ഭവച്ഛരണമായാതം മാമേവം പരിരക്ഷയ । ഏവം സംഭാഷിതം തസ്യ ധ്യാനമാകര്ണ്യ തദ്വചഃ
ഞാൻ നിന്റെ ശരണമായാണ് വന്നത്; ഈ സാംസാരിക കഠിനതയിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധ്യാനം അവന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു.
സമുവാച പുനശ്ചാപി തമാത്മാനം പ്രഹൃഷ്ടവാന് । നൈവ ത്യാജ്യോസ്മ്യഹം താത സര്വകര്മസുനിശ്ചിതഃ
അതിനുശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ, ധ്യാനം വീണ്ടും ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'സഖാവേ, ഞാൻ എല്ലാകർമ്മങ്ങളിലും ഉറപ്പുള്ളതുകൊണ്ട് എന്നെ വിട്ടൊഴിയാൻ പാടില്ല.'
ത്വയൈവ വീതരാഗേണ വിവേകേന സദൈവ ഹി । ധ്യാനയുക്തോ ഭവസ്വ ത്വമാത്മാനമവലോകയ
നീ വേരുപെടുത്തലും വിവേകവും കൈവശം വെച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കണം. നിന്റെ ആത്മാവിനെ നീ സ്വയം നിരീക്ഷിക്കണം.
ആത്മവാംസ്ത്വം സ്ഥിരോ ഭൂത്വാ നിരാതംകോ വികല്പിതഃ । യഥാ ദീപോ നിവാതസ്ഥഃ കജ്ജലം വമതേ സ്ഥിരഃ
നീ ആത്മാവിൽ ഉറച്ചു, ഭയമോ സംശയമോ ഇല്ലാതെ, അചഞ്ചലനായി ഇരിക്കണം. കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വെച്ചിരിക്കുന്ന വിളക്ക് പോലെ നീ സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളണം.
തഥാ ദോഷാന്പ്രജ്വലിത്വാ നിര്വാണം ഹി പ്രയാസ്യതി । ഏകാംതസ്ഥോ നിരാഹാരോ മിതാശീ ഭവ സര്വദാ
ഇങ്ങനെ ദോഷങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചാൽ, മോക്ഷം നേടാം. നീ എപ്പോഴും ഒറ്റയ്ക്കും, ഉപവാസത്തോടെയും, അളവിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചും ജീവിക്കണം.
നിര്ദ്വംദ്വഃ ശബ്ദസംഹീനോ നിശ്ചലോ ഹ്യാസനേ സ്ഥിതഃ । ആത്മാനമാത്മനാ ധ്യായന്മമൈവ സ്ഥിരബുദ്ധിനാ
ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, ശബ്ദരഹിതനായി, അചഞ്ചലനായി ഇരുന്ന്, സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ ആത്മാവിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം, ഞാൻ ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
പ്രാപ്സ്യസേ പരമം സ്ഥാനം തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
നീ പരമാവസ്ഥയിലേക്കും, വിഷ്ണുവിന്റെ അത്യുത്തമമായ നിലയിലേക്കും എത്തും.
നവമോഽധ്യായഃ കശ്യപ ഉവാച- ഏവം സംബോധിതസ്തത്ര ആത്മാ ധ്യാനാദികൈസ്തദാ । ത്യക്തുകാമഃ സ തത്കാര്യം പംചാത്മകം സ ബുദ്ധിമാന്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ഉപദേശം ലഭിച്ച ശേഷം, ആത്മാവ് ധ്യാനാദികളിലൂടെ, വിട്ടുവിടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ, ആ അഞ്ചു പ്രവർത്തനങ്ങളും ബുദ്ധിപൂർവ്വം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
നിമിത്താന്യേവ പശ്യൈവ പ്രാപ്യ താംസ്താന്പ്രയാതി സഃ । വിഹായ കായം നിര്ലക്ഷ്യം പതിതം നൈവ പശ്യതി
അവൻ കാരണംമാത്രങ്ങൾ മാത്രം കാണുന്നു; അവയെ പ്രാപിച്ച ശേഷം, ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, അതിനെ കാണാതെ, ലക്ഷണമില്ലാതെ വിട്ടുപോകുന്നു.
സഹവര്ദ്ധിതയോര്നാസ്തി സംബംധഃ പ്രാണ ദേഹയോഃ । ധനപുത്രകലത്രൈശ്ച സംബംധഃ കേന ഹേതുനാ
ശ്വാസവും ശരീരവും ഒരുമിച്ച് വളരുന്നുവെങ്കിലും, അവയ്ക്കിടയിൽ ബന്ധമില്ല. അപ്പോൾ, ധനം, മക്കൾ, ഭാര്യ എന്നിവയുമായി ബന്ധം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ ക്ലൈബ്യം മാ ഭജ സുപ്രിയേ । അയമേവ പരം ബ്രഹ്മ അയമേവ സനാതനഃ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ, മനസ്സിന് സമാധാനം നേടുക; ദൗർബല്യം സ്വീകരിക്കരുത്, പ്രിയേ. ഇതാണ് പരമ ബ്രഹ്മവും, ഇതാണ് ശാശ്വതവും.
അയമാത്മസ്വരൂപേണ ദൈത്യ ദേവേഷു സംസ്ഥിതഃ । അയം ബ്രഹ്മാ അയം രുദ്രോ ഹ്യയം വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ
ഈ ആത്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ, ദാനവന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഇതു നിലകൊള്ളുന്നു. ഇതാണ് ബ്രഹ്മാവും, ഇതാണ് രുദ്രനും, ഇതാണ് ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവും.
അയം സൃജതി വിശ്വാനി അയം പാലയതേ പ്രജാഃ । സംഹരത്യേഷ ധര്മാത്മാ ധര്മരൂപീ ജനാര്ദനഃ
ഇവൻ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ധർമ്മസ്വരൂപിയായ ജനാർദ്ദനൻ എല്ലാം സംഹരിക്കുന്നു.
അനേനോത്പാദിതാ ദേവാ ദാനവാശ്ചൈവ സുപ്രിയ । ദേവാശ്ചാധര്മനിര്മുക്താ ധര്മഹീനാഃ സുതാസ്തവ
ഇവൻ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു, പ്രിയേ. ദേവന്മാർ അധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാണ്, നിന്റെ മക്കൾക്ക് ധർമ്മമില്ല.
ധര്മോയം മാധവസ്യാംഗം സര്വദൈവൈശ്ച പാലിതമ് । ധര്മം ച ചിംതയേദ്ദേവി ധര്മം ചൈവ തു പാലയേത്
ധർമ്മം മാധവന്റെ അവയവമാണ്, ദേവന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ദേവി, ധർമ്മത്തെ ചിന്തിക്കുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ പാലിക്കുകയും ചെയ്യണം.
തസ്യ വിഷ്ണുഃ സ ധര്മാത്മാ സര്വദൈവ പ്രസാദവാന് । ധര്മേണ വര്തിതാ ദേവാഃ സത്യേന തപസാ കില
ധർമ്മാത്മാവായ വിഷ്ണു അവനോട് എല്ലായ്പ്പോഴും അനുകമ്പയുള്ളവനാണ്; ദേവന്മാർ ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും തപസ്സിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
യേഷാം വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നോ വൈ ധര്മസ്തൈരിഹ പാലിതഃ । വിഷ്ണോഃ കായമിദം ധര്മം സത്യം ഹൃദയമേവ ച
വിഷ്ണു പ്രസന്നനായവർക്കാണ് ഇവിടെ ധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നത്; ധർമ്മം വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരവും, സത്യം അവന്റെ ഹൃദയവുമാണ്.
യസ്തൌ പാലയതേ നിത്യം തസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതി । ദൂഷയേദ്യഃ സത്യധര്മൌ പാപമേവ പ്രപാലയേത്
ആ ധർമ്മവും സത്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും പാലിക്കുന്നവനോട് വിഷ്ണു പ്രസന്നനാകും; എന്നാൽ അവയെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നവൻ പാപം മാത്രം വളർത്തും.
തസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രകുപ്യേത നാശയേദതിവീര്യവാന് । വൈഷ്ണവൈഃ പാലിതം ധര്മം തപഃ സത്യേന സംസ്ഥിതൈഃ
വിഷ്ണു അവനോട് കോപിച്ചു, അതീവശക്തിയോടെ അവനെ നശിപ്പിക്കും; വൈഷ്ണവന്മാർ തപസ്സിലും സത്യത്തിലും നിലകൊണ്ട് ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കുന്നു.
