ദാതുമേവം സമര്ഥോസി ദുര്ലഭം സാംപ്രതം കില । കിം തേ ബലം മഹാഭാഗ ദര്ശയസ്വ ത്വമാത്മനഃ
നീ ഇപ്പോൾ ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത് പോലും നൽകാൻ കഴിയുന്നവനാണ്. മഹാഭാഗ, നിന്റെ ശക്തി എന്താണ്? അതിനെ നീ എനിക്ക് കാണിച്ചുതരൂ.
വേദശര്മോവാച- പശ്യ പശ്യ ബലം ദേവി പ്രഭാവം തപസോ മമ । മയാഹൂതാഃ സമായാതാ ഇംദ്രാദ്യാഃ സുരസത്തമാഃ
വേദശർമ പറഞ്ഞു: ദേവി, എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും പ്രഭാവവും നീ കാണുക. ഞാൻ വിളിച്ചപ്പോൾ ഇന്ദ്രന്മാരും മറ്റു പ്രധാന ദേവന്മാരും ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
വേദശര്മാണമൂചുസ്തേ കിം കുര്മോ ഹി ദ്വിജോത്തമ । യമേവമിച്ഛസേ വിപ്ര തം ദദാമോ ന സംശയഃ
ദേവന്മാർ വേദശർമനോട് പറഞ്ഞു: ദ്വിജോത്തമ, ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം? നീ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതെല്ലാം ഞങ്ങൾ നിനക്ക് നൽകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വേദശര്മോവാച- യദി ദേവാഃ പ്രസാന്നാ മേ പ്രസാദസുമുഖാ യദി । ദദംതു വിമലാം ഭക്തിം പാദയോഃ പിതുരേവ മേ
വേദശർമ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ എനിക്ക് ദയയോടെ, പ്രസാദസുമുഖങ്ങളായിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, എന്റെ പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ശുദ്ധമായ ഭക്തി നൽകട്ടെ.
ഏവമസ്തു സുരാഃ സര്വേ യഥായാതാസ്തഥാ ഗതാഃ । തമുവാച തഥാ ദൃഷ്ട്വാ ദൃഷ്ടം തേ തപസോ ബലമ്
എല്ലാ ദേവന്മാരും 'അങ്ങിനെ ആകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, വന്നതുപോലെ തന്നെ അവർ പോയി. അതിനുശേഷം അവൾ പറഞ്ഞു: നീ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കണ്ടു.
ദേവൈസ്തു നാസ്തി മേ കാര്യം യദി ദാതുമിഹേച്ഛസി । യന്മാം നയസി ഗുര്വര്ഥം തത്കുരുഷ്വ മമ പ്രിയമ്
ദേവന്മാരോടു എനിക്ക് കാര്യമില്ല; നീ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഗുരുവിന്റെ കാര്യത്തിനായി എന്റെ ഇഷ്ടം നിറവേറ്റുക.
ദേഹി ത്വം സ്വം ശിരോ വിപ്ര സ്വഹസ്തേന നികൃത്യ വൈ । വേദശര്മോവാച- ധന്യോഹമദ്യ സംജാതോ മുക്തശ്ചൈവ ഋണത്രയാത്
നിന്റെ കൈകൊണ്ട് നിന്റെ തല നീ നൽകണം, ബ്രാഹ്മണാ. വേദശർമ പറഞ്ഞു: ഇന്ന് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനായി, മൂന്ന് കടങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി.
സ്വശിരോ ദേവി ദാസ്യാമി ഗൃഹ്യതാം ഗൃഹ്യതാം ശുഭേ । ശിതേന തീക്ഷ്ണധാരേണ ശസ്ത്രേണ ദ്വിജസത്തമഃ
ദേവി, ഞാൻ എന്റെ തല നൽകും; ശുഭേ, നീ അതെടുത്തുകൊൾ, എടുത്തുകൊൾ. കുത്തനുള്ള, വെട്ടിനുള്ള ആയുധം കൊണ്ട്, ദ്വിജസത്തമൻ.
നികൃത്യ സ്വം ശിരശ്ചാഥ ദത്തം തസ്യൈ പ്രഹസ്യ ച । രുധിരേണ പ്ലുതം സാ ച പരിഗൃഹ്യ ഗതാ മുനിമ്
അവൻ തന്റെ തല വെട്ടി, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവളെ നൽകി. രക്തത്തിൽ മുക്കപ്പെട്ട അവൾ അതെടുത്ത് മുനിയോടു പോയി.
സ്ത്ര്യുവാച- തവാര്ഥേ പ്രേഷിതം വിപ്ര പുത്രേണ വേദശര്മണാ । ഏതച്ഛിരഃ സംഗൃഹാണ നികൃത്തം ചാത്മനാത്മനഃ
സ്ത്രീ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, വേദശർമന്റെ മകൻ നിന്റെ കാര്യത്തിനായി അയച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ തല, അവൻ തന്നെ വെട്ടിയതാണു, നീ അതെടുത്ത് നിന്റെതാക്കൂ.
