കാര്തികേ യോഽര്ചയേദ്ഭക്ത്യാ വാജിമേധഫലം ലഭേത് । മുനിപുഷ്പകൃതാം മാലാം യോ ദദാതി ജനാര്ദനേ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അശ്വമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കും. ഒരു മുനിയുടെ പൂക്കളാൽ നിർമ്മിച്ച മാല ജനാർദ്ദനനു സമർപ്പിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലവും ലഭിക്കും.
ദേവേംദ്രോഽപി മുനിശ്രേഷ്ഠ കുരുതേ തസ്യ സത്കഥാമ് । ഗവാമയുതദാനേന യത്ഫലം പ്രാപ്യതേ ഗുഹ
ദേവേന്ദ്രനും, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവന്റെ മഹത്വം പാടുന്നു. പത്തു ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലമത്രേ, ഗുഹാ.
മുനിപുഷ്പേണ ചൈകേന കാര്തികേ ലഭതേ ഫലമ് । കൌസ്തുഭേന യഥാ പ്രീതോ യഥാ ച വനമാലയാ
ഒരു മുനിയുടെ പൂക്കളിൽ ഒന്ന് മാത്രം കാർത്തികയിൽ സമർപ്പിച്ചാൽ, കൗസ്തുഭം പോലെ, വനമാല പോലെ, ഭഗവാൻ അതിനാൽ സന്തോഷിക്കും.
തുലസീദലേന സംപ്രീതഃ കാര്തികേ ച തഥാ ഹരിഃ । സിഊ!ത ഉവാച। പ്രശ്രയാവനതം ദൃഷ്ട്വാ കുമാരം ഭക്തിതത്പരമ്
കാർത്തികയിൽ ഒരു തുളസിയിലകൊണ്ട് പോലും ഹരിക്ക് അതുപോലെ സന്തോഷം ലഭിക്കും. സ്യൂതൻ പറഞ്ഞു: വിനയത്തോടെ താഴ്ത്തിയ തലയും, ഭക്തിയിൽ മുഴുകിയ കുമാരനെയും കണ്ടു.
പുനഃ പ്രോവാച ഭഗവാന്മഹാദേവോ വൃഷധ്വജഃ । ഈശ്വര ഉവാച। ശൃണു ദീപസ്യ മാഹാത്മ്യം കാര്തികേ ശിഖിവാഹന
പിന്നീട് മഹാദേവൻ, വൃഷഭധ്വജൻ, വീണ്ടും പറഞ്ഞു. ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: കാർത്തികയിൽ ദീപത്തിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കു, മയിലേറുന്നവനേ.
പിതരശ്ചൈവ വാംച്ഛംതി സദാ പിതൃഗണൈര്വൃതാഃ । ഭവിഷ്യതി കുലേഽസ്മാകം പിതൃഭക്തഃ സുപുത്രകഃ
പിതാക്കന്മാർ എന്നും മറ്റ് പിതൃഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആഗ്രഹിക്കുന്നു: നമ്മുടെ വംശത്തിൽ പിതൃഭക്തനായ ഒരു നല്ല മകൻ ഉണ്ടാകണമെന്നു.
കാര്തികേ ദീപദാനേന യസ്തോഷയതി കേശവമ് । ഘൃതേന ദീപകോ യസ്യ തിലതൈലേന വാ പുനഃ
കാർത്തികയിൽ ദീപം സമർപ്പിച്ച് കെശവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ആ ദീപം നെയ്യാലോ, എള്ളെണ്ണയാലോ തെളിയിച്ചാലോ അതുപോലെ.
