ഏവം ഹി തേ സമാഖ്യാതോ മയാ വ്യാപാര ഏവ ഹി । നേത്രേ ഊചതുഃ-। സംസാരേ യാനി രൂപാണി ഭവ്യാഭവ്യാനി സത്തമ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നോട് എന്റെ പ്രവർത്തനം വിശദീകരിച്ചു. കണ്ണുകൾ പറഞ്ഞു: മഹാനേ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ രൂപങ്ങളും, ശുഭവും അശുഭവും —
യദാ പ്രേരയതേ ബുദ്ധിസ്തദാ പശ്യാവ നാന്യഥാ । വസാവഃ കായമധ്യേ വൈ രൂപം ഗുണമിഹാവയോഃ
ബുദ്ധി പ്രേരിപ്പിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ നാം കാണൂ; അതല്ലാതെ അല്ല. ശരീരത്തിനുള്ളിൽ, രൂപം എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ ഗുണം.
ഏവം വ്യാപാരസംബംധഃ കായമധ്യേ മഹാമതേ । ജിഹ്വോവാച-। ബുദ്ധിയുക്താ അഹം താത രസഭേദാന്വിചാരയേ
ഇങ്ങനെ, ശരീരത്തിനുള്ളിലെ പ്രവർത്തനബന്ധമാണ് ഞങ്ങൾക്കുള്ളത്, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ. നാവ് പറഞ്ഞു: ബുദ്ധിയോടെ ഞാൻ രുചികളുടെ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുന്നു.
ക്ഷാരമമ്ലാദികം സര്വം നീരസം സ്വാദു ചിംതയേ । വ്യാപാരേണ അനേനാപി നിത്യയുക്താ വസാമ്യഹമ്
ഉപ്പു, പുളി മുതലായ എല്ലാ രുചികളും, രുചിയില്ലാത്തതോ മധുരമായതോ ആയതും ഞാൻ പരിഗണിക്കുന്നു. ഈ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ഞാൻ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാണാം ഹി സര്വേഷാം ബുദ്ധിരേഷാ പ്രണായകഃ । ഏവം പംച സമായാതാനീംദ്രിയാണി പ്രിയേ ശൃണു
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും ബുദ്ധിയാണ് മുഖ്യൻ. ഇങ്ങനെ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നിരിക്കുന്നു — പ്രിയേ, കേൾക്കൂ.
സ്വീയാനി യാനി കര്മാണി കഥയംതി പുനഃ പുനഃ । അഥ ബുദ്ധിഃ സമായാതാ തമുവാച മഹാമതിമ്
അവ അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നു. അപ്പോൾ ബുദ്ധി എത്തി, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനോട് പറഞ്ഞു.
മദ്വിഹീനോ യദാ കായസ്തദാ നശ്യതി നാന്യഥാ । തസ്മാത്ത്വം മാം സമാസ്ഥായ വര്ത്തയസ്വ മഹാമതേ
എന്നെ ഇല്ലാതെ ശരീരം നശിക്കും — വേറൊന്നും അല്ല. അതുകൊണ്ട്, എന്നെ ആശ്രയിച്ച് നീ നടക്കുക, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ.
അഥ കര്മ സമായാതമാത്മാനമിദമബ്രവീത് । അഹം കര്മ മഹാപ്രാജ്ഞ തവ പാര്ശ്വം സമാഗതമ്
അപ്പോൾ കർമ്മം എത്തി ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: ഞാൻ കർമ്മമാണ്, മഹാപണ്ഡിതനേ, നിന്റെ അടുത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു.
ത്വാം പ്രേഷയാമ്യഹം തേന പഥാ യേനേഹ ഗച്ഛസി । ഏവമാകര്ണ്യ തത്സര്വമാത്മാ പ്രോവാച താന്പ്രതി
നീ ഇവിടെ പോകുന്ന വഴിയിൽ ഞാൻ നിന്നെ അയക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം കേട്ടു, ആത്മാവ് അവരോട് പറഞ്ഞു.
യൂയം പംചാത്മകൈര്യുക്താഃ സര്വസാധാരണാഃ കില । കസ്മാന്മൈത്രം സമിച്ഛംതി തത്ര പംചാത്മകം പ്രതി
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അഞ്ചു ഘടകങ്ങളോടുകൂടിയവരാണ്, എല്ലാവർക്കും പൊതുവായവരാണ്. എന്നാൽ നിങ്ങൾക്ക് അഞ്ചു ഘടകങ്ങളുള്ളവനോടു സൗഹൃദം എന്തുകൊണ്ട് വേണമെന്ന് ചോദിക്കുന്നു?
