രാത്രൌ സ്വപ്നാന്പ്രപശ്യേത ദിവാ ചൈതന്യവര്ജിതഃ । വൈകല്യേന തഥാംഗാനാം വ്യാപ്തോ ദേവി ദിനേദിനേ
രാത്രിയിൽ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണുന്നു; പകലിൽ അവൻ ബോധം ഇല്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ദേവി, അവൻ അവന്റെ അവയവങ്ങൾ ദൈനംദിനം ക്ഷയപ്പെടുന്നതിൽ പീഡിതനാകുന്നു.
സംസാരേ ഭ്രമമാണേന വൈരാഗ്യം തത്ര ദര്ശിതമ് । നിഃശംകം ബംധുഹീനം ച പ്രശാംതം തുഷ്ടമേവ ച
ഈ ലോകത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്നവനിൽ വിരക്തി പ്രകടമാകുന്നു; സംശയമില്ലാതെ, ബന്ധുക്കളില്ലാതെ, സമാധാനത്തോടും തൃപ്തിയോടും കൂടിയാണ് അവൻ.
തമുവാച തദാത്മാ വൈ കാമക്രോധവിവര്ജിതമ് । കോ ഭവാന്നഗ്നരൂപേണ കഥം മിത്രൈര്ന ലജ്ജസേ
അപ്പോൾ ആ ആത്മാവ്, ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ലാതെ, ചോദിച്ചു: നീ ആരാണ്, ഈ നഗ്നരൂപത്തിൽ? സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഇടയിൽ നിന്നെക്കുറിച്ച് ലജ്ജിക്കാതെ എങ്ങനെ നിൽക്കുന്നു?
യത്ര ലോകാഃ സ്ത്രിയോ വൃദ്ധാ യുവത്യോ മാതരസ്തഥാ । ഏതാസാം ഹി ഗതോ മധ്യേ ന ബിഭേഷി അനാവൃതഃ
ഇവിടെ പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, വയോധികർ, യുവതികൾ, അമ്മമാർ എന്നിവരുണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, നീ അവരുടെ ഇടയിൽ നഗ്നനായി പോയി, ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
വീതരാഗ ഉവാച- കോ ഹ്യത്ര നഗ്നോ ദൃശ്യേത ന നഗ്നോസ്മീതി വൈ കദാ । സുസംബദ്ധസ്ത്വമേവാപി പരിധാന സമന്വിതഃ
വിരാഗി പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ആരാണ് നഗ്നനായി കാണപ്പെടുന്നത്? ഞാൻ ഒരിക്കലും നഗ്നനല്ല. നീയോ, വസ്ത്രം ധരിച്ച് കെട്ടിപ്പിടിച്ചവനാണ്.
ന നഗ്നോസ്മി കദാ ദിവ്യഭവാന്നഗ്നഃ പ്രദൃശ്യതേ । ഇംദ്രിയാര്ഥവശേവര്തീ മര്യാദാപരിവര്ജിതഃ
ഞാൻ ഒരിക്കലും നഗ്നനല്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അവയുടെ വസ്തുക്കൾക്കും അടിമയായ്, നിയന്ത്രണം ഉപേക്ഷിച്ചവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ നഗ്നനായി കാണപ്പെടുന്നത്.
ആത്മോവാച- പുരുഷസ്യ കാ ഹി മര്യാദാ താമാചക്ഷ്വ ച സുവ്രത । വിസ്തരേണ മഹാപ്രാജ്ഞ യദി ജാനാസി നിശ്ചിതമ്
ആത്മാവ് ചോദിച്ചു: ഒരു മനുഷ്യനു എന്താണ് നിയന്ത്രണം? അതു നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക, മഹാപണ്ഡിതനായ സദ്വ്രതനേ, നീ അതു ഉറപ്പോടെ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ.
വീതരാഗോ മഹാപ്രാജ്ഞസ്തമുവാച മഹാമതിഃ । സുസ്ഥൈര്യം ഭജതേ ചിത്തം സുഖദുഃഖേഷു നിത്യദാ
വിരാഗിയും മഹാപണ്ഡിതനും ഉത്തരം പറഞ്ഞു: സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും മനസ്സ് എപ്പോഴും ഉറച്ചതായിരിക്കും.
ക്ലേശിതം സര്വഭാവൈശ്ച തേഷുതേഷു പരിത്യജേത് । അഥ ലജ്ജാം പ്രവക്ഷ്യാമി മനോ യാ നിര്വിശത്യലമ്
എല്ലാ അവസ്ഥകളാലും പീഡിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവയെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ഇനി മനസ്സ് മുഴുവനായി പ്രവേശിക്കുന്ന ലജ്ജയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയും.
