ലോകൈശ്ചാപി ഗൃഹസ്യാംതേ സപര്യാം ശുക്ലതംഡുലൈഃ । സംസ്ഥാപ്യ ബലിരാജാനം ഫലൈഃ പുഷ്പൈശ്ച പൂജയേത്
വീട്ടിന്റെ അറ്റത്ത് ജനങ്ങളോടൊപ്പം വെള്ള അരിയാൽ സേവനം അർപ്പിച്ച്, ബലി രാജാവിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പഴവും പൂക്കളുംകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
ബലിമുദ്ദിശ്യ വൈ തത്ര കാര്യം സര്വം ച പാവകേ । യാനി യാന്യക്ഷയാന്യാഹു ഋഷയസ്തത്വദര്ശിനഃ
ബലിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അഗ്നിയരികിൽ നിർവഹിക്കണം. അക്ഷയമായ ആ കർമങ്ങളെ തത്വം അറിയുന്ന ഋഷിമാർ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യദത്ര ദീയതേ ദാനം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു । തദക്ഷയം ഭവേത്സര്വം വിഷ്ണോഃ പ്രീതികരം ശുഭമ്
ഇവിടെ കൊടുക്കുന്ന ദാനം ചെറുതായാലും വലിയതായാലും, അതൊക്കെയും അക്ഷയം, ശുഭകരം, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയം ആയിരിക്കും.
രാത്രൌ യേ ന കരിഷ്യംതി തവ പൂജാം ബലേര്നരാഃ । തേഷാമശ്രോത്രിയം ധര്മം സര്വം ത്വാമുപതിഷ്ഠതു
രാത്രിയിൽ നിന്റെ പൂജ ചെയ്യാത്ത പുരുഷന്മാരുടെ എല്ലാ ശാസ്ത്രപഠനമില്ലാത്ത ധർമ്മഫലവും നിന്നിൽ എത്തട്ടെ.
വിഷ്ണുനാ ച സ്വയം വത്സ തുഷ്ടേന ബലയേ പുനഃ । ഉപകാരകരം ദത്തമസുരാണാം മഹോത്സവമ്
കുഞ്ഞേ, വിഷ്ണു സന്തോഷത്തോടെ ബാലിയെ വീണ്ടും അനുഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, അസുരന്മാർക്ക് വലിയ ഉത്സവം ലഭിച്ചു, അതു അവർക്കു ഉപകാരമായി.
തദാ പ്രഭൃതി സേനാനേ പ്രവൃത്താ കൌമുദീ സദാ । സര്വോപദ്രവവിദ്രാവാ സര്വവിഘ്നവിനാശിനീ
അപ്പോൾ മുതൽ, സേനാനായകാ, കൗമുദി ഉത്സവം തുടർന്നു, എല്ലാപ്രതിസന്ധികളും അകറ്റി, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
ലോകശോകഹരാ കാമ്യാ ധനപുഷ്ടിസുഖാവഹാ । കുശബ്ദേന മഹീ ജ്ഞേയാ മുദ ഹര്ഷേ തതോ ദ്വയമ്
ലോകത്തിലെ ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്ന, ആഗ്രഹിക്കാവുന്ന, ധനം, ആരോഗ്യം, സന്തോഷം നൽകുന്ന ഉത്സവം; ഭൂമി 'കുശ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, സന്തോഷത്തിലും ആനന്ദത്തിലും ഇതൊക്കെ ഉണ്ടാകുന്നു.
ധാതുത്വേ നിഗമൈശ്ചൈവ തേനൈഷാ കൌമുദീ സ്മൃതാ । കൌമോദം തേ ജനാ യസ്മാന്നാനാഭാവൈഃ പരസ്പരമ്
സ്വഭാവത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെയും ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; പലവിധ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ആളുകൾ പരസ്പരം സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ഹൃഷ്ടതുഷ്ടാഃ സുഖാപന്നാസ്തേനൈഷാ കൌമുദീ സ്മൃതാ । കുമുദാനി ബലേര്യസ്യാം ദീയംതേ തേന ഷണ്മുഖ
ഇതിലൂടെ ആളുകൾ സന്തോഷവും തൃപ്തിയും അനുഭവിക്കുന്നതിനാൽ ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഷൺമുഖാ, ഇതിൽ ബാലിക്ക് കുമുദപൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്നു.
അഘാര്ഥം പാര്ഥിവൈഃ പുത്ര തേനൈഷാ കൌമുദീ സ്മൃതാ । ഏകമേവമഹോരാത്രം വര്ഷേവര്ഷേ ച കാര്തികേ
രാജാക്കന്മാർ പാപം അകറ്റാൻ ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഓരോ വർഷവും കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഒരു ദിവസം മാത്രം ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.
ദത്തം ദാനവരാജസ്യ ആദര്ശമിവ ഭൂതല । യഃ കരോതി നൃപോ രാജ്യേ തസ്യ വ്യാധിഭയം കുതഃ
ദാനവരാജാവിന് നൽകിയ ദാനം ഭൂമിയിൽ മാതൃകയാകുന്നു; രാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്ത് ഇത് നടത്തുമ്പോൾ, അവനു രോഗഭയം എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
സുഭിക്ഷം ക്ഷേമമാരോഗ്യം തസ്യ സംപദനുത്തമാ । നീരുജശ്ച ജനാഃ സര്വേ സര്വോപദ്രവവര്ജിതാഃ
അവനു സമൃദ്ധമായ അന്നം, സുരക്ഷ, ആരോഗ്യവും ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും രോഗമില്ലാതെ, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും വിട്ടിരിക്കും.
കൌമുദീ ക്രിയതേ തസ്മാദ്ഭാവം കര്തും മഹീതലേ । യോ യാദൃശേന ഭാവേന തിഷ്ഠത്യസ്യാം ച ഷണ്മുഖ
അതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ ഈ സ്ഥിതി വരുത്താൻ കൗമുദി ആചരിക്കുന്നു; ഷൺമുഖാ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ മനോഭാവം പോലെ വർഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ഹര്ഷദുഃഖാദിഭാവേന തസ്യ വര്ഷം പ്രയാതി ഹി । രുദിതേ രോദതേ വര്ഷം ഹൃഷ്ടേ വര്ഷം പ്രഹര്ഷിതമ്
ആനന്ദം, ദുഃഖം തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവർക്കു വർഷം കടന്നുപോകുന്നു; ആരെങ്കിലും കരയുകയാണെങ്കിൽ വർഷം ദുഃഖകരമായിരിക്കും, സന്തോഷിച്ചാൽ വർഷം ആനന്ദപൂർണ്ണമായിരിക്കും.
ഭുക്തേ ഭോക്താ ഭവേദ്വര്ഷം സ്വസ്ഥേ സ്വസ്ഥം ഭവിഷ്യതി । തസ്മാത്പ്രഹൃഷ്ടൈഃ കര്ത്തവ്യാ കൌമുദീ ച ശുഭൈര്നരൈഃ
ആഹാരം കഴിച്ചാൽ വർഷം പോഷകമായിരിക്കും; ആരും ആരോഗ്യവാനായാൽ വർഷം ആരോഗ്യകരമായിരിക്കും; അതിനാൽ, നല്ലവരായ ആളുകൾ സന്തോഷത്തോടെ കൗമുദി ആചരിക്കണം.
വൈഷ്ണവീ ദാനവീ ചേയം തിഥിഃ പ്രോക്താ ച കാര്തികേ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ഈ തിഥി വൈഷ്ണവിയും ദാനവിയുമാണ് എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദീപോത്സവംജനിത സര്വജനപ്രസാദം കുര്വംതി യേ ശുഭതയാ ബലിരാജപൂജാമ് । ദാനോപഭോഗസുഖബുദ്ധിമതാം കുലാനാം ഹര്ഷം പ്രയാതി സകലം പ്രഭുദം ച വര്ഷമ്
ദീപോത്സവത്തിൽ ശുഭമായി ബാലിരാജാവിനെ ആരാധിക്കുന്നവർ, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നു; ദാനം, അനുഭവം, ഐശ്വര്യം എന്നിവയുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാരുടെയും സന്തോഷമുള്ള കുടുംബങ്ങളുടെയും വർഷം മുഴുവൻ ആനന്ദവും സമൃദ്ധിയും നിറയുന്നു.
സ്കംദൈതാസ്തിഥയോ നൂനം ദ്വിതീയാദ്യാശ്ച വിശ്രുതാഃ । മാസൈശ്ചതുര്ഭിശ്ച തതഃപ്രാവൃട്കാലേ ശുഭാവഹാഃ
സ്കന്ദാ, രണ്ടാം തിഥി മുതൽ ഈ തിഥികൾ പ്രശസ്തമാണ്; അതിനുശേഷം നാലു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം മഴക്കാലത്ത് ഇവ ശുഭം നൽകുന്നു.
പ്രഥമാ ശ്രാവണേ മാസി തഥാ ഭാദ്രപദേ പരാ । തൃതീയാശ്വയുജേമാസി ചതുര്ഥീ കാര്തികേ ഭവേത്
ആദ്യത്തിഥി ശ്രാവണ മാസത്തിൽ, പിന്നെ ഭാദ്രപദത്തിൽ; മൂന്നാമത് ആശ്വയുജത്തിൽ, നാലാമത് കാർത്തികയിൽ വരുന്നു.
കലുഷാ ശ്രാവണേ മാസി തഥാ ഭാദ്രപദേമലാ । ആശ്വിനേ പ്രേതസംചാരാ കാര്തികേ യാമ്യകാമതാ
ശ്രാവണ മാസത്തിൽ അശുദ്ധിയും, ഭാദ്രപദത്തിൽ മലിനതയും; ആശ്വയുജത്തിൽ പ്രേതങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും, കാർത്തികയിൽ യമന്റെ ഇഷ്ടം നിറവേറുന്നതുമാണ്.
