ദൃഷ്ട്വാ വൃംദാരികാം തത്ര മഹാംതശ്ചാപ്സരോഗണാഃ । തുഷ്ടുവുര്നഭസസ്തുഷ്ടാ വവൃഷുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ
അവളെ ആ നിലയിൽ കണ്ട അപ്സരമാരുടെ വലിയ സംഘം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് സന്തോഷത്തോടെ വൃന്ദയെ സ്തുതിച്ചു, പുഷ്പവർഷം ചെയ്തു.
ശുഷ്കകാഷ്ഠചയം കൃത്വാ തത്ര വൃംദാകലേവരമ് । നിധായാഗ്നിം ച പ്രജ്വാല്യ സ്മരദൂതീ വിവേശ തമ്
അവിടെ ഉണക്കു മരച്ചില്ലകൾ കൂട്ടി, വൃന്ദയുടെ ശരീരം അതിൽ വെച്ചു; അഗ്നി കത്തിച്ച്, സ്നേഹദൂതി അതിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദഗ്ധം വൃംദാംഗരജസാം ബിംബം തദ്ഗോലകാത്മകമ് । കൃത്വാ തദ്ഭസ്മനഃ ശേഷം മംദാകിന്യാം വിചിക്ഷിപുഃ
വൃന്ദയുടെ ശരീരത്തിലെ പൊടിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ ഗോളാകൃതിയിലുള്ള പിണ്ഡം തീയിൽ വെച്ച് ചാരമാക്കി, ശേഷിച്ച അവശിഷ്ടം മന്ദാകിനി നദിയിൽ ഇട്ടു.
യത്ര വൃംദാ പരിത്യജ്യ ദേഹം ബ്രഹ്മപഥം ഗതാ । ആസീദ്വൃംദാവനം തത്ര ഗോവര്ദ്ധനസമീപതഃ
വൃന്ദ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മപഥം പ്രാപിച്ച അതേ സ്ഥലത്ത്, ഗോവർദ്ധനത്തിന് സമീപം വൃന്ദാവനം ഉദിച്ചുവന്നു.
ദേവ്യോഽഥ സ്വര്ഗമേത്യ ത്രിദശപതിവധൂസത്ത്വസംപത്തിമാഹുര്ദേവീഭ്യസ്തന്നിശമ്യ പ്രമുദിതമനസോ നിര്ജരാദ്യാശ്ച സര്വേ । ശത്രോര്ദൈത്യസ്യ ഹിത്വാ പ്രബലതരഭയം ഭീമഭേര്യോ നിജഘ്നുഃ ശ്രുത്വാ തത്രാസനസ്ഥഃ । പരിജനനിവഹോവാപശോഭാം ശുഭസ്യ
ശ്രീമഹാദേവഉവാച- ഹരിദ്വാരം മഹാപുണ്യം ശൃണു ദേവര്ഷിസത്തമ । യത്ര ഗംഗാ വഹത്യേവ തത്രോക്തം തീര്ഥമുത്തമമ്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠാ, ഗംഗാ ഒഴുകുന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലമായ ഹരിദ്വാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അവിടെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
യത്ര ദേവാ വസംതീഹ ഋഷയോ മനവസ്തഥാ । യത്ര ദേവഃ സ്വയം സാക്ഷാത്കേശവോ നിത്യമാശ്രിതഃ
അവിടെ ദേവന്മാരും, ഋഷിമാരും, മനുമാരും വസിക്കുന്നു. അവിടെയാണു ദൈവമായ കേശവൻ സ്വയം സദാ സന്നിഹിതനായിരിക്കുന്നത്.
പുരാ പൂര്വം തു ഭോ വത്സ തീര്ഥം ജാതം മഹത്തദാ । യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ ദൂരതോ യാതി പാതകമ്
പണ്ടെക്കാലത്ത്, കുട്ടീ, ആ മഹത്തായ തീർത്ഥം ഉദിച്ചു. ദൂരത്ത് നിന്ന് പോലും അതിനെ കാണുന്നവർക്കു പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
യത്ര ഗംഗാ മഹാരമ്യാ ജാതാ പുണ്യ വിശേഷതഃ । വിഷ്ണുപാദോദകീ ജാതാ തച്ചരണസ്പര്ശനാത്തതഃ
അവിടെയാണ് അത്യന്തം മനോഹരമായ ഗംഗാ, പ്രത്യേകമായി പുണ്യമുള്ളതായും, വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലം അവിടെയുണ്ടായതും, അവിടത്തെ പാദസ്പർശത്താൽ ജനിച്ചതും.
ഭഗീരഥേന ഭോ വിദ്വന്നാനീതാ തത്ര മാര്ഗതഃ । ഉദ്ധാരഃ പൂര്വജാനാം തു കൃതസ്തേന മഹാത്മനാ
പണ്ഡിതനേ, ഭഗീരഥൻ തന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ ഗംഗയെ അവിടെ എത്തിച്ചു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ കൃത്യത്തിലൂടെ പുര്വികന്മാർക്ക് മോക്ഷം ലഭിച്ചു.
നാരദഉവാച- കോഽയം ദേവ സമാഖ്യാതോ ഭഗീരഥ മഹാതപാഃ । യേന തീര്ഥം സമാനീതം ലോകാനാം ഹിതകാരണാത്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവാ, മഹാതപസ്സായ ഭഗീരഥൻ ആരാണ്? ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ആരാണ് ഈ തീർത്ഥം എത്തിച്ചതെന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത്?
ഗംഗാതീര്ഥം മഹത്പുണ്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് । ലോകാഃ സര്വേ വദംത്യേവമേതത്തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്
ഗംഗയുടെ തീർത്ഥം മഹാപുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. എല്ലാ മനുഷ്യരും ഇതിനെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥം എന്നാണ് പറയുന്നു.
ഗംഗാഗംഗേതി യോ ബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
'ഗംഗേ, ഗംഗേ' എന്ന് ആരെങ്കിലും നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ അകലത്തുനിന്നും വിളിച്ചാലും, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
കഥം തേന സമാനീതാ കിം കാര്യം വദ സുവ്രത । മഹാദേവ ഉവാച- യേന ഗംഗാ യഥാനീതാ ഗംഗാദ്വാരേഽതിശോഭനേ
അത് എങ്ങനെ എത്തിച്ചു? എന്തിനാണ് അത് ചെയ്തത്? പറയൂ, ധർമ്മനിഷ്ഠനേ. മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗംഗയെ അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ള ഹരിദ്വാരത്തിൽ എങ്ങനെ എത്തിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
തത്സര്വം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ക്രമാനുക്രമയോഗതഃ । പൂര്വമാസീദ്ധരിശ്ചംദ്രസ്ത്രൈലോക്യേ സത്യപാലകഃ
എല്ലാം ക്രമമായി വിശദമായി ഞാൻ പറയുന്നു. ആദ്യം, മൂന്ന് ലോകത്തും സത്യത്തെ കാത്തിരുന്ന ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രോഹിതസ്തസ്യപുത്രോഽഭൂദേകോ വിഷ്ണുപരായണഃ । തസ്യാപി ച വൃകഃ പുത്രോ ധര്മിഷ്ഠഃ സത്പഥിസ്ഥിതഃ
അവനു വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ള രോഹിതൻ എന്നൊരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. രോഹിതന്റെ മകൻ വൃകൻ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും സത്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രഃ സുബാഹുശ്ച ജാതോസ്മിന്വൈ കുലേ തദാ । തസ്യ പുത്രോ ഗരോ നാമ നാത്യംതം ധാര്മികോഽഭവത്
അവനു ആ കുടുംബത്തിൽ സുബാഹു എന്ന മകൻ ജനിച്ചു. സുബാഹുവിന്റെ മകൻ ഗരൻ എന്നായിരുന്നു, എന്നാൽ അവൻ അത്രയും ധാർമ്മികൻ ആയിരുന്നില്ല.
കദാചിത്കാലയോഗേന ദുഃഖീ ജാതോഽത്ര കാരണാത് । രാജാ തു തത്ര ദേശേന തര്ജിതോ ധര്മകാരണാത്
ഒരു സമയത്ത്, സമയത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവൻ ദുഃഖിതനായി. ആ ദേശത്ത് രാജാവിന് ധർമ്മം പാലിക്കാൻ ഭീഷണി നേരിടേണ്ടി വന്നു.
സ്വകുടുംബം ഗൃഹീത്വാ തു ഗതോഽസൌ ഭാര്ഗവാശ്രമേ । രക്ഷിതോ ഭാര്ഗവേണാഥ കൃപയാ തത്ര വൈ തദാ
അവൻ തന്റെ കുടുംബത്തെ കൂട്ടി ഭാർഗവരുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. ഭാർഗവന്റെ കരുണയാൽ അവിടെ അവൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.
തത്ര പുത്രോ ഹ്യഭൂത്തസ്യ സഗരോ നാമ വൈ ദ്വിജ । വവൃധേ ചാശ്രമേ പുണ്യേ ഭാര്ഗവേണാഭിരക്ഷിതഃ
അവിടെ അവനു സഗരൻ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു, ദ്വിജനേ. ആ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ ഭാർഗവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ സഗരൻ വളർന്നു.
ഉപവീതാദികം സര്വം ക്ഷത്രിയസ്യ തദാ കൃതമ് । ശസ്ത്രാണാം ച തഥാഭ്യാസോ വേദാനാം തു തഥൈവ ച
അന്ന് ക്ഷത്രിയർക്കു് ഉപവീതം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടത്തി. ആയുധങ്ങൾ പരിശീലിക്കുകയും, വേദപാഠവും നടന്നു.
ആഗ്നേയാസ്ത്രം തതോ ലബ്ധ്വാ ഭാര്ഗവാത്സഗരോ നൃപഃ । ജഘാന പൃഥിവീം ഗത്വാ താലജംഘാന്സഹൈഹയാന്
ഭാർഗവനിൽ നിന്ന് അഗ്നിയാസ്ത്രം ലഭിച്ച ശേഷം, സഗരൻ രാജാവ് ഭൂമിയിൽ യാത്രചെയ്ത് താളജംഘന്മാരെയും ഹേഹയന്മാരെയും തോല്പിച്ചു.
സശകാന് പാരദാംശ്ചൈവ ജഘാന സ മഹാതപാഃ । നാരദ ഉവാച- മാഹാത്മ്യം സഗരസ്യാഥ വദ ശംകര വിസ്തരാത്
ആ മഹാതപസ്സുകാരൻ ശകന്മാരെയും പാർദന്മാരെയും തോല്പിച്ചു. നാരദൻ ചോദിച്ചു: 'ശങ്കരാ, സഗരന്റെ മഹത്വം വിശദമായി പറയൂ.'
മഹാദേവ ഉവാച- സൂര്യവംശീ മഹാരാജോ വിഖ്യാതഃ സ മഹാബലീ । ഗരസ്യ വ്യസനേ താത ഹൃതം രാജ്യമഭൂത്കില
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച പ്രശസ്തനും അതീവശക്തനും ആയ മഹാരാജാവായിരുന്നു. പ്രിയനായവനേ, കുടുംബത്തിൽ ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ അവന്റെ രാജ്യം നഷ്ടമായി.'
ഹൈഹയൈസ്താലജംഘാദ്യൈഃ ശകൈഃ സാര്ദ്ധം ച നാരദ । യവനാഃ പാരദാശ്ചൈവ കാംബോജാഃ പഹ്ലവാസ്തഥാ
ഹേഹയന്മാരും താളജംഘന്മാരും ശകന്മാരും കൂടി, നാരദാ, യവനന്മാർ, പാർദന്മാർ, കാംബോജന്മാർ, പഹ്ലവന്മാർ ഇവരും ചേർന്ന്—
ഏതേ പംചഗണാ ബ്രഹ്മന്ഹൈഹയാര്ഥേ പരാക്രമാന് । ഹൃതരാജ്യസ്തതോ രാജാ സഗരോഽഥ വനം യയൌ
ഈ അഞ്ചു കൂട്ടരും, ബ്രാഹ്മണാ, ഹേഹയന്മാരുടെ വേണ്ടി ശക്തി പ്രയോഗിച്ചു. അതുകൊണ്ട് രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട സഗരൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
പത്ന്യാചാനുഗതോ ദുഃഖീ സ വൈ പ്രാണാനവാസൃജത് । തസ്യ പത്നീ തു കല്യാണീ സഗര്ഭാ ച വ്രതാന്വിതാ
ഭാര്യയും അനുഗമിച്ച് ദുഃഖിതനായി, അവൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. അവന്റെ ഗർഭിണിയായ, സദാചാരമുള്ള ഭാര്യ വ്രതങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
സപത്ന്യാ ഭാര്ഗവസ്തസ്യ വൃതഃ പൂര്വം സുതേപ്സയാ । സാ തു ഭര്തൃചിതാം കൃത്വാ വനേ തം പ്രരുരോദ ഹ
മുൻപ് ഭർത്താവിന്റെ സഹഭാര്യ പുത്രാഗ്രഹാർത്ഥം ഭാർഗവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഭർത്താവിന്റെ ശവസംസ്കാരം വനംവെച്ച് നടത്തി അവൾ വിലാപിച്ചു.
ഔര്വസ്താം വാരയിത്വാ ച ഗരപത്നീം തു നാരദ । ന്യവേദയത തത്പുത്രം ധര്മിഷ്ഠം സാത്വികം പ്രിയമ്
ഔർവൻ ഗർഭിണിയായ ഭാര്യയെ തടഞ്ഞു, നാരദാ, അവളെ അറിയിച്ചതു്—നിന്റെ മകൻ ധാർമ്മികനും സത്യവാനുമായ പ്രിയനാകും.
നിവേദിതേ തതോ ബാലേ മരണാത്സാ ന്യവര്ത്തത । തതോ മാസദ്വയേ ജാതേ വവര്ദ്ധൌര്വസ്യ ചാശ്രമേ
അവൾക്ക് ഇത് അറിയിച്ചപ്പോൾ, അവൾ മരണം വിട്ടു. രണ്ട് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കുട്ടി ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വളർന്നു.
പിന്നീട് ദേവികൾ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി, ദേവപതികളുടെ ഭാര്യമാരുടെ ഗുണങ്ങൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞു. അത് കേട്ട ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ഹർഷത്തോടെ, ശക്തനായ ശത്രുവായ ദൈത്യന്റെ ഭയത്തെ അകറ്റി, ഭയാനകമായ വലിയ മൃദംഗധ്വനി മുഴങ്ങി. അപ്പോൾ അവിടെ ഇരുന്നവരുടെയൊക്കെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; സേവകരുടെ കൂട്ടം ശുഭത്വത്തിന്റെ ഭംഗി പ്രകടിപ്പിച്ചു.