ജ്വലതേ യസ്യ സേനാനീരശ്വമേധേന തസ്യ കിമ് । തേനേഷ്ടം ക്രതുഭിഃ സര്വൈഃ കൃതം തീര്ഥാവഗാഹനമ്
ആ ദീപം തെളിയുന്നവനു, സേനാനായകനേ, അശ്വമേധം ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല. അവൻ എല്ലാ യാഗങ്ങളും, തീർത്ഥസ്നാനവും ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
ദീപദാനം കൃതം യേന കാര്തികേ കേശവാഗ്രതഃ । കൃഷ്ണപക്ഷേ വിശേഷേണ പുത്ര പംചദിനാനി ച
കാർത്തികയിൽ കെശവന്റെ മുമ്പിൽ ദീപം സമർപ്പിക്കുന്നവൻ, പ്രത്യേകിച്ച് കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, മകനേ, അഞ്ചു ദിവസങ്ങൾ.
പുണ്യാനി തേഷു യോ ദത്തേ ദീപം സോഽക്ഷയമാപ്നുയാത് । ഏകാദശ്യാം പരൈര്ദത്തം ദീപം പ്രജ്വാല്യ മൂഷികാ
ആ ദിവസങ്ങളിൽ ദീപം നൽകുന്നവൻ അക്ഷയമായ പുണ്യം നേടും. എകാദശിയിൽ മറ്റൊരാൾ പോലും, ഒരു എലിയും ദീപം തെളിച്ചാൽ അതിനും ഫലം ലഭിക്കും.
മാനുഷ്യം ദുര്ല്ലഭം പ്രാപ്യ പരാം ഗതിമവാപ സാ । ലുബ്ധകോഽപി ചതുര്ദശ്യാം പൂജയിത്വാ മഹേശ്വരമ്
ദുര്ലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ച്, അവൾ പരമഗതിയിലേറി. ഒരു വേട്ടക്കാരൻ പോലും, ചതുർദശ്യത്തിൽ മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ചാൽ.
നിര്ഭക്ഷഃ പരമം പ്രാപ്യ വിഷ്ണുലോകം ജഗാമ സഃ । ശ്വപാകസ്യാശ്രയാദ്വൈശ്യാ ദീപം കൃത്വാ പരൈഃ കൃതമ്
അവൻ ഉപവാസം പാലിച്ച് പരമാവസ്ഥയിലേറി, വിഷ്ണുലോകത്തേക്ക് പോയി. ഒരു സ്ത്രീ, ശ്വപാകന്റെ ആശ്രയത്തിൽ, മറ്റൊരാൾ നിർമിച്ച ദീപം തെളിച്ചു.
ശുദ്ധാ ലീലാവതീ ഭൂത്വാ ജഗാമ സ്വര്ഗമക്ഷയമ് । ഗോപഃ കശ്ചിദമാവസ്യാം പൂജാം ദൃഷ്ട്വാ തു ശാര്ങ്ഗിണഃ
അവൾ ശുദ്ധയായ ലീലാവതിയായി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. ഒരു ഗോപൻ, അമാവാസ്യയിൽ ശാർംഗധനു ധരിയുടെ പൂജ കണ്ടു.
മുഹുര്മുഹുര്ജയേത്യുക്ത്വാ രാജരാജേശ്വരോഽഭവത് । തസ്മാദ്ദീപാഃ പ്രദാതവ്യാ രാത്രാവസ്തമതേ രവൌ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ജയം' എന്നു പറഞ്ഞ് രാജരാജേശ്വരനായി. അതുകൊണ്ട്, ദീപങ്ങൾ രാത്രി മുഴുവൻ, സൂര്യൻ ഉദയിക്കുന്നവരെ സമർപ്പിക്കണം.
ഗൃഹേഷു സര്വഗോഷ്ഠേഷു സര്വേഷ്വായതനേഷു ച । ദേവാലയേഷു ദേവാനാം ശ്മശാനേഷു സരസ്സു ച
വീടുകളിൽ, എല്ലാ പശുപുറ്റികളിലും, എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, ദേവതകളുടെ ആലയങ്ങളിലും, ശ്മശാനങ്ങളിലും, തടാകങ്ങളിലും.
