ഭവതോ മൈത്രമിച്ഛംതി ഇത്യാഭാഷ്യ മഹാമതിമ് । ഗത്വാ ബുദ്ധേ ത്വയാ കാര്യം കര്തവ്യം ന ഇതോ വ്രജ
താങ്കളുടെ സൗഹൃദം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് അവർ മഹാബുദ്ധിയോടു പറഞ്ഞു. ബുദ്ധിയിലേക്കു പോകൂ; അവിടെ തന്നെയാണ് നിന്റെ ജോലി, മറ്റൊരിടത്തേക്കും പോകരുത്.
ഏവമസ്തു മഹാഭാഗാ കരിഷ്യേ കാര്യമുത്തമമ് । ഏവമാഭാഷിതം തേഷാം ഗത്വാഽഹാത്മാനമേവ തമ്
അതെ, മഹാഭാഗവതികളേ, ഞാൻ ഉത്തമമായ ജോലി നിർവഹിക്കും. അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവൾ ആത്മാവിനോടു പോയി.
അഹം ബുദ്ധിര്മഹാഭാഗ ഭവംതം സമുപാഗതാ । ദൂതത്വേ മഹതാം പാര്ശ്വാത്തേഷാം ത്വം വചനം ശൃണു
മഹാഭാഗവനേ, ഞാൻ ബുദ്ധിയാണ്; ഞാൻ താങ്കളോടു വന്നിരിക്കുന്നു. മഹത്തായവരുടെ ദൂതയായി, അവരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
ഭവന്മൈത്രീം സമിച്ഛംതി അക്ഷയാം പംച ആത്മകാഃ । കുരു മൈത്രീം മഹാപ്രാജ്ഞ ജഹി ധ്യാനം സുദൂരതഃ
അഞ്ച് ആത്മാക്കളും താങ്കളോടുള്ള അക്ഷയമായ സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹാബുദ്ധിമാനേ, സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കൂ; ധ്യാനം ദൂരത്തേക്ക് മാറ്റിക്കളയൂ.
ധ്യാനമുവാച- ന കര്തവ്യം ത്വയാ ചാത്മന്നൈതേഷാം വൈ സമാഗമമ് । ഏഷാം സംസര്ഗമാത്രേണ മഹദ്ദുഃഖം ഭവിഷ്യതി
ധ്യാനം പറഞ്ഞു: ആത്മാവേ, ഇവരോടൊപ്പം ചേരരുത്. ഇവരോടു ചേർന്നാൽ വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടാകും.
മയാ ജ്ഞാനേന ഹീനസ്ത്വം കഥം കര്മ കരിഷ്യതി । ഏവമേവ ന കര്തവ്യം തേഷാം ചൈവ സമാഗമമ്
ജ്ഞാനമില്ലാതെ ഞാൻ നിന്നെ വിട്ടുപോയാൽ, നീ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കും? അതുകൊണ്ട് ഇവരോടൊപ്പം ചേരുന്നത് ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
ഗര്ഭവാസം നയിഷ്യംതി ഭവംതം നാന്യഥാ വിഭോ । ജ്ഞാനേനൈവ മയാ ഹീനോ അജ്ഞാനം യാസ്യസി ധ്രുവമ്
അവർ താങ്കളെ ഗർഭത്തിൽ എത്തിക്കും, ഭഗവാനേ, വേറൊന്നുമില്ല. ജ്ഞാനമില്ലാതെ ഞാൻ നിന്നെ വിട്ടാൽ, തീർച്ചയായും അജ്ഞതയിലേക്കാണ് നീ പോകുന്നത്.
ഏവമുക്ത്വാ തമാത്മാനം വിരരാമ മഹാമതിമ് । തതസ്താമാഗതാം ബുദ്ധിമാത്മാ പ്രോവാച നിശ്ചിതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാബുദ്ധിമാനായവൾ മൗനം പാലിച്ചു. പിന്നെ ആത്മാവ് ഉറപ്പോടെ വന്ന ബുദ്ധിയോട് പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാനധ്യാനൌ മഹാത്മാനൌ മംത്രിണൌ മമ ശോഭനൌ । തത്ര യാനം ന മേ യുക്തം തദ്ബുദ്ധേ കിം കരോമ്യഹമ്
എന്റെ മഹാന്മാരായ മന്ത്രിമാരായ ജ്ഞാനം, ധ്യാനം ഇവർ ഇല്ലാതെ ഞാൻ അവിടെ പോകുന്നത് ഉചിതമല്ല. ബുദ്ധിമാൻ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്നു പറയൂ.