ബ്രുവംതു കാരണം സര്വേ മമാഗ്രേ സര്വമേവ തത് । പംചാത്മകാ ഊചുഃ-। അസ്മത്സംഗപ്രസംഗേന പിംഡമേവ പ്രജായതേ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അതിന്റെ കാരണം എന്റെ മുമ്പിൽ പറയുക. അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ കൂടിച്ചേരലും ബന്ധവും കൊണ്ടാണ് ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നത്.
തസ്മിന്പിംഡേ മഹാബുദ്ധേ ഭവാന്വസതി സുവ്രതഃ । തിഷ്ഠാമോ ഹി വയം സര്വേ പ്രസാദാത്തവ തത്ര ഹി
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ആ ശരീരത്തിൽ നീ വസിക്കുന്നു. നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏതസ്മാത്കാരണാന്മൈത്രമിച്ഛാമസ്തവ നിത്യശഃ । ആത്മോവാച- ഏവമസ്തു മഹാഭാഗാ ഭവതാം പ്രിയമേവ ച
ഈ കാരണത്താലാണ് ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും നിന്റെ സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ആത്മാവ് പറഞ്ഞു: അതുപോലെ തന്നെയാകട്ടെ, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ, നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയമായത് ലഭിക്കട്ടെ.
കരിഷ്യേ നാത്ര സംദേഹോ മൈത്രം ഹി പ്രീതികാരണാത് । വാര്യമാണോ മഹാഭാഗോ ജ്ഞാനേനാപി മഹാത്മനാ
ഞാൻ അതു ചെയ്യും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; സൗഹൃദം സ്നേഹത്തിനായാണ്. ജ്ഞാനത്താൽ പോലും തടയപ്പെട്ടാലും, മഹാഭാഗ്യശാലി —
ധ്യാനേന ച മഹാത്മാസൌ തേഷാം സംഗതിമാഗതഃ । സ തൈഃ പ്രമോഹിതസ്തത്ര രാഗദ്വേഷാദിഭിസ്തദാ
ധ്യാനത്തിലൂടെ ആ മഹാത്മാവ് അവരുടെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് എത്തി; അവിടെ അവൻ ആസക്തിയും വൈരാഗ്യവും പോലുള്ളവയാൽ അവരാൽ ഭ്രമിതനായി.
പംചതത്ത്വസമായുക്തഃ കായിത്വം ഗതവാന്പ്രഭുഃ । യദാ ഗര്ഭം സമായാതോ വിഷ്ഠാമൂത്രസമാകുലേ
അഞ്ച് ഘടകങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ പ്രഭു ശരീരം സ്വീകരിച്ചു; അപ്പോൾ അവൻ മലവും മൂത്രവും നിറഞ്ഞ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദുര്ഗംധേ പിച്ഛിലാവര്തേ പതിതസ്തൈഃ സ സംയുതഃ । അംഗേന വ്യാകുലീഭൂതഃ പംചാത്മകാനുവാച സഃ
ദുർഗന്ധവും ഒളിച്ചുപൊതിഞ്ഞതുമായ ആ ചുഴലിയിൽ അവൻ അവരോടൊപ്പം വീണു; ശരീരത്തിൽ വേദനയോടെ, അവൻ ആ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളോടു പറഞ്ഞു.
ഭോഭോഃ പംചാത്മകാഃ സര്വേ ശൃണുധ്വം വചനം മമ । ഭവതാം സംപ്രസംഗേന മഹാദുഃഖേന മോഹിതഃ
"ഏ എല്ലാ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ! നിങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ഭ്രമിതനായി."
തത്രാസ്മിന്പിച്ഛിലേ ഘോരേ പതിതോ ഹി മഹാഭയേ । പംചാത്മകാ ഊചുഃ- താവത്സംസ്ഥീയതാം രാജന്യാവദ്ഗര്ഭഃ പ്രപൂരയേത്
"ഈ ഒളിച്ചുപൊതിഞ്ഞ ഭയാനകമായ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ വലിയ ഭീഷണിയിൽ വീണിരിക്കുന്നു." അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ഗർഭം നിറയുന്നതുവരെ ഇവിടെ കാത്തിരിക്കുക."
പശ്ചാന്നിര്ഗമനം തേ വൈ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । അസ്മാകം ഹി ഭവാന്സ്വാമീ കായദേശേ വ്യവസ്ഥിതഃ
"പിന്നീട് നിനക്ക് പുറത്തേക്കു പോകാൻ കഴിയുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല; കാരണം, നീ ഞങ്ങളുടെ ഉടമയായ് ശരീരഭാഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു."
രാജ്യമേവം പ്രകര്തവ്യം സുഖഭോക്താ ഭവിഷ്യതി । തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ആത്മാ ദുഃഖേന പീഡിതഃ
"ഇങ്ങനെ രാജ്യം ഭരിക്കുകയും സുഖം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യണം." അവരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ആത്മാവ് ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതനായി.
ഗംതുമിച്ഛന്നസൌ തസ്മാത്പലായനപരോഭവത്
അവിടെ നിന്ന് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ച അവൻ രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു.
കശ്യപ ഉവാച- സ ഗര്ഭേ വ്യാകുലോ ജാതഃ ഖിദ്യമാനോ ദിനേ ദിനേ । ദുഃഖാക്രാംതോ ഹി ധര്മാത്മാ സര്വപീഡാഭിപീഡിതഃ
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: ഗർഭത്തിൽ വേദനയോടെ, അവൻ ദിവസേന കൂടുതൽ വിഷമത്തിലായി; വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആ ധാർമ്മികൻ എല്ലാ വേദനകളും അനുഭവിച്ചു.
അധോമുഖസ്തു ഗര്ഭസ്ഥോ മോഹജാലേന ബംധിതഃ । ആധിവ്യാധിസമാക്രാംതോ ഹാഹാഭൂതോ വിചേതനഃ
തലകീഴായി ഗർഭത്തിൽ കിടന്നവൻ മായാജാലത്തിൽ പെട്ടു; വേദനയും രോഗവും പിടിച്ചവൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനുമായി.
ദുഃഖേന മഹതാവിഷ്ടോ ജ്ഞാനമാഹ പ്രപീഡിതഃ । ആത്മോവാച- തവ വാക്യം മഹാപ്രാജ്ഞ ന കൃതം തു മയാ തദാ
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകാംക്ഷയോടെ, അവൻ ജ്ഞാനം പ്രസ്താവിച്ചു: ആത്മാവ് പറഞ്ഞു— "മഹാപണ്ഡിതനേ, നിന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ അന്ന് പാലിച്ചില്ല."
ധ്യാനേന വാര്യമാണോപി പതിതോ മോഹസംകടേ । തസ്മാദ്രക്ഷ മഹാപ്രാജ്ഞ ഗര്ഭവാസാത്സുദാരുണാത്
ധ്യാനത്തിലൂടെ തടയപ്പെട്ടിട്ടും ഞാൻ ഭ്രമത്തിന്റെ കുഴപ്പത്തിൽ വീണു; അതുകൊണ്ട്, മഹാപണ്ഡിതനേ, ഈ ഭയാനകമായ ഗർഭവാസത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കൂ.
ജ്ഞാനമുവാച- മയാ ത്വം വാരിതോ ഹ്യാത്മന്കൃതം വാക്യം ന ചൈവ മേ । പംചാത്മകൈര്മഹാക്രൂരൈഃ പാതിതോ ഗര്ഭസംകടേ
ജ്ഞാനം പറഞ്ഞു: "ആത്മാവേ, ഞാൻ നിന്നെ തടഞ്ഞു, പക്ഷേ എന്റെ വാക്കുകൾ നീ കേട്ടില്ല; അതി ക്രൂരമായ അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ നിന്നെ ഗർഭവേദനയിൽ വീഴ്ത്തി."
ഇദാനീം ഗച്ഛ ത്വം ധ്യാനം തസ്മാത്സംപ്രാപ്സ്യസേ സുഖമ് । ഗര്ഭവാസാദ്ഭവിഷ്യസ്തേ മോക്ഷ ഏവ ന സംശയഃ
"ഇപ്പോൾ നീ ധ്യാനത്തിലേക്ക് പോവൂ; അതിലൂടെ നിനക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കും. ഗർഭവാസത്തിൽ നിന്ന് നിനക്ക് മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്."
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ജ്ഞാത്വാ ജ്ഞാനസ്യ തത്ത്വതാമ് । ധ്യാനമാഹൂയ പ്രോവാച ശ്രൂയതാം വചനം മമ
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ജ്ഞാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ധ്യാനത്തെ ആഹ്വാനിച്ച് പറഞ്ഞു: "എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ."
ത്വാമഹം ശരണം പ്രാപ്തോ ധ്യാന മാം രക്ഷ നിത്യശഃ । ഏവമസ്തു മഹാപ്രാജ്ഞ ധ്യാനമാഹ മഹാമതിമ്
"ധ്യാനമേ, ഞാൻ നിന്നിൽ അഭയം തേടുന്നു; എന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും രക്ഷിക്കൂ." മഹാപണ്ഡിതനേ, അതേപോലെ തന്നെയാകട്ടെ എന്ന് ധ്യാനം മഹാമതിയോടു പറഞ്ഞു.