മനോരഥാനാം വിഷയമഭൂന്മേ പ്രിയദര്ശനമ് । പ്രാഹ നിഃശ്വസ്യ ചൈവോഷ്ണം രാജ്ഞീ വൃംദാതിദുഃഖിതാ
പ്രിയനെ കണ്ടത് എന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഫലമായിരുന്നു മാത്രം; ചൂടോടെ ഉച്ചിരുത്തി, അതീവ ദുഃഖിതയായ രാജ്ഞി വൃന്ദാ പറഞ്ഞു.
മമ പ്രാപ്തം ഹി മരണം ത്വയാ ഹി സ്മരദൂതികേ । ഇത്യുക്താ സാ തയാ പ്രാഹ മമ ത്വം പ്രാണരൂപിണീ
'എനിക്ക് മരണമാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്, സ്നേഹദൂതിയേ, അതെല്ലാം നിന്നാലാണ്.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സഖി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നീ തന്നെയാണ് എന്റെ ജീവൻ.'
തസ്യാസ്തഥോക്തമാകര്ണ്യ ഇതികര്ത്തവ്യതാം തതഃ । വനേ നിശ്ചിത്യ സാ വൃംദാ ഗത്വാ തത്ര മഹത്സരഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയാതെ വൃന്ദാ വനത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്ത് വലിയ ഒരു തടാകത്തേക്ക് പോയി.
വിഹായ ദുഃഖമകരോദ്ഗാത്രക്ഷാലനമംബുനാ । തീരേ പദ്മാസനം ബദ്ധ്വാ കൃത്വാ നിര്വിഷയം മനഃ
ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൾ വെള്ളത്തിൽ ശരീരം കഴുകി; കരയിൽ കമലാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, മനസ്സിനെ എല്ലാ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിച്ച് ശാന്തമാക്കി.
ശോഷയാമാസ ദേഹം സ്വം വിഷ്ണുസംഗേന ദൂഷിതമ് । തപശ്ചചാരസാത്യുഗ്രം നിരാഹാരാ സഖീസമമ്
വിഷ്ണുവുമായി ചേർന്നതാൽ മലിനമായ ശരീരം ഉണക്കാൻ തുടങ്ങി; സഖിയോടൊപ്പം ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഗംധര്വലോകതോ വൃംദാമഥാഗത്യാപ്സരോഗണഃ । പ്രാഹ യാഹീതി കല്യാണി സ്വര്ഗം മാ ത്യജ വിഗ്രഹമ്
ഗന്ധർവലോകത്തിൽ നിന്ന് അപ്സരകൾ വൃന്ദയോടു വന്നു പറഞ്ഞു: 'ഭാഗ്യവതിയായവളേ, സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോവൂ—ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.'
ഗാംധര്വം ശസ്ത്രമേതത്ത്രിഭുവനവിജയം ശ്രീപതിസ്തോഷമഗ്ര്യം। നീതോ യേനേഹ വൃംദേ ത്യജസി കഥമിദം തദ്വപുഃ പ്രാപ്തകാമമ് । കാംതം തേ വിദ്ധി ശൂലിപ്രവരശരഹതം പുണ്യലാഭസ്യ ഭൂഷാസ്വര്ഗസ്യ ത്വം। ഭവാദ്യ ദ്രുതമമരവനം ചംഡിഭദ്രേ ഭജ ത്വമ്
'ഗന്ധർവായുധം, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ജയവും ശ്രീപതിയുടെ പരമാനുഗ്രഹവും നൽകുന്നതാണ്, വൃന്ദേ, അതു ഇവിടെ ലഭിച്ചു. ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ ഈ ശരീരം നീ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കും? നിന്റെ പ്രിയൻ ശൂലധാരിയുടെ അസ്ത്രത്തിൽ വീണു; പുണ്യഫലമായി സ്വർഗ്ഗലാഭം ലഭിക്കും. അതിനാൽ, ധൈര്യവതിയായ ഭദ്രയായവളേ, ഉടൻ അമരലോകത്തിലേക്ക് പോവുക.'
ഇത്യുക്ത്വാ സസഖീ വൃംദാ വിസസര്ജാപ്സരോഗണാന് । തത്പ്രീതിപാശബദ്ധാസ്താ നിത്യമായാംതി യാംതി ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സഖിയോടൊപ്പം വൃന്ദാ അപ്സരമാരെ വിട്ടയച്ചു; അവളുടെ സ്നേഹബന്ധത്തിൽ പെട്ട് അവർ എന്നും വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
യോഗാഭ്യാസേന വൃംദാഥ ദഗ്ധ്വാ ജ്ഞാനാഗ്നിനാ ഗുണാന് । വിഷയേഭ്യഃ സമാഹൃത്യ മനഃ പ്രാപ തതഃ പരമ്
പിന്നീട് വൃന്ദാ യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ ഗുണങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചു; ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ പിൻവലിച്ച് പരമാവസ്ഥയിലേക്കുയർന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ വൃംദാരികാം തത്ര മഹാംതശ്ചാപ്സരോഗണാഃ । തുഷ്ടുവുര്നഭസസ്തുഷ്ടാ വവൃഷുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ
അവളെ ആ നിലയിൽ കണ്ട അപ്സരമാരുടെ വലിയ സംഘം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് സന്തോഷത്തോടെ വൃന്ദയെ സ്തുതിച്ചു, പുഷ്പവർഷം ചെയ്തു.
ശുഷ്കകാഷ്ഠചയം കൃത്വാ തത്ര വൃംദാകലേവരമ് । നിധായാഗ്നിം ച പ്രജ്വാല്യ സ്മരദൂതീ വിവേശ തമ്
അവിടെ ഉണക്കു മരച്ചില്ലകൾ കൂട്ടി, വൃന്ദയുടെ ശരീരം അതിൽ വെച്ചു; അഗ്നി കത്തിച്ച്, സ്നേഹദൂതി അതിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദഗ്ധം വൃംദാംഗരജസാം ബിംബം തദ്ഗോലകാത്മകമ് । കൃത്വാ തദ്ഭസ്മനഃ ശേഷം മംദാകിന്യാം വിചിക്ഷിപുഃ
വൃന്ദയുടെ ശരീരത്തിലെ പൊടിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ ഗോളാകൃതിയിലുള്ള പിണ്ഡം തീയിൽ വെച്ച് ചാരമാക്കി, ശേഷിച്ച അവശിഷ്ടം മന്ദാകിനി നദിയിൽ ഇട്ടു.
യത്ര വൃംദാ പരിത്യജ്യ ദേഹം ബ്രഹ്മപഥം ഗതാ । ആസീദ്വൃംദാവനം തത്ര ഗോവര്ദ്ധനസമീപതഃ
വൃന്ദ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മപഥം പ്രാപിച്ച അതേ സ്ഥലത്ത്, ഗോവർദ്ധനത്തിന് സമീപം വൃന്ദാവനം ഉദിച്ചുവന്നു.
ദേവ്യോഽഥ സ്വര്ഗമേത്യ ത്രിദശപതിവധൂസത്ത്വസംപത്തിമാഹുര്ദേവീഭ്യസ്തന്നിശമ്യ പ്രമുദിതമനസോ നിര്ജരാദ്യാശ്ച സര്വേ । ശത്രോര്ദൈത്യസ്യ ഹിത്വാ പ്രബലതരഭയം ഭീമഭേര്യോ നിജഘ്നുഃ ശ്രുത്വാ തത്രാസനസ്ഥഃ । പരിജനനിവഹോവാപശോഭാം ശുഭസ്യ
ശ്രീമഹാദേവഉവാച- ഹരിദ്വാരം മഹാപുണ്യം ശൃണു ദേവര്ഷിസത്തമ । യത്ര ഗംഗാ വഹത്യേവ തത്രോക്തം തീര്ഥമുത്തമമ്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠാ, ഗംഗാ ഒഴുകുന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലമായ ഹരിദ്വാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അവിടെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
യത്ര ദേവാ വസംതീഹ ഋഷയോ മനവസ്തഥാ । യത്ര ദേവഃ സ്വയം സാക്ഷാത്കേശവോ നിത്യമാശ്രിതഃ
അവിടെ ദേവന്മാരും, ഋഷിമാരും, മനുമാരും വസിക്കുന്നു. അവിടെയാണു ദൈവമായ കേശവൻ സ്വയം സദാ സന്നിഹിതനായിരിക്കുന്നത്.
പുരാ പൂര്വം തു ഭോ വത്സ തീര്ഥം ജാതം മഹത്തദാ । യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ ദൂരതോ യാതി പാതകമ്
പണ്ടെക്കാലത്ത്, കുട്ടീ, ആ മഹത്തായ തീർത്ഥം ഉദിച്ചു. ദൂരത്ത് നിന്ന് പോലും അതിനെ കാണുന്നവർക്കു പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
യത്ര ഗംഗാ മഹാരമ്യാ ജാതാ പുണ്യ വിശേഷതഃ । വിഷ്ണുപാദോദകീ ജാതാ തച്ചരണസ്പര്ശനാത്തതഃ
അവിടെയാണ് അത്യന്തം മനോഹരമായ ഗംഗാ, പ്രത്യേകമായി പുണ്യമുള്ളതായും, വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലം അവിടെയുണ്ടായതും, അവിടത്തെ പാദസ്പർശത്താൽ ജനിച്ചതും.
ഭഗീരഥേന ഭോ വിദ്വന്നാനീതാ തത്ര മാര്ഗതഃ । ഉദ്ധാരഃ പൂര്വജാനാം തു കൃതസ്തേന മഹാത്മനാ
പണ്ഡിതനേ, ഭഗീരഥൻ തന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ ഗംഗയെ അവിടെ എത്തിച്ചു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ കൃത്യത്തിലൂടെ പുര്വികന്മാർക്ക് മോക്ഷം ലഭിച്ചു.
നാരദഉവാച- കോഽയം ദേവ സമാഖ്യാതോ ഭഗീരഥ മഹാതപാഃ । യേന തീര്ഥം സമാനീതം ലോകാനാം ഹിതകാരണാത്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവാ, മഹാതപസ്സായ ഭഗീരഥൻ ആരാണ്? ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ആരാണ് ഈ തീർത്ഥം എത്തിച്ചതെന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത്?
ഗംഗാതീര്ഥം മഹത്പുണ്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് । ലോകാഃ സര്വേ വദംത്യേവമേതത്തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്
ഗംഗയുടെ തീർത്ഥം മഹാപുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. എല്ലാ മനുഷ്യരും ഇതിനെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥം എന്നാണ് പറയുന്നു.
ഗംഗാഗംഗേതി യോ ബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
'ഗംഗേ, ഗംഗേ' എന്ന് ആരെങ്കിലും നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ അകലത്തുനിന്നും വിളിച്ചാലും, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
കഥം തേന സമാനീതാ കിം കാര്യം വദ സുവ്രത । മഹാദേവ ഉവാച- യേന ഗംഗാ യഥാനീതാ ഗംഗാദ്വാരേഽതിശോഭനേ
അത് എങ്ങനെ എത്തിച്ചു? എന്തിനാണ് അത് ചെയ്തത്? പറയൂ, ധർമ്മനിഷ്ഠനേ. മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗംഗയെ അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ള ഹരിദ്വാരത്തിൽ എങ്ങനെ എത്തിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
തത്സര്വം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ക്രമാനുക്രമയോഗതഃ । പൂര്വമാസീദ്ധരിശ്ചംദ്രസ്ത്രൈലോക്യേ സത്യപാലകഃ
എല്ലാം ക്രമമായി വിശദമായി ഞാൻ പറയുന്നു. ആദ്യം, മൂന്ന് ലോകത്തും സത്യത്തെ കാത്തിരുന്ന ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രോഹിതസ്തസ്യപുത്രോഽഭൂദേകോ വിഷ്ണുപരായണഃ । തസ്യാപി ച വൃകഃ പുത്രോ ധര്മിഷ്ഠഃ സത്പഥിസ്ഥിതഃ
അവനു വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ള രോഹിതൻ എന്നൊരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. രോഹിതന്റെ മകൻ വൃകൻ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും സത്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രഃ സുബാഹുശ്ച ജാതോസ്മിന്വൈ കുലേ തദാ । തസ്യ പുത്രോ ഗരോ നാമ നാത്യംതം ധാര്മികോഽഭവത്
അവനു ആ കുടുംബത്തിൽ സുബാഹു എന്ന മകൻ ജനിച്ചു. സുബാഹുവിന്റെ മകൻ ഗരൻ എന്നായിരുന്നു, എന്നാൽ അവൻ അത്രയും ധാർമ്മികൻ ആയിരുന്നില്ല.
കദാചിത്കാലയോഗേന ദുഃഖീ ജാതോഽത്ര കാരണാത് । രാജാ തു തത്ര ദേശേന തര്ജിതോ ധര്മകാരണാത്
ഒരു സമയത്ത്, സമയത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവൻ ദുഃഖിതനായി. ആ ദേശത്ത് രാജാവിന് ധർമ്മം പാലിക്കാൻ ഭീഷണി നേരിടേണ്ടി വന്നു.
സ്വകുടുംബം ഗൃഹീത്വാ തു ഗതോഽസൌ ഭാര്ഗവാശ്രമേ । രക്ഷിതോ ഭാര്ഗവേണാഥ കൃപയാ തത്ര വൈ തദാ
അവൻ തന്റെ കുടുംബത്തെ കൂട്ടി ഭാർഗവരുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. ഭാർഗവന്റെ കരുണയാൽ അവിടെ അവൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.
തത്ര പുത്രോ ഹ്യഭൂത്തസ്യ സഗരോ നാമ വൈ ദ്വിജ । വവൃധേ ചാശ്രമേ പുണ്യേ ഭാര്ഗവേണാഭിരക്ഷിതഃ
അവിടെ അവനു സഗരൻ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു, ദ്വിജനേ. ആ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ ഭാർഗവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ സഗരൻ വളർന്നു.
ശ്രുത്വാ ശാസ്ത്രം വധൂനാം ജലധിജദയിതാ വാക്യമാഹ പ്രഹസ്യ । സ്വര്ഗാദാഹൃത്യ മുക്താത്രിദശപതി വധൂശ്ചാതിവീരേണ പത്യാ । ആദൌ പാത്രം സുഖാനാമഹമമരജിതാ പ്രേയസാ തദ്വിയുക്താനിര്ദുഷ്ടാ തദ്യ। തിഷ്യേ പ്രിയമമൃതഗതം പ്രാപ്നുയാം യേന ചൈവ
അപ്സരമാരുടെ വാക്കുകളും ശാസ്ത്രവും കേട്ട്, സമുദ്രജനിതയായ പ്രിയയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ചിരിച്ച് അവൾ പറഞ്ഞു: 'സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന, ദേവതാപതികളുടെ മുത്താണ് ഞാൻ; ആദ്യം ജയിക്കാനാവാത്ത പ്രിയനോടൊപ്പം സുഖത്തിന്റെ പാത്രമായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ഞാൻ കുറ്റമില്ലാത്തവളാണ്. ഇനി ജന്മത്തിൽ അമൃതലോകത്തേയ്ക്ക് പോയ പ്രിയനെ ഞാൻ പ്രാപിക്കട്ടെ.'
പിന്നീട് ദേവികൾ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി, ദേവപതികളുടെ ഭാര്യമാരുടെ ഗുണങ്ങൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞു. അത് കേട്ട ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ഹർഷത്തോടെ, ശക്തനായ ശത്രുവായ ദൈത്യന്റെ ഭയത്തെ അകറ്റി, ഭയാനകമായ വലിയ മൃദംഗധ്വനി മുഴങ്ങി. അപ്പോൾ അവിടെ ഇരുന്നവരുടെയൊക്കെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; സേവകരുടെ കൂട്ടം ശുഭത്വത്തിന്റെ ഭംഗി പ്രകടിപ്പിച്ചു.