മായാം കൃത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞോ ഭാര്യയാ സഹ തം സുതമ് । കുഷ്ഠരോഗാതുരോ ഭൂത്വാ തസ്യ ഭാര്യാ ച താദൃശീ
മഹാപ്രജ്ഞനായവൻ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, തന്റെ മകനെയും, മായയാൽ, കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവരായി രൂപം മാറ്റി; ഭാര്യയും അങ്ങനെ തന്നെ.
മാംസപിംഡോപമൌ ജാതൌ ദ്വാവേതൌ മായയാ കൃതൌ । സംനിധിം തസ്യ ഘോരസ്യ വിപ്രസ്യ സോമശര്മണഃ
മായയാൽ, ഇരുവരും മാംസപിണ്ടം പോലുള്ളവരായി മാറി, സോമശർമന്റെ സാനിധിയിൽ എത്തി.
സമാഗതൌ ഹി തൌ ദൃഷ്ട്വാ സര്വതോ ഹി സുദുഃഖിതൌ । കൃപയാ പരയാവിഷ്ടഃ സോമശര്മാ മഹായശാഃ
അവർ ഒരുമിച്ച് വന്നതും, എല്ലായിടത്തും ദു:ഖിതരായതും കണ്ടപ്പോൾ, മഹാ യശസ്സുള്ള സോമശർമൻ വലിയ കരുണയിൽ ആകപ്പെട്ടു.
തയോഃ പാദം നമസ്കൃത്യ ഭക്ത്യാ നമിതകംധരഃ । ഭവാദൃശൌ ന പശ്യാമി തപസാഭിസമന്വിതമ്
അവരുടെ കാലിൽ ഭക്തിയോടെ തലകുനിച്ചുകൊണ്ട് നമസ്കരിച്ച്, സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ നിങ്ങളെ പോലുള്ളവരെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
ഗുണവ്രാതൈഃ സുപുണ്യൈശ്ച കിമിദം വര്തിതം ത്വയി । ദാസവദ്ദേവതാഃ സര്വാ വര്തംതേ സര്വദാ തവ
നിനക്കു എത്രയോ ഗുണങ്ങളും നല്ല പുണ്യങ്ങളും ഉണ്ടാവേണ്ടതുണ്ട്; അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ ദേവതകളും എല്ലായ്പ്പോഴും ദാസന്മാരായി നിന്നെ സേവിക്കുന്നത്.
ആദേശം പ്രാപ്യ വിപ്രേംദ്ര ആകൃഷ്ടാസ്തേജസാ തവ । തവാംഗേ കേന പാപേന ഗദോയം വേദനാന്വിതഃ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ ആജ്ഞ ലഭിച്ച ശേഷം, അവർ നിന്റെ തേജസ്സിൽ ആകർഷിതരായി. നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഈ വേദനയുള്ള രോഗം ഏത് പാപം കൊണ്ടാണ് വന്നത്?
സംജാതോ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ തന്മേ കഥയ കാരണമ് । ഇയം പുണ്യവതീ മാതാ മഹാപുണ്യാ പതിവ്രതാ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ഇതിന്റെ കാരണം എനിക്കു പറയൂ. ഈ അമ്മ പുണ്യവതിയും മഹാപുണ്യവും ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ളവളുമാണ്.
യാ ഹി ഭര്തൃപ്രസാദേന ത്രൈലോക്യം കര്തുമിച്ഛതി । സാ കഥം ദുഃഖമാപ്നോതി കിം നാസ്തി തപസഃ ഫലമ്
ഭർത്താവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകങ്ങൾ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളെ എങ്ങനെ ദുഃഖം ബാധിക്കുന്നു? തപസ്സിന് ഫലം ഇല്ലാത്തതാണോ?
