ഛദ്മനാ ഛലിതഃ പൂര്വം ബലിര്ബലവതാം വരഃ। തതഃ പാദദ്വയേനൈവ ക്രാംതം സര്വം മഹീതലമ്
മുന്പ്, വഞ്ചനയാൽ ശക്തനായ ബലി വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ, രണ്ടു പാദങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഴുവൻ ഭൂമി അളന്നു.
നഭഃ പാദശ്ച ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഭിത്വാ മമ പുരഃ സ്ഥിതഃ। മയാ സംപൂജിതഃ പാദഃ കമണ്ഡലുജലേന വൈ
ആ പാദം ആകാശവും ബ്രഹ്മാണ്ഡവും തുളച്ച് എന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുകയായിരുന്നു. ഞാൻ ആ പാദം കമണ്ഡലുവിലെ വെള്ളം കൊണ്ട് പൂജിച്ചു.
പ്രക്ഷാല്യൈവാര്ചിതാത്പാദാദ്ധേമകൂടേഽപതജ്ജലമ്। തത്കൂടാച്ഛംകരം പ്രാപ്യ ഭ്രമതേ സാ ജടാസ്ഥിതാ
പാദം കഴുകി പൂജിച്ചതിനുശേഷം വെള്ളം പൊന്നിൻ കൂറ്റിൽ വീണു. ആ കൂറ്റിൽ നിന്ന് ശംകരന്റെ ജടയിൽ എത്തി അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.
തതോ ഭഗീരഥേനൈവ സമാരാധ്യ ശിവം ഭുവി। ആനീയാരാധിതോ നിത്യം തപസാ ഗജപുംഗവഃ
അതിനുശേഷം ഭഗീരഥൻ ഭൂമിയിൽ ശിവനെ ആരാധിച്ചു. നിരന്തരമായ തപസ്സിലൂടെ ആ മഹാഗജത്തെ അവൻ താഴേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു ആരാധിച്ചു.
തേന ഭിത്വാ നഗം വീര്യാത്ത്രിഭിര്ദംതൈഃ കൃതം ബിലമ്। തതസ്ത്രിബിലഗാ യസ്മാത്ത്രിസ്രോതാ ലോകവിശ്രുതാ
അവന്റെ ശക്തിയാൽ, മൂന്നു ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് പർവ്വതം തകർത്തു, അങ്ങനെ ഒരു ഗുഹ ഉണ്ടായി. അതുകൊണ്ട് അവൾ മൂന്നു ഗുഹകളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതിനാൽ ലോകങ്ങളിൽ 'മൂന്നു പ്രവാഹം' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാണു.
ഹരിബ്രഹ്മഹരയോഗാത്പൂതാ ലോകസ്യ പാവനീ। സമാസാദ്യ ച താം ദേവീം സര്വധര്മഫലം ലഭേത്
ഹരി, ബ്രഹ്മാവ്, ഹരൻ എന്നിവരുടെ ഐക്യത്താൽ അവൾ വിശുദ്ധയായി, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളായി. ആ ദേവിയെ സമീപിച്ചാൽ എല്ലാ ധർമ്മഫലവും ലഭിക്കും.
പാഠയജ്ഞപരൈഃ സര്വൈര്മംത്ര ഹോമ സുരാര്ചനൈഃ। സാ ഗതിര്ന ഭവേജ്ജംതോര്ഗംഗാ സംസേവയാ ച യാ
പാരായണവും യാഗവും മന്ത്രഹോമവും ദേവാരാധനയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് പോലും, ഗംഗയെ സേവിക്കാതെ ആ പരമഗതി ലഭ്യമല്ല.
ധര്മസ്യ സാധനോപായോ ഹ്യതഃ പരോ ന വിദ്യതേ। ത്രൈലോക്യപുണ്യസംയോഗാത്തസ്മാത്താം വ്രജ നാരദ
ധർമ്മസിദ്ധിക്കായി ഇതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായ മാർഗം ഇല്ല. മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും പുണ്യഫലത്തിൽ പങ്കുചേരാൻ, അതിനാൽ നീ അവളെ സമീപിക്കണം, നാരദാ.
ഗംഗാതോയാസ്ഥിസംയോഗാത്സുതാസ്തേ സഗരസ്യ ച। സ്വര്ഗതാഃ പിതൃഭിശ്ചൈവ സ്വപൂര്വാപരജൈഃ സഹ
ഗംഗാജലവും അവരുടെ അസ്ഥികളും ഒന്നായി ചേർന്നതുകൊണ്ട് സഗരന്റെ മക്കളും അവരുടെ മുന്പൂര്വികരും പിന്നീടുള്ളവരും സ്വര്ഗത്തില് പ്രവേശിച്ചു.
തതോ ബ്രഹ്മമുഖാച്ഛ്രുത്വാ നാരദോ മുനിപുംഗവഃ। ഗംഗാദ്വാരേ തപഃ കൃത്വാ ബ്രഹ്മണാ സദൃശോഭവത്
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായില് നിന്നു കേട്ട മഹർഷി നാരദന് ഗംഗാദ്വാരത്ത് തപസ് ചെയ്തതോടെ ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യനായതായി.
സര്വത്ര സുലഭാ ഗംഗാ ത്രിഷുസ്ഥാനേഷു ദുര്ലഭാ। ഗംഗാദ്വാരേ പ്രയാഗേ ച ഗംഗാസാഗരസംഗമേ
എവിടെയും ഗംഗാ എളുപ്പത്തില് ലഭ്യമാണ്, പക്ഷേ മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളില് അത്ര എളുപ്പം കിട്ടില്ല: ഗംഗാദ്വാരം, പ്രയാഗം, ഗംഗയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന സ്ഥലം.
ത്രിരാത്രേണൈകരാത്രേണ നരോ യാതി പരാം ഗതിമ്। തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന സദ്യോ മുക്തിം വിചിംതയേത്
മൂന്ന് രാത്രികളിലോ ഒരൊറ്റ രാത്രിയിലോ മനുഷ്യന് പരമഗതിയിലേക്കെത്തും; അതുകൊണ്ട് എല്ലാവിധ ശ്രമത്തോടും കൂടെ ഉടന് മോക്ഷം പ്രാപിക്കണമെന്ന് ആലോചിക്കണം.
തതോ ഗച്ഛത ധര്മജ്ഞാഃ ശിവാം ഭാഗീരഥീമിഹ। അചിരേണൈവ കാലേന സ്വര്ഗം മോക്ഷം പ്രഗച്ഛഥ
അതുകൊണ്ട്, ധര്മം അറിയുന്നവരേ, ഇവിടെ ശുഭമായ ഭാഗീരഥിയിലേക്കു പോവൂ; വളരെ കുറച്ചുകാലംകൊണ്ട് സ്വര്ഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
വിശേഷാത്കലികാലേ ച ഗംഗാ മോക്ഷപ്രദാ നൃണാം। കൃച്ഛ്രാച്ച ക്ഷീണസത്വാനാമനംതഃ പുണ്യസംഭവഃ
പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തില് ഗംഗാ മനുഷ്യരെ മോക്ഷത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു; കഷ്ടതകൊണ്ട് ശക്തി കുറഞ്ഞവര്ക്ക് അനന്തമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.
തതസ്തേ ബ്രാഹ്മണാ ഹൃഷ്ടാഃ ശ്രുത്വാ വ്യാസാദ്ഗിരം ശുഭാമ്। ഗംഗായാം തു തപസ്തപ്ത്വാ മോക്ഷമാര്ഗം യയുസ്തദാ
അപ്പോള് വ്യാസന്റെ ശുഭവാക്യം കേട്ട ബ്രാഹ്മണന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ ഗംഗയില് തപസ് ചെയ്ത് മോക്ഷമാര്ഗത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
യ ഇദം ശൃണുയാന്മര്ത്യഃ പുണ്യാഖ്യാനമനുത്തമമ്। സര്വം തരതി ദുഃഖൌഘ ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭേത്
ആ മഹത്തായ പുണ്യകഥ ഈ ലോകത്ത് ആര് കേട്ടാലും എല്ലാ ദുഃഖങ്ങള്ക്കും അപ്പുറം കടന്ന് ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭിക്കും.
സകൃദുച്ചാരിതേ ചൈവ സര്വയജ്ഞഫലം ലഭേത്। ദാനം ജപ്യം തഥാ ധ്യാനം സ്തോത്രം മംത്രം സുരാര്ചനമ്
ഒരിക്കല് മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാലും എല്ലാ യാഗഫലവും, ദാനം, ജപം, ധ്യാനം, സ്തുതി, മന്ത്രം, ദേവാരാധന എന്നിവയുടെ ഫലവും ലഭിക്കും.
തത്രൈവ കാരയേദ്യസ്തു സ ചാനംതഫലം ലഭേത്। തസ്മാത്തത്രൈവ കര്ത്തവ്യം ജപഹോമാദികം നരൈഃ
അവിടെ ഇതെല്ലാം നടത്തിക്കുന്നവന് അനന്തഫലം ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട് ജപം, ഹോമം തുടങ്ങിയവ അവിടെയായിരിക്കണം ചെയ്യേണ്ടത്.
അനംതം ച ഫലം പ്രോക്തം ജന്മജന്മസു ലഭ്യതേ
അനന്തമായ ഫലം ജന്മംതോറും ലഭിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
പുലസ്ത്യ ഉവാച- ഏതസ്മിന്നംതരേ പൂര്വം വ്യാസശിഷ്യോ മഹാമുനിഃ। നമസ്കൃത്യ ഗുരും ഭീഷ്മ സംജയഃ പരിപൃച്ഛതി
പുലസ്ത്യന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് മുന്പ് വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായ മഹർഷി സഞ്ജയന് ഗുരുവായ ഭീഷ്മനോട് വന്ദനം ചെയ്ത് ചോദിച്ചു.
ദേവാനാം പൂജനോപായം ക്രമം ബ്രൂഹി സുനിശ്ചിതമ്। അഗ്രേ പൂജ്യതമഃ കോസൌ കോ മധ്യോ നിത്യപൂജനേ
ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കാനുള്ള ഉറപ്പുള്ള മാര്ഗവും ക്രമവും പറയൂ; ആരെയാണ് ആദ്യം ആരാധിക്കേണ്ടത്, ആരാണ് നിത്യപൂജയില് പ്രധാനന്?
അംതേ ച പൂജാ കസ്യൈവ കസ്യ കോ വാ പ്രഭാവകഃ। കിംവാ കം ച ഫലം ബ്രഹ്മന്പൂജയിത്വാ ലഭേന്നരഃ
പൂജയുടെ അവസാനം ആരെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്, ആര്ക്ക് ഏത് ശക്തിയുണ്ട്? ബ്രാഹ്മണാ, ആരെയാരാധിച്ചാല് മനുഷ്യന് എങ്ങനെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും?
വ്യാസ ഉവാച- ഗണേശം പൂജയേദഗ്രേ ത്വവിഘ്നാര്ഥം പരേ ത്വിഹ। വിനായകത്വമാപ്നോതി യഥാ ഗൌരീസുതോ ഹി സഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും മാറ്റാന് ആദ്യം ഗണപതിയെ ആരാധിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് വിനായകപദവി ലഭിക്കും, കാരണം അവന് ഗൗരിയുടെ മകനാണ്.
പാര്വത്യജനയത്പൂര്വം സുതൌ മഹേശ്വരാദിമൌ। സര്വലോകധരൌ ശൂരൌ ദേവൌ സ്കംദഗണാധിപൌ
മുന്പ് പാര്വതി രണ്ട് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു: മഹേശ്വരന് മുഖ്യനായവരും ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്ന വീരന്മാരുമായ സ്കന്ദനും ഗണപതിയും.
തൌ ച ദൃഷ്ട്വാ നഗസുതാ സിധ്യര്ഥം പര്യഭാഷത। ഇദം തു മോദകം പുത്രൌ ദേവൈര്ദത്തം മുദാന്വിതൈഃ
അവരെ കണ്ടു, അവരുടെ വിജയത്തിനായി പര്വതകുമാരി പറഞ്ഞു: 'മക്കളേ, ഈ മധുരം ദേവന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ നല്കിയതാണ്.'
മഹാബുദ്ധീതി വിഖ്യാതം സുധയാ പരിനിര്മിതമ്। ഗുണം ചാസ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുതം തു സമാഹിതൌ
'ഇത് മഹാബുദ്ധി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, അമൃതത്തില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. ഇതിന്റെ ഗുണം ഞാന് പറയാം; നിങ്ങള് ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കൂ.'
അസ്യൈവാഘ്രാണമാത്രേണ അമരത്വം ലഭേദ്ധ്രുവമ്। സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രകോവിദഃ
ഇതിന്റെ സുഗന്ധം മാത്രം അനുഭവിച്ചാൽ, ഒരാൾക്ക് അമരത്വം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും; എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സാരാംശം അറിയുന്നവനും ആയുധങ്ങളിലെയും വിദഗ്ധനും ആകുന്നു.
നിപുണഃ സര്വതംത്രേഷു ലേഖകശ്ചിത്രകൃത്സുധീഃ। ജ്ഞാനവിജ്ഞാനതത്ത്വജ്ഞഃ സര്വജ്ഞോ നാത്ര സംശയഃ
എല്ലാ തന്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, നല്ല എഴുത്തുകാരനും ചിത്രകാരനും, ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അതിന്റെ സാരത്തിന്റെയും അറിവുള്ളവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും ആകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പുത്രൌ ധര്മാദധികതാം പ്രാപ്യ സിദ്ധിശതം വ്രജേത്। യസ്തസ്യ വൈ പ്രദാസ്യാമി പിതുസ്തേ സംമതം ത്വിദമ്
രണ്ടു മക്കളും ധർമ്മത്തെക്കാൾ ഉയർന്ന സ്ഥിതിയിൽ എത്തി നൂറു മടക്കം സിദ്ധികൾ നേടുന്നു; ഇത് ആരെങ്കിലും സമർപ്പിച്ചാൽ, അവന്റെ പിതാവിന് ഇഷ്ടമായതെന്തും ഞാൻ നൽകും.
ശ്രുത്വാ മാതൃമുഖാദേവം വചഃ പരമകോവിദഃ। സ്കംദസ്തീര്ഥം യയൌ സദ്യഃ സര്വം ത്രിഭുവനസ്ഥിതം
അമ്മയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അത്യന്തം ബുദ്ധിമാൻ ആയ സ്കന്ദൻ ഉടൻ തന്നെ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലെയും എല്ലാം കൂട്ടിക്കൊണ്ട് തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി.