കസ്യ പുത്രാ ഹി സംസാരേ കസ്യ ദേവീ സുബാംധവാഃ । നാസ്തികസ്യേഹ കേനാപി തത്സര്വം ശ്രൂയതാം പ്രിയേ
ദേവി, ഈ ലോകത്ത് ആരുടെ മക്കളാണ്? ആരാണ് സ്നേഹമുള്ള ബന്ധുക്കൾ? ആത്മാവിനെ നിഷേധിക്കുന്നവർക്കു ഇവ ഒന്നുമില്ല — പ്രിയമേ, ഇത് കേൾക്കൂ.
ദക്ഷസ്യാപി സുതാ യൂയം സുന്ദര്യശ്ചൈവ മാമകാഃ । ഭവതീനാമഹം ഭര്താ കാമനാപൂരകഃ ശുഭേ
നിങ്ങൾ ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരാണ്, എന്റെവരും മനോഹരികളാണ്. ശുഭേ, നിങ്ങളുടെ ഭർത്താവായി നിങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ ഞാനാണ്.
യോജകഃ പാലകശ്ചൈവ രക്ഷകോസ്മി വരാനനേ । കസ്മാദ്വൈരം കൃതം ക്രൂരൈരസുരൈരജിതാത്മഭിഃ
വരനേ, നിങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഞാനാണ്. എങ്കിൽ, ക്രൂരരും മനസ്സു നിയന്ത്രിക്കാത്തവരുമായ അസുരന്മാർ എങ്ങനെ വൈരം ഉണ്ടാക്കി?
തവ പുത്രാ മഹാഭാഗേ സത്യധര്മവിവര്ജിതാഃ । തേന ദോഷേണ തേ സര്വേ തവ ദോഷേണ വൈ ശുഭേ
മഹാഭാഗേ, നിന്റെ മക്കൾ സത്യവും ധർമ്മവും ഇല്ലാതിരുന്നുവല്ലോ. ആ ദോഷം കൊണ്ടാണ് അവരും, നിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടുമാണ്, ശുഭേ.
നിഹതാ വാസുദേവേന ദൈവതൈസ്തു നിപാതിതാഃ । തസ്മാച്ഛോകോ ന കര്തവ്യഃ സത്യമോക്ഷവിനാശനഃ
വാസുദേവനും ദേവതകളും അവരെ സംഹരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കേണ്ട, കാരണം ദുഃഖം സത്യം മോക്ഷം എന്നിവയെ നശിപ്പിക്കും.
ശോകോ ഹി നാശയേത്പുണ്യം ക്ഷയാത്പുണ്യസ്യ നശ്യതി । തസ്മാച്ഛോകം പരിത്യജ വിഘ്നരൂപം വരാനനേ
ദുഃഖം പുണ്യം നശിപ്പിക്കും; പുണ്യം ഇല്ലാതായാൽ എല്ലാം നഷ്ടമാകും. അതുകൊണ്ട്, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ, വരനേ, അത് ഒരു തടസ്സമാണ്.
ആത്മദോഷപ്രഭാവേണ ദാനവാ മരണം ഗതാഃ । ദേവാ നിമിത്തഭൂതാശ്ച നാശിതാഃ സ്വേന കര്മണാ
സ്വന്തം ദോഷത്തിന്റെ ഫലമായി ദാനവന്മാർ മരണത്തിലേക്ക് പോയി; ദേവന്മാർ വെറും ഉപാധിയായിരുന്നു, അവരവരുടെ കർമ്മം കൊണ്ടാണ് നാശം വന്നത്.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ മഹാഭാഗേ സമാഗച്ഛ സുഖം പ്രതി । ഏവമുക്ത്വാ മഹായോഗീ താം പ്രിയാം ദുഃഖഭാഗിനീമ്
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, മഹാഭാഗേ, സന്തോഷത്തിലേക്ക് വരൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹായോഗി, ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്ന തന്റെ പ്രിയവളോട് പറഞ്ഞു.
വിഷാദാച്ച നിവൃത്തോസൌ വിരരാമ മഹാമതിഃ
ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ആ ജ്ഞാനിയ്ക്ക് പിന്നെ സംസാരിക്കാൻ ആവശ്യമില്ലായിരുന്നു.
ദിതിരുവാച- സത്യമുക്തം ത്വയാ നാഥ സര്വമേവ ന സംശയഃ । ഭര്തൃസ്നേഹം പരിത്യജ്യ ഗതാ സാപത്ന്യജം ദ്വിജ
ദിതി പറഞ്ഞു: നാഥാ, നീ പറഞ്ഞത് എല്ലാം സത്യമാണ്, സംശയമില്ല. ഭർത്താവിനോടുള്ള സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സഹപത്നിയുടെ വീട്ടിലേക്കാണ് പോയത്, ദ്വിജനേ.
അഭിമാനേന ദുഃഖേന മാനഭംഗേന സത്തമ । മഹാദുഃഖേന സംതപ്താ കരിഷ്യേ പ്രാണമോചനമ്
അഭിമാനവും ദുഃഖവും അപമാനവും മൂലം, സദ്ഗുണമുള്ളവനേ, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ പെട്ട് ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
കശ്യപ ഉവാച- ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി യഥാ ശാംതിര്ഭവിഷ്യതി । ന കഃ കസ്യ ഭവേത്പുത്രോ ന മാതാ ന പിതാ ശുഭേ
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, എങ്ങനെ ശാന്തി ലഭിക്കും എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു. ശുഭേ, ആരും ആരുടെയോ മകനോ അമ്മയോ അച്ഛനോ അല്ല.
ന ഭ്രാതാ ബാംധവഃ കസ്യ ന ച സ്വജനബാംധവാഃ । ഏവം സംസാരസംബംധോ മായാമോഹസമന്വിതഃ
ആരുടെയും സഹോദരൻ അല്ല, ആരുടെയും ബന്ധുവും അല്ല. നമ്മുടെ സ്വന്തം ആളുകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ ബന്ധുക്കളല്ല. ഈ ലോകബന്ധം മുഴുവൻ മായയുടെ മോഷത്തിൽ ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
സ്വയമേവ പിതാ ദേവി സ്വയം മാതാഥ ബാംധവാഃ । സ്വയം സ്വജനവര്ഗശ്ച സ്വയം ധര്മഃ സനാതനഃ
സ്വന്തം അച്ഛനായി തന്നെ, അമ്മയായി തന്നെ, ബന്ധുക്കളായി തന്നെ, സ്വന്തം കൂട്ടായ്മയായിട്ടും തന്നെ, ശാശ്വതമായ ധർമ്മം തന്നെയാണ് ഓരോരുത്തരും.
ആചാരേണ നരോ ദേവി സുഖിത്വമുപജായതേ । അനാചാരേണ പാപേന നാശം യാതി തഥാ ധ്രുവമ്
നല്ല പെരുമാറ്റം പാലിച്ചാൽ മനുഷ്യന് സന്തോഷം ലഭിക്കും, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയും പാപവും ചെയ്താൽ അവൻ നിർഭാഗ്യമായി നശിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ക്രൂരയോനിം പ്രയാത്യേവം നരോ ദേവി ന സംശയഃ । കര്മണാ സത്യഹീനേന മഹാപാപേന മോഹതഃ
സത്യവിരുദ്ധമായ പ്രവർത്തികളും വലിയ പാപങ്ങളും മോഷം കൊണ്ടുമാണ് മനുഷ്യൻ ക്രൂരമായ ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നത്, ഇതിൽ സംശയമില്ല ദേവി.
രിപുത്വേ വര്ത്തതേ മര്ത്യഃ പ്രാണിനാം നിത്യസംസ്ഥിതഃ । രിപവസ്തസ്യ വര്തന്തേ യത്ര തത്ര ന സംശയഃ
വൈരാഗ്രഹത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശത്രുതയിൽ തന്നെ ആയിരിക്കും. അവൻ എവിടെയായാലും അവിടെ ശത്രുക്കൾ ഉണ്ടാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മൈത്രേണ വര്തതേ മര്ത്യോ യദാ ലോകേ പ്രിയേ ശുഭേ । തദാ തസ്യ ഭവംത്യേവ മിത്രാഃ സര്വത്ര ഭാമിനി
ലോകത്തിൽ സൗഹൃദത്തോടെ പെരുമാറുന്നവർക്കു, പ്രിയേ, അങ്ങിനെ എല്ലായിടത്തും സുഹൃത്തുക്കൾ ഉണ്ടാകും, ഭാമിനി.
കൃഷികാരോ യദാ ദേവി ഛന്നം ബീജം സുസംസ്ഥിതമ് । യാദൃശം തു ഭവത്യേവ താദൃശം ഫലമശ്നുതേ
കർഷകൻ ഒളിച്ചിട്ട് നല്ലതുപോലെ വിത്ത് വിതച്ചാൽ, ദേവി, ആ വിത്തിന് യോജിച്ച ഫലം തന്നെയാണ് അവൻ അനുഭവിക്കുന്നത്.
തഥാ തവ ച പുത്രൈശ്ച സാധുഭിഃ സ്പര്ധിതം സഹ । കര്മണസ്തസ്യ തത്പ്രാപ്തം ഫലം ഭുംക്ഷ്വ സുസംസ്ഥിതമ്
അതുപോലെ, നീയും നിന്റെ മക്കളും സന്മാർഗ്ഗികളോടൊപ്പം നടത്തിയ മത്സരത്തിന്റെ ഫലം, ആ പ്രവർത്തിയുടെ ഫലമായി ഉറപ്പായും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
തവ പുത്രാ മഹാഭാഗേ തപഃ ശാംതി വിവര്ജിതാഃ । തേന പാപേന തേ സര്വേ പതിതാ വൈ മഹത്പദാത്
നിന്റെ മക്കൾ, മഹാഭാഗ്യവതിയേ, തപസ്സും മനസ്സിന്റെ സമാധാനവും ഇല്ലാതവരായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ആ പാപം മൂലം അവർ എല്ലാവരും മഹത്തായ നിലയിൽ നിന്ന് വീണുപോയത്.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ മുംച ദുഃഖം സുഖം തഥാ । കസ്യ പുത്രാശ്ച മിത്രാണി കസ്യ സ്വജന ബാംധവാഃ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, മനസ്സിലു സമാധാനം നേടൂ, ദു:ഖവും സന്തോഷവും ഉപേക്ഷിക്കൂ. ആരുടെ മക്കളാണ്, ആരുടെ സുഹൃത്തുക്കളാണ്, ആരുടെ ബന്ധുക്കളാണ് ഈ ലോകത്ത്?
ആത്മകര്മാനുസാരേണ സുഖം ജീവംതി ജംതവഃ । പരാര്ഥേ ചിംതനം ദേവി തത്ത്വജ്ഞാനേന പംഡിതാഃ
ഓരോ ജീവിയും സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയുടെ പ്രകാരം സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ, സത്യജ്ഞാനമുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ, ദേവി, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാവി ചിന്തിക്കുന്നു.
ന കുര്വംതി മഹാത്മാനോ വ്യര്ഥമേവ ന സംശയഃ । പംചഭൂതാത്മകം കായം കേവലം സംധിജര്ജരമ്
മഹാത്മാക്കൾ ഒരിക്കലും വ്യർത്ഥമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാറില്ല, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഈ ശരീരം അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതും, സന്ധികളാൽ ചേർന്നതും, വളരെ ദുർബലവുമാണ്.
ആത്മമിത്രം കൃതം തേന സര്വം ദേവി സുഖാശയാ । ആത്മാ നാമ മഹാപുണ്യഃ സര്വഗഃ സര്വദര്ശകഃ
സ്വയം തന്നെ സുഹൃത്തായി ആക്കുമ്പോൾ, ദേവി, എല്ലാം സന്തോഷം പ്രതീക്ഷിച്ച് സാധ്യമാകും. ആത്മാവാണ് മഹാപുണ്യവും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതും, എല്ലാം കാണുന്നതും.
സര്വസിദ്ധിസ്തു സര്വാത്മാ സാത്വികഃ സര്വസിദ്ധിദഃ । ഏവം സര്വമയോ ദേവി ഭ്രമത്യേകോ നിരഞ്ജനഃ
എല്ലാം നിറഞ്ഞ ആത്മാവാണ്, ദേവി, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നവൻ, ശുദ്ധനും, എല്ലാ സിദ്ധികൾക്കും കാരണമാകുന്നതും. അങ്ങനെ, എല്ലാം ആകുന്നവൻ, ഒരുവൻ, നിർമലനായി അലഞ്ഞുനടക്കുന്നു.
ഭ്രമതാ നിര്ജനേ യേന മൂര്തിമംതോ ദ്വിജോത്തമാഃ । ചത്വാരോ ദര്ശിതാഃ പുണ്യാ മൂര്തിമംതോ മഹൌജസഃ
ഒറ്റയ്ക്കു സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ആരോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരായ നാലു മഹാശക്തിയുള്ള സന്മാർഗ്ഗികളെ കണ്ടു.
പംചമഃ ശ്വസനശ്ചൈവ പൂര്വാണാം മിത്രമേവ ച । അഥോ ആത്മാ സമായാതോ ജ്ഞാനസാഹായ്യമേവ വാ
അഞ്ചാമത്തേത് ശ്വാസനാണ്, അതാണ് മുമ്പുള്ളവരുടെ സുഹൃത്ത്. പിന്നെ ആത്മാവാണ് എത്തിയതോ, അല്ലെങ്കിൽ ജ്ഞാനത്തിന് സഹായം ചെയ്യാനോ.
സ താന്ദൃഷ്ട്വാ മഹാത്മാ വൈ ജ്ഞാനമാത്മാ സമബ്രവീത് । ജ്ഞാന പശ്യ അമീ പംച മംത്രയംതഃ പരസ്പരമ്
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ജ്ഞാനം ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ജ്ഞാനമേ, നോക്കൂ, ഇവ അഞ്ചുപേരും തമ്മിൽ ആലോചിക്കുന്നു.'
ഏതാന്ഗത്വാബ്രവീഹി ത്വം യൂയം ക ഇതി പൃച്ഛ ഹ । ജ്ഞാനം വാക്യം പരം ശ്രുത്വാ സാര്ഥം തസ്യ മഹാത്മനഃ
നീ അവരോടു ചെന്നു ചോദിക്കൂ: 'നിങ്ങൾ ആരാണ്?' മഹാത്മാവിന്റെ ആ ഉത്തമവും അർത്ഥവത്തുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ജ്ഞാനമേ.