ഉത്തമാംഗം പ്രദത്തം മേ പിതൃഭക്തേന തേന തേ । തവാര്ഥേ ദ്വിജശാര്ദൂല മാമേവം പരിഭുംക്ഷ്വ വൈ
പിതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ അവൻ എനിക്ക് ഏറ്റവും ഉന്നത ഭാഗം നൽകി. ബ്രാഹ്മണശാർദൂല, നിന്റെ കാര്യത്തിനായി നീ എന്നെ അങ്ങനെ അനുഭവിക്കൂ.
തസ്യ തൈര്ഭ്രാതൃഭിര്ദൃഷ്ടം സാഹസം വേദശര്മണഃ । വേപിതാംഗത്വമാപന്നാസ്തേ ബഭൂവുഃ പരസ്പരമ്
വേദശർമന്റെ ധൈര്യമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ സഹോദരന്മാർ വിറയുന്ന ശരീരത്തോടെ പരസ്പരം അശാന്തരായി.
മൃതാ നോ ധര്മസാധ്വീ സാ മാതാ സത്യസമാധിനാ । അയമേവ മഹാഭാഗഃ പിതുരര്ഥേ മൃതഃ ശുഭഃ
നമ്മുടെ മാതാവ്, ധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൾ, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവളായി മരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ മഹാഭാഗൻ പിതാവിന്റെ കാര്യം കൊണ്ടു മരിച്ചിരിക്കുന്നു, ശുഭേ.
ധന്യോയം ധന്യതാം പ്രാപ്തഃ പിതുരര്ഥേ കൃതം ശുഭമ് । ഏവം സംഭാഷിതം തൈസ്തു ഭ്രാതൃഭിഃ പുണ്യചാരിഭിഃ
പിതാവിന്റെ കാര്യത്തിനായി നല്ലത് ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഈയാൾ ഭാഗ്യവാനായി, ഭാഗ്യത്തെ നേടിയവനായി. അങ്ങനെ പുണ്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന സഹോദരന്മാർ പറഞ്ഞു.
സമാകര്ണ്യ ദ്വിജോ വാക്യം ജ്ഞാത്വാ ഭക്തിപരായണമ് । നികൃത്തം ച ശിരസ്തേന പുത്രേണ വേദശര്മണാ
ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, അവന്റെ ഭക്തി മനസ്സിലാക്കി, അവന്റെ മകൻ വേദശർമൻ തല വെട്ടിയതും അറിഞ്ഞു.
ധര്മശര്മാണമാഹാഥ ശിര ഏതത്പ്രഗൃഹ്യതാമ്
ധർമ്മശർമൻ പറഞ്ഞു: ഈ തല എടുത്തുകൊൾ.
സൂത ഉവാച- തദാദായ മഹാത്മാഽസൌ നിര്ജഗാമ ത്വരാന്വിതഃ । പിതൃഭക്ത്യാ തപോഭിശ്ച സത്യാര്ജവബലേന സഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതു എടുത്ത്, മഹാത്മാവായ അവൻ പിതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയും, തപസ്സും, സത്യവും, നേരായ മനസ്സും, ശക്തിയും കൊണ്ട് ഉജ്ജ്വലമായി, അതിവേഗം പുറപ്പെട്ടു.
ധര്മമാകൃഷ്ടവാംശ്ചൈവ ധര്മശര്മാ തതസ്തദാ । സമാകൃഷ്ടസ്തു വൈ ധര്മസ്തപസാ തസ്യ ധീമതഃ
അന്ന്, ധർമ്മശർമൻ ധർമ്മത്തെ തന്റെ അടുക്കിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു; ധർമ്മം അതിജ്ഞാനിയെന്ന അവന്റെ തപസ്സിൽ ആകർഷിതനായി.
ധര്മശര്മാണമായാതം ഇദം വചനമബ്രവീത് । കസ്മാത്ത്വയാ സമാഹൂതോ ധര്മശര്മന്സമാഗതഃ
ധർമ്മം, ധർമ്മശർമൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു: "ധർമ്മശർമാ, നീ എന്നെ എന്തിനാണ് വിളിച്ച് ഇവിടെ എത്തിച്ചത്?"