മയാദ്യൈവം ന കര്തവ്യം നഗ്നഃ സ്ഥാനവിവര്ജിതഃ । പശ്ചാത്താപേ സുസംലീനഃ സാ ലജ്ജാ പരികഥ്യതേ
ഇന്ന് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്, നഗ്നനായി നില്ക്കരുത് എന്ന് മനസ്സിൽ തോന്നി; പിന്നീടു ആഴത്തിൽ പശ്ചാത്താപം അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ അതാണ് ലജ്ജ എന്നു പറയുന്നത്.
കസ്യ ലജ്ജാ പ്രകര്തവ്യാ ദ്വിതീയോ നാസ്തി സര്വദാ । ഏകശ്ച പുരുഷോ ദിവ്യഃ കസ്യ കിംചിന്ന നാശയേത്
ആർക്കാണ് ലജ്ജ വേണമെന്ന് പറയേണ്ടത്? ഒരിക്കലും രണ്ടാമൻ ഇല്ല. മനുഷ്യൻ ഒറ്റയ്ക്കും ദൈവികനുമാണ്; അവന്റെ എന്തെങ്കിലും നശിപ്പിക്കാൻ ആരുമില്ല.
അഥ ലോകാന്പ്രവക്ഷ്യാമി യേ ത്വയാ പരികീര്തിതാഃ । യഥാ കുലാലകശ്ചക്രേ മൃത്പിംഡം ച നിധാപയേത്
നീ പറഞ്ഞ ആ ജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയും: ഒരു കുശവൻ ചക്രത്തിൽ മണ്ണ് വെക്കുന്നതുപോലെ,
ഭ്രാമയിത്വാ തു സൂത്രേണ നാനാഭേദാന്പ്രകാശയേത് । ഭാംഡാനാം തു സഹസ്രാണി സ്വേച്ഛയാ മതിസംസ്ഥിതഃ
അവൻ തന്തിയാൽ അതിനെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് പല രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ആയിരക്കണക്കിന് പാത്രങ്ങൾ അവന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, ബുദ്ധിയനുസരിച്ച് സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
തഥായം സൃജതേ ധാതാ നാനാരൂപാണി നാന്യഥാ । പശ്ചാദ്വിനാശമായാംതി യേനകേനാപി ഹേതുനാ
അതു പോലെ തന്നെ, സ്രഷ്ടാവ് പല രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മറ്റെന്തുമല്ല. പിന്നീട് അവ എന്തെങ്കിലും കാരണങ്ങളാൽ നശിക്കുന്നു.
സര്വദൈവ സ്ഥിതാ യേ ച യേ ലോകാശ്ച സനാതനാഃ । തേഷാം ലജ്ജാ പ്രകര്തവ്യാ നാവര്തംതേ ഹി തേ ഭുവി
എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നവരും ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങളും, അവർക്കാണ് ലജ്ജ വേണ്ടത്; അവർ ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചുവരുന്നില്ല.
ആകാശവായുതേജാംസി പൃഥ്വീ ചാപശ്ച പംചമഃ । അമീ ലോകാഃ പ്രകാശംതേ യേ ച സര്വത്ര സംസ്ഥിതാഃ
ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ഭൂമി, വെള്ളം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചാമത്തേതും—ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നു.
സത്ത്വാനാമംഗദേശേഷു പംചൈതേഷു സുസംസ്ഥിതാഃ । സര്വത്രൈവ ച വര്തംതേ കസ്യ ലജ്ജാ വിധീയതേ
സകല ജീവികളും ഈ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളിലും ശരീരത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗത്തും ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അവ എവിടെയും നിലനിൽക്കുന്നു—ആർക്കാണ് ലജ്ജ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നത്?
സ്ത്രീണാം രൂപം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം താത സാംപ്രതമ് । യഥാഘടസഹസ്രേഷുസോദകേഷുവിരാജതേ
സ്ത്രീകളുടെ രൂപത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയും; ഈ സമയത്ത് കേൾക്കൂ, പ്രിയനേ: ആയിരക്കണക്കിന് കലശങ്ങളിൽ വെള്ളം എങ്ങനെ തിളങ്ങുന്നുവോ,
ഏകശ്ചംദ്രോ ഹി സര്വത്ര ഭവാംസ്തദ്വദ്വിരാജതേ । ഗതോ ജംതുസഹസ്രേഷു മോഹചക്രേ മഹാത്മവാന്
ഒരു ചന്ദ്രൻ പോലെ എല്ലായിടത്തും പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, മഹാത്മാവും മോഹത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങിയ അനേകം ജീവികളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ എല്ലായിടത്തും തിളങ്ങുന്നു.
സ്ഥാവരേഷു ച സര്വേഷു ജംഗമേഷു തഥാ ഭവാന് । യോനിദ്വാരേണ പാപേന മായാമോഹമയേന വൈ
സ്ഥാവര ജീവികളിലും ചലിക്കുന്നവരിലും, പാപവും മായാമോഹവും കൊണ്ടുള്ള ജന്മദ്വാരത്തിലൂടെ നീ പ്രവേശിക്കുന്നു.
കുചാഭ്യാം ച നിതംബാഭ്യാം വയസാ ച വിരാജതേ । ഹൃന്മാംസസ്യാധികാ വൃദ്ധിര്ദൃഷ്ടാ ചാത്ര ന സംശയഃ
അവൾ കുചങ്ങളും നിതംബങ്ങളും യൗവനവും കൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നു; ഹൃദയത്തിലെ മാംസത്തിന്റെ വർദ്ധനവ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പതനായ ച ലോകാനാം മോഹരൂപം വിദര്ശിതമ് । നഭവത്യേവ സാ നാരീ യാ ത്വയാ പരികീര്തിതാ
ലോകങ്ങളുടെ വീഴ്ചയ്ക്കായി അവളുടെ മോഹരൂപം കാണിക്കുന്നു; നീ പറഞ്ഞ aquela സ്ത്രീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല.
ലീലയാ കുരുതേ ധാതാ വിനോദായ സദാത്മനഃ । യഥാ നാര്യാസ്തഥാ പുംസോ ജീവഃ സര്വത്ര സംസ്ഥിതഃ
സൃഷ്ടാവ് തന്റെ ലീലയിൽ എപ്പോഴും സ്വയം സന്തോഷത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു; സ്ത്രീയിൽ എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ പുരുഷനിലും ജീവൻ എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നു.
കുചയോനിവിഹീനാ യേ ജീവന്മുക്താഃ സദൈവ ഹി । നരസ്തു പുരുഷഃ പ്രോക്തോ നാരീ പ്രകൃതിരുച്യതേ
കുചയും യോണിയും ഇല്ലാത്തവർ എപ്പോഴും ജീവന്മുക്തരാണ്; പുരുഷൻ 'പുരുഷൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, സ്ത്രീ 'പ്രകൃതി' എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
രമതേ തേന വൈ സാര്ദ്ധം ന മുക്താ ഹി കദാചന । ഭവാന്പ്രകൃതിസംയുക്തഃ പുരുഷേഷു പ്രദൃശ്യതേ
അവൻ അവളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഒരിക്കലും മോചനം നേടുന്നില്ല; നീ പ്രകൃതിയോടൊപ്പം പുരുഷന്മാരിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
കഃ കസ്യ കുരുതേ ലജ്ജാമേവം ജ്ഞാത്വാ സുഖം വ്രജ । വൃദ്ധാം സ്ത്രിയം പ്രവക്ഷ്യാമി സദാവൃദ്ധാം വരാനനേ
ഇതറിഞ്ഞാൽ ആരാണ് ആരോടു ലജ്ജിക്കേണ്ടത്? സന്തോഷത്തിലേക്ക് നീയു പോകു. ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് വൃദ്ധയായ സ്ത്രീയെ വിവരിക്കും, എപ്പോഴും വൃദ്ധയായവളെ, മനോഹരമുഖമുള്ളവളേ.
ത്വചാ ജര്ജരതാം യാതാ യസ്യാപ്യംഗേ വരാനനേ । ശ്വേതൈശ്ചൈവ തഥാകേശൈഃ പലിതൈശ്ച സമാകുലാ
അവളുടെ ത്വക്ക് ചുരുണ്ടിരിക്കുന്നു, മനോഹരമുഖമുള്ളവളേ, അവളുടെ അംഗങ്ങളും അങ്ങനെ; വെള്ളയും ചാരയും നിറമുള്ള മുടിയിൽ അവൾ വിഷമിക്കുന്നു.
ബലഹീനാഥ ദീനാപി വ്യാപിതാ വലിനാ തദാ । നേയം വൃദ്ധാ ഭവേന്നാരീ പരം വൃദ്ധാ ച കഥ്യതേ
അവൾ ബലഹീനയും ദീനയുമാണ്, ചുരുക്കുകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വൃദ്ധയായ സ്ത്രീയെ സ്ത്രീയെന്നു പറയുന്നില്ല, വൃദ്ധയെന്നു മാത്രം പറയുന്നു.
ഏതസ്യാ ലക്ഷണം പ്രോക്തം യുവതീം പ്രവദാമ്യഹമ് । ജ്ഞാനേന വര്ദ്ധതേ നിത്യം ജീവപാര്ശ്വേ സമാശ്രിതാ
ഇതാണ് അവളുടെ ലക്ഷണം പറഞ്ഞത്; ഇപ്പോൾ ഞാൻ യുവതിയെ വിവരിക്കും, അവൾ എപ്പോഴും ജ്ഞാനത്തിൽ വളരുന്നു, ജീവന്റെ അപ്പുറത്തുള്ളവളായി.
സുമതിര്നാമ സംപ്രോക്താ സാ വൃദ്ധാ യുവതീതി ച । നാരീ പുരുഷലോകേഷു സര്വദൈവ പ്രതിഷ്ഠിതാ
സുമതി എന്ന പേരിൽ അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു, വൃദ്ധയും യുവതിയും; സ്ത്രീ പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.