്.
ദൈത്യകായേഷു യഃ സ്വസ്ഥഃ പാപമേവ സമാസ്ഥിതഃ । ജഘ്നിവാന്ദാനവാന്ദേവി സ ച ക്രുദ്ധോ മഹാമതിഃ
ദേവി, പാപം മാത്രം സ്വീകരിച്ച് ദൈത്യരുടെ ശരീരത്തിൽ ശാന്തമായി വസിക്കുന്ന മഹാമതിയും ക്രുദ്ധനും ആയ അദ്ദേഹം ദാനവരെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലിച്ചു.
സ ബാഹ്യാഭ്യംതരേ ഭൂത്വാ തവ പുത്രാ നിപാതിതാഃ । യേന ചോത്പാദിതാ ദേവി തേനൈവ വിനിപാതിതാഃ
അവൻ അകത്തും പുറത്തും ആയിത്തീർന്നു, അവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പുത്രന്മാരെ തകർത്തത്; അവരെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ തന്നെയാണ് അവരെ നശിപ്പിച്ചത്.
നൈഷാം മോഹസ്തു കര്തവ്യോ ഭവത്യാ വചനം ശൃണു । പാപേന വര്തതേ യോസൌ സ ഏവ നിധനം വ്രജേത്
നീ അവരുടെ വഞ്ചനയിൽ പെടേണ്ട; എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു: പാപത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ destruction-നു വിധേയനാകും.
തസ്മാന്മോഹം പരിത്യജ്യ സദാധര്മം സമാശ്രയ । ദിതിരുവാച- ഏവമസ്തു മഹാഭാഗ കരിഷ്യേ വചനം തവ
അതിനാൽ മോഹം വിട്ട്, എപ്പോഴും ധർമ്മം സ്വീകരിക്കണം.
കശ്യപം ച മുനിശ്രേഷ്ഠമേവമാഭാഷ്യ ദുഃഖിതാ । സംബോധിതാ സാ മുനിനാ ദുഃഖം സംത്യജ്യ സംസ്ഥിതാ
ദിതി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ, അതു തന്നെയാകട്ടെ; ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും.
ഋഷയ ഊചുഃ- തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ ഹിരണ്യകശിപൂത്തരാഃ । യുദ്ധാദ്ഭഗ്നാസ്തു കിം കുര്യുര്വ്യവസായം മഹാമതേ
ഋഷികൾ ചോദിച്ചു: മഹാമതിയേ, യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ എല്ലാ ദാനവരും പിന്നീട് എന്ത് ചെയ്തു?
വിസ്തരേണാപി നോ ബ്രൂഹി തേഷാം വൃത്തമനുത്തമമ് । ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ സര്വേ ത്വത്തോ വൈ സാംപ്രതം ദ്വിജ
അവരുടെ ഉത്തമമായ പ്രവർത്തനം വിശദമായി പറയൂ; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇപ്പോൾ അതു നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഭഗ്നാ രണാത്തു തേ സര്വേ ബലഹീനാസ്തു വൈ തദാ । ഗതദര്പാഃ സുദുഃഖാര്താ ദൈത്യാസ്തേ പിതരം ഗതാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ശേഷം, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട്, അഭിമാനം വിട്ട്, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ദൈത്യർ അവരുടെ പിതാവിനെ സമീപിച്ചു.
ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ തേ സര്വേ സമൂചുഃ കശ്യപം തദാ । ദാനവാ ഊചുഃ- ഭവദ്വീര്യാത്സമുത്പത്തിരസ്മാകം ദ്വിജസത്തമ
അവരെല്ലാം ഭക്തിയോടെ കശ്യപനെ വന്ദിച്ചു, പിന്നെ പറഞ്ഞു:
ദേവതാനാം മഹാഭാഗ ദാനവാനാം തഥൈവ ച । വയം ച ദാനവാഃ സര്വേ ബലവീര്യപരാക്രമാഃ
ദാനവർ പറഞ്ഞു: ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, നിന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഞങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം; മഹാഭാഗ, ദേവന്മാർക്കും ദാനവർക്കും ഒരുപോലെ.