രാഗദ്വേഷൌ പരിത്യജ്യ വിവിധേനാപി കര്മണാ । യാ ച ശുശ്രൂഷതേ കാംതം ദേവവദ്ഗുരുവത്സലാ
ആകർഷണവും ദ്വേഷവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദേവതയെപ്പോലും ശിഷ്യയെപ്പോലും ഭർത്താവിനെ എല്ലാ വിധത്തിലും സേവിക്കുന്നവളെ—
സാ കഥം ദുഃഖമാപ്നോതി കുഷ്ഠരോഗം സുദുഃഖദമ് । ശിവശര്മോവാച- മാ ശുചസ്ത്വം മഹാഭാഗ ഭുജ്യതേ കര്മജം ഫലമ്
അവൾ എങ്ങനെ കഷ്ടമായ കുഷ്ഠരോഗം പോലുള്ള ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു? ശിവശർമൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട; കർമ്മഫലമാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
നരേണ കര്മയുക്തേന പാപപുണ്യമയേന ഹി । ശോധനം ച കുരുഷ്വ ത്വമുഭയോ രോഗയുക്തയോഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ പാപവും പുണ്യവും ചേർന്ന കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രോഗം ബാധിച്ച ഇരുവരും ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
ശുശ്രൂഷണം മഹാഭാഗ യദി പുണ്യമിഹേച്ഛസി । ഏവമുക്തേ ശുഭേ വാക്യേ സോമശര്മാ മഹായശാഃ
മഹാഭാഗേ, നീ പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ സേവനം ചെയ്യണം. ഈ ശുഭവാക്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹായശസ്സുള്ള സോമശർമൻ പറഞ്ഞു—
ശുശ്രൂഷാം വാ കരിഷ്യാമി യുവയോഃ പുണ്യയുക്തയോഃ । മയാ പാപേന ദുഷ്ടേന കൃപണേന ദ്വിജോത്തമ
പുണ്യവത്തായ നിങ്ങളിരുവരെയും ഞാൻ സേവിക്കും. പാപിയായും ദുഷ്ടനായും ദയനീയനായും ആയ ഞാൻ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ—
കിം കര്തവ്യമിഹാദ്യൈവ യോ ഗുരും ന ഹി പൂജയേത് । ഏവമാഭാഷ്യ ദുഃഖാദ്വാ തയോര്ദുഃഖേന ദുഃഖിതഃ
ഗുരുവിനെ ആദരിക്കാത്തവൻ ഇന്ന് ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവരുടെ ദുഃഖം കൊണ്ടു ദുഃഖിതനായി.
ശ്ലേഷ്മമൂത്രപുരീഷം ച ഉഭയോഃ പര്യശോധയത് । പാദപ്രക്ഷാലനം ചക്രേ അംഗസംവാഹനം തഥാ
അവരുടെ ഇരുവരുടെയും കഫം, മൂത്രം, മല എന്നിവ ശുദ്ധീകരിച്ചു; കാലുകൾ കഴുകി, ശരീരഭാഗങ്ങൾ മസാജ് ചെയ്തു.
സ്നാനസ്ഥാനാദികം സോപി തയോര്ഭക്ത്യാന്വിതഃ സ്വയമ് । ദ്വാവേതൌ ഹി ഗുരൂ വിപ്രഃ സോമശര്മാ മഹായശാഃ
അവരുടെ സ്നാനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ സ്വയം ഭക്തിയോടെ ചെയ്തു. മഹായശസ്സുള്ള സോമശർമൻ അവരെ ഇരുവരെയും ഗുരുവായി കണക്കാക്കി.
തീര്ഥം നയതി ധര്മാത്മാ സ്കംധമാരോപ്യ സത്തമഃ । ദ്വാവേതൌ ഹി സ്വഹസ്തേന സ്നാപയിത്വാ തു മംഗലൈഃ
ധർമ്മാത്മാവായ അവൻ അവരെ ഇരുവരെയും തോളിൽ കയറ്റി തീർത്ഥത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് മംഗളമായ രീതിയിൽ അവരെ സ്നാനമടക്കി.
സുമംത്രൈര്വേദവിച്ചൈവ സ്നാനസ്യ വിധിപൂര്വകമ് । തര്പണം ച പിതൄണാം തു ദേവതാനാം തു പൂജനമ്
ഉത്തമമായ മന്ത്രങ്ങളോടും വേദജ്ഞാനത്തോടും കൂടി, നിർദേശപ്രകാരം സ്നാനം, പിതൃകർമ്മം, ദേവതാപൂജ എന്നിവ നടത്തി.
ദ്വാഭ്യാമപി സ ധര്മാത്മാ സ കാരയതി നിത്യശഃ । സ്വയം ഹോമം ദദാത്യഗ്നൌ പചത്യന്നമനുത്തമമ്
ധർമ്മാത്മാവായ അവൻ അവരെ ഇരുവരെയും ഈ കാര്യങ്ങൾ നിത്യേന ചെയ്യിച്ചു; സ്വയം അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, ഉത്തമമായ അന്നം പാചകം ചെയ്തു.
സംജ്ഞാപയതി സുപ്രീതൌ ദ്വാവേതൌ ച മഹാഗുരൂ । ശയ്യാസനേ ച തൌ വിപ്രഃ പ്രസ്വാപയതി നിത്യശഃ
സുപ്രീതരായ മഹാഗുരുക്കളായ അവരെ വിശ്രമിപ്പിച്ചു; ബ്രാഹ്മണൻ അവരെ ഇരുവരെയും ശയ്യയിലും ഇരിപ്പിടത്തിലും നിത്യേന ഉറക്കത്തിൽ ആക്കി.