ഗുഹ ഉവാച। കസ്മാത്സാ കലുഷാ പ്രോക്താ കസ്മാത്സാ നിര്മലാ മതാ । കസ്മാത്സാ പ്രേതസംചാരാ കസ്മാദ്യാമ്യാ പ്രകീര്തിതാ
ഗുഹൻ ചോദിച്ചു: എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ അശുദ്ധം എന്നു വിളിക്കുന്നത്? പിന്നെ എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ശുദ്ധമായതെന്ന് കരുതുന്നത്? അതെന്തുകൊണ്ടാണ് പ്രേതങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ യമന്റെ ദിവസം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്?
സൂത ഉവാച। ഇതി സ്കംദവചഃ ശ്രുത്വാ ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ । ഉവാച വചനം ശ്ലക്ഷ്ണം പ്രഹസന്വൃഷഭധ്വജഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്കന്ദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവായ, കാളയെ പതാകയാക്കി നടക്കുന്ന മഹാദേവൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മഹേശ ഉവാച। പുരാ വൃത്രവധേ വൃത്തേ പ്രാപ്തേ രാജ്യേ പുരംദരേ । ബ്രഹ്മഹത്യാപനോദാര്ഥമശ്വമേധഃ പ്രവര്തിതഃ
മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത്, വൃത്രനെ കൊല്ലുകയും ഇന്ദ്രൻ രാജ്യം നേടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം അകറ്റാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
ക്രോധാദിംദ്രേണ വജ്രേണ ബ്രഹ്മഹത്യാ നിഷൂദിതാ । ഷഡ്വിധാ സാ ക്ഷിതൌ ക്ഷിപ്താ വൃക്ഷതോയമഹീതലേ
കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധം കൊണ്ട് ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം തകർത്തു; ആ പാപം ആറു വിധത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വിതറപ്പെട്ടു — മരങ്ങൾ, വെള്ളം, നിലം എന്നിവയിൽ.
നാര്യാം ഭ്രൂണഹണിവഹ്നൌ സംവിഭജ്യ യഥാക്രമമ് । തത്പാപശ്രവണാത്പൂര്വം ദ്വിതീയായാ ദിനേന ച
സ്ത്രീകളിൽ, മരങ്ങളിൽ, നദികളിൽ, ഭൂമിയിൽ, അഗ്നിയിൽ, ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവരിൽ — ഈ ക്രമത്തിൽ ആ പാപം പങ്കുവെച്ചു; ഈ പാപം കേൾക്കുന്നതിന് മുമ്പും, രണ്ടാം ദിവസവും അതുണ്ടായിരുന്നു.
നാരീവൃക്ഷനദീഭൂമിവഹ്നിഭ്രൂണഹനസ്തഥാ । കലുഷീഭവനം ജാതോ ഹ്യതോര്ഥം കലുഷാ സ്മൃതാ
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീകളിലും മരങ്ങളിലും നദികളിലും ഭൂമിയിലും അഗ്നിയിലും ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവരിലും അശുദ്ധി ഉണ്ടായി; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ അശുദ്ധം എന്നു പറയുന്നത്.
മധുകൈടഭയോ രക്തേ പുരാ മഗ്നാനു മേദിനീ । അഷ്ടാംഗുലാ പവിത്രാ സാ നാരീണാം തു രജോമലമ്
മധുവും കൈടഭനും രക്തത്തിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ മുങ്ങിയിരുന്ന കാലത്ത്, ഭൂമി എട്ട് വിരൽ അളവോളം ശുദ്ധമായി; സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ മാസവിതാനമാണ് അശുദ്ധി.
നദ്യഃ പ്രാവൃണ്മലാ സര്വാ വഹ്നിരൂര്ധ്വം മഷീമലഃ । നിര്യാസമലിനാ വൃക്ഷാഃ സംഗാദ്ഭ്രൂണഹനോ മലാഃ
മഴക്കാലത്ത് എല്ലാ നദികളും അശുദ്ധമാണ്; അഗ്നിക്ക് മുകളിൽ കരിമാലിന്യം; മരങ്ങൾക്ക് പുറന്തരിച്ചുള്ള പദാർത്ഥങ്ങൾ; ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവർക്ക് കൂട്ടായ്മയാൽ അശുദ്ധി.
കലുഷാനി ചരംത്യസ്യാം തേനൈഷാ കലുഷാ മതാ । ദേവര്ഷിപിതൃധര്മാണാം നിംദകാ നാസ്തികാഃ ശഠാഃ
ഈവിടെ അശുദ്ധികൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് അശുദ്ധം എന്നു കരുതുന്നത്. ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃകളെയും ധർമ്മത്തെയും അപമാനിക്കുന്നവർ, നാസ്തികരും കപടരും —
തേഷാം സാ വാങ്മലാത്പൂതാ ദ്വിതീയാ തേന നിര്മലാ । അനധ്യായേഷു ശാസ്ത്രാണി പാഠയംതി പഠംതി ച
അവർക്കു വാക്കുകളുടെ അശുദ്ധിയാൽ, രണ്ടാം ദിവസം ശുദ്ധിയാകും; അവർ നിരോധിച്ച സമയത്തും ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിക്കുകയും പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.