ഉപായജ്ഞാഃ സുധീരാശ്ച ഉദ്യമേന സമന്വിതാഃ । വയം തു ബഹവസ്താത ദേവാസ്ത്വല്പാസ്തഥൈവ ച
അവലംബവും വീര്യവും പരാക്രമവും ഉള്ള ഞങ്ങൾ ദാനവർ, ഉപായത്തിൽ നിപുണരും ഉത്സാഹമുള്ളവരും; പിതാവേ, ഞങ്ങൾ പലരും, ദേവന്മാർ കുറവാണ്.
കഥം ജയംതി തേ സര്വേ വയം ഭഗ്നാ മഹാഹവാത് । തത്കിം വൈ കാരണം താത ബലതേജഃ സമന്വിതാഃ
വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർ എങ്ങനെ ജയിക്കുന്നു, ഞങ്ങൾ തോറ്റുപോകുന്നു? പിതാവേ, ശക്തിയും തേജസും ഉള്ളവരായിട്ടും കാരണമെന്താണ്?
മത്തനാഗസഹസ്രാണാമേകൈകസ്യ മഹാമതേ । ബലമസ്തി ച ദൈത്യസ്യ നാസ്തി ദേവേഷു താദൃശമ്
മഹാമതിയേ, ഓരോ ദൈത്യനും ആയിരം മദ്യപാനി ആനകളുടെ ശക്തിയുണ്ട്; അത്തരം ശക്തി ദേവന്മാരിൽ ഇല്ല.
ജയശ്ച ദൃശ്യതേ താത ദേവേഷ്വേവ മഹാഹവേ । തത്സര്വം കഥയസ്വൈവ സംശയംഛേത്തുമര്ഹസി
പിതാവേ, വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് മാത്രം ജയം കാണുന്നു; ഞങ്ങളുടെ സംശയം നീക്കാൻ എല്ലാം പറയണം.
കശ്യപ ഉവാച- ശൃണുധ്വം പുത്രകാഃ സര്വേ ജയസ്യാപി ച കാരണമ് । യസ്മാദ്ധി ദേവതാഃ സര്വേ സമരേ ജയിനോഽഭവന്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ പുത്രന്മാരെ, ദേവന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിൽ ജയം ലഭിച്ച കാരണം കേൾക്കൂ.
വീര്യനിര്വാപകസ്താതോ മാതാക്ഷേത്രമിദം സദാ । ധാരണേ പാലനേ ചൈവ പോഷണേ ച യഥൈവ ഹി
പിതാവേ, മാതാവിന്റെ ഗർഭം വീര്യത്തെ കുറയ്ക്കുന്നു; പോഷണം, സംരക്ഷണം, നിലനിർത്തൽ എന്നിവയിൽ അതേപോലെയാണ്.
കിം കുര്യാദ്വിഷമാര്ഥേ തു പിതാ പുത്രേ ച വൈ തഥാ । അത്ര പ്രധാനം കര്മൈവ മാമേവം ബുദ്ധിരാശ്രിതാ
വിഷം സംബന്ധിച്ച കാര്യത്തിൽ ഒരു പിതാവും, അതുപോലെ ഒരു പുത്രനും എന്ത് ചെയ്യണം? ഇവിടെ പ്രധാനമാണ് പ്രവർത്തി മാത്രം; അതാണ് എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചതായ ധാരണ.
ദ്വൈവിധ്യം കര്മസംബംധം പാപപുണ്യസമുദ്ഭവമ് । സത്യമേവ സമാശ്രിത്യ ക്രിയതേ ധര്മ ഉത്തമഃ
പ്രവർത്തിയുമായി ബന്ധം ഇരട്ടമാണ്, പാപവും പുണ്യവും മൂലമാണ് അതിന്റെ ഉത്ഭവം. സത്യം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഉത്തമമായ ധർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
തപോധ്യാനസമായുക്തം താരണായ ഹി തം സുതാഃ । പതനായ പാതകം പ്രോക്തം സര്വദൈവ ന സംശയഃ
തപസ്സും ധ്യാനവും ചേർന്നത് മോചനത്തിനാണ്, പുത്രന്മാരേ; പാപം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത് എപ്പോഴും വീഴ്ചയ്ക്കാണ്, സംശയം ഇല്ല.
ബലേന പരിവാരേണ ആഭിജാത്യേന പുത്രകാഃ । പുണ്യഹീനസ്യ പുംസോ വൈ തദ്ബലം വികലായതേ
ശക്തിയും കൂട്ടായ്മയും ഉന്നത വംശവും കൊണ്ടാണ്, പുത്രന്മാരേ; പുണ്യമില്ലാത്ത പുരുഷന്റെ ശക്തി അശക്തമാകുന്നു.
ഉന്നതാ ഗിരിദുര്ഗേഷു വൃക്ഷാഃ സംതി സുപുത്രകാഃ । പതംതി വാതവേഗേന സമൂലാസ്തു ഘനാസ്തഥാ
പർവതകോട്ടകളിൽ ഉയർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, നല്ല പുത്രന്മാരേ; എന്നാൽ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ അവയും വേരോടെ വീഴുന്നു, മേഘങ്ങൾപോലും.
സത്യധര്മവിഹീനാസ്തേ തഥായാംതി യമക്ഷയമ് । സാധാരണഃ പ്രാണിനാം ച ധര്മ ഏഷ സുപുത്രകാഃ
സത്യം ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർ യമന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; ഇത് എല്ലാ ജീവികൾക്കും സാധാരണമായ നിയമമാണ്, നല്ല പുത്രന്മാരേ.
യേന സംതരതേ ജംതുരിഹ ചൈവ പരത്ര ച । തദ്യുഷ്മാഭിഃ പരിത്യക്തം സത്യം ധര്മസമന്വിതമ്
ഇവിടെയും പരലോകത്തും ജീവികൾ കടന്നു പോകുന്നത് സത്യം ധർമ്മം ചേർന്നതുകൊണ്ടാണ്; അതാണ് നിങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചത്.
അധര്മമാസ്ഥിതം പുത്രാ യുഷ്മാഭിഃ സത്യവര്ജിതൈഃ । സത്യധര്മതപോഭ്രഷ്ടാഃ പതിതാ ദുഃഖസാഗരേ
പുത്രന്മാരെ, നിങ്ങൾ സത്യം ഇല്ലാതെ അധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു; സത്യം, ധർമ്മം, തപസ് എന്നിവയിൽ നിന്ന് വീണു, ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ദേവാശ്ച സത്യസംപന്നാഃ ശ്രേയസാ ച സമന്വിതാഃ । തപഃ ശാംതിദമോപേതാഃ സുപുണ്യാ പാപവര്ജിതാഃ
ദേവന്മാർ സത്യം കൊണ്ടും, ശുഭം കൊണ്ടും സമ്പന്നരാണ്; തപസ്സ്, ശാന്തി, ദമം എന്നിവയോടെ, അവർ വളരെ പുണ്യവാന്മാരും പാപരഹിതരുമാണ്.
യത്ര സത്യം ച ധര്മശ്ച തപഃ പുണ്യം തഥൈവ ച । യത്ര വിഷ്ണുര്ഹൃഷീകേശോ ജയസ്തത്ര പ്രദൃശ്യതേ
സത്യം, ധർമ്മം, തപസ്, പുണ്യം ഇവയുള്ളിടത്തും, വിഷ്ണു, ഹൃഷീകേശൻ ഉള്ളിടത്തും, അവിടെ വിജയമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
തേഷാം സഹായഃ സംഭൂതോ വാസുദേവഃ സനാതനഃ । തസ്മാജ്ജയംതി തേ ദേവാഃ സത്യധര്മസമന്വിതാഃ
വാസുദേവൻ, ശാശ്വതൻ, അവർക്കു കൂട്ടുകാരനായി വന്നിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സത്യം, ധർമ്മം ഉള്ള ദേവന്മാർ വിജയിക്കുന്നു.
സഹായേന ബലേനൈവ പൌരുഷേണ തഥൈവ ച । ഭവംതഃ കില വൈ പുത്രാസ്തപഃ സത്യവിവര്ജിതാഃ
കൂട്ടുകാരൻ, ശക്തി, ശ്രമം എന്നിവകൊണ്ടാണ്, പുത്രന്മാരെ, നിങ്ങൾ തപസും സത്യവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നത്.