വസ്ത്രപുഷ്പാദികം സര്വം താഭ്യാം നിത്യം പ്രയച്ഛതി । താംബൂലം ബഹുഗംധാഢ്യമുഭയോരര്പയേത്സ തു
വസ്ത്രം, പൂവ് മുതലായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും അവരെ ഇരുവരെയും നിത്യം നൽകി; സുഗന്ധമുള്ള താമ്പൂലവും ഇരുവരെയും അർപ്പിച്ചു.
സോമശര്മാ മഹാഭാഗസ്താഭ്യാമപി ച പൂരയേത് । മൂലം പയഃ സുഭക്ഷ്യാദ്യം നിത്യമേവ ദദാത്യസൌ
മഹാഭാഗനായ സോമശർമൻ അവരെ ഇരുവരെയും സംപൂർണ്ണമായി സംരക്ഷിച്ചു; മൂലങ്ങൾ, പാലു, ഉത്തമമായ ഭക്ഷണം എന്നിവ നിത്യം നൽകി.
തയോസ്തു വാംഛിതം നിത്യം സോമശര്മാ മഹായശാഃ । അനേന ക്രമയോഗേന നിത്യമേവ പ്രസാദയേത്
ഈ രണ്ടുപേരിൽ, സോമശർമൻ എന്ന മഹത്വമുള്ളവൻ എപ്പോഴും തനിക്കിഷ്ടമായതെല്ലാം നേടുന്നു; ഈ ക്രമവും രീതിയും പാലിച്ച് അവൻ അവരെ സദാ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
സോമശര്മാ സുധര്മാത്മാ പിതരൌ പരിപൂജയേത് । സോമശര്മാണമാഹൂയ പിതാ കുത്സതി നിഷ്ഠുരഃ
സോമശർമൻ, സദാ നന്മയുള്ളവൻ, മാതാപിതാക്കളെ ആദരിക്കണം; എന്നാൽ സോമശർമനെ വിളിച്ചപ്പോൾ അവന്റെ പിതാവ് കഠിനമായി അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
നിംദിതൈര്നിഷ്ഠുരൈര്വാക്യൈസ്താഡയേന്മുനിസന്നിധൌ । കൃതകാര്യേ കൃതേ പുണ്യേ നിത്യമേവ സുതേ പുനഃ
കഠിനവും നിന്ദ്യവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, സന്യാസികളുടെ സാനിധിയിൽ അവനെ തല്ലുന്നു; ജോലി പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടും, പുണ്യവും നേടിയിട്ടും, വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ മകനോട് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.
ന കൃതം ശോഭനം മഹ്യം ത്വയൈവ കുലപാംസന । ഏവം നാനാവിധൈര്വാക്യൈര്നിഷ്ഠുരൈര്ദുഃഖദായകൈഃ
"നീ എനിക്കൊന്നും നല്ലത് ചെയ്തില്ല, കുടുംബത്തിന് അപകീർത്തിയാണു നീ!"—ഇങ്ങനെ, വിവിധതരം കഠിനവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ കൊണ്ട്.
അതാഡയദ്ദംഡഘാതൈഃ ശിവശര്മാ സദാതുരഃ । ഏവം കൃതേപി ധര്മാത്മാ നൈവ കുപ്യതി കര്ഹിചിത്
ശിവശർമൻ എപ്പോഴും ദുഃഖിതനായിരുന്നു; അവനെ ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിച്ചുമെങ്കിലും, അങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടും, സദാ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവൻ ഒരിക്കലും കോപം കാണിച്ചില്ല.
മനസാ വചസാ ചൈവ കര്മണാ ത്രിവിധേന ച । സംതുഷ്ടഃ സര്വദാ സോപി പിതരം പരിപൂജയേത്
മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, പ്രവർത്തിയിൽ—മൂന്നിലും—അവൻ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ, പിതാവിനെ ആദരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
തദ്വത്സ സോമശര്മാ വൈ മാതരം ച ദിനേദിനേ । യജ്ജ്ഞാത്വാ ശിവശര്മാ ച ചരിതം സ്വീയമീക്ഷതേ
അത് പോലെ, സോമശർമൻ ദിവസേന തന്റെ അമ്മയെ ആദരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; ഇത് അറിയുന്ന ശിവശർമൻ തന്റെ സ്വഭാവം ആലോചിച്ചു.
അമൃതം മത്കൃതേ ചാപി ആനീതം വിഷ്ണുശര്മണാ । പുണ്യയുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ പിതൃഭക്തിപരഃ സദാ
എന്റെ خاطر, വിഷ്ണുശർമൻ അമൃതം കൊണ്ടുവന്നു; പുണ്യത്താൽ സമ്പന്നനായ ആ ധർമ്മവാനു എപ്പോഴും മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയോടെ ജീവിച്ചു.