ഏവം ശ്രുത്വാ തതോ ബുദ്ധിസ്തേഷാം പാര്ശ്വേ യശസ്വിനീ । സമാചഷ്ട സമഗ്രം തത്കഥനം ജ്ഞാനധ്യാനയോഃ
ഇത് കേട്ട ബുദ്ധി മഹത്വം ഉള്ളവളായി അവരോടൊപ്പം ചെന്നു, ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ധ്യാനത്തിന്റെയും വാക്കുകൾ മുഴുവനും പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ പംചകാഃ സര്വേ ആത്മാനം പ്രതിജഗ്മിരേ । മൈത്രീമേവ പ്രതീച്ഛാമോ ഭവതോ നിത്യമേവ ഹി
അപ്പോൾ ആഞ്ചു പേരും ഒരുമിച്ച് തിരിച്ച് വന്നു; 'നമുക്ക് എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ സൗഹൃദം മാത്രം വേണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
യസ്മാച്ഛുദ്ധോസി ലോകേശ തസ്മാത്ത്വാം സമുപാഗതാഃ । സ്വയമേവ വിചാര്യൈവ ഉത്തരം നഃ പ്രദീയതാമ്
ലോകനാഥാ, നിങ്ങൾ ശുദ്ധനാണ് എന്നതിനാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ സമീപിച്ചു; ദയവായി സ്വയം ആലോചിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകൂ.
ആത്മോവാച- യൂയം പംചൈവ സംപ്രാപ്താ മമ മൈത്രം സമിച്ഛഥ । സ്വീയം ഗുണം പ്രഭാവം ച കഥയംതു മമാഗ്രതഃ
ആത്മാവ് പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ അഞ്ചുപേരും എന്റെ സൗഹൃദം ആഗ്രഹിച്ച് എത്തി; ഓരോരുത്തരും നിങ്ങളുടെ ഗുണവും ശക്തിയും എന്റെ മുമ്പിൽ പറയൂ.
ഭൂമിരുവാച- സര്വകാര്യസ്യ സംസ്ഥാനം ചര്മമാംസസമന്വിതമ് । അസ്ഥിമൂലദൃഢത്വം മേ നഖലോമസമന്വിതമ്
ഭൂമി പറഞ്ഞു: എല്ലാ കാര്യങ്ങളുടെയും ഘടന എന്റെതാണ്, ചർമ്മവും മാംസവും ചേർന്നത്; എന്റെ ദൃഢത അസ്ഥികളിലാണ്, നഖവും മുടിയും എന്നിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
പ്രഭാവോ ഹി മഹാപ്രാജ്ഞ കായമധ്യേ മമൈവ ഹി । നാസികാഗമനോ ഗംധസ്സ മേ ഭൃത്യോ മഹാമനാഃ
മഹാപണ്ഡിതാ, എന്റെ ശക്തി ശരീരത്തിനുള്ളിലാണ്; മൂക്കിലൂടെ കടന്നുവരുന്ന ഗന്ധം എന്റെ വിശ്വസ്തനായ ഭൃത്യൻ, വലിയ മനസ്സുള്ളവൻ.
ആകാശ ഉവാച- അഹമാകാശകഃ പ്രാപ്തോ മമ കായേ പ്രഭാവകമ് । ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണമ്
ആകാശം പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആകാശം, ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; എന്റെ ശക്തി ശരീരത്തിനുള്ളിലാണ്. പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിയെ ഞാൻ വിവരിക്കാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ബാഹ്യാംതരാവകാശശ്ച ശൂന്യസ്ഥാനേ വസാമ്യഹമ് । തത്രാമാത്യൌ തു കര്ണൌ മേ ശ്രവണാര്ഥം പ്രതിഷ്ഠിതൌ
പുറത്തും അകത്തും ഉള്ള ശൂന്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ഞാൻ വസിക്കുന്നു; അവിടെ എന്റെ മന്ത്രിമാരായ രണ്ടു ചെവികളും ശ്രവണമെന്നുള്ളതിനായി സ്ഥാപിതമാണ്.
വായുരുവാച- പംചരൂപേണ തിഷ്ഠാമി കരോമ്യേവം ശുഭാശുഭമ് । ചര്മകായേസ്ഥിതോമാത്യഃ സ്പര്ശം സംശ്രയതേ ഗുണമ്
വായു പറഞ്ഞു: ഞാൻ അഞ്ചു രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, നല്ലതും ചീത്തയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ചർമ്മത്തിൽ താമസിക്കുന്ന മന്ത്രിയായി സ്പർശം എന്ന ഗുണം എനിക്ക് ഉണ്ട്.
തേജ ഉവാച- കായേ സംസ്ഥഃ സദാ നിത്യം പാകയോഗം കരോമ്യഹമ് । സബാഹ്യാഭ്യംതരം സര്വം ദ്രവ്യാദ്രവ്യം പ്രദര്ശയേ
തേജസ് പറഞ്ഞു: ഞാൻ ശരീരത്തിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു, പാകം ചെയ്യലും മാറ്റവും നടത്തുന്നു; പുറത്തും അകത്തും ഉള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും അവ്യക്തങ്ങളെയും ഞാൻ കാണിക്കുന്നു.
ശുക്രം മജ്ജാ തഥാ ലാലാ ഏവം ത്വക്സംധിസംസ്ഥിതമ് । രുധിരം പ്രേഷയാമ്യേവ കായമധ്യേ സ്ഥിതോസ്മ്യഹമ്
ശുക്രം, മജ്ജ, ലാല, ചർമ്മം, സന്ധികൾ എന്നിവയിലും രക്തം—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പുറത്ത് വിടുന്നു, എന്നാൽ ഞാൻ ശരീരത്തിനുള്ളിലാണ്.
തത്ര നേത്രാവമാത്യൌ മേ ദ്രവ്യലബ്ധിപ്രസാധകൌ । ഏവം മയാത്മവ്യാപാരസ്തവാഗ്രേ കഥിതഃ പരഃ
അവിടെ എന്റെ മന്ത്രിമാർ കണ്ണുകളാണ്, വസ്തുക്കൾ നേടുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നവ; ഇങ്ങനെ എന്റെ പ്രവർത്തനം ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞു.
ജലമുവാചഃ- സുതോഷയാമ്യഹം നിത്യമമൃതേന കലേവരമ് । ഏവം മേ തത്ര വ്യാപാരഃ കായപത്തനകേ പ്രിയേ
ജലം പറഞ്ഞു: ഞാൻ ശരീരത്തെ അമൃതം പോലെ എപ്പോഴും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; ശരീരനഗരത്തിൽ ഇങ്ങനെ എന്റെ പ്രവർത്തനം പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
അമാത്യം രസനാം വിദ്ധി രസാസ്വാദകരീം പരാമ് । നാസികോവാച- സുഗംധേന പരാം പുഷ്ടിം കായസ്യാപി കരോമ്യഹമ്
എന്റെ മന്ത്രിയാണ് രുചി അനുഭവിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ നാവെന്ന് അറിയുക; മൂക്ക് പറഞ്ഞു: സുഗന്ധം കൊണ്ട് ഞാൻ ശരീരത്തിന് വലിയ പോഷണം നൽകുന്നു.
ദുര്ഗംധം തു പരിത്യജ്യ കായേ ഗംധം പ്രദര്ശയേ । ബുദ്ധിയുക്താ മഹാഭാഗ തസ്യാഭാവേന ഭാവിതാ
ദുർഗന്ധം ഒഴിവാക്കി, ഞാൻ ശരീരത്തിൽ ഗന്ധം കാണിക്കുന്നു; മഹാഭാഗ്യവാനേ, ബുദ്ധിയോടെ അതു ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു, അതില്ലെങ്കിൽ ഇല്ല.
സ്വാമികാര്യായ കായേസ്മിന്നഹം തിഷ്ഠാമി നിശ്ചലാ । ഗംധം മമ ഗുണം വിദ്ധി ദ്വിവിധം യത്പ്രവര്തിതമ്
സ്വാമിയുടെ ആവശ്യത്തിന് ഞാൻ ഈ ശരീരത്തിൽ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഗന്ധം എന്നതാണ് എന്റെ ഗുണം, അത് രണ്ടു വിധത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു.
ശ്രവണാവൂചതുഃ- കാര്യാകാര്യാദികം ശബ്ദം ലോകൈരുക്തം ശുഭാശുഭമ് । ശൃണുയാവഃ സ്വകായസ്ഥൌ സത്യാസത്യേ പ്രിയാപ്രിയേ
രണ്ട് ചെവികൾ പറഞ്ഞു: ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതുമായ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലോകം പറയുന്ന നല്ലതും ചീത്തയുമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ തന്നെ ഇരുന്നു സത്യം അസത്യം, പ്രിയം അപ്രിയം എല്ലാം ശ്രവിക്കുന്നു.
ശബ്ദോ ഹി മേ ഗുണഃ പ്രോക്തോ മമ വ്യാപാരമേവ ഹി । യോജയാമി ന സംദേഹോ യദാ ബുദ്ധിഃ പ്രപൂരയേത്
ശബ്ദം എന്നതാണ് എന്റെ സ്വഭാവവും പ്രവർത്തനവുമാണ്; ബുദ്ധി ആജ്ഞാപിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അതിനെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു, ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
ത്വഗുവാച- പംചരൂപാത്മകോ വായുഃ ശരീരേസ്മിന്വ്യവസ്ഥിതഃ
ത്വക് പറഞ്ഞു: അഞ്ചു രൂപങ്ങളുള്ള വായു ഈ ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സബാഹ്യാഭ്യംതരേ ചേഷ്ടാം തേഷാം ജാനാമി തത്ത്വതഃ । ശീതോഷ്ണമാതപം വര്ഷം വായോഃ സ്ഫുരണമേവ ച
അവയുടെ പുറം-ഉൾ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഞാൻ സത്യമായി അറിയുന്നു: തണുപ്പ്, ചൂട്, സൂര്യപ്രകാശം, മഴ, വായുവിന്റെ ചലനം എന്നിവയും.
സര്വം ജാനാമി സംസ്പര്ശം സംഗശ്ലേഷാദികം നൃണാമ് । സ്പര്ശ ഏവ ഗുണോ മഹ്യമേതത്സത്യം വദാമ്യഹമ്
മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ സ്പർശങ്ങളും, സമ്പർക്കം, ചേർച് തുടങ്ങിയവയും ഞാൻ അറിയുന്നു; സ്പർശം എന്നതാണ് എന്റെ ഗുണം — ഇതാണ് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നത്.