പുണ്യേ തിഥൌ തഥാ ഋക്ഷേ സുമുഹൂര്തേ മഹാത്മഭിഃ । ഇംദ്രത്വേ സ്ഥാപിതോ ദേവൈരഭിഷിക്തഃ സുമംഗലൈഃ
പുണ്യമായ തിഥിയിൽ, നല്ല നക്ഷത്രത്തിൽ, ഉത്തമ മുഹൂർത്തത്തിൽ, ദേവന്മാർ അവനെ ഇന്ദ്രപദത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു, ശുഭചിഹ്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പ്രാപ്തമൈംദ്രപദം തേന പ്രസാദാത്തസ്യ ചക്രിണഃ । തപശ്ചകാര തേജസ്വീ വസുദത്തഃ സുരേശ്വരഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, ആ മഹാത്മാവ് ഇന്ദ്രപദം നേടി; വസുദത്തൻ, ദേവന്മാരുടെ നേതാവ്, ശക്തിയോടെ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ഉഗ്രേണ തേജസാ യുക്തോ വജ്രപാശാംകുശായുധഃ
ഭയങ്കരമായ ശക്തിയോടെ, അവൻ വജ്രം, പാശം, അങ്കുശം എന്നീ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വഹിച്ചു.
സൂത ഉവാച- ഉഗ്രം സമസ്തം തപസഃ പ്രഭാവം വിലോക്യ ശുക്രോ നിജഗാദ ഗാഥാമ് । ലോകേഷു കോന്യോ ന ഭവിഷ്യതീതി യഥാ ഹി ചായം ച സുദര്ശനീയഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കണ്ടു, ശുക്രൻ ഈ ഗാഥ ഉച്ചരിച്ചു: 'ലോകങ്ങളിൽ, അവനെ പോലെ മനോഹരൻ മറ്റാരും ഉണ്ടാകില്ല.'
വിഷ്ണോഃ പ്രസാദാന്ന പരോ മഹാത്മാ സംപ്രാപ്തമൈശ്വര്യമിഹൈവ ദിവ്യമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഈ മഹാത്മാവിനെ പോലെ ദിവ്യമായ ഐശ്വര്യം ഇവിടെ മറ്റാരും നേടിയിട്ടില്ല.
അനേന തുല്യോ ന ഭവിഷ്യതീതി ലോകേഷു ചാന്യസ്തപസോഗ്രവീര്യഃ
ലോകങ്ങളിൽ, തപസ്സിലും ശക്തിയിലും അവനെ തുല്യൻ മറ്റാരും ഉണ്ടാകില്ല.
സൂത ഉവാച- കശ്യപസ്യ ച ഭാര്യാന്യാ ദനുര്നാമ തപസ്വിനീ । പുത്രശോകേന സംതപ്താ സംപ്രാപ്താ ദിതിമംദിരമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കശ്യപന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ ദനു എന്ന തപസ്സുകാരി, മകനെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയവൾ, ദിതിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി.
രോദമാനാ പ്രണമ്യൈവ പാദപദ്മയുഗം തദാ । ദുഃഖേന മഹതാ പ്രാപ്താ ദിതിസ്താം പ്രത്യബോധയത്
അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ദിതിയുടെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു; വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ദനുവിനെ ദിതി ഉണർത്തി.
ദിതിരുവാച- തവൈവ ഹി മഹാഭാഗേ കിമിദം രോദകാരണമ് । പുത്രിണ്യശ്ചൈകപുത്രേണ ലോകേ നാര്യോ ഭവംതി വൈ
ദിതി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, എന്താണ് നീ ഇത്രയും കരയാൻ കാരണം? ഈ ലോകത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് ഒരൊറ്റ മകനാൽ മാത്രം അമ്മയാവാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
ഭവതീ ശതപുത്രാണാം ഗുണിനാമപി ഭാമിനി । മാതാ ത്വമസി കല്യാണി ശുംഭാദീനാം മഹാത്മനാമ്
ഭാഗ്യവതിയായവളേ, നീ ശുഭമായ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ശതം മക്കളുടെ അമ്മയല്ലേ, മഹാത്മാക്കളായ ശുംഭനും മറ്റുള്ളവരും നിന്റെ മക്കളാണ്.
കസ്മാദ്ദുഃഖം ത്വയാ പ്രാപ്തമേതന്മേ കാരണം വദ । ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ ഹിരണ്യാക്ഷോ മഹാബലഃ
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ദുഃഖം നിന്നിലേയ്ക്ക് വന്നത്? അതിന്റെ കാരണം എനിക്കു പറയൂ. ഹിരണ്യകശിപുവും മഹാബലശാലിയായ ഹിരണ്യാക്ഷനും—
യസ്യാഃ പുത്രൌ മഹാത്മാനൌ മഹാബലപരാക്രമൌ । കസ്മാദ്ദുഃഖം മഹജ്ജാതം തസ്മാച്ചൈവ സഖേ വദ
നിന്റെ മക്കൾ മഹാത്മാക്കളും മഹാബലശാലികളും ആണല്ലോ; എങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയും വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടായത്? സ്നേഹിതേ, അതിന്റെ കാരണം പറയൂ.
ആഖ്യാഹി കാരണം സര്വം യസ്മാദ്രോദിഷി സാംപ്രതമ് । ഏവമാഭാഷ്യ താം ദേവീം വിരരാമ മനസ്വിനീ
നീ ഇപ്പോൾ ഇത്രയും കരയാൻ കാരണം മുഴുവനും എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. ഇങ്ങനെ ദിതി ചോദിച്ച ശേഷം, അവൾ മൗനമായി.
ദനുരുവാച- പശ്യ പശ്യ മഹാഭാഗേ സപത്ന്യാശ്ച മനോരഥമ് । പരിപൂര്ണം കൃതം തേന ദേവദേവേന ചക്രിണാ
ദനു പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, നോക്കൂ, എന്റെ സഹപത്നിയുടെ ആഗ്രഹം ദേവദേവനായ ചക്രധാരി നിറവേറ്റി.
യഥാപൂര്വം വരോ ദത്തോ ഹ്യദിത്യൈ ദേവി വിഷ്ണുനാ । തഥേദാനീം ച പുത്രായ തസ്യാ ദത്തോ വരോ മഹാന്
മുന്പ് വിഷ്ണു ആദിതിക്ക് ഒരു വരം നൽകിയതുപോലെ, ഇപ്പോൾ അവളുടെ മകനും വലിയൊരു വരം ലഭിച്ചു.
കശ്യപാദ്വിശ്രുതോ ജാതസ്ത്രൈലോക്യപാലകഃ സുതഃ । ഇംദ്രത്വം തസ്യ വൈ ദത്തം തവ പുത്രാദ്വിഹൃത്യ ച
കശ്യപനിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന, പ്രശസ്തനായ ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; അവനാണ് ഇന്ദ്രപദവി ലഭിച്ചത്, നിന്റെ മകനെ മാറ്റി വെച്ച്.
മനോരഥൈസ്തു സംപൂര്ണാ അദിതിഃ സുഖവര്ദ്ധിനീ । കനീയാന്വസുദത്തശ്ച തസ്യാഃ പുത്രശ്ച സംപ്രതി
ആദിതിയുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ മുഴുവനും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു, അവളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിച്ചു; ഇപ്പോൾ അവളുടെ ഇളയ മകനായ വസുദത്തൻ അവളുടെ മകനാണ്.
ഐംദ്രം പദം സുദുഷ്പ്രാപ്യം ദേവൈഃ സാര്ദ്ധം ഭുനക്തി ച । ദിതിരുവാച- കസ്മാത്പദാത്പരിഭ്രഷ്ടോ മമ പുത്രോ മഹാമതിഃ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, വളരെ പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ ലഭിക്കാവുന്ന ഇന്ദ്രപദം അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു. ദിതി പറഞ്ഞു: എന്റെ ബുദ്ധിമാൻ മകൻ ആ പദവിയിൽ നിന്ന് എന്തുകൊണ്ടാണ് വീണുപോയത്?
അന്യേ ച ദാനവാ ദൈത്യാസ്തേജോഭ്രഷ്ടാഃ കഥം സഖേ । തസ്യ ത്വം കാരണം ബ്രൂഹി വിസ്തരേണ യശസ്വിനി
മറ്റുള്ള ദാനവരും ദൈത്യന്മാരും എങ്ങനെ അവരുടെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെട്ടു, സ്നേഹിതേ? അതിന്റെ കാരണം വിശദമായി പറയൂ, മഹത്വമുള്ളവളേ.
താമാഭാഷ്യ ദിതിര്വാക്യം വിരരാമ സുദുഃഖിതാ । ദനുരുവാച- ദേവാശ്ച ദാനവാഃ സര്വേ സക്രോധാഃ സംഗരം ഗതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദിതി അതീവ ദുഃഖത്തോടെ മൗനമായി. ദനു പറഞ്ഞു: എല്ലാ ദേവന്മാരും ദാനവരും കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിനായി ഇറങ്ങി.
തത്ര യുദ്ധം മഹജ്ജാതം ദൈത്യസംക്ഷയകാരകമ് । ദേവൈശ്ച വിഷ്ണുനാ യുദ്ധേ മമ പുത്രാ നിപാതിതാഃ
അവിടെ വലിയൊരു യുദ്ധം നടന്നു, ദൈത്യന്മാരുടെ നാശത്തിന് കാരണമായത്; യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ മക്കളെ ദേവന്മാരും വിഷ്ണുവും സംഹരിച്ചു.
തഥൈവ തവ പുത്രാസ്തേ ദേവദേവേന ചക്രിണാ । വനേ ഗതാന്യഥാ സിംഹോ ദ്രാവയേത്സ്വേന തേജസാ
അതുപോലെ തന്നെ, നിന്റെ മക്കളെയും ചക്രധാരി ദേവൻ തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ വനത്തിലേക്ക് ഓടിച്ചു, ഒരു സിംഹം മറ്റുള്ളവരെ തന്തിയിലാക്കി ഓടിപ്പോകുന്നതുപോലെ.
തഥാ തേ മാമകാഃ പുത്രാ നിഹതാഃ ശങ്ഖപാണിനാ । കാലനേമിമുഖം സൈന്യം ദുര്ജയം സസുരാസുരൈഃ
അങ്ങനെ എന്റെ മക്കളെ ശംഖപാണി സംഹരിച്ചു; കാലനെമിയെ മുഖ്യനാക്കി നിന്ന, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്നിരുന്ന അതിജയപ്രാപ്തമായ സൈന്യം നശിച്ചു.
നാശിതം മര്ദിതം സര്വം ദ്രാവിതം വികലീകൃതമ് । സ്വൈരര്ചിഭിര്യഥാ വഹ്നിസ്തൃണാനി ജ്വാലയേദ്വനേ
എല്ലാം നശിച്ചു, തകർന്ന്, ചിതറിച്ച്, അകറ്റപ്പെട്ടു; അഗ്നി വനത്തിലെ പുല്ലുകൾ സ്വയം കത്തിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് അവസ്ഥ.
തഥാ ദൈത്യഗണാന്സര്വാന്നിര്ദഹത്യേവ കേശവഃ । മമ പുത്രാ മൃതാ ദേവി ബഹുശസ്തവ നംദനാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ദൈത്യരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ മുഴുവനും കേശവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. ദേവി, എന്റെ മക്കൾ പലതവണ മരിച്ചിരിക്കുന്നു, നിന്റെ മക്കളും അതുപോലെ.
വഹ്നിം പ്രാപ്യ യഥാ സര്വേ ശലഭാ യാംതി സംക്ഷയമ് । തഥാ തേ ദാനവാഃ സര്വേ ഹരിം പ്രാപ്യ ക്ഷയം ഗതാഃ
എല്ലാ പുഴുക്കളും അഗ്നിയെ കണ്ടാൽ നശിക്കുന്നതുപോലെ, നിന്റെ ദാനവന്മാർ ഹരിയെ കണ്ടപ്പോൾ മുഴുവനും നശിച്ചു.
ഏവമേതം ഹി വൃത്താംതം ദിതിഃ ശുശ്രാവ ദാരുണമ് । ദിതിരുവാച- വജ്രപാതോപമം ഭദ്രേ വദസ്യേവം കഥം മമ
ഇങ്ങനെ ഈ ഭയാനകമായ സംഭവങ്ങൾ ദിതി കേട്ടു. ദിതി പറഞ്ഞു: സ്നേഹമേ, വജ്രം വീണതുപോലെ എനിക്ക് ഇതെങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്ന് പറയൂ.
ഏവമാഭാഷ്യ താം ദേവീ മൂര്ച്ഛിതാ നിപപാത ഹ । ഹാ ഹാ കഷ്ടമിദം ജാതം ബഹുദുഃഖം പ്രതാപകമ്
അവളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവി ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണു. 'ഹാ ഹാ, എത്ര വലിയ ദുരിതവും വേദനയും സംഭവിച്ചു!' എന്ന് അവൾ നിലവിളിച്ചു.
രുരോദ കരുണം സാഥ പുത്രശോകസുപീഡിതാ । താം ദൃഷ്ട്വാ സ മുനിശ്രേഷ്ഠ ഉവാച വചനം ശുഭമ്
മക്കളുടെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴമായി പീഡിതയായി അവൾ കരുണയോടെ കരഞ്ഞു. അവളെ കണ്ട മुनിശ്രേഷ്ഠൻ അവളോട് ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മാ രോദിഷി ച ഭദ്രം തേ നൈവം ശോചംതി ത്വദ്വിധാഃ । സത്വവംതോ മഹാഭാഗേ ലോഭമോഹേന വര്ജിതാഃ
കരയേണ്ട, നിനക്ക് എല്ലാ നല്ലതും ഉണ്ടാകട്ടെ. ധൈര്യവും സത്യവും ഉള്ളവരും, മോഹവും ലാഭവും ഇല്ലാത്തവരും, നിനക്കുപോലുള്ളവർ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിക്കാറില്ല.