രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച ബ്രാഹ്മണാശ്ച വിശേഷതഃ । മാര്ഗപാലദ്യം സമുല്ലംഘ്യ നിരുജഃ സുഖിനോ ഹി തേ
രാജാക്കന്മാർ, രാജകുമാരന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വഴികാവലന്റെ നിലം കടന്ന് രോഗമില്ലാതെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
കൃത്വൈതത്സര്വമേവേഹ രാത്രൌ ദൈത്യപതേര്ബലേഃ । പൂജാം കുര്യാത്തതഃ സാക്ഷാദ്ഭൂമൌ മംഡലകേ കൃതേ
ഇവയെല്ലാം ദൈത്യപതി ബലിയുടെ ഉത്സവരാത്രിയിൽ ചെയ്തശേഷം, നിലത്തൊരു മണ്ഡലം വരച്ച് നേരിട്ട് പൂജ നടത്തണം.
ബലിമാലിഖ്യ ദൈത്യേംദ്രം വര്ണകൈഃ പംചരംഗകൈഃ । സര്വാഭരണസംപൂര്ണം വിംധ്യാവലിസമന്വിതമ്
ബലി ദൈത്യാധിപതിയെ അഞ്ചു നിറങ്ങളുള്ള പൊടികൾ കൊണ്ട്, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, പർവ്വത നിരയോടുകൂടെ വരയ്ക്കണം.
കൂഷ്മാംഡമയ ജംഭോരു മധുദാനവസംവൃതമ് । സംപൂര്ണം ഹൃഷ്ടവദനം കിരീടോത്കടകുംഡലമ്
കൂഷ്മാണ്ഡം കൊണ്ട്, വലുതായ കാലുകൾ, മധു മുതലായ അസുരന്മാർ ചുറ്റിയ, സന്തോഷമുള്ള മുഖം, വലിയ കിരീടവും കൂണ്ടലവും അണിഞ്ഞതും ആകണം.
ദ്വിഭുജം ദൈത്യരാജാനം കാരയിത്വാ സ്വകേ പുനഃ । ഗൃഹസ്യ മധ്യേ ശാലായാം വിശാലായാം തതോഽര്ചയേത്
ഇങ്ങനെ രണ്ട് കൈകളോടെ ദൈത്യരാജാവിനെ നിർമ്മിച്ചശേഷം, തന്റെ വീട്ടിലെ വിശാലമായ മുറിയുടെ നടുവിൽ അവനെ പൂജിക്കണം.
മാതൃഭ്രാതൃജനൈഃ സാര്ദ്ധം സംതുഷ്ടോ ബംധുഭിഃ സഹ । കമലൈഃ കുമുദൈഃ പുഷ്പൈഃ കല്ഹാരൈ രക്തകോത്പലൈഃ
അമ്മമാരും സഹോദരന്മാരും സന്തോഷമുള്ള ബന്ധുക്കളുമൊത്ത്, താമര, കുമുദം, പൂക്കൾ, കലഹാര, ചുവന്ന താമര എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
ഗംധപുഷ്പാന്നനൈവേദ്യൈഃ സക്ഷീരൈര്ഗുഡപായസൈഃ । മദ്യമാംസസുരാലേഹ്യ ചോഷ്യ ഭക്ഷ്യോപഹാരകൈഃ 6.122.
സুগന്ധമുള്ള പൂക്കൾ, അന്നം, പാൽപായസം, ശർക്കര ചേർത്ത പായസം, മദ്യം, മാംസം, മദ്യം, ചൊവ്വാൻ, ഉണക്കാൻ, കഴിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ വിഭവങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടു സമർപ്പിക്കണം.
മംത്രേണാനേന രാജേംദ്ര സഃ മംത്രീ സപുരോഹിതഃ । പൂജാം കരിഷ്യതേ യോ വൈ സൌഖ്യം സ്യാത്തസ്യ വത്സരമ്
രാജാവേ, ഈ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മന്ത്രിയും പുരോഹിതനും കൂടെ പൂജ നടത്തണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ സുഖം ലഭിക്കും.
ബലിരാജ നമസ്തുഭ്യം വിരോചനസുത പ്രഭോ । ഭവിഷ്യേംദ്ര സുരാരാതേ പൂജേയം പ്രതിഗൃഹ്യതാമ്
ബലി രാജാവേ, വീരോചനന്റെ പുത്രനേ, ഭാവിയിലെ ഇന്ദ്രനേ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവേ, നിന്നെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു. ഈ പൂജ നീ സ്വീകരിക്കണമേ.
ഏവം പൂജാവിധിം കൃത്വാ രാത്രൌ ജാഗരണം തതഃ । കാരയേദ്വൈ ക്ഷണം രാത്രൌ നടനര്തകഗായകൈഃ
ഇങ്ങനെ പൂജാവിധി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, രാത്രിയിൽ കുറേ നേരം നർത്തകരെയും നടന്മാരെയും ഗായകരെയും കൂട്ടി ജാഗരണം നടത്തണം.
