ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ ക്ലൈബ്യം മാ ഭജ സുപ്രിയേ । അയമേവ പരം ബ്രഹ്മ അയമേവ സനാതനഃ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ, മനസ്സിന് സമാധാനം നേടുക; ദൗർബല്യം സ്വീകരിക്കരുത്, പ്രിയേ. ഇതാണ് പരമ ബ്രഹ്മവും, ഇതാണ് ശാശ്വതവും.
അയമാത്മസ്വരൂപേണ ദൈത്യ ദേവേഷു സംസ്ഥിതഃ । അയം ബ്രഹ്മാ അയം രുദ്രോ ഹ്യയം വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ
ഈ ആത്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ, ദാനവന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഇതു നിലകൊള്ളുന്നു. ഇതാണ് ബ്രഹ്മാവും, ഇതാണ് രുദ്രനും, ഇതാണ് ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവും.
അയം സൃജതി വിശ്വാനി അയം പാലയതേ പ്രജാഃ । സംഹരത്യേഷ ധര്മാത്മാ ധര്മരൂപീ ജനാര്ദനഃ
ഇവൻ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ധർമ്മസ്വരൂപിയായ ജനാർദ്ദനൻ എല്ലാം സംഹരിക്കുന്നു.
അനേനോത്പാദിതാ ദേവാ ദാനവാശ്ചൈവ സുപ്രിയ । ദേവാശ്ചാധര്മനിര്മുക്താ ധര്മഹീനാഃ സുതാസ്തവ
ഇവൻ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു, പ്രിയേ. ദേവന്മാർ അധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാണ്, നിന്റെ മക്കൾക്ക് ധർമ്മമില്ല.
ധര്മോയം മാധവസ്യാംഗം സര്വദൈവൈശ്ച പാലിതമ് । ധര്മം ച ചിംതയേദ്ദേവി ധര്മം ചൈവ തു പാലയേത്
ധർമ്മം മാധവന്റെ അവയവമാണ്, ദേവന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ദേവി, ധർമ്മത്തെ ചിന്തിക്കുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ പാലിക്കുകയും ചെയ്യണം.
തസ്യ വിഷ്ണുഃ സ ധര്മാത്മാ സര്വദൈവ പ്രസാദവാന് । ധര്മേണ വര്തിതാ ദേവാഃ സത്യേന തപസാ കില
ധർമ്മാത്മാവായ വിഷ്ണു അവനോട് എല്ലായ്പ്പോഴും അനുകമ്പയുള്ളവനാണ്; ദേവന്മാർ ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും തപസ്സിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
യേഷാം വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നോ വൈ ധര്മസ്തൈരിഹ പാലിതഃ । വിഷ്ണോഃ കായമിദം ധര്മം സത്യം ഹൃദയമേവ ച
വിഷ്ണു പ്രസന്നനായവർക്കാണ് ഇവിടെ ധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നത്; ധർമ്മം വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരവും, സത്യം അവന്റെ ഹൃദയവുമാണ്.
യസ്തൌ പാലയതേ നിത്യം തസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതി । ദൂഷയേദ്യഃ സത്യധര്മൌ പാപമേവ പ്രപാലയേത്
ആ ധർമ്മവും സത്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും പാലിക്കുന്നവനോട് വിഷ്ണു പ്രസന്നനാകും; എന്നാൽ അവയെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നവൻ പാപം മാത്രം വളർത്തും.
തസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രകുപ്യേത നാശയേദതിവീര്യവാന് । വൈഷ്ണവൈഃ പാലിതം ധര്മം തപഃ സത്യേന സംസ്ഥിതൈഃ
വിഷ്ണു അവനോട് കോപിച്ചു, അതീവശക്തിയോടെ അവനെ നശിപ്പിക്കും; വൈഷ്ണവന്മാർ തപസ്സിലും സത്യത്തിലും നിലകൊണ്ട് ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കുന്നു.
തേഷാം പ്രസന്നോ ധര്മാത്മാ രക്ഷാമേവം കരോതി ച । തവ പുത്രാ ദനോഃ പുത്രാഃ സൈംഹികേയാസ്തഥൈവ ച
അവർക്കു ധർമ്മാത്മാവായവൻ പ്രസന്നനായി സംരക്ഷണം നൽകുന്നു; നിന്റെ മക്കൾ ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്, സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാരും അതുപോലെയാണ്.
അധര്മേണാപി പാപേന വര്തിതാഃ പാപചേതസഃ । സൂദിതാ വാസുദേവേന സമരേ ചക്രപാണിനാ
അധർമ്മവും പാപവും ചെയ്ത ദുഷ്ടചിത്തരായവർ യുദ്ധത്തിൽ ചക്രധാരിയായ വാസുദേവൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യോസാവാത്മാ മയോക്തഃ പൂര്വമേവ തവാഗ്രതഃ । സോയം വിഷ്ണുര്ന സംദേഹോ ധര്മാത്മാ സര്വപാലകഃ
നിനക്ക് മുമ്പ് ഞാൻ പറഞ്ഞ ആത്മാവാണ് വിഷ്ണു തന്നെയെന്ന് സംശയമില്ല; അദ്ദേഹം ധർമ്മപരനും എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷകനുമാണ്.
ദൈത്യകായേഷു യഃ സ്വസ്ഥഃ പാപമേവ സമാസ്ഥിതഃ । ജഘ്നിവാന്ദാനവാന്ദേവി സ ച ക്രുദ്ധോ മഹാമതിഃ
ദേവി, പാപം മാത്രം സ്വീകരിച്ച് ദൈത്യരുടെ ശരീരത്തിൽ ശാന്തമായി വസിക്കുന്ന മഹാമതിയും ക്രുദ്ധനും ആയ അദ്ദേഹം ദാനവരെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലിച്ചു.
സ ബാഹ്യാഭ്യംതരേ ഭൂത്വാ തവ പുത്രാ നിപാതിതാഃ । യേന ചോത്പാദിതാ ദേവി തേനൈവ വിനിപാതിതാഃ
അവൻ അകത്തും പുറത്തും ആയിത്തീർന്നു, അവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പുത്രന്മാരെ തകർത്തത്; അവരെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ തന്നെയാണ് അവരെ നശിപ്പിച്ചത്.
നൈഷാം മോഹസ്തു കര്തവ്യോ ഭവത്യാ വചനം ശൃണു । പാപേന വര്തതേ യോസൌ സ ഏവ നിധനം വ്രജേത്
നീ അവരുടെ വഞ്ചനയിൽ പെടേണ്ട; എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു: പാപത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ destruction-നു വിധേയനാകും.
തസ്മാന്മോഹം പരിത്യജ്യ സദാധര്മം സമാശ്രയ । ദിതിരുവാച- ഏവമസ്തു മഹാഭാഗ കരിഷ്യേ വചനം തവ
അതിനാൽ മോഹം വിട്ട്, എപ്പോഴും ധർമ്മം സ്വീകരിക്കണം.
കശ്യപം ച മുനിശ്രേഷ്ഠമേവമാഭാഷ്യ ദുഃഖിതാ । സംബോധിതാ സാ മുനിനാ ദുഃഖം സംത്യജ്യ സംസ്ഥിതാ
ദിതി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ, അതു തന്നെയാകട്ടെ; ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും.
ഋഷയ ഊചുഃ- തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ ഹിരണ്യകശിപൂത്തരാഃ । യുദ്ധാദ്ഭഗ്നാസ്തു കിം കുര്യുര്വ്യവസായം മഹാമതേ
ഋഷികൾ ചോദിച്ചു: മഹാമതിയേ, യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ എല്ലാ ദാനവരും പിന്നീട് എന്ത് ചെയ്തു?
വിസ്തരേണാപി നോ ബ്രൂഹി തേഷാം വൃത്തമനുത്തമമ് । ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ സര്വേ ത്വത്തോ വൈ സാംപ്രതം ദ്വിജ
അവരുടെ ഉത്തമമായ പ്രവർത്തനം വിശദമായി പറയൂ; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇപ്പോൾ അതു നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഭഗ്നാ രണാത്തു തേ സര്വേ ബലഹീനാസ്തു വൈ തദാ । ഗതദര്പാഃ സുദുഃഖാര്താ ദൈത്യാസ്തേ പിതരം ഗതാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ശേഷം, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട്, അഭിമാനം വിട്ട്, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ദൈത്യർ അവരുടെ പിതാവിനെ സമീപിച്ചു.
ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ തേ സര്വേ സമൂചുഃ കശ്യപം തദാ । ദാനവാ ഊചുഃ- ഭവദ്വീര്യാത്സമുത്പത്തിരസ്മാകം ദ്വിജസത്തമ
അവരെല്ലാം ഭക്തിയോടെ കശ്യപനെ വന്ദിച്ചു, പിന്നെ പറഞ്ഞു:
ദേവതാനാം മഹാഭാഗ ദാനവാനാം തഥൈവ ച । വയം ച ദാനവാഃ സര്വേ ബലവീര്യപരാക്രമാഃ
ദാനവർ പറഞ്ഞു: ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, നിന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഞങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം; മഹാഭാഗ, ദേവന്മാർക്കും ദാനവർക്കും ഒരുപോലെ.
ഉപായജ്ഞാഃ സുധീരാശ്ച ഉദ്യമേന സമന്വിതാഃ । വയം തു ബഹവസ്താത ദേവാസ്ത്വല്പാസ്തഥൈവ ച
അവലംബവും വീര്യവും പരാക്രമവും ഉള്ള ഞങ്ങൾ ദാനവർ, ഉപായത്തിൽ നിപുണരും ഉത്സാഹമുള്ളവരും; പിതാവേ, ഞങ്ങൾ പലരും, ദേവന്മാർ കുറവാണ്.
കഥം ജയംതി തേ സര്വേ വയം ഭഗ്നാ മഹാഹവാത് । തത്കിം വൈ കാരണം താത ബലതേജഃ സമന്വിതാഃ
വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർ എങ്ങനെ ജയിക്കുന്നു, ഞങ്ങൾ തോറ്റുപോകുന്നു? പിതാവേ, ശക്തിയും തേജസും ഉള്ളവരായിട്ടും കാരണമെന്താണ്?
മത്തനാഗസഹസ്രാണാമേകൈകസ്യ മഹാമതേ । ബലമസ്തി ച ദൈത്യസ്യ നാസ്തി ദേവേഷു താദൃശമ്
മഹാമതിയേ, ഓരോ ദൈത്യനും ആയിരം മദ്യപാനി ആനകളുടെ ശക്തിയുണ്ട്; അത്തരം ശക്തി ദേവന്മാരിൽ ഇല്ല.
ജയശ്ച ദൃശ്യതേ താത ദേവേഷ്വേവ മഹാഹവേ । തത്സര്വം കഥയസ്വൈവ സംശയംഛേത്തുമര്ഹസി
പിതാവേ, വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് മാത്രം ജയം കാണുന്നു; ഞങ്ങളുടെ സംശയം നീക്കാൻ എല്ലാം പറയണം.
കശ്യപ ഉവാച- ശൃണുധ്വം പുത്രകാഃ സര്വേ ജയസ്യാപി ച കാരണമ് । യസ്മാദ്ധി ദേവതാഃ സര്വേ സമരേ ജയിനോഽഭവന്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ പുത്രന്മാരെ, ദേവന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിൽ ജയം ലഭിച്ച കാരണം കേൾക്കൂ.
വീര്യനിര്വാപകസ്താതോ മാതാക്ഷേത്രമിദം സദാ । ധാരണേ പാലനേ ചൈവ പോഷണേ ച യഥൈവ ഹി
പിതാവേ, മാതാവിന്റെ ഗർഭം വീര്യത്തെ കുറയ്ക്കുന്നു; പോഷണം, സംരക്ഷണം, നിലനിർത്തൽ എന്നിവയിൽ അതേപോലെയാണ്.
കിം കുര്യാദ്വിഷമാര്ഥേ തു പിതാ പുത്രേ ച വൈ തഥാ । അത്ര പ്രധാനം കര്മൈവ മാമേവം ബുദ്ധിരാശ്രിതാ
വിഷം സംബന്ധിച്ച കാര്യത്തിൽ ഒരു പിതാവും, അതുപോലെ ഒരു പുത്രനും എന്ത് ചെയ്യണം? ഇവിടെ പ്രധാനമാണ് പ്രവർത്തി മാത്രം; അതാണ് എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചതായ ധാരണ.
ദ്വൈവിധ്യം കര്മസംബംധം പാപപുണ്യസമുദ്ഭവമ് । സത്യമേവ സമാശ്രിത്യ ക്രിയതേ ധര്മ ഉത്തമഃ
പ്രവർത്തിയുമായി ബന്ധം ഇരട്ടമാണ്, പാപവും പുണ്യവും മൂലമാണ് അതിന്റെ ഉത്ഭവം. സത്യം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഉത്തമമായ ധർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.