തേഷാം പ്രസന്നോ ധര്മാത്മാ രക്ഷാമേവം കരോതി ച । തവ പുത്രാ ദനോഃ പുത്രാഃ സൈംഹികേയാസ്തഥൈവ ച
അവർക്കു ധർമ്മാത്മാവായവൻ പ്രസന്നനായി സംരക്ഷണം നൽകുന്നു; നിന്റെ മക്കൾ ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്, സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാരും അതുപോലെയാണ്.
അധര്മേണാപി പാപേന വര്തിതാഃ പാപചേതസഃ । സൂദിതാ വാസുദേവേന സമരേ ചക്രപാണിനാ
അധർമ്മവും പാപവും ചെയ്ത ദുഷ്ടചിത്തരായവർ യുദ്ധത്തിൽ ചക്രധാരിയായ വാസുദേവൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യോസാവാത്മാ മയോക്തഃ പൂര്വമേവ തവാഗ്രതഃ । സോയം വിഷ്ണുര്ന സംദേഹോ ധര്മാത്മാ സര്വപാലകഃ
നിനക്ക് മുമ്പ് ഞാൻ പറഞ്ഞ ആത്മാവാണ് വിഷ്ണു തന്നെയെന്ന് സംശയമില്ല; അദ്ദേഹം ധർമ്മപരനും എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷകനുമാണ്.
ദൈത്യകായേഷു യഃ സ്വസ്ഥഃ പാപമേവ സമാസ്ഥിതഃ । ജഘ്നിവാന്ദാനവാന്ദേവി സ ച ക്രുദ്ധോ മഹാമതിഃ
ദേവി, പാപം മാത്രം സ്വീകരിച്ച് ദൈത്യരുടെ ശരീരത്തിൽ ശാന്തമായി വസിക്കുന്ന മഹാമതിയും ക്രുദ്ധനും ആയ അദ്ദേഹം ദാനവരെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലിച്ചു.
സ ബാഹ്യാഭ്യംതരേ ഭൂത്വാ തവ പുത്രാ നിപാതിതാഃ । യേന ചോത്പാദിതാ ദേവി തേനൈവ വിനിപാതിതാഃ
അവൻ അകത്തും പുറത്തും ആയിത്തീർന്നു, അവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പുത്രന്മാരെ തകർത്തത്; അവരെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ തന്നെയാണ് അവരെ നശിപ്പിച്ചത്.
നൈഷാം മോഹസ്തു കര്തവ്യോ ഭവത്യാ വചനം ശൃണു । പാപേന വര്തതേ യോസൌ സ ഏവ നിധനം വ്രജേത്
നീ അവരുടെ വഞ്ചനയിൽ പെടേണ്ട; എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു: പാപത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ destruction-നു വിധേയനാകും.
തസ്മാന്മോഹം പരിത്യജ്യ സദാധര്മം സമാശ്രയ । ദിതിരുവാച- ഏവമസ്തു മഹാഭാഗ കരിഷ്യേ വചനം തവ
അതിനാൽ മോഹം വിട്ട്, എപ്പോഴും ധർമ്മം സ്വീകരിക്കണം.
കശ്യപം ച മുനിശ്രേഷ്ഠമേവമാഭാഷ്യ ദുഃഖിതാ । സംബോധിതാ സാ മുനിനാ ദുഃഖം സംത്യജ്യ സംസ്ഥിതാ
ദിതി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ, അതു തന്നെയാകട്ടെ; ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും.
ഋഷയ ഊചുഃ- തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ ഹിരണ്യകശിപൂത്തരാഃ । യുദ്ധാദ്ഭഗ്നാസ്തു കിം കുര്യുര്വ്യവസായം മഹാമതേ
ഋഷികൾ ചോദിച്ചു: മഹാമതിയേ, യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ എല്ലാ ദാനവരും പിന്നീട് എന്ത് ചെയ്തു?
വിസ്തരേണാപി നോ ബ്രൂഹി തേഷാം വൃത്തമനുത്തമമ് । ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ സര്വേ ത്വത്തോ വൈ സാംപ്രതം ദ്വിജ
അവരുടെ ഉത്തമമായ പ്രവർത്തനം വിശദമായി പറയൂ; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇപ്പോൾ അതു നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഭഗ്നാ രണാത്തു തേ സര്വേ ബലഹീനാസ്തു വൈ തദാ । ഗതദര്പാഃ സുദുഃഖാര്താ ദൈത്യാസ്തേ പിതരം ഗതാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ശേഷം, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട്, അഭിമാനം വിട്ട്, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ദൈത്യർ അവരുടെ പിതാവിനെ സമീപിച്ചു.