ലോകൈശ്ചാപി ഗൃഹസ്യാംതേ സപര്യാം ശുക്ലതംഡുലൈഃ । സംസ്ഥാപ്യ ബലിരാജാനം ഫലൈഃ പുഷ്പൈശ്ച പൂജയേത്
വീട്ടിന്റെ അറ്റത്ത് ജനങ്ങളോടൊപ്പം വെള്ള അരിയാൽ സേവനം അർപ്പിച്ച്, ബലി രാജാവിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പഴവും പൂക്കളുംകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
ബലിമുദ്ദിശ്യ വൈ തത്ര കാര്യം സര്വം ച പാവകേ । യാനി യാന്യക്ഷയാന്യാഹു ഋഷയസ്തത്വദര്ശിനഃ
ബലിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അഗ്നിയരികിൽ നിർവഹിക്കണം. അക്ഷയമായ ആ കർമങ്ങളെ തത്വം അറിയുന്ന ഋഷിമാർ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യദത്ര ദീയതേ ദാനം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു । തദക്ഷയം ഭവേത്സര്വം വിഷ്ണോഃ പ്രീതികരം ശുഭമ്
ഇവിടെ കൊടുക്കുന്ന ദാനം ചെറുതായാലും വലിയതായാലും, അതൊക്കെയും അക്ഷയം, ശുഭകരം, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയം ആയിരിക്കും.
രാത്രൌ യേ ന കരിഷ്യംതി തവ പൂജാം ബലേര്നരാഃ । തേഷാമശ്രോത്രിയം ധര്മം സര്വം ത്വാമുപതിഷ്ഠതു
രാത്രിയിൽ നിന്റെ പൂജ ചെയ്യാത്ത പുരുഷന്മാരുടെ എല്ലാ ശാസ്ത്രപഠനമില്ലാത്ത ധർമ്മഫലവും നിന്നിൽ എത്തട്ടെ.
വിഷ്ണുനാ ച സ്വയം വത്സ തുഷ്ടേന ബലയേ പുനഃ । ഉപകാരകരം ദത്തമസുരാണാം മഹോത്സവമ്
കുഞ്ഞേ, വിഷ്ണു സന്തോഷത്തോടെ ബാലിയെ വീണ്ടും അനുഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, അസുരന്മാർക്ക് വലിയ ഉത്സവം ലഭിച്ചു, അതു അവർക്കു ഉപകാരമായി.
തദാ പ്രഭൃതി സേനാനേ പ്രവൃത്താ കൌമുദീ സദാ । സര്വോപദ്രവവിദ്രാവാ സര്വവിഘ്നവിനാശിനീ
അപ്പോൾ മുതൽ, സേനാനായകാ, കൗമുദി ഉത്സവം തുടർന്നു, എല്ലാപ്രതിസന്ധികളും അകറ്റി, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
ലോകശോകഹരാ കാമ്യാ ധനപുഷ്ടിസുഖാവഹാ । കുശബ്ദേന മഹീ ജ്ഞേയാ മുദ ഹര്ഷേ തതോ ദ്വയമ്
ലോകത്തിലെ ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്ന, ആഗ്രഹിക്കാവുന്ന, ധനം, ആരോഗ്യം, സന്തോഷം നൽകുന്ന ഉത്സവം; ഭൂമി 'കുശ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, സന്തോഷത്തിലും ആനന്ദത്തിലും ഇതൊക്കെ ഉണ്ടാകുന്നു.
ധാതുത്വേ നിഗമൈശ്ചൈവ തേനൈഷാ കൌമുദീ സ്മൃതാ । കൌമോദം തേ ജനാ യസ്മാന്നാനാഭാവൈഃ പരസ്പരമ്
സ്വഭാവത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെയും ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; പലവിധ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ആളുകൾ പരസ്പരം സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ഹൃഷ്ടതുഷ്ടാഃ സുഖാപന്നാസ്തേനൈഷാ കൌമുദീ സ്മൃതാ । കുമുദാനി ബലേര്യസ്യാം ദീയംതേ തേന ഷണ്മുഖ
ഇതിലൂടെ ആളുകൾ സന്തോഷവും തൃപ്തിയും അനുഭവിക്കുന്നതിനാൽ ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഷൺമുഖാ, ഇതിൽ ബാലിക്ക് കുമുദപൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്നു.
അഘാര്ഥം പാര്ഥിവൈഃ പുത്ര തേനൈഷാ കൌമുദീ സ്മൃതാ । ഏകമേവമഹോരാത്രം വര്ഷേവര്ഷേ ച കാര്തികേ
രാജാക്കന്മാർ പാപം അകറ്റാൻ ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഓരോ വർഷവും കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഒരു ദിവസം മാത്രം ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.
ദത്തം ദാനവരാജസ്യ ആദര്ശമിവ ഭൂതല । യഃ കരോതി നൃപോ രാജ്യേ തസ്യ വ്യാധിഭയം കുതഃ
ദാനവരാജാവിന് നൽകിയ ദാനം ഭൂമിയിൽ മാതൃകയാകുന്നു; രാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്ത് ഇത് നടത്തുമ്പോൾ, അവനു രോഗഭയം എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
സുഭിക്ഷം ക്ഷേമമാരോഗ്യം തസ്യ സംപദനുത്തമാ । നീരുജശ്ച ജനാഃ സര്വേ സര്വോപദ്രവവര്ജിതാഃ
അവനു സമൃദ്ധമായ അന്നം, സുരക്ഷ, ആരോഗ്യവും ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും രോഗമില്ലാതെ, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും വിട്ടിരിക്കും.
കൌമുദീ ക്രിയതേ തസ്മാദ്ഭാവം കര്തും മഹീതലേ । യോ യാദൃശേന ഭാവേന തിഷ്ഠത്യസ്യാം ച ഷണ്മുഖ
അതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ ഈ സ്ഥിതി വരുത്താൻ കൗമുദി ആചരിക്കുന്നു; ഷൺമുഖാ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ മനോഭാവം പോലെ വർഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ഹര്ഷദുഃഖാദിഭാവേന തസ്യ വര്ഷം പ്രയാതി ഹി । രുദിതേ രോദതേ വര്ഷം ഹൃഷ്ടേ വര്ഷം പ്രഹര്ഷിതമ്
ആനന്ദം, ദുഃഖം തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവർക്കു വർഷം കടന്നുപോകുന്നു; ആരെങ്കിലും കരയുകയാണെങ്കിൽ വർഷം ദുഃഖകരമായിരിക്കും, സന്തോഷിച്ചാൽ വർഷം ആനന്ദപൂർണ്ണമായിരിക്കും.
ഭുക്തേ ഭോക്താ ഭവേദ്വര്ഷം സ്വസ്ഥേ സ്വസ്ഥം ഭവിഷ്യതി । തസ്മാത്പ്രഹൃഷ്ടൈഃ കര്ത്തവ്യാ കൌമുദീ ച ശുഭൈര്നരൈഃ
ആഹാരം കഴിച്ചാൽ വർഷം പോഷകമായിരിക്കും; ആരും ആരോഗ്യവാനായാൽ വർഷം ആരോഗ്യകരമായിരിക്കും; അതിനാൽ, നല്ലവരായ ആളുകൾ സന്തോഷത്തോടെ കൗമുദി ആചരിക്കണം.
വൈഷ്ണവീ ദാനവീ ചേയം തിഥിഃ പ്രോക്താ ച കാര്തികേ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ഈ തിഥി വൈഷ്ണവിയും ദാനവിയുമാണ് എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദീപോത്സവംജനിത സര്വജനപ്രസാദം കുര്വംതി യേ ശുഭതയാ ബലിരാജപൂജാമ് । ദാനോപഭോഗസുഖബുദ്ധിമതാം കുലാനാം ഹര്ഷം പ്രയാതി സകലം പ്രഭുദം ച വര്ഷമ്
ദീപോത്സവത്തിൽ ശുഭമായി ബാലിരാജാവിനെ ആരാധിക്കുന്നവർ, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നു; ദാനം, അനുഭവം, ഐശ്വര്യം എന്നിവയുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാരുടെയും സന്തോഷമുള്ള കുടുംബങ്ങളുടെയും വർഷം മുഴുവൻ ആനന്ദവും സമൃദ്ധിയും നിറയുന്നു.
സ്കംദൈതാസ്തിഥയോ നൂനം ദ്വിതീയാദ്യാശ്ച വിശ്രുതാഃ । മാസൈശ്ചതുര്ഭിശ്ച തതഃപ്രാവൃട്കാലേ ശുഭാവഹാഃ
സ്കന്ദാ, രണ്ടാം തിഥി മുതൽ ഈ തിഥികൾ പ്രശസ്തമാണ്; അതിനുശേഷം നാലു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം മഴക്കാലത്ത് ഇവ ശുഭം നൽകുന്നു.
പ്രഥമാ ശ്രാവണേ മാസി തഥാ ഭാദ്രപദേ പരാ । തൃതീയാശ്വയുജേമാസി ചതുര്ഥീ കാര്തികേ ഭവേത്
ആദ്യത്തിഥി ശ്രാവണ മാസത്തിൽ, പിന്നെ ഭാദ്രപദത്തിൽ; മൂന്നാമത് ആശ്വയുജത്തിൽ, നാലാമത് കാർത്തികയിൽ വരുന്നു.
കലുഷാ ശ്രാവണേ മാസി തഥാ ഭാദ്രപദേമലാ । ആശ്വിനേ പ്രേതസംചാരാ കാര്തികേ യാമ്യകാമതാ
ശ്രാവണ മാസത്തിൽ അശുദ്ധിയും, ഭാദ്രപദത്തിൽ മലിനതയും; ആശ്വയുജത്തിൽ പ്രേതങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും, കാർത്തികയിൽ യമന്റെ ഇഷ്ടം നിറവേറുന്നതുമാണ്.