ഗുഹ ഉവാച। കസ്മാത്സാ കലുഷാ പ്രോക്താ കസ്മാത്സാ നിര്മലാ മതാ । കസ്മാത്സാ പ്രേതസംചാരാ കസ്മാദ്യാമ്യാ പ്രകീര്തിതാ
ഗുഹൻ ചോദിച്ചു: എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ അശുദ്ധം എന്നു വിളിക്കുന്നത്? പിന്നെ എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ശുദ്ധമായതെന്ന് കരുതുന്നത്? അതെന്തുകൊണ്ടാണ് പ്രേതങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ യമന്റെ ദിവസം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്?
സൂത ഉവാച। ഇതി സ്കംദവചഃ ശ്രുത്വാ ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ । ഉവാച വചനം ശ്ലക്ഷ്ണം പ്രഹസന്വൃഷഭധ്വജഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്കന്ദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവായ, കാളയെ പതാകയാക്കി നടക്കുന്ന മഹാദേവൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മഹേശ ഉവാച। പുരാ വൃത്രവധേ വൃത്തേ പ്രാപ്തേ രാജ്യേ പുരംദരേ । ബ്രഹ്മഹത്യാപനോദാര്ഥമശ്വമേധഃ പ്രവര്തിതഃ
മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത്, വൃത്രനെ കൊല്ലുകയും ഇന്ദ്രൻ രാജ്യം നേടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം അകറ്റാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
ക്രോധാദിംദ്രേണ വജ്രേണ ബ്രഹ്മഹത്യാ നിഷൂദിതാ । ഷഡ്വിധാ സാ ക്ഷിതൌ ക്ഷിപ്താ വൃക്ഷതോയമഹീതലേ
കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധം കൊണ്ട് ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം തകർത്തു; ആ പാപം ആറു വിധത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വിതറപ്പെട്ടു — മരങ്ങൾ, വെള്ളം, നിലം എന്നിവയിൽ.
നാര്യാം ഭ്രൂണഹണിവഹ്നൌ സംവിഭജ്യ യഥാക്രമമ് । തത്പാപശ്രവണാത്പൂര്വം ദ്വിതീയായാ ദിനേന ച
സ്ത്രീകളിൽ, മരങ്ങളിൽ, നദികളിൽ, ഭൂമിയിൽ, അഗ്നിയിൽ, ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവരിൽ — ഈ ക്രമത്തിൽ ആ പാപം പങ്കുവെച്ചു; ഈ പാപം കേൾക്കുന്നതിന് മുമ്പും, രണ്ടാം ദിവസവും അതുണ്ടായിരുന്നു.
നാരീവൃക്ഷനദീഭൂമിവഹ്നിഭ്രൂണഹനസ്തഥാ । കലുഷീഭവനം ജാതോ ഹ്യതോര്ഥം കലുഷാ സ്മൃതാ
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീകളിലും മരങ്ങളിലും നദികളിലും ഭൂമിയിലും അഗ്നിയിലും ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവരിലും അശുദ്ധി ഉണ്ടായി; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ അശുദ്ധം എന്നു പറയുന്നത്.
മധുകൈടഭയോ രക്തേ പുരാ മഗ്നാനു മേദിനീ । അഷ്ടാംഗുലാ പവിത്രാ സാ നാരീണാം തു രജോമലമ്
മധുവും കൈടഭനും രക്തത്തിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ മുങ്ങിയിരുന്ന കാലത്ത്, ഭൂമി എട്ട് വിരൽ അളവോളം ശുദ്ധമായി; സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ മാസവിതാനമാണ് അശുദ്ധി.
നദ്യഃ പ്രാവൃണ്മലാ സര്വാ വഹ്നിരൂര്ധ്വം മഷീമലഃ । നിര്യാസമലിനാ വൃക്ഷാഃ സംഗാദ്ഭ്രൂണഹനോ മലാഃ
മഴക്കാലത്ത് എല്ലാ നദികളും അശുദ്ധമാണ്; അഗ്നിക്ക് മുകളിൽ കരിമാലിന്യം; മരങ്ങൾക്ക് പുറന്തരിച്ചുള്ള പദാർത്ഥങ്ങൾ; ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവർക്ക് കൂട്ടായ്മയാൽ അശുദ്ധി.
കലുഷാനി ചരംത്യസ്യാം തേനൈഷാ കലുഷാ മതാ । ദേവര്ഷിപിതൃധര്മാണാം നിംദകാ നാസ്തികാഃ ശഠാഃ
ഈവിടെ അശുദ്ധികൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് അശുദ്ധം എന്നു കരുതുന്നത്. ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃകളെയും ധർമ്മത്തെയും അപമാനിക്കുന്നവർ, നാസ്തികരും കപടരും —
തേഷാം സാ വാങ്മലാത്പൂതാ ദ്വിതീയാ തേന നിര്മലാ । അനധ്യായേഷു ശാസ്ത്രാണി പാഠയംതി പഠംതി ച
അവർക്കു വാക്കുകളുടെ അശുദ്ധിയാൽ, രണ്ടാം ദിവസം ശുദ്ധിയാകും; അവർ നിരോധിച്ച സമയത്തും ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിക്കുകയും പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സാംഖ്യകാസ്താര്കികാഃ ശ്രൌതാസ്തേഷാം ശബ്ദാപശബ്ദജാത് । മലാത്പൂതാ ദ്വിതീയായാം തതോര്ഥേ നിര്മലാ ച സാ
സാംഖ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ, തർക്കശാസ്ത്രജ്ഞർ, യാഗങ്ങളെ അനുസരിക്കുന്നവർ — ഇവർക്ക് വാക്കുകളുടെയും വ്യാകരണമില്ലാത്ത വാക്കുകളുടെയും അശുദ്ധി രണ്ടാം ദിവസം മാറുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അത് ശുദ്ധമായതും.
കൃഷ്ണസ്യ ജന്മനാ വത്സ ത്രൈലോക്യം പാവിതം ഭവേത് । നഭസ്യേതേ വിനിര്ദിഷ്ടാ നിര്മലാ സാ തിഥിര്ബുധൈഃ
കൃഷ്ണന്റെ ജനനത്താൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളും ശുദ്ധമായി, കുഞ്ഞേ; നഭസ്യ മാസത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ആ തിഥി ജ്ഞാനികൾ ശുദ്ധമായതെന്ന് പറയുന്നു.
അഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദ ആജ്യപാഃ സോമപാസ്തഥാ । പിതൄന്പിതാമഹാന്പ്രേതസംചാരാത്പ്രേതസംചരാ
അഗ്നിഷ്ടോമർ, ബർഹിഷദുകൾ, ആജ്യപകർ, സോമപകർ — പിതാക്കന്മാരും പിതാമഹന്മാരും — ഇവർ പ്രേതസഞ്ചാരികളാകുന്നത് departed-കളുമായി ബന്ധം കൊണ്ടാണ്.
പ്രേതാസ്തു പിതരഃ പ്രോക്താസ്തേഷാം തസ്യാം തു സംചരഃ । പുത്രപൌത്രേസ്തുദൌഹിത്രൈഃ സ്വധാമംത്രൈസ്തു പൂജിതാഃ
പിതാക്കന്മാരെ 'പ്രേതങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ആ ദിവസം അവർക്കു സഞ്ചാരം ഉണ്ടാകും; മക്കളും മുമ്മക്കളും മരുമക്കളും സ്വധാമന്ത്രങ്ങളാൽ ആദരിക്കുന്നു.
ശ്രാദ്ധദാനമഖൈസ്തൃപ്താ യാംത്യതഃ പ്രേതസംചരാ । മഹാലയേ തു പ്രേതാനാം സംചാരോ ഭുവി ദൃശ്യതേ
ശ്രാദ്ധം, ദാനം, യാഗം എന്നിവകൊണ്ട് തൃപ്തരായി അവർ പോകുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ 'പ്രേതസഞ്ചാരം' എന്നു പറയുന്നത്. മഹാലയത്തിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രേതങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം കാണാം.
തേനൈഷാ പ്രേതസംചാരാ കീര്തിതാ ശിഖിവാഹന । യമസ്യ ക്രിയതേ പൂജാ യതോഽസ്യാ പാവകേ നരൈഃ
അതുകൊണ്ടാണ്, മയിലിനെ പതാകയാക്കിയവനേ, അതിനെ 'പ്രേതസഞ്ചാരം' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം, മനുഷ്യർ അഗ്നിയിൽ യമനെ ആരാധിക്കുന്നു.
തേനൈഷാ യാമ്യകാ പ്രോക്താ സത്യം സത്യം മയോദിതമ് । ഏതത്കാര്തികമാഹാത്മ്യം യേ ശൃണ്വംതി നരോത്തമാഃ
അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് യമന്റെ ദിവസം എന്നു പറയുന്നത്; ഞാൻ സത്യമായാണ് പറഞ്ഞത്. ഈ കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം ആരും കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ —
കാര്തികസ്നാനജം പുണ്യം തേഷാം ഭവതി നിശ്ചിതമ്
കാർത്തികസ്നാനത്തിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യം അവർക്കു നിർബന്ധമായും ലഭിക്കും.
കാര്തികേ ച ദ്വിതീയായാം പൂര്വാഹ്ണേ യമമര്ചയേത് । ഭാനുജായാം നരഃ സ്നാത്വാ യമലോകം ന പശ്യതി
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ രണ്ടാം തീയതി രാവിലെ യമനെ ആരാധിക്കണം. ഭാനുദ്വിതീയ എന്ന ദിവസം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ യമലോകം കാണേണ്ടി വരില്ല.
കാര്തികേ ശുക്ലപക്ഷേ തു ദ്വിതീയായാം തു ശൌനക । യമോ യമുനയാ പൂര്വം ഭോജിതഃ സ്വഗൃഹേഽചിതഃ
ശൗനക, കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ രണ്ടാം ദിവസം, യമനു യമുന തന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ ആദരപൂർവ്വം ഭക്ഷണം നൽകുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദ്വിതീയായാം മഹോത്സര്ഗോ നാരകീയാശ്ച തര്പിതാഃ । പാപേഭ്യോ വിപ്രയുക്താസ്തേ മുക്താഃ സര്വനിബംധനാത്
രണ്ടാം തീയതിയിൽ വലിയ ബലി അർപ്പിക്കുന്നു, നരകത്തിലേക്കുള്ളവർ തൃപ്തരാകുന്നു; പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടവർ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരാകുന്നു.
