സ്തുവംതി തം മഹാത്മാനം സുതം വൈ കശ്യപസ്യ ച । ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച വേദാശ്ചൈവ സമാഗതാഃ
അവർ ആ മഹാത്മാവായ കശ്യപന്റെ പുത്രനെ സ്തുതിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, കൂടാതെ വേദങ്ങൾ എല്ലാം അവിടെ ഒന്നിച്ചു.
സാംഗോപാംഗൈശ്ച സംയുക്താസ്തസ്മിഞ്ജാതേ മഹൌജസി । ത്രൈലോക്യേ യാനി സത്വാനി പുണ്യയുക്താനി സത്തമ
അവന്റെ ജനനത്തിൽ, അവന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളോടും സഹിതം, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ സദാചാരമുള്ള ജീവികൾ അവിടെ ഒന്നിച്ചു, നല്ലവരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ.
സമാഗതാനി തത്രൈവ തസ്മിഞ്ജാതേ മഹൌജസി । മംഗലം ചക്രിരേ സര്വേ ഗീതപുണ്യൈര്മഹോത്സവൈഃ
അവന്റെ ജനനത്തിൽ അവിടെ കൂടിയ എല്ലാവരും, ഗീതങ്ങൾക്കും പുണ്യങ്ങൾക്കും ഉത്സവങ്ങൾക്കും ഒപ്പം, ശുഭകാര്യങ്ങൾ നടത്തി.
ഹര്ഷേണ നിര്ഭരാഃ സര്വേ പൂജയംതോ മഹൌജസഃ । ബ്രഹ്മാദ്യാശ്ച ത്രയോ ദേവാഃ കശ്യപോഥ ബൃഹസ്പതിഃ
സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ് എല്ലാവരും ആ മഹാത്മാവിനെ ആദരിച്ചു; ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് രണ്ട് ദേവന്മാരും, കശ്യപനും ബൃഹസ്പതിയും.
ചക്രിരേ നാമകര്മാണി തസ്യൈവ ഹി മഹാത്മനഃ । വസുദത്തേതി വിഖ്യാതോ വസുദേതി പുനസ്തവ
അവൻ മഹാത്മാവിന്റെ നാമകരണം നടത്തി; അവൻ വസുദത്തൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി, വീണ്ടും വസുദൻ എന്ന പേരിലും.
ആഖംഡലേതി തന്നാമ മരുത്വാന്നാമ തേ പുനഃ । മഘവാംശ്ച ബിഡൌജാസ്ത്വം പാകശാസന ഇത്യപി
അവന്റെ പേര് അഖണ്ഡലൻ എന്നും, വീണ്ടും മറുത്വാൻ എന്നും; നീ മഘവാൻ, ബിഡൗജസ്, പാകശാസനൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ശക്രശ്ചൈവ ഹി വിഖ്യാത ഇംദ്രശ്ചൈവേതി തേ സുതഃ । ഇത്യേതാനി ച നാമാനി തസ്യൈവ ച മഹാത്മനഃ
അവൻ ശക്രൻ എന്നും, ഇന്ദ്രൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ, ഈ മഹാത്മാവിന്റെ പേരുകൾ ഇവയാണ്.
ചക്രുശ്ച ദേവതാഃ സര്വാഃ സംതുഷ്ടാ ഹൃഷ്ടമാനസാഃ । സ്നാനം തു കാരയാമാസുഃ സംസ്കാരാണി മഹാസുരഃ
സന്തോഷവും തൃപ്തിയും നിറഞ്ഞ എല്ലാ ദേവതകളും ആ മഹാസുരന്റെ സ്നാനവും മറ്റു ശുഭകാര്യങ്ങളും നടത്തി.
വിശ്വകര്മാണമാഹൂയ ദദുരാഭരണാനി ച । താനി പുണ്യാനി ദിവ്യാനി തസ്മൈ തേ തു മഹാത്മനേ
വിശ്വകർമയെ വിളിച്ചു, അവർ ആ മഹാത്മാവിന് പുണ്യവും ദിവ്യവും ആയ ആഭരണങ്ങൾ നൽകി.
ജാതേ തസ്മിന്മഹാഭാഗേ ദേവരാജേ മഹാത്മനി । ഏവം മുദം തതഃ പ്രാപുഃ സര്വേ ദേവാ മഹൌജസഃ
ആ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദേവരാജൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ശക്തിയുള്ള ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷം ലഭിച്ചു.
പുണ്യേ തിഥൌ തഥാ ഋക്ഷേ സുമുഹൂര്തേ മഹാത്മഭിഃ । ഇംദ്രത്വേ സ്ഥാപിതോ ദേവൈരഭിഷിക്തഃ സുമംഗലൈഃ
പുണ്യമായ തിഥിയിൽ, നല്ല നക്ഷത്രത്തിൽ, ഉത്തമ മുഹൂർത്തത്തിൽ, ദേവന്മാർ അവനെ ഇന്ദ്രപദത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു, ശുഭചിഹ്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പ്രാപ്തമൈംദ്രപദം തേന പ്രസാദാത്തസ്യ ചക്രിണഃ । തപശ്ചകാര തേജസ്വീ വസുദത്തഃ സുരേശ്വരഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, ആ മഹാത്മാവ് ഇന്ദ്രപദം നേടി; വസുദത്തൻ, ദേവന്മാരുടെ നേതാവ്, ശക്തിയോടെ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ഉഗ്രേണ തേജസാ യുക്തോ വജ്രപാശാംകുശായുധഃ
ഭയങ്കരമായ ശക്തിയോടെ, അവൻ വജ്രം, പാശം, അങ്കുശം എന്നീ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വഹിച്ചു.
സൂത ഉവാച- ഉഗ്രം സമസ്തം തപസഃ പ്രഭാവം വിലോക്യ ശുക്രോ നിജഗാദ ഗാഥാമ് । ലോകേഷു കോന്യോ ന ഭവിഷ്യതീതി യഥാ ഹി ചായം ച സുദര്ശനീയഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കണ്ടു, ശുക്രൻ ഈ ഗാഥ ഉച്ചരിച്ചു: 'ലോകങ്ങളിൽ, അവനെ പോലെ മനോഹരൻ മറ്റാരും ഉണ്ടാകില്ല.'
വിഷ്ണോഃ പ്രസാദാന്ന പരോ മഹാത്മാ സംപ്രാപ്തമൈശ്വര്യമിഹൈവ ദിവ്യമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഈ മഹാത്മാവിനെ പോലെ ദിവ്യമായ ഐശ്വര്യം ഇവിടെ മറ്റാരും നേടിയിട്ടില്ല.
അനേന തുല്യോ ന ഭവിഷ്യതീതി ലോകേഷു ചാന്യസ്തപസോഗ്രവീര്യഃ
ലോകങ്ങളിൽ, തപസ്സിലും ശക്തിയിലും അവനെ തുല്യൻ മറ്റാരും ഉണ്ടാകില്ല.
സൂത ഉവാച- കശ്യപസ്യ ച ഭാര്യാന്യാ ദനുര്നാമ തപസ്വിനീ । പുത്രശോകേന സംതപ്താ സംപ്രാപ്താ ദിതിമംദിരമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കശ്യപന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയായ ദനു എന്ന തപസ്സുകാരി, മകനെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയവൾ, ദിതിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി.
രോദമാനാ പ്രണമ്യൈവ പാദപദ്മയുഗം തദാ । ദുഃഖേന മഹതാ പ്രാപ്താ ദിതിസ്താം പ്രത്യബോധയത്
അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ദിതിയുടെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു; വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ദനുവിനെ ദിതി ഉണർത്തി.
ദിതിരുവാച- തവൈവ ഹി മഹാഭാഗേ കിമിദം രോദകാരണമ് । പുത്രിണ്യശ്ചൈകപുത്രേണ ലോകേ നാര്യോ ഭവംതി വൈ
ദിതി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, എന്താണ് നീ ഇത്രയും കരയാൻ കാരണം? ഈ ലോകത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് ഒരൊറ്റ മകനാൽ മാത്രം അമ്മയാവാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
ഭവതീ ശതപുത്രാണാം ഗുണിനാമപി ഭാമിനി । മാതാ ത്വമസി കല്യാണി ശുംഭാദീനാം മഹാത്മനാമ്
ഭാഗ്യവതിയായവളേ, നീ ശുഭമായ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ശതം മക്കളുടെ അമ്മയല്ലേ, മഹാത്മാക്കളായ ശുംഭനും മറ്റുള്ളവരും നിന്റെ മക്കളാണ്.
കസ്മാദ്ദുഃഖം ത്വയാ പ്രാപ്തമേതന്മേ കാരണം വദ । ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ ഹിരണ്യാക്ഷോ മഹാബലഃ
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ദുഃഖം നിന്നിലേയ്ക്ക് വന്നത്? അതിന്റെ കാരണം എനിക്കു പറയൂ. ഹിരണ്യകശിപുവും മഹാബലശാലിയായ ഹിരണ്യാക്ഷനും—
യസ്യാഃ പുത്രൌ മഹാത്മാനൌ മഹാബലപരാക്രമൌ । കസ്മാദ്ദുഃഖം മഹജ്ജാതം തസ്മാച്ചൈവ സഖേ വദ
നിന്റെ മക്കൾ മഹാത്മാക്കളും മഹാബലശാലികളും ആണല്ലോ; എങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയും വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടായത്? സ്നേഹിതേ, അതിന്റെ കാരണം പറയൂ.
ആഖ്യാഹി കാരണം സര്വം യസ്മാദ്രോദിഷി സാംപ്രതമ് । ഏവമാഭാഷ്യ താം ദേവീം വിരരാമ മനസ്വിനീ
നീ ഇപ്പോൾ ഇത്രയും കരയാൻ കാരണം മുഴുവനും എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. ഇങ്ങനെ ദിതി ചോദിച്ച ശേഷം, അവൾ മൗനമായി.
ദനുരുവാച- പശ്യ പശ്യ മഹാഭാഗേ സപത്ന്യാശ്ച മനോരഥമ് । പരിപൂര്ണം കൃതം തേന ദേവദേവേന ചക്രിണാ
ദനു പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, നോക്കൂ, എന്റെ സഹപത്നിയുടെ ആഗ്രഹം ദേവദേവനായ ചക്രധാരി നിറവേറ്റി.
യഥാപൂര്വം വരോ ദത്തോ ഹ്യദിത്യൈ ദേവി വിഷ്ണുനാ । തഥേദാനീം ച പുത്രായ തസ്യാ ദത്തോ വരോ മഹാന്
മുന്പ് വിഷ്ണു ആദിതിക്ക് ഒരു വരം നൽകിയതുപോലെ, ഇപ്പോൾ അവളുടെ മകനും വലിയൊരു വരം ലഭിച്ചു.
കശ്യപാദ്വിശ്രുതോ ജാതസ്ത്രൈലോക്യപാലകഃ സുതഃ । ഇംദ്രത്വം തസ്യ വൈ ദത്തം തവ പുത്രാദ്വിഹൃത്യ ച
കശ്യപനിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന, പ്രശസ്തനായ ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; അവനാണ് ഇന്ദ്രപദവി ലഭിച്ചത്, നിന്റെ മകനെ മാറ്റി വെച്ച്.
മനോരഥൈസ്തു സംപൂര്ണാ അദിതിഃ സുഖവര്ദ്ധിനീ । കനീയാന്വസുദത്തശ്ച തസ്യാഃ പുത്രശ്ച സംപ്രതി
ആദിതിയുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ മുഴുവനും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു, അവളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിച്ചു; ഇപ്പോൾ അവളുടെ ഇളയ മകനായ വസുദത്തൻ അവളുടെ മകനാണ്.
ഐംദ്രം പദം സുദുഷ്പ്രാപ്യം ദേവൈഃ സാര്ദ്ധം ഭുനക്തി ച । ദിതിരുവാച- കസ്മാത്പദാത്പരിഭ്രഷ്ടോ മമ പുത്രോ മഹാമതിഃ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, വളരെ പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ ലഭിക്കാവുന്ന ഇന്ദ്രപദം അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു. ദിതി പറഞ്ഞു: എന്റെ ബുദ്ധിമാൻ മകൻ ആ പദവിയിൽ നിന്ന് എന്തുകൊണ്ടാണ് വീണുപോയത്?
അന്യേ ച ദാനവാ ദൈത്യാസ്തേജോഭ്രഷ്ടാഃ കഥം സഖേ । തസ്യ ത്വം കാരണം ബ്രൂഹി വിസ്തരേണ യശസ്വിനി
മറ്റുള്ള ദാനവരും ദൈത്യന്മാരും എങ്ങനെ അവരുടെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെട്ടു, സ്നേഹിതേ? അതിന്റെ കാരണം വിശദമായി പറയൂ, മഹത്വമുള്ളവളേ.
താമാഭാഷ്യ ദിതിര്വാക്യം വിരരാമ സുദുഃഖിതാ । ദനുരുവാച- ദേവാശ്ച ദാനവാഃ സര്വേ സക്രോധാഃ സംഗരം ഗതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദിതി അതീവ ദുഃഖത്തോടെ മൗനമായി. ദനു പറഞ്ഞു: എല്ലാ ദേവന്മാരും ദാനവരും കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിനായി ഇറങ്ങി.