തന്മേ കഥയ കാര്യം ത്വം തത്കരോമി ന സംശയഃ । ധര്മശര്മോവാച- യദ്യസ്തി ഗുരുശുശ്രൂഷാ യദി നിഷ്ഠാഽചലം തപഃ
"എന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ പറയൂ; ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ അതു ചെയ്യാം." ധർമ്മശർമൻ പറഞ്ഞു: "ഗുരുവിനോടുള്ള സേവനവും, അചലമായ തപസ്സും ഉണ്ടെങ്കിൽ—"
തേന സത്യേന മേ ധര്മ വേദശര്മാ സ ജീവതു । ധര്മ ഉവാച- ദമശൌചേന സത്യേന തപസാ തവ സുവ്രത
"ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ, ധർമ്മമേ, വേദശർമൻ ജീവിക്കട്ടെ." ധർമ്മം പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ദമം, ശുദ്ധി, സത്യം, തപസ്സ് എന്നിവകൊണ്ടും, സദാചാരിയേ—"
പിതൃഭക്ത്യാ തവ ഭ്രാതാ വേദശര്മാ മഹാഭുജഃ । പുനരേവ മഹാത്മാസൌ ജീവനം ച ലഭിഷ്യതി
"നിന്റെ പിതൃഭക്തിയാൽ, നിന്റെ സഹോദരൻ വേദശർമൻ, ശക്തിയുള്ളവൻ, വീണ്ടും ജീവൻ ലഭിക്കും, ആ മഹാത്മാവിന്."
തപസാനേന തുഷ്ടോസ്മി പിതൃഭക്ത്യാ മഹാമതേ । വരം വരയ ഭദ്രം തേ ദുര്ലഭം ധര്മവിത്തമൈഃ
"ഈ തപസ്സും പിതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയും കൊണ്ടു ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, മഹാജ്ഞാനിയേ. ധർമ്മം അറിയുന്നവർക്കും ദുർലഭമായ ഒരു വരം നീ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, ഭാഗ്യവതിയേ."
ഏവമാകര്ണിതം തേന സുവാക്യം ധര്മശര്മണാ । വൈവസ്വതം മഹാത്മാനം സമുവാച മഹായശാഃ
ധർമ്മശർമൻ പറഞ്ഞ ഈ ഉത്തമ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മഹാ യശസ്സുള്ളവൻ വൈവസ്വതനെ, മഹാത്മാവിനെ സമീപിച്ചു.
ദേഹി മേ ത്വചലാം ഭക്തിം പിതുഃ പാദാര്ഹണേ പുനഃ । ധര്മേ രതിം തഥാ മോക്ഷം സുപ്രസന്നോ യദാ മമ
"പിതാവിന്റെ പാദസേവനത്തിൽ വീണ്ടും അചലമായ ഭക്തി, ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം, മോക്ഷം — എപ്പോഴെങ്കിലും നീ എനിക്ക് ദയയോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ — ദയവായി നൽകൂ."
തമുവാച തതോ ധര്മോ മത്പ്രസാദാദ്ഭവിഷ്യതി । ഏവമുക്തേ മഹാവാക്യേ വേദശര്മാ തദോത്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം ധർമ്മം അവനോട് പറഞ്ഞു: "എന്റെ കൃപയാൽ അതു നടക്കും." ഈ മഹാവാക്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെ, വേദശർമൻ അപ്പോൾ എഴുന്നേറ്റു.
പ്രസുപ്തവന്മഹാപ്രാജ്ഞോ ധര്മശര്മാണമബ്രവീത് । ക്വ സാ ദേവീ ഗതാ ഭ്രാതഃ ക്വ സ താതോ ഭവേദിതി
പ്രബുദ്ധനായ മഹാപ്രാജൻ വേദശർമൻ, ധർമ്മശർമനോട് ചോദിച്ചു: "സഹോദരാ, ആ ദേവി എവിടേക്ക് പോയി? നമ്മുടെ പിതാവ് എവിടെയാണ്?"
സമാസേന സമാഖ്യാതം യഥാ പിത്രാ നിയോജിതഃ । സമാജ്ഞായ തതോ ഹൃഷ്ടോ ധര്മശര്മാ തമബ്രവീത്
പിതാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, സംക്ഷിപ്തമായി എല്ലാം വിശദീകരിച്ചു. അതു മനസ്സിലാക്കി, സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മശർമൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
മമാദ്യൈവ മഹാഭാഗ ശിരസാ ജീവിതേന ച । സംമുഖീ ഭവ വൈ ഭ്രാതഃ കോന്യോ മേ ത്വാദൃശോ ഭുവി
"ഇന്ന്, ഭാഗ്യവതിയേ, എന്റെ തലയും ജീവനും കൊണ്ട്, സഹോദരാ, നീ എനിക്ക് മുന്നിൽ നില്ക്കണം. ഭൂമിയിൽ എനിക്ക് നിന്നെപ്പോലുള്ള മറ്റാരുമില്ല."
ഭ്രാതരം ചൈവമാഭാഷ്യ ഉത്സുകഃ പിതരം പ്രതി । ഗമനായ മതിം ചക്രേ ഭ്രാത്രാ ച ധര്മശര്മണാ
സഹോദരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പിതാവിനെ കാണാൻ ആവേശത്തോടെ, ധർമ്മശർമനോടൊപ്പം പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.