ഘൃതാദിനാ ശുഭാര്ഥായ യാവത്പംചദിനാനി ച । പാപിനഃ പിതരോ യേ ച ലുപ്തപിംഡോദകക്രിയാഃ । തേപി യാംതി പരാം മുക്തിം ദീപദാനസ്യ പുണ്യതഃ
നെയ്യും മറ്റ് ശുഭദ്രവ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അഞ്ചു ദിവസം ദീപം തെളിയിക്കണം. പാപികളായ പിതാക്കന്മാർക്കും, പിണ്ടം വെള്ളം എന്നിവയുടെ ക്രിയകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്കും, ദീപദാനത്തിന്റെ പുണ്യത്താൽ പരമമോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ കാര്ത്തികമാഹാത്മ്യേ ദീപ ഗംധ ധാത്രീ മാഹാത്മ്യവര്ണനോ നാമ ഏകവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിൽ, അയ്യായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി അഞ്ഞൂറ്റി അയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ, കാർത്തികമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ദീപം, ഗന്ധം, ധാത്രി മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന നൂറിരുപത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം.
കാര്തികേയ ഉവാച। ദീപാവലിഫലം നാഥ വിശേഷാദ്ബ്രൂഹി സാംപ്രതമ് । കിമര്ഥം ക്രിയതേ സാ തു തസ്യാഃ കാ ദേവതാ ഭവേത്
കാർത്തികേയൻ പറഞ്ഞു: നാഥാ, ദീപാവലിയുടെ ഫലം പ്രത്യേകമായി ഇപ്പോൾ പറയൂ. അതെന്തിനാണ് നടത്തുന്നത്? അതിന്റെ ദേവത ആരാണ്?
കിം ച തത്ര ഭവേദ്ദേയം കിം ന ദേയം വദ പ്രഭോ । പ്രഹര്ഷഃ കോഽത്ര നിര്ദിഷ്ടഃ ക്രീഡാ കാത്ര പ്രകീര്തിതാ
അതോടൊപ്പം, അങ്ങോട്ട് ദാനം ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണ്, ചെയ്യരുതാത്തത് എന്താണ് എന്നും ദയവായി പറയേണം, പ്രഭോ. ഇവിടെ ഏത് സന്തോഷമാണ് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, ഏത് കളിയാണിത് എന്നുമാണ് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
സൂത ഉവാച। ഇതി സ്കംദവചഃ ശ്രുത്വാ ഭഗവാന്കാമശോഷണഃ । സാധൂക്ത്വാ കാര്തികം വിപ്രാഃ പ്രഹസന്നിദമബ്രവീത്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്കന്ദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, കാമശോഷണൻ എന്ന ഭഗവാൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നോക്കി പുഞ്ചിരിയോടെ 'നന്നായി പറഞ്ഞു' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശ്രീശിവ ഉവാച। കാര്തികസ്യാസിതേ പക്ഷേ ത്രയോദശ്യാം തു പാവകേ । യമദീപം ബഹിര്ദദ്യാദപമൃത്യുര്വിനശ്യതി
ശ്രീശിവൻ പറഞ്ഞു: കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ത്രയോദശി ദിവസത്തിൽ, പുറത്ത് യമനുവേണ്ടി വിളക്ക് വെക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അകാലമരണങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും.
മൃത്യുനാ പാശഹസ്തേന കാലേന ഭാര്യയാ സഹ । ത്രയോദശീദീപദാനാത്സൂര്യജഃ പ്രീയതാമിതി
മരണൻ പാശം പിടിച്ച്, കാലനോടും ഭാര്യയോടും കൂടെ ബന്ധിച്ചവർക്കായി, ത്രയോദശി ദിവസത്തിൽ വിളക്ക് കൊടുത്താൽ, സൂര്യപുത്രൻ സന്തോഷിക്കും.
കാര്തികേ കൃഷ്ണപക്ഷേ ച ചതുര്ദശ്യാം വിധൂദയേ । അവശ്യമേവ കര്ത്തവ്യം സ്നാനം ച പാപഭീരുഭിഃ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുർദശി ദിവസത്തിൽ, ചന്ദ്രൻ ഉദിക്കുന്ന സമയത്ത്, പാപത്തെ ഭയപ്പെടുന്നവർ നിർബന്ധമായും കുളിക്കണം.
പൂര്വവിദ്ധാ ചതുര്ദശ്യാ കാര്തികസ്യ സിതേതരേ । പക്ഷേ പ്രത്യൂഷസമയേ സ്നാനം കുര്യാദതംദ്രിതഃ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷമോ കൃഷ്ണപക്ഷമോ ആയിരിക്കും, ചതുർദശി മുമ്പേ വന്നാൽ, അപ്പോൾ പുലർച്ചെ തന്നെ അശ്രദ്ധയില്ലാതെ കുളിക്കണം.
തൈലേ ലക്ഷ്മീര്ജലേ ഗംഗാ ദീപാവല്യാം ചതുര്ദശീമ് । പ്രാപ്തഃ സ്നാനം ഹി യഃ കുര്യാദ്യമലോകം ന പശ്യതി
ദീപാവലിയുടെ ചതുർദശി ദിവസം, എണ്ണയിൽ ലക്ഷ്മിയും വെള്ളത്തിൽ ഗംഗയും വസിക്കുന്നു; അപ്പോൾ കുളിക്കുന്നവൻ യമലോകം കാണേണ്ടി വരില്ല.
അപാമാര്ഗസ്തഥാ തുംബീ പ്രപുന്നാടം ച വാഹ്വലമ് । ഭ്രാമയേത്സ്നാനമധ്യേ തു നരകസ്യ ക്ഷയായ വൈ
അപാമാർഗം, തുമ്പ, പ്രപുന്നാടം, വാഹ്വല എന്നീ ചെടികൾ കുളിക്കുമ്പോൾ ചുറ്റിക്കൊണ്ടാൽ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
സീതാലോഷ്ടസമായുക്ത സകംടക ദലാന്വിത । ഹര പാപമപാമാര്ഗ ഭ്രാമ്യമാണഃ പുനഃ പുനഃ
ഒരു മണ്ണ് കഷ്ണവും മുള്ളുള്ള ഇലകളും അപാമാർഗ ഇലകളും ചേർത്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റിക്കൊണ്ടാൽ, അപാമാർഗമേ, പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം.
അപാമാര്ഗം പ്രപുന്നാടം ഭ്രാമയേച്ഛിരസോപരി । തതശ്ച തര്പണം കാര്യം യമരാജസ്യ നാമഭിഃ
അപാമാർഗവും പ്രപുന്നാടവും തലക്കു മുകളിൽ ചുറ്റിക്കൊണ്ടാൽ, അതിനുശേഷം യമരാജന്റെ പേരുകൾ ഉച്ചരിച്ച് തർപ്പണം നടത്തണം.
യമായ ധര്മരാജായ മൃത്യവേ ചാംതകായ ച । വൈവസ്തായ കാലായ സര്വഭൂതക്ഷയായ ച
യമനു, ധർമ്മരാജാവിന്, മരണത്തിന്, അന്തകനു, വൈവസ്വതന്, കാലന്, എല്ലാ ജീവികളുടെ സംഹാരകനു—
ഔദുംബരായ ദധ്നായ നീലായ പരമേഷ്ഠിനേ । വൃകോദരായ ചിത്രായ ചിത്രഗുപ്തായ വൈ നമഃ
ഔദുംബരന്, ദധ്നന്, നീലന്, പരമേഷ്ഠി, വൃക്കോദരൻ, ചിത്ര, ചിത്രഗുപ്തൻ— ഇവർക്കും നമസ്കാരം.