ആശംസിതാശ്ച സംതുഷ്ടാഃ സ്ഥിതാഃ സര്വേ യദൃച്ഛയാ । തേഷാം മഹോത്സവോ വൃത്തോ യമരാഷ്ട്രസുഖാവഹഃ
ആശയോടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നവർക്ക് തങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ നിലനിൽക്കാം; അവർക്കായി യമലോകത്തിൽ സന്തോഷം നൽകുന്ന മഹോത്സവം നടന്നു.
അതോ യമദ്വിതീയേയം ത്രിഷുലോകേഷു വിശ്രുതാ । തസ്മാന്നിജഗൃഹേ വിപ്ര ന ഭോക്തവ്യം തതോ ബുധൈഃ
ഇവിടെ യമദ്വിതീയ എന്നത് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. അതുകൊണ്ട്, ജ്ഞാനിയേ, ആ ദിവസം സ്വന്തം വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.
സ്നേഹേന ഭഗിനീഹസ്താദ്ഭോക്തവ്യം പുഷ്ടിവര്ദ്ധനം । ദാനാനി ച പ്രദേയാനി ഭഗിനീഭ്യോ വിധാനതഃ
സ്നേഹത്തോടെ സഹോദരിയുടെ കൈയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, അത് ദേഹബലം വർദ്ധിപ്പിക്കും. സഹോദരിമാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം.
സ്വര്ണാലംകാരവസ്ത്രാണി പൂജാസത്കാരസംയുതമ് । ഭോക്തവ്യം സഹ ജായാശ്ച ഭഗിന്യാഹസ്തതഃ പരമ്
പൊന്നും അലങ്കാരവും വസ്ത്രവും, പൂജയും ആദരവും ഉൾപ്പെടുത്തി, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇരുന്നു ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; അതിനുശേഷം സഹോദരിയുടെ കൈയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കണം.
സര്വാസു ഭഗിനീഹസ്താദ്ഭോക്തവ്യം ബലവര്ദ്ധനമ് । ഊര്ജേ ശുക്ലദ്വിതീയായാം പൂജിതസ്തര്പിതോ യമഃ
എല്ലാ സഹോദരിമാരുടെയും കൈയിൽ നിന്നുള്ള ബലം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; ഊർജ്ജ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ രണ്ടാം ദിവസം യമനെ ആരാധിക്കുകയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യണം.
മഹിഷാസനമാരൂഢോ ദംഡമുദ്ഗരഭൃത്പ്രഭുഃ । വേഷ്ടിതഃ കിംകരൈഹൃഷ്ടൈസ്തസ്മൈ യാമ്യാത്മനേ നമഃ 6.122.
മഹിഷത്തിൽ ഇരുന്നു, ദണ്ഡവും ഗദയും കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന, സന്തോഷത്തോടെ സേവകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന യമസ്വരൂപനായ പ്രഭുവിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
യൈര്ഭഗിന്യഃ സുവാസിന്യോ വസ്ത്രദാനാദി തോഷിതാഃ । ന തേഷാം വത്സരം യാവത്കലഹോ ന രിപോര്ഭയമ്
വസ്ത്രം മുതലായ ദാനങ്ങൾ നൽകി വിവാഹിതയായ സഹോദരിമാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവർക്കു ഒരു വർഷം മുഴുവൻ വഴക്കോ ശത്രുവിന്റെ ഭയമോ ഉണ്ടാകില്ല.
ധന്യം യശസ്യമായുഷ്യം ധര്മകാമാര്ഥസാധനമ് । വ്യാഖ്യാതം സകലം പുത്ര സരഹസ്യം മയാനഘ
ഇത് ഭാഗ്യവും പ്രശസ്തിയും ദീർഘായുസ്സും ധർമ്മവും കാമവും അർത്ഥവും നൽകുന്നതാണ്. പാപരഹിതനായ മകനേ, ഈ രഹസ്യം മുഴുവനായും ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു.
യസ്യാം തിഥൌ യമുനയാ യമരാജദേവഃ സംഭോജിതഃ പ്രതിതിഥൌ സ്വസൃസൌഹൃദേന । തസ്മാത്സ്വസുഃ കരതലാദിഹ യോ ഭുനക്തി പ്രാപ്നോതി വിത്തശുഭസംപദമുത്തമാം സഃ
യമരാജാവിനെ യമുന ഭക്ഷണം നൽകുകയും, ഓരോ തവണയും സഹോദരിയുടെ സ്നേഹത്താൽ അങ്ങനെ ചെയ്യപ്പെടുമ്പോഴും, സഹോദരിയുടെ കൈയിൽ നിന്നു ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക് ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യവും ഭാഗ്യവും ലഭിക്കും.