വിഷ്ണുരൂപധരാഃ സര്വേ ബഭൂവുസ്തത്ക്ഷണാദപി । ഇംദ്രനീലസമാവര്ണൈഃ ശംഖചക്രഗദാധരാഃ
അവരെല്ലാം അതേक्षणം വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം എടുത്തു, ഇന്ദ്രനീലത്തിന്റെ നിറത്തിൽ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈയിൽ പിടിച്ചു.
സര്വാഭരണസൌഭാഗ്യാ വിഷ്ണുരൂപാ മഹൌജസഃ । ഹാരകംകണശോഭാഢ്യാ രത്നമാലാഭിശോഭിതാഃ
സകലാഭരണങ്ങളാലും സൗഭാഗ്യത്താലും അലങ്കരിച്ച, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള വിഷ്ണുരൂപത്തിൽ, മാലകളും കങ്കണങ്ങളും, രത്നമാലകളാൽ ദീപ്തിയുള്ളവരായി.
സൂര്യതേജഃപ്രതീകാശാസ്തേജോജ്വാലാഭിരാവൃതാഃ । പ്രവിഷ്ടാ വൈഷ്ണവം കായം പശ്യതഃ ശിവശര്മണഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലെ, ജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ശിവശർമൻ നോക്കുമ്പോൾ, അവർ വൈഷ്ണവ ശരീരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ദീപം ദീപാ യഥാ യാംതി തദ്വല്ലീനാ മഹാമതേ । ഗതാസ്തേ വൈഷ്ണവം ധാമ പിതൃഭക്ത്യാ ദ്വിജോത്തമാഃ
പല ദീപങ്ങൾ ഒരു ദീപത്തിലേക്ക് ചേർന്നുപോകുന്നതുപോലെ, അ മഹാമതിയായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പിതൃഭക്തിയാൽ വൈഷ്ണവലോകം പ്രാപിച്ചു.
പ്രഭാവം തു പ്രവക്ഷ്യാമി സുസത്യം സോമശര്മണഃ
സോമശർമന്റെ ശക്തിയെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ സത്യം പറഞ്ഞ് പറയാം.
സൂത ഉവാച- ഗതേഷു തേഷു ഗോലോകം വൈഷ്ണവം തമസഃ പരമ് । ശിവശര്മാ മഹാപ്രാജ്ഞഃ കനിഷ്ഠം വാക്യമബ്രവീത്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവർ ഗോലോകത്തിലേക്ക്, അന്ധകാരത്തിന് അതീതമായ വൈഷ്ണവലോകത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, മഹാപ്രജ്ഞനായ ശിവശർമൻ തന്റെ ചെറുമകനോട് സംസാരിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- സോമശര്മന്മഹാപ്രാജ്ഞ ത്വം പിതുര്ഭക്തിതത്പരഃ । അമൃതസ്യ മഹാകുംഭം രക്ഷ ദത്തം മയാധുനാ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: സോമശർമാ, നീ മഹാപ്രജ്ഞനാണ്, പിതാവിന് ഭക്തിയുള്ളവനാണ്; ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് നൽകുന്ന അമൃതത്തിന്റെ വലിയ കലശം സംരക്ഷിക്കണം.
തീര്ഥയാത്രാം പ്രയാസ്യാമി അനയാ ഭാര്യയാ സഹ । ഏവമസ്തു മഹാഭാഗ കരിഷ്യേ രക്ഷണം ശുഭമ്
ഈ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഞാൻ തീർത്ഥയാത്രക്ക് പോകുന്നു. അതു ശരി, ഭാഗ്യശാലിയേ, ഞാൻ കലശം നല്ലവണ്ണം സംരക്ഷിക്കും.
കുംഭം ദത്വാ സ മേധാവീ തസ്യ ഹസ്തേ മഹാത്മനഃ । ദശവര്ഷപ്രമാണം തു തപസ്തേപേ നിരംതരമ്
ആ മഹാത്മാവിന്റെ കൈയിൽ കലശം നൽകി, ആ ബുദ്ധിമാനായവൻ പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി തപസ്സ് ചെയ്തു.
കുംഭം രക്ഷതി ധര്മാത്മാ ദിവാരാത്രമതംദ്രിതഃ । പുനഃ സ ഹി സമായാതഃ ശിവശര്മാ മഹായശാഃ
ധർമ്മാത്മാവായ സോമശർമൻ, ദിവസം രാത്രിയും ക്ഷീണമില്ലാതെ കലശം സംരക്ഷിച്ചു; പിന്നെ മഹാ യശസ്സുള്ള ശിവശർമൻ വീണ്ടും തിരിച്ചുവന്നു.
മായാം കൃത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞോ ഭാര്യയാ സഹ തം സുതമ് । കുഷ്ഠരോഗാതുരോ ഭൂത്വാ തസ്യ ഭാര്യാ ച താദൃശീ
മഹാപ്രജ്ഞനായവൻ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, തന്റെ മകനെയും, മായയാൽ, കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവരായി രൂപം മാറ്റി; ഭാര്യയും അങ്ങനെ തന്നെ.
മാംസപിംഡോപമൌ ജാതൌ ദ്വാവേതൌ മായയാ കൃതൌ । സംനിധിം തസ്യ ഘോരസ്യ വിപ്രസ്യ സോമശര്മണഃ
മായയാൽ, ഇരുവരും മാംസപിണ്ടം പോലുള്ളവരായി മാറി, സോമശർമന്റെ സാനിധിയിൽ എത്തി.
സമാഗതൌ ഹി തൌ ദൃഷ്ട്വാ സര്വതോ ഹി സുദുഃഖിതൌ । കൃപയാ പരയാവിഷ്ടഃ സോമശര്മാ മഹായശാഃ
അവർ ഒരുമിച്ച് വന്നതും, എല്ലായിടത്തും ദു:ഖിതരായതും കണ്ടപ്പോൾ, മഹാ യശസ്സുള്ള സോമശർമൻ വലിയ കരുണയിൽ ആകപ്പെട്ടു.
തയോഃ പാദം നമസ്കൃത്യ ഭക്ത്യാ നമിതകംധരഃ । ഭവാദൃശൌ ന പശ്യാമി തപസാഭിസമന്വിതമ്
അവരുടെ കാലിൽ ഭക്തിയോടെ തലകുനിച്ചുകൊണ്ട് നമസ്കരിച്ച്, സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ നിങ്ങളെ പോലുള്ളവരെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
ഗുണവ്രാതൈഃ സുപുണ്യൈശ്ച കിമിദം വര്തിതം ത്വയി । ദാസവദ്ദേവതാഃ സര്വാ വര്തംതേ സര്വദാ തവ
നിനക്കു എത്രയോ ഗുണങ്ങളും നല്ല പുണ്യങ്ങളും ഉണ്ടാവേണ്ടതുണ്ട്; അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ ദേവതകളും എല്ലായ്പ്പോഴും ദാസന്മാരായി നിന്നെ സേവിക്കുന്നത്.
ആദേശം പ്രാപ്യ വിപ്രേംദ്ര ആകൃഷ്ടാസ്തേജസാ തവ । തവാംഗേ കേന പാപേന ഗദോയം വേദനാന്വിതഃ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ ആജ്ഞ ലഭിച്ച ശേഷം, അവർ നിന്റെ തേജസ്സിൽ ആകർഷിതരായി. നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഈ വേദനയുള്ള രോഗം ഏത് പാപം കൊണ്ടാണ് വന്നത്?
സംജാതോ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ തന്മേ കഥയ കാരണമ് । ഇയം പുണ്യവതീ മാതാ മഹാപുണ്യാ പതിവ്രതാ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ഇതിന്റെ കാരണം എനിക്കു പറയൂ. ഈ അമ്മ പുണ്യവതിയും മഹാപുണ്യവും ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ളവളുമാണ്.
യാ ഹി ഭര്തൃപ്രസാദേന ത്രൈലോക്യം കര്തുമിച്ഛതി । സാ കഥം ദുഃഖമാപ്നോതി കിം നാസ്തി തപസഃ ഫലമ്
ഭർത്താവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകങ്ങൾ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളെ എങ്ങനെ ദുഃഖം ബാധിക്കുന്നു? തപസ്സിന് ഫലം ഇല്ലാത്തതാണോ?
രാഗദ്വേഷൌ പരിത്യജ്യ വിവിധേനാപി കര്മണാ । യാ ച ശുശ്രൂഷതേ കാംതം ദേവവദ്ഗുരുവത്സലാ
ആകർഷണവും ദ്വേഷവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദേവതയെപ്പോലും ശിഷ്യയെപ്പോലും ഭർത്താവിനെ എല്ലാ വിധത്തിലും സേവിക്കുന്നവളെ—
സാ കഥം ദുഃഖമാപ്നോതി കുഷ്ഠരോഗം സുദുഃഖദമ് । ശിവശര്മോവാച- മാ ശുചസ്ത്വം മഹാഭാഗ ഭുജ്യതേ കര്മജം ഫലമ്
അവൾ എങ്ങനെ കഷ്ടമായ കുഷ്ഠരോഗം പോലുള്ള ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു? ശിവശർമൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട; കർമ്മഫലമാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
നരേണ കര്മയുക്തേന പാപപുണ്യമയേന ഹി । ശോധനം ച കുരുഷ്വ ത്വമുഭയോ രോഗയുക്തയോഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ പാപവും പുണ്യവും ചേർന്ന കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രോഗം ബാധിച്ച ഇരുവരും ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
ശുശ്രൂഷണം മഹാഭാഗ യദി പുണ്യമിഹേച്ഛസി । ഏവമുക്തേ ശുഭേ വാക്യേ സോമശര്മാ മഹായശാഃ
മഹാഭാഗേ, നീ പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ സേവനം ചെയ്യണം. ഈ ശുഭവാക്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹായശസ്സുള്ള സോമശർമൻ പറഞ്ഞു—
ശുശ്രൂഷാം വാ കരിഷ്യാമി യുവയോഃ പുണ്യയുക്തയോഃ । മയാ പാപേന ദുഷ്ടേന കൃപണേന ദ്വിജോത്തമ
പുണ്യവത്തായ നിങ്ങളിരുവരെയും ഞാൻ സേവിക്കും. പാപിയായും ദുഷ്ടനായും ദയനീയനായും ആയ ഞാൻ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ—
കിം കര്തവ്യമിഹാദ്യൈവ യോ ഗുരും ന ഹി പൂജയേത് । ഏവമാഭാഷ്യ ദുഃഖാദ്വാ തയോര്ദുഃഖേന ദുഃഖിതഃ
ഗുരുവിനെ ആദരിക്കാത്തവൻ ഇന്ന് ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവരുടെ ദുഃഖം കൊണ്ടു ദുഃഖിതനായി.
ശ്ലേഷ്മമൂത്രപുരീഷം ച ഉഭയോഃ പര്യശോധയത് । പാദപ്രക്ഷാലനം ചക്രേ അംഗസംവാഹനം തഥാ
അവരുടെ ഇരുവരുടെയും കഫം, മൂത്രം, മല എന്നിവ ശുദ്ധീകരിച്ചു; കാലുകൾ കഴുകി, ശരീരഭാഗങ്ങൾ മസാജ് ചെയ്തു.
സ്നാനസ്ഥാനാദികം സോപി തയോര്ഭക്ത്യാന്വിതഃ സ്വയമ് । ദ്വാവേതൌ ഹി ഗുരൂ വിപ്രഃ സോമശര്മാ മഹായശാഃ
അവരുടെ സ്നാനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ സ്വയം ഭക്തിയോടെ ചെയ്തു. മഹായശസ്സുള്ള സോമശർമൻ അവരെ ഇരുവരെയും ഗുരുവായി കണക്കാക്കി.
തീര്ഥം നയതി ധര്മാത്മാ സ്കംധമാരോപ്യ സത്തമഃ । ദ്വാവേതൌ ഹി സ്വഹസ്തേന സ്നാപയിത്വാ തു മംഗലൈഃ
ധർമ്മാത്മാവായ അവൻ അവരെ ഇരുവരെയും തോളിൽ കയറ്റി തീർത്ഥത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് മംഗളമായ രീതിയിൽ അവരെ സ്നാനമടക്കി.
സുമംത്രൈര്വേദവിച്ചൈവ സ്നാനസ്യ വിധിപൂര്വകമ് । തര്പണം ച പിതൄണാം തു ദേവതാനാം തു പൂജനമ്
ഉത്തമമായ മന്ത്രങ്ങളോടും വേദജ്ഞാനത്തോടും കൂടി, നിർദേശപ്രകാരം സ്നാനം, പിതൃകർമ്മം, ദേവതാപൂജ എന്നിവ നടത്തി.
ദ്വാഭ്യാമപി സ ധര്മാത്മാ സ കാരയതി നിത്യശഃ । സ്വയം ഹോമം ദദാത്യഗ്നൌ പചത്യന്നമനുത്തമമ്
ധർമ്മാത്മാവായ അവൻ അവരെ ഇരുവരെയും ഈ കാര്യങ്ങൾ നിത്യേന ചെയ്യിച്ചു; സ്വയം അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, ഉത്തമമായ അന്നം പാചകം ചെയ്തു.
സംജ്ഞാപയതി സുപ്രീതൌ ദ്വാവേതൌ ച മഹാഗുരൂ । ശയ്യാസനേ ച തൌ വിപ്രഃ പ്രസ്വാപയതി നിത്യശഃ
സുപ്രീതരായ മഹാഗുരുക്കളായ അവരെ വിശ്രമിപ്പിച്ചു; ബ്രാഹ്മണൻ അവരെ ഇരുവരെയും ശയ്യയിലും ഇരിപ്പിടത്തിലും നിത്യേന ഉറക്കത്തിൽ ആക്കി.