പുണ്യത്വാച്ച ത്വയാ ദൃഷ്ടോ മമാനുഗ്രഹകാരണാത്। പിത്രോര്ഭക്തിപരഃ ശുദ്ധശ്ചാംഡാലോ ദേവതാം ഗതഃ
നിന്റെ പുണ്യഫലത്താൽ, എന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് നീ എന്നെ കണ്ടത്; മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയുള്ള ശുദ്ധനായ ചാണ്ഡാളൻ ദൈവസ്ഥിതിയിലേക്കുയർന്നു.
തസ്മാത്തേന സഹ പ്രീത്യാ തിഷ്ഠാമി തസ്യ മംദിരേ। പുനഃ പുനഃ കഥാലാപം കരോമി ദ്വിജനംദന
അതിനാൽ, സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ അവന്റെ വീട്ടിൽ അവനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭാഷണം നടത്തുന്നു, ദ്വിജനന്ദനാ.
തസ്യ വൈ മാനസേ നിത്യം വര്തേഽഹതഭാവനഃ। സ തജ്ജാനാതി ത്വദ്വൃത്തം തഥാ പതിവ്രതാദയഃ
അവന്റെ മനസ്സിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു, ദോഷചിന്തയില്ലാതെ; അതുകൊണ്ട് അവൻ നിന്റെ പ്രവൃത്തിയും, അതുപോലെ ഭക്തിയായ ഭാര്യയും മറ്റുള്ളവരും അറിയുന്നു.
തേഷാം വൃത്തം വദിഷ്യാമി ശൃണു ത്വം ചാനുപൂര്വശഃ। യച്ഛ്രുത്വാ സര്വഥാ മര്ത്യോ മുച്യതേ ജന്മബംധനാത്
അവരുടെ പെരുമാറ്റം ഞാൻ പറയാം, നീ ശ്രദ്ധിച്ച് ക്രമത്തിൽ കേൾക്കുക; ഇത് കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ ജന്മബന്ധനത്തിൽനിന്ന് പൂർണ്ണമായി മോചിതനാകും.
പിതുര്മാതുഃ പരം തീര്ഥം ദേവദേവേഷു നൈവ ഹി। പിത്രോരര്ചാ കൃതാ യേന സ ഏവ പുരുഷോത്തമഃ
ദേവന്മാരിൽ പോലും പിതാവിനും മാതാവിനും സമമായ തീർത്ഥം ഇല്ല; മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉത്തമപുരുഷൻ.
പിത്രോരാജ്ഞാ ച ദേവസ്യ ഗുരോരാജ്ഞാ സമം ഫലം। ആരാധനാദ്ദിവോ രാജ്യം ബാധയാ രൌരവം വ്രജേത്
പിതാവിന്റെയും മാതാവിന്റെയും ആജ്ഞയും ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞയും ഒരുപോലെ ഫലപ്രദമാണ്; ആരാധനകൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ രാജ്യം ലഭിക്കും, ഉപേക്ഷിച്ചാൽ രൗരവനരകത്തിൽ പോകേണ്ടിവരും.
സ ചാസ്മാകം ഹൃദിസ്ഥോഽപി തസ്യാഹം ഹൃദയേ സ്ഥിതഃ। ആവയോരംതരം നാസ്തി പരത്രേഹ ച മത്സമഃ
അവൻ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നുവെങ്കിലും, ഞാൻ അവന്റെ ഹൃദയത്തിലും വാസം ചെയ്യുന്നു. ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ ഇവിടെയോ പരലോകത്തോ വേർപാട് ഇല്ല; ആരും എന്നെ തുല്യനല്ല.
മദഗ്രേ മത്പുരേ രമ്യേ സര്വൈശ്ച ബാംധവൈഃ സഹ। സഭുംജീതാക്ഷയം ഭോഗമംതേ മയി ച ലീയതേ
എന്റെ മുമ്പിൽ, എന്റെ മനോഹര നഗരത്തിൽ, അവൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം അനന്തമായ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; അവസാനം അവൻ എന്നിൽ ലയിക്കും.
അതഏവ ഹി മൂകോസൌ വാര്ത്താം ത്രൈലോക്യസംഭവാമ്। ജാനാതി നരശാര്ദൂല ഏഷ തേ വിസ്മയഃ കുതഃ
അതിനാൽ, അവൻ മൗനിയായിട്ടും മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ അറിയുന്നു. മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, അതിനാൽ നീ അതിശയിപ്പാൻ എന്ത് കാരണം?
ദ്വിജ ഉവാച-। മോഹാദജ്ഞാനതോ വാപി ന കൃത്വാ പിതുരര്ചനം। ജ്ഞാത്വാ വാ കിം ച കര്തവ്യം സദസജ്ജഗദീശ്വര൨൦൦ 1.50.
ദ്വിജൻ പറഞ്ഞു: മായയാൽ അല്ലെങ്കിൽ അജ്ഞാനത്താൽ പിതാവിനെ ആരാധിക്കാതെ പോകാം; അതറിയുമ്പോൾ, ലോകനാഥാ, ശരിയും തെറ്റും സംബന്ധിച്ച് എന്ത് ചെയ്യണം?
ശ്രീഭഗവാനുവാച-। ദിനൈകം മാസപക്ഷൌ വാ പക്ഷാര്ധം വാഥ വത്സരം। പിത്രോര്ഭക്തിഃ കൃതാ യേന സ ച ഗച്ഛേന്മമാലയം
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഒരുദിവസം, ഒരു മാസം, ഒരു പക്ഷം, പകുതി പക്ഷം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വർഷം മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തി ചെയ്തവൻ എന്റെ വിശുദ്ധ വാസസ്ഥലത്തെ പ്രാപിക്കും.
കാരയിത്വാ മനഃ കഷ്ടമവശ്യം നരകം വ്രജേത്। ന കൃതാ വാകൃതാ വാ സ്യാത്പിത്രോരര്ചാ പരം പുരാ
മനസ്സിന് ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ നിർബന്ധമായി നരകത്തിൽ പോകും; മാതാപിതാക്കളുടെ ആരാധന ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് പ്രാചീനകാലത്ത് തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
വൃഷോത്സര്ഗം നരഃ കൃത്വാ പിതൃഭക്തി ഫലം ലഭേത്। അന്നം വസ്ത്രം തഥാ ഗവ്യം സാമിഷം ച നിരാമിഷമ്
വൃഷഭത്തെ മോചനം ചെയ്താൽ, മനുഷ്യൻ പിതൃഭക്തിയുടെ ഫലം ലഭിക്കും; അന്നം, വസ്ത്രം, പാൽ, മാംസമുള്ളതും ഇല്ലാത്തതും എല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു.
സര്വം ലക്ഷഗുണം പ്രോക്തം ജ്ഞാതിഭ്യോ യത്പ്രദീയതേ। സര്വസ്വേന കൃതം ശ്രാദ്ധം യേന പുത്രേണ ധീമതാ
ബന്ധുക്കൾക്ക് നൽകുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗുണം നൽകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു; ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ തന്റെ സമ്പൂർണ്ണ സ്വത്തുകൊണ്ട് ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം.
ജാതിസ്മരത്വം പ്രാപ്നോതി പിതൃഭക്തിഫലം ലഭേത്। ശ്രാദ്ധാത്പരോ മഹായജ്ഞസ്ത്രൈലോക്യേ തു ന വിദ്യതേ
ജന്മം ഓർമ്മിക്കാൻ കഴിയുകയും പിതൃഭക്തിയുടെ ഫലം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും; യാഗങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അതിനേക്കാൾ വലിയ യാഗം ഇല്ല.
അത്ര യദ്ദീയതേ കിംചിത്സര്വം ചാക്ഷയമശ്നുതേ। അന്യസ്മിംശ്ചായുതം വിദ്ധി ജ്ഞാതിഭ്യോ ലക്ഷമുച്യതേ
ഇവിടെ എന്തെങ്കിലും കൊടുത്താൽ, അതിൽ ചെറിയതും അനന്തമായി അനുഭവിക്കാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ ബന്ധുക്കൾക്ക് കൊടുത്താൽ പത്തായിരം ഗുണം, ലക്ഷം ഗുണം ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
പിണ്ഡേ കോടിഗുണം പ്രോക്തം ദ്വിജായാനന്തമുച്യതേ। ഗംഗാജലേ ഗയായാം ച പ്രയാഗേ പുഷ്കരേ തഥാ
പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ കോടിയോളം ഗുണം ലഭിക്കും; ദ്വിജനു അതിനുള്ള ഫലം അനന്തമാണ്; ഗംഗാ ജലത്തിൽ, ഗയയിൽ, പ്രയാഗിൽ, പുഷ്കരയിൽ.
വാരാണസ്യാം സിദ്ധകുംഡേ ഗംഗാസാഗര സംഗമേ। അന്നപിംഡം പ്രദദ്യാദ്യസ്തസ്യ മുക്തിര്ഭവേദ്ധ്രുവമ്
വാരാണസിയിൽ, സിദ്ധകുണ്ടത്തിൽ, ഗംഗാസാഗരസംഗമത്തിൽ, അവിടെ അന്നപിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവൻ ഉറപ്പായും മോക്ഷം നേടും.
പിതരശ്ചാക്ഷയം സ്വര്ഗം ലഭംതേ ജന്മനഃ ഫലമ്। ഭാഗീരഥ്യാം വിശേഷേണ യസ്തു ദദ്യാത്തിലോദകമ്
പിതാക്കൾക്ക് അനന്തമായ സ്വർഗ്ഗവും ജന്മഫലവും ലഭിക്കും; പ്രത്യേകിച്ച് ഭാഗീരഥിയിൽ തിലജലം അർപ്പിക്കുന്നവൻ.
മുക്തിമാര്ഗം സ ചാപ്നോതി പിംഡദാനേ തു കിം പുനഃ। നദീതീരേഷു സാഹസ്രം നദേ ത്വയുതമിഷ്യതേ
അവൻ മോക്ഷമാർഗ്ഗം നേടും; പിന്നെ പിണ്ഡദാനത്തിന്റെ ഫലമോ? നദീതീരങ്ങളിൽ ആയിരം ഗുണം, നദിയിൽ പത്തായിരം ഗുണം ലഭിക്കും.
സാമാന്യഫലസംസര്ഗാച്ഛ്രാദ്ധം ശതഗുണം ഭവേത്। അമായാം ച യുഗാദ്യായാം ഗ്രഹണേ സൂര്യചംദ്രയോഃ
സാമാന്യ ഫലങ്ങളുമായി ചേർന്നാൽ ശ്രാദ്ധം നൂറു ഗുണം ലഭിക്കും; യುಗാരംഭത്തിൽ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഗ്രഹണത്തിൽ.
പാര്വണം കുരുതേ യസ്തു സോക്ഷയം ലോകമശ്നുതേ। പിതരസ്തസ്യ തുഷ്യംതി സര്വേ സമായുതം പ്രതി
പാർവണ യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ അനന്തമായ ലോകം അനുഭവിക്കും; അവന്റെ എല്ലാ പിതാക്കൾക്കും ഓരോന്നിന് ആയിരം ഗുണം ലഭിക്കും.
ആശിഷം ദയിതം ദത്വാ ഭോഗ്യം ചാനംതമാത്മജേ। തതഃ പര്വണി പുത്രൈശ്ച കര്ത്തവ്യം പാര്വണം മുദാ
മക്കളെ ആഗ്രഹിച്ച അനുഗ്രഹവും അനന്തമായ ആനന്ദവും നൽകി, അതിനുശേഷം പാർവണദിനത്തിൽ മക്കൾ സന്തോഷത്തോടെ പാർവണ യാഗം ചെയ്യണം.
പിത്രോര്യജ്ഞമിമം കൃത്വാ മുച്യതേ ജന്മബംധനാത്। അഹന്യഹനി യച്ഛ്രാദ്ധം നിത്യശ്രാദ്ധമിതി സ്മൃതമ്
മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഈ യാഗം ചെയ്താൽ ജന്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; ദിവസേന ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം നിത്യശ്രാദ്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ശ്രദ്ധയാ കാരയേദ്യസ്തു സോഽക്ഷയം ലോകമശ്നുതേ। തഥൈവാപരപക്ഷേ ച കാമ്യശ്രാദ്ധം വിധാനതഃ
ആശ്വാസത്തോടെ ഇതു നടത്തുന്നവന് അക്ഷയമായ ലോകം ലഭിക്കും. അതുപോലെ തന്നെ മറ്റേ പക്ഷത്തും, ആഗ്രഹത്തോടെ ചെയ്യേണ്ട ശ്രാദ്ധം വിധിപ്രകാരം നടത്തണം.
കൃത്വാ കാമം സ ചാപ്നോതി യദ്വാ മനസി വര്തതേ। ആഷാഢീമവധിം കൃത്വാ യസ്തു പക്ഷസ്തു പംചമഃ
ആഗ്രഹപ്രകാരം ചെയ്താല് മനസ്സില് ഉള്ളത് ലഭിക്കും; ആഷാഢി വരെയുള്ള അഞ്ചാം പക്ഷം അതിന്റെ പരിധിയാകുന്നു.
തത്ര ശ്രാദ്ധം പ്രകുര്വീത കന്യാം ഗച്ഛതു വാ ന വാ। കന്യാം ഗതേ സവിതരി യാന്യഹാനി തു ഷോഡശ
അവിടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം, പെണ്കുട്ടി പോകുന്നുവോ ഇല്ലയോ എന്നത് പ്രശ്നമല്ല; പെണ്കുട്ടി സവിതൃഭഗവാന്റെ അടുക്കല് പോയാല്, അതിന് ശേഷം പതിനാറ് ദിവസം—
ക്രതുഭിസ്താനി തുല്യാനി സമാപ്ത വരദക്ഷിണൈഃ। കാമ്യശ്രാദ്ധം മഹാപുണ്യമിദം തസ്യാഗതം ശിവമ്
—അവയെല്ലാം മികച്ച ദാനങ്ങളോടെ പൂര്ത്തിയാക്കിയ യാഗങ്ങള്ക്കു തുല്യമാണ്; ഈ ആഗ്രഹശ്രാദ്ധം മഹാപുണ്യമുള്ളതും, അതു ചെയ്യുന്നവന് ശുഭഫലവും ലഭിക്കും.
അഭാവാത്കൃഷ്ണപക്ഷാദൌ തുലായാം കര്തുമര്ഹതി। അമാവൃശ്ചികമായാതി നൈരാശ്യം പിതരോ ഗതാഃ
കൃഷ്ണപക്ഷം ആദിയില് ഇല്ലെങ്കില് തുലാരാശിയില് ചെയ്യാം; വൃശ്ചികത്തില് അമാവാസ്യ വന്നാല് പിതാക്കന്മാര് ആശയില്ലാതെ—
പുനഃസ്വഭവനം യാംതി ശാപം ദത്വാ സുദാരുണമ്। പിതൃശാപേന പുത്രസ്യ നഷ്ടം സര്വമിതി സ്മൃതമ്
—വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ലോകത്തേക്ക് മടങ്ങും, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ശാപം നല്കി; പിതാക്കന്മാരുടെ ശാപം മൂലം മകന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും നഷ്ടമാകും എന്ന് ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു.