ഭാരതീ സര്വലോകാനാം ചാനനേ മാനസേ സ്ഥിതാ। തഥൈവ സര്വശാസ്ത്രേഷു ധര്മോദ്ദേശം കരോതി സാ
ഭാരതീ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മുഖത്തും മനസ്സിലും നിലകൊള്ളുന്നു. അതുപോലെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും, അവൾ ധർമ്മബോധം സ്ഥാപിക്കുന്നു.
വിജ്ഞാനം കലഹം ശോകം മോഹാമോഹം ശിവാശിവമ്। തയാ വിനാ ജഗത്സര്വം യാത്യതത്ത്വമിതി സ്മൃതമ്
അറിയിപ്പ്, കലഹം, ദുഃഖം, മായയും മായാവിമുക്തിയും, മംഗളവും അമംഗളവും—ഇവയെല്ലാം അവളില്ലാതെ ഈ ലോകം യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.
കമലാസംഭവശ്ചൈവ വസ്ത്രഭൂഷണസംചയഃ। സുഖം രാജ്യം ത്രിലോകേ തു തതഃ സാ ഹരിവല്ലഭാ
താമരയിൽ നിന്നുള്ള ജനനം, വസ്ത്രാഭരണങ്ങളുടെ സമാഹാരം, സുഖം, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും രാജ്യം—ഇവയെല്ലാം ഹരിയുടെ പ്രിയയായ അവളാൽ ലഭിക്കുന്നു.
ഉമയാ ഹേതുനാ ശംഭോര്ജ്ഞാനം ലോകേഷു സംതതമ്। ജ്ഞാനമാതാ ച സാ ജ്ഞേയാ ശംഭോരര്ധാങ്ഗവാസിനീ
ഉമയുടെ കാരണത്താൽ ശംഭുവിന്റെ ജ്ഞാനം ലോകങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. അവളാണ് ജ്ഞാനത്തിന്റെ മാതാവ്, ശംഭുവിന്റെ അർദ്ധശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ.
വര്ണികാശക്തിരത്യുഗ്രാ സര്വലോകപ്രമോഹിനീ। സര്വലോകേഷു ലോകാനാം സ്ഥിതിസംഹാരകാരിണീ൧൦൦ 1.62.100 ദേവ്യാ ച നിഹതൌ പൂര്വമസുരൌ മധുകൈടഭൌ। രുരുശ്ചാപി ഹതോ ഘോരഃ സര്വലോകപരിശ്രുതഃ
വാക്കിന്റെ ശക്തി അത്യന്തം ഭയങ്കരവും എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും മയക്കുന്നതുമാണ്. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ജീവികളുടെ നിലനില്പും നാശവും അവൾ നടത്തുന്നു. ദേവിയാൽ മുമ്പ് മധു, കൈടഭൻ എന്നീ അസുരന്മാരെയും, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായ ഭയങ്കരനായ രുരുവിനെയും സംഹരിച്ചു.
സര്വദേവൈകജേതാരം സാ ജഘ്നേ മഹിഷാസുരമ്। നിഹതാ ലീലയാ ദേവ്യാ യേഽസുരാ ദൈത്യപുംഗവാഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച മഹിഷാസുരനെ ദേവി സംഹരിച്ചു. ദൈവത്തിന്റെ ലീലയിൽ അത്യുഗ്രനായ ദൈത്യന്മാരെ അവൾ എളുപ്പത്തിൽ നശിപ്പിച്ചു.
ഏവം ബലാനി ദൈത്യാനാം നിഹത്യ സര്വദാ തയാ। പാലിതം മോദിതം ചൈവ കൃത്സ്നമേതജ്ജഗത്ത്രയമ്
ഇങ്ങനെ ദൈവം ദൈത്യരുടെ ശക്തികളെ എല്ലായ്പോഴും സംഹരിച്ച്, ഈ മുഴുവൻ മൂന്ന് ലോകവും സംരക്ഷിക്കുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ധര്മദ്രവസ്വരൂപാ ച സര്വധര്മപ്രതിഷ്ഠിതാ। മഹതീം താം സമാലോക്യ മയാ കമംഡലൌ ധൃതാ
അവൾ ധർമ്മത്തിന്റെ സാരമായ രൂപവും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതയുമാണ്. ആ മഹതിയെ ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ കമണ്ഡലു എടുത്തു.
വിഷ്ണുപാദാബ്ജസമ്ഭൂതാ ശംഭുനാ ശിരസാ ധൃതാ। അസ്മാഭിശ്ച ത്രിഭിര്യുക്താ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരൈഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ പാദതാമരയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അവളെ ശംഭു തലയിൽ സ്വീകരിച്ചു. ഞങ്ങൾ മൂവരും—ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, മഹേശ്വരനും—അവളിൽ ഒന്നിച്ചു.
ധര്മദ്രവാ പരിഖ്യാതാ ജലരൂപാ കമംഡലൌ। ബലിയജ്ഞേഷു സംഭൂതാ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ
ധർമ്മത്തിന്റെ സാരമായി അറിയപ്പെടുന്ന അവൾ ജലരൂപത്തിൽ കമണ്ഡലുവിൽ നിലകൊണ്ടു. ബലിയുടെ യാഗത്തിൽ ശക്തനായ വിഷ്ണു അവളെ പ്രത്യക്ഷമാക്കി.
ഛദ്മനാ ഛലിതഃ പൂര്വം ബലിര്ബലവതാം വരഃ। തതഃ പാദദ്വയേനൈവ ക്രാംതം സര്വം മഹീതലമ്
മുന്പ്, വഞ്ചനയാൽ ശക്തനായ ബലി വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ, രണ്ടു പാദങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഴുവൻ ഭൂമി അളന്നു.
നഭഃ പാദശ്ച ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഭിത്വാ മമ പുരഃ സ്ഥിതഃ। മയാ സംപൂജിതഃ പാദഃ കമണ്ഡലുജലേന വൈ
ആ പാദം ആകാശവും ബ്രഹ്മാണ്ഡവും തുളച്ച് എന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുകയായിരുന്നു. ഞാൻ ആ പാദം കമണ്ഡലുവിലെ വെള്ളം കൊണ്ട് പൂജിച്ചു.
പ്രക്ഷാല്യൈവാര്ചിതാത്പാദാദ്ധേമകൂടേഽപതജ്ജലമ്। തത്കൂടാച്ഛംകരം പ്രാപ്യ ഭ്രമതേ സാ ജടാസ്ഥിതാ
പാദം കഴുകി പൂജിച്ചതിനുശേഷം വെള്ളം പൊന്നിൻ കൂറ്റിൽ വീണു. ആ കൂറ്റിൽ നിന്ന് ശംകരന്റെ ജടയിൽ എത്തി അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.
തതോ ഭഗീരഥേനൈവ സമാരാധ്യ ശിവം ഭുവി। ആനീയാരാധിതോ നിത്യം തപസാ ഗജപുംഗവഃ
അതിനുശേഷം ഭഗീരഥൻ ഭൂമിയിൽ ശിവനെ ആരാധിച്ചു. നിരന്തരമായ തപസ്സിലൂടെ ആ മഹാഗജത്തെ അവൻ താഴേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു ആരാധിച്ചു.
തേന ഭിത്വാ നഗം വീര്യാത്ത്രിഭിര്ദംതൈഃ കൃതം ബിലമ്। തതസ്ത്രിബിലഗാ യസ്മാത്ത്രിസ്രോതാ ലോകവിശ്രുതാ
അവന്റെ ശക്തിയാൽ, മൂന്നു ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് പർവ്വതം തകർത്തു, അങ്ങനെ ഒരു ഗുഹ ഉണ്ടായി. അതുകൊണ്ട് അവൾ മൂന്നു ഗുഹകളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതിനാൽ ലോകങ്ങളിൽ 'മൂന്നു പ്രവാഹം' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാണു.
ഹരിബ്രഹ്മഹരയോഗാത്പൂതാ ലോകസ്യ പാവനീ। സമാസാദ്യ ച താം ദേവീം സര്വധര്മഫലം ലഭേത്
ഹരി, ബ്രഹ്മാവ്, ഹരൻ എന്നിവരുടെ ഐക്യത്താൽ അവൾ വിശുദ്ധയായി, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളായി. ആ ദേവിയെ സമീപിച്ചാൽ എല്ലാ ധർമ്മഫലവും ലഭിക്കും.
പാഠയജ്ഞപരൈഃ സര്വൈര്മംത്ര ഹോമ സുരാര്ചനൈഃ। സാ ഗതിര്ന ഭവേജ്ജംതോര്ഗംഗാ സംസേവയാ ച യാ
പാരായണവും യാഗവും മന്ത്രഹോമവും ദേവാരാധനയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് പോലും, ഗംഗയെ സേവിക്കാതെ ആ പരമഗതി ലഭ്യമല്ല.
ധര്മസ്യ സാധനോപായോ ഹ്യതഃ പരോ ന വിദ്യതേ। ത്രൈലോക്യപുണ്യസംയോഗാത്തസ്മാത്താം വ്രജ നാരദ
ധർമ്മസിദ്ധിക്കായി ഇതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായ മാർഗം ഇല്ല. മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും പുണ്യഫലത്തിൽ പങ്കുചേരാൻ, അതിനാൽ നീ അവളെ സമീപിക്കണം, നാരദാ.
ഗംഗാതോയാസ്ഥിസംയോഗാത്സുതാസ്തേ സഗരസ്യ ച। സ്വര്ഗതാഃ പിതൃഭിശ്ചൈവ സ്വപൂര്വാപരജൈഃ സഹ
ഗംഗാജലവും അവരുടെ അസ്ഥികളും ഒന്നായി ചേർന്നതുകൊണ്ട് സഗരന്റെ മക്കളും അവരുടെ മുന്പൂര്വികരും പിന്നീടുള്ളവരും സ്വര്ഗത്തില് പ്രവേശിച്ചു.
തതോ ബ്രഹ്മമുഖാച്ഛ്രുത്വാ നാരദോ മുനിപുംഗവഃ। ഗംഗാദ്വാരേ തപഃ കൃത്വാ ബ്രഹ്മണാ സദൃശോഭവത്
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായില് നിന്നു കേട്ട മഹർഷി നാരദന് ഗംഗാദ്വാരത്ത് തപസ് ചെയ്തതോടെ ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യനായതായി.
സര്വത്ര സുലഭാ ഗംഗാ ത്രിഷുസ്ഥാനേഷു ദുര്ലഭാ। ഗംഗാദ്വാരേ പ്രയാഗേ ച ഗംഗാസാഗരസംഗമേ
എവിടെയും ഗംഗാ എളുപ്പത്തില് ലഭ്യമാണ്, പക്ഷേ മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളില് അത്ര എളുപ്പം കിട്ടില്ല: ഗംഗാദ്വാരം, പ്രയാഗം, ഗംഗയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന സ്ഥലം.
ത്രിരാത്രേണൈകരാത്രേണ നരോ യാതി പരാം ഗതിമ്। തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന സദ്യോ മുക്തിം വിചിംതയേത്
മൂന്ന് രാത്രികളിലോ ഒരൊറ്റ രാത്രിയിലോ മനുഷ്യന് പരമഗതിയിലേക്കെത്തും; അതുകൊണ്ട് എല്ലാവിധ ശ്രമത്തോടും കൂടെ ഉടന് മോക്ഷം പ്രാപിക്കണമെന്ന് ആലോചിക്കണം.
തതോ ഗച്ഛത ധര്മജ്ഞാഃ ശിവാം ഭാഗീരഥീമിഹ। അചിരേണൈവ കാലേന സ്വര്ഗം മോക്ഷം പ്രഗച്ഛഥ
അതുകൊണ്ട്, ധര്മം അറിയുന്നവരേ, ഇവിടെ ശുഭമായ ഭാഗീരഥിയിലേക്കു പോവൂ; വളരെ കുറച്ചുകാലംകൊണ്ട് സ്വര്ഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
വിശേഷാത്കലികാലേ ച ഗംഗാ മോക്ഷപ്രദാ നൃണാം। കൃച്ഛ്രാച്ച ക്ഷീണസത്വാനാമനംതഃ പുണ്യസംഭവഃ
പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തില് ഗംഗാ മനുഷ്യരെ മോക്ഷത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു; കഷ്ടതകൊണ്ട് ശക്തി കുറഞ്ഞവര്ക്ക് അനന്തമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.
തതസ്തേ ബ്രാഹ്മണാ ഹൃഷ്ടാഃ ശ്രുത്വാ വ്യാസാദ്ഗിരം ശുഭാമ്। ഗംഗായാം തു തപസ്തപ്ത്വാ മോക്ഷമാര്ഗം യയുസ്തദാ
അപ്പോള് വ്യാസന്റെ ശുഭവാക്യം കേട്ട ബ്രാഹ്മണന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ ഗംഗയില് തപസ് ചെയ്ത് മോക്ഷമാര്ഗത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
യ ഇദം ശൃണുയാന്മര്ത്യഃ പുണ്യാഖ്യാനമനുത്തമമ്। സര്വം തരതി ദുഃഖൌഘ ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭേത്
ആ മഹത്തായ പുണ്യകഥ ഈ ലോകത്ത് ആര് കേട്ടാലും എല്ലാ ദുഃഖങ്ങള്ക്കും അപ്പുറം കടന്ന് ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭിക്കും.
സകൃദുച്ചാരിതേ ചൈവ സര്വയജ്ഞഫലം ലഭേത്। ദാനം ജപ്യം തഥാ ധ്യാനം സ്തോത്രം മംത്രം സുരാര്ചനമ്
ഒരിക്കല് മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാലും എല്ലാ യാഗഫലവും, ദാനം, ജപം, ധ്യാനം, സ്തുതി, മന്ത്രം, ദേവാരാധന എന്നിവയുടെ ഫലവും ലഭിക്കും.
തത്രൈവ കാരയേദ്യസ്തു സ ചാനംതഫലം ലഭേത്। തസ്മാത്തത്രൈവ കര്ത്തവ്യം ജപഹോമാദികം നരൈഃ
അവിടെ ഇതെല്ലാം നടത്തിക്കുന്നവന് അനന്തഫലം ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട് ജപം, ഹോമം തുടങ്ങിയവ അവിടെയായിരിക്കണം ചെയ്യേണ്ടത്.
അനംതം ച ഫലം പ്രോക്തം ജന്മജന്മസു ലഭ്യതേ
അനന്തമായ ഫലം ജന്മംതോറും ലഭിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
പുലസ്ത്യ ഉവാച- ഏതസ്മിന്നംതരേ പൂര്വം വ്യാസശിഷ്യോ മഹാമുനിഃ। നമസ്കൃത്യ ഗുരും ഭീഷ്മ സംജയഃ പരിപൃച്ഛതി
പുലസ്ത്യന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് മുന്പ് വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനായ മഹർഷി സഞ്ജയന് ഗുരുവായ ഭീഷ്മനോട് വന്ദനം ചെയ്ത് ചോദിച്ചു.