തച്ഛ്രുത്വാ സ ഭൃഗുര്വാക്യം ഗായത്രീം ബ്രഹ്മണസ്തദാ । നിവേശ്യ ദക്ഷിണേ ഭാഗേ ദീക്ഷാവിധിമഥാകരോത്
ഭൃഗുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ടു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയായ ഗായത്രിയെ അവന്റെ വലതുവശത്ത് ഇരുത്തി ദീക്ഷാവിധി നടത്തി.
യാവദ്ദീക്ഷാവിധിം തസ്യ വിധേശ്ചക്രുര്വിധാനതഃ । താവദഭ്യായയൌ തത്ര സ്വരാ യജ്ഞസ്ഥലേ നൃപ
അവർ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ദീക്ഷാവിധി നടത്തുമ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് സ്വാ യാഗശാലയിൽ എത്തി, രാജാവേ.
തതസ്താം ദീക്ഷിതാം ദൃഷ്ട്വാ ഗായത്രീം ബ്രഹ്മണാ സഹ । സപത്നീര്ഷാപരാ ക്രോധാത്സ്വരാ വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ, ഗായത്രിയെ ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം ദീക്ഷിതയായതായി കണ്ട സ്വാ, സഹപത്നിയോടുള്ള അസൂയയും കോപവും കൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സ്വരോവാച। അപൂജ്യാ യത്ര പൂജ്യന്തേ പൂജ്യാനാം ച വ്യതിക്രമഃ । ത്രീണി തത്ര ഭവിഷ്യംതി ദുര്ഭിക്ഷം മരണം ഭയമ്
സ്വാ പറഞ്ഞു: 'യോഗ്യരല്ലാത്തവരെ ആദരിക്കുകയും യോഗ്യരെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത് മൂന്നു കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കും: ദാരിദ്ര്യം, മരണഭയം, ഭയങ്കരത.
മമാസനേ കനിഷ്ഠേയം ഭവദ്ഭിഃ സന്നിവേശിതാ । തസ്മാത്സര്വേ ജഡീഭൂതാ നാനാരൂപാ ഭവിഷ്യഥ
'എന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ എന്റെ ഇളയഭാര്യയെ നിങ്ങൾ ഇരുത്തി; അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മന്ദബുദ്ധികളായി പലവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കും.'
ഇദം ച ദക്ഷിണേഭാഗേ ഹ്യുപവിഷ്ടാ മദാസനേ । തസ്മാല്ലോകൈഃ സദാഽദൃശ്യാ തനുര്വഹതു നിമ്നഗാ
'എന്റെ വലതുവശത്തുള്ള ഇരിപ്പിടത്തിൽ അവൾ ഇരുന്നതിനാൽ, അവൾ ജനങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും അദൃശയായി ഒരു നദിയായി മാറട്ടെ.'
നാരദ ഉവാച। തതസ്തച്ഛാപമാകര്ണ്യ ഗായത്രീ കംപിതാ തദാ । സമുത്ഥായാശപദ്ദേവൈര്വാര്യമാണാപി താം സ്വരാമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ആ ശാപം കേട്ട ഗായത്രി വിറച്ച് എഴുന്നേറ്റു; ദേവതകൾ തടഞ്ഞിട്ടും അവൾ സ്വാവിനെ തിരിച്ചും ശപിച്ചു.
തവ ഭര്ത്താ യഥാ ബ്രഹ്മാ മമാപ്യേഷ തഥാ ഖലു । വൃഥാശപസ്ത്വം യസ്മാന്മാം ഭവ ത്വമപി നിമ്നഗാ
'ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ നിന്റെ ഭർത്താവാണോ, അതുപോലെ അവൻ എന്റെയും ഭർത്താവാണ്; നീ എന്നെ അനാവശ്യമായി ശപിച്ചതിനാൽ, നീയും ഒരു നദിയായി മാറണം.'
നാരദ ഉവാച। തതോ ഹാഹാകൃതാഃ സര്വേ ശിവവിഷ്ണുമുഖാഃ സുരാഃ । തദാ ലോകത്രയം ഹ്യേതദ്വിനാശം യാസ്യതി ധ്രുവമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ശിവനും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിന്ന് എല്ലാ ദേവതകളും ദുഃഖത്തിൽ നിലവിളിച്ചു; കാരണം ഇതു മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും നശിച്ചുപോകുമെന്നു ഉറപ്പാണ്.
ദേവാ ഊചുഃ । ദേവി സര്വേ വയം ശപ്താ ബ്രഹ്മാദ്യാ യത്ത്വയാധുനാ । യദി സര്വേ ജഡീഭൂതാ ഭവിഷ്യാമോഽത്ര നിമ്നഗാഃ
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവിയേ, നീ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളൊക്കെ, ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉൾപ്പെടുത്തി, ശപിച്ചു. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും മന്ദബുദ്ധികളായി നദികളായി മാറിയാൽ എന്താകും?'
തദാ ലോകത്രയം ഹ്യേതദ്വിനാശം യാസ്യതി ധ്രുവമ് । അവിവേകഃ കൃതസ്തസ്മാച്ഛാപോഽയം വിനിവര്ത്യതാമ്
അപ്പോള് ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളും തീര്ച്ചയായും നശിക്കും. അതുകൊണ്ട് വിവേകക്കുറവ് സംഭവിച്ചതിനാല് ഈ ശാപം പിന്വലിക്കണം.
സ്വരോവാച। നാര്ചിതോ ഹി ഗണാധ്യക്ഷോ യജ്ഞാദൌ യത്സുരോത്തമാഃ । തസ്മാദ്വിഘ്നം സമുത്പന്നം മത്ക്രോധജമിദം ഖലു
സ്വരാ പറഞ്ഞു: യജ്ഞാരംഭത്തില് ഗണാധിപന് ആരാധിക്കപ്പെട്ടില്ല, ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠരേ, അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ കോപത്തില് നിന്നു ഈ തടസ്സം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
നാപി മദ്വചനം ഹ്യേതദസത്യം ജായതേ ഖലു । തസ്മാത്സ്വാംശൈര്ജഡീഭൂതാ യൂയം ഭവത നിമ്നഗാഃ
എന്റെ വാക്കുകള് ഒരിക്കലും അസത്യമാവില്ല. അതുകൊണ്ട് നിങ്ങള് നിങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങള് കൊണ്ട് മന്ദബുദ്ധികളായി നദികളായി ഒഴുകണം.
ആവാമപി സപത്ന്യൌ ച സ്വാംശാഭ്യാമപി നിമ്നഗേ । ഭവിഷ്യാവോഽത്ര വൈ ദേവാഃ പശ്ചിമാഭിമുഖാവഹേ
ഞാനും എന്റെ സഹപത്നിയും ഞങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങള് കൊണ്ട് ഇവിടെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികളായി മാറും, ദേവന്മാരേ.
നാരദ ഉവാച। ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ । ജഡീഭൂതാഭവന്നദ്യഃ സ്വാംശൈരേവ തദാ നൃപ
നാരദന് പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകള് കേട്ടു ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും അന്നേരം അവരവരുടെ ഭാഗങ്ങള് കൊണ്ട് മന്ദബുദ്ധികളായി നദികളായി മാറി.
തത്ര വിഷ്ണുരഭൂത്കൃഷ്ണ വേണ്യാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ । ബ്രഹ്മാ കകുദ്മിനീഗംഗാ പൃഥഗേവാഭവത്തദാ
അവിടെ വിഷ്ണു കൃഷ്ണാനദിയായി, മഹേശ്വരന് വേണ്യാനദിയായി, ബ്രഹ്മാവ് കകുദ്മിനീഗംഗയായി വേറേ വേറേ ആയി മാറി.
ദേവാ സ്വാനപിതാനംശാന്ജഡീകൃത്വാ വിചക്ഷണാഃ । സഹ്യാദ്രിശിഖരേഭ്യസ്താഃ പൃഥഗാസന്സുനിമ്നഗാഃ
ദേവന്മാര് അവരുടെതും പിതാക്കളുടെതുമായ ഭാഗങ്ങള് മന്ദമാക്കി, സഹ്യാദ്രിശിഖരങ്ങളില് നിന്നു വേറേ വേറേ ഉത്തമനദികളായി മാറി.
ദേവാംശൈഃ പൂര്വവാഹിന്യോ ബഭൂവുഃ സരിതാം വരാഃ । ഗായത്രീ ച സ്വരാ ചൈവ പശ്ചