വസ്ത്രപുഷ്പാദികം സര്വം താഭ്യാം നിത്യം പ്രയച്ഛതി । താംബൂലം ബഹുഗംധാഢ്യമുഭയോരര്പയേത്സ തു
വസ്ത്രം, പൂവ് മുതലായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും അവരെ ഇരുവരെയും നിത്യം നൽകി; സുഗന്ധമുള്ള താമ്പൂലവും ഇരുവരെയും അർപ്പിച്ചു.
സോമശര്മാ മഹാഭാഗസ്താഭ്യാമപി ച പൂരയേത് । മൂലം പയഃ സുഭക്ഷ്യാദ്യം നിത്യമേവ ദദാത്യസൌ
മഹാഭാഗനായ സോമശർമൻ അവരെ ഇരുവരെയും സംപൂർണ്ണമായി സംരക്ഷിച്ചു; മൂലങ്ങൾ, പാലു, ഉത്തമമായ ഭക്ഷണം എന്നിവ നിത്യം നൽകി.
തയോസ്തു വാംഛിതം നിത്യം സോമശര്മാ മഹായശാഃ । അനേന ക്രമയോഗേന നിത്യമേവ പ്രസാദയേത്
ഈ രണ്ടുപേരിൽ, സോമശർമൻ എന്ന മഹത്വമുള്ളവൻ എപ്പോഴും തനിക്കിഷ്ടമായതെല്ലാം നേടുന്നു; ഈ ക്രമവും രീതിയും പാലിച്ച് അവൻ അവരെ സദാ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
സോമശര്മാ സുധര്മാത്മാ പിതരൌ പരിപൂജയേത് । സോമശര്മാണമാഹൂയ പിതാ കുത്സതി നിഷ്ഠുരഃ
സോമശർമൻ, സദാ നന്മയുള്ളവൻ, മാതാപിതാക്കളെ ആദരിക്കണം; എന്നാൽ സോമശർമനെ വിളിച്ചപ്പോൾ അവന്റെ പിതാവ് കഠിനമായി അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
നിംദിതൈര്നിഷ്ഠുരൈര്വാക്യൈസ്താഡയേന്മുനിസന്നിധൌ । കൃതകാര്യേ കൃതേ പുണ്യേ നിത്യമേവ സുതേ പുനഃ
കഠിനവും നിന്ദ്യവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, സന്യാസികളുടെ സാനിധിയിൽ അവനെ തല്ലുന്നു; ജോലി പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടും, പുണ്യവും നേടിയിട്ടും, വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ മകനോട് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.
ന കൃതം ശോഭനം മഹ്യം ത്വയൈവ കുലപാംസന । ഏവം നാനാവിധൈര്വാക്യൈര്നിഷ്ഠുരൈര്ദുഃഖദായകൈഃ
"നീ എനിക്കൊന്നും നല്ലത് ചെയ്തില്ല, കുടുംബത്തിന് അപകീർത്തിയാണു നീ!"—ഇങ്ങനെ, വിവിധതരം കഠിനവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ കൊണ്ട്.
അതാഡയദ്ദംഡഘാതൈഃ ശിവശര്മാ സദാതുരഃ । ഏവം കൃതേപി ധര്മാത്മാ നൈവ കുപ്യതി കര്ഹിചിത്
ശിവശർമൻ എപ്പോഴും ദുഃഖിതനായിരുന്നു; അവനെ ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിച്ചുമെങ്കിലും, അങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടും, സദാ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവൻ ഒരിക്കലും കോപം കാണിച്ചില്ല.
മനസാ വചസാ ചൈവ കര്മണാ ത്രിവിധേന ച । സംതുഷ്ടഃ സര്വദാ സോപി പിതരം പരിപൂജയേത്
മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, പ്രവർത്തിയിൽ—മൂന്നിലും—അവൻ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ, പിതാവിനെ ആദരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
തദ്വത്സ സോമശര്മാ വൈ മാതരം ച ദിനേദിനേ । യജ്ജ്ഞാത്വാ ശിവശര്മാ ച ചരിതം സ്വീയമീക്ഷതേ
അത് പോലെ, സോമശർമൻ ദിവസേന തന്റെ അമ്മയെ ആദരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; ഇത് അറിയുന്ന ശിവശർമൻ തന്റെ സ്വഭാവം ആലോചിച്ചു.
അമൃതം മത്കൃതേ ചാപി ആനീതം വിഷ്ണുശര്മണാ । പുണ്യയുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ പിതൃഭക്തിപരഃ സദാ
എന്റെ خاطر, വിഷ്ണുശർമൻ അമൃതം കൊണ്ടുവന്നു; പുണ്യത്താൽ സമ്പന്നനായ ആ ധർമ്മവാനു എപ്പോഴും മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയോടെ ജീവിച്ചു.
ഏവം ബഹുതിഥേ കാലേ ശതസംഖ്യേ ഗതേ സതി । ശിവശര്മാ പിതസ്യൈവ ഭക്തിം ദൃഷ്ട്വാ വിചിംത്യ വൈ
ഇങ്ങനെ, നൂറ് വർഷങ്ങൾക്കപ്പുറം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ശിവശർമൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ ഭക്തി കണ്ടു ആലോചിച്ചു.
മയാ വൈ പൂര്വമിത്യുക്തം സുപുത്രം യജ്ഞസംജ്ഞകമ് । മാതൃഖംഡാനിമാന്പുത്ര യത്ര തത്ര ക്ഷിപസ്വ ഹി
"മുൻപ് ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, യജ്ഞ എന്ന പേരുള്ള മകനേ, അമ്മയുടെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ എവിടെയെങ്കിലും കണ്ടാൽ അവിടെ വച്ചു കളയണം."
മദ്വാക്യം പാലിതം തേന കൃതാ ന മാതരി കൃപാ । ഏതത്സ്വല്പതരം ദുഃഖം നിര്ജീവേ ഘാതമിച്ഛതഃ
അവൻ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചു, പക്ഷേ അമ്മയോടു കരുണ കാണിച്ചില്ല; ജീവഹീനരെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു ഇതു ചെറിയ ദുഃഖം മാത്രമാണ്.
സാഹസം തു കൃതം തേന പുത്രേണ വേദശര്മണാ । അസ്യാധികമഹം മന്യേ യതോഽയം ചലതേ ന ച
എന്റെ മകൻ വേദശർമൻ അത്യന്തം ധൈര്യത്തോടെ ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; ഞാൻ ഇതിനെ കൂടുതൽ വലിയതായി കരുതുന്നു, കാരണം അവൻ ഒരിക്കലും ചലിക്കുന്നില്ല.
നിമേഷമാത്രമേവാപി സാഹസം കാരയേത്പുനഃ । അപരം സത്യസംപന്നം പ്രഭാവം തപസഃ പുനഃ
ഒരുപക്ഷേ ഒരു നിമിഷം പോലും, അവൻ വീണ്ടും ധൈര്യപ്രവൃത്തി നടത്തും; വീണ്ടും, സത്യസന്ധതയുള്ള തപസ്സിന്റെ ശക്തി കാണപ്പെടുന്നു.
നിത്യം സമാരാധനേപി അധികം ചാസ്യ ദൃശ്യതേ । തസ്മാദസ്യ പരീക്ഷാ ച സമയേ തപസഃ കൃതാ
അവൻ എപ്പോഴും സേവനം ചെയ്യുമ്പോഴും, അതിലും കൂടുതൽ ഒന്നാണ് അവനിൽ കാണുന്നത്; അതുകൊണ്ട്, അവന്റെ തപസ്സിനെ ശരിയായ സമയത്ത് പരീക്ഷിച്ചു.
ഭക്തിഭാവാത്തഥാ സത്യാന്നൈവ പുത്രഃ പ്രണശ്യതി । മായയാ ച നിജാംഗേഽപി കുഷ്ഠരോഗോ നിദര്ശിതഃ
ഭക്തിയും സത്യവും കൊണ്ടു മകൻ ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല; എങ്കിലും, മായയാൽ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ തന്നെ കുഷ്ഠരോഗം കാണിച്ചു.
ശ്ലേഷ്മമൂത്രമലാനാം ച ഘൃണാം നൈവ കരോതി ച । വ്രണാന്വിശോധയേന്നിത്യം സ്വഹസ്തേന മഹായശാഃ
ശ്ലേഷ്മം, മൂത്രം, മല എന്നിവയോട് അവൻ ഒരിക്കലും വിരസത കാണിച്ചില്ല; മഹത്വമുള്ളവൻ എപ്പോഴും തന്റെ കൈകൊണ്ട് വ്രണങ്ങൾ ശുചീകരിച്ചു.
പാദസംവാഹനം ദദ്യാച്ഛൌചം ചൈവ മഹാമതിഃ । ദുഃസഹം വചനം മഹ്യം ദാരുണം സഹതേ സദാ
പാദസമ്വാഹനം ചെയ്യുകയും ശുചിത്വം പാലിക്കുകയും, വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ; എപ്പോഴും എനിക്ക് നിന്നു വരുന്ന ദാരുണവും സഹിക്കാനാവാത്ത വാക്കുകൾ സഹിക്കുന്നു.
ഭര്ത്സനേ താഡനേ ചൈവ സദാഭീഷ്ടപ്രവാചകഃ । ഏവം ദുഃഖസമാചാരോ മമ പുത്രോ മഹാമതിഃ
കുറ്റപ്പെടുത്തലോ തല്ലലോ ഉണ്ടായാലും, എപ്പോഴും ഇഷ്ടമുള്ള വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ, എന്റെ മകൻ, വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ജീവിതം സഹിക്കുന്നു.
ദുഃഖാനാം സാഗരം മന്യേ ബഹുക്ലേശൈസ്തു ക്ലേശിതഃ । അപനേഷ്യാമ്യഹം ദുഃഖം വിഷ്ണോശ്ചൈവ പ്രസാദതഃ
ഇതിനെ ഞാൻ ദു:ഖത്തിന്റെ സമുദ്രം എന്ന് കരുതുന്നു; അനേകം കഷ്ടങ്ങളാൽ ഞാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാൽ ഈ ദു:ഖം ഞാൻ നീക്കം ചെയ്യും.
വിചാര്യ മനസാ വിപ്രഃ ശിവശര്മാ മഹാമതിഃ । പുനര്മായാം ചകാരാഥ കുംഭാദപഹൃതം പയഃ
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായ ശിവശർമ്മൻ വീണ്ടും മായാജാലം നടത്തി, കുമ്പത്തിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം എടുത്തു.
പശ്ചാത്തം ച സമാഹൂയ സോമശര്മാണമബ്രവീത് । തവ ഹസ്തേ മയാ ദത്തമമൃതം വ്യാധിനാശനമ്
പിന്നീട് സോമശർമ്മനെ വിളിച്ച്, അവൻ പറഞ്ഞു: "രോഗം നശിപ്പിക്കുന്ന അമൃതം ഞാൻ നിന്റെ കൈയിൽ നൽകി."
തന്മേ ശീഘ്രം പ്രയച്ഛസ്വ യഥാ പാനം കരോമ്യഹമ് । യേന നീരുഗ്ഭവാമ്യദ്യ പ്രസാദാദ്വിഷ്ണുശര്മണഃ
"ഇപ്പോൾ അതു വേഗത്തിൽ എനിക്ക് തിരികെ നൽകൂ, ഞാൻ അതു കുടിക്കട്ടെ; വിഷ്ണുശർമ്മയുടെ കൃപയാൽ ഇന്ന് ഞാൻ രോഗമുക്തനാകട്ടെ."
ഏവമുക്തേ തദാ വാക്യേ ഋഷിണാ ശിവശര്മണാ । സമുത്ഥായ ത്വരായുക്തഃ സോമശര്മാ കമംഡലുമ്
ശിവശർമ്മൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സോമശർമ്മൻ ഉത്സാഹത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് കമണ്ഡലു എടുത്തു.
തം ച രിക്തം തതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹ്യമൃതേന വിനാ കൃതമ് । കസ്യ പാപസ്യ വൈ കര്മ കേന മേ വിപ്രിയം കൃതമ്
അത് അമൃതം ഇല്ലാതെ ശൂന്യമായത് കണ്ടപ്പോൾ, 'ആ പാപം ചെയ്തവൻ ആരാണ്? എനിക്ക് ഈ ദോഷം ചെയ്തത് ആരാണ്?' എന്ന് അവൻ ചിന്തിച്ചു.
ഇതി ചിംതാപരോ ഭൂത്വാ സോമശര്മാ സുദുഃഖിതഃ । പിതുരഗ്രേ ച വൃത്താംതം കഥയിഷ്യാമ്യഹം യദാ
ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി, സോമശർമ്മൻ വളരെ ദു:ഖിതനായി; 'പിതാവിന് സംഭവിച്ച കാര്യം ഞാൻ പറഞ്ഞാൽ—'
തതഃ കോപം പ്രയാസ്യേത ഗുരുര്മേ വ്യാധിപീഡിതഃ । സുചിരം ചിംതയിത്വാ തു സോമശര്മാ മഹാമതിഃ
'പിന്നെ, രോഗം ബാധിച്ച ഗുരു എനോട് കോപം കാണിക്കും.' ദീർഘകാലം ആലോചിച്ച ശേഷം, ബുദ്ധിമാനായ സോമശർമ്മൻ—
യദി മേ സത്യമസ്തീതി ഗുരുശുശ്രൂഷണം യദി । തപസ്തപ്തം മയാപൂര്വം നിര്വ്യലീകേന ചേതസാ
'എനിക്ക് സത്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഗുരുവിനെ ഞാൻ സേവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ മുമ്പ് നിർമലമായ മനസ്സോടെ തപസ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—'
ദമശൌചാദിഭിഃ സത്യം ധര്മമേവ പ്രപാലിതമ് । തദാ ഘടോഽമൃതയുതോ ഭവത്വേഷ ന സംശയഃ
'ദമം, ശുദ്ധി എന്നിവയിലൂടെ ഞാൻ ധർമ്മം പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഈ കുമ്പം അമൃതം നിറയട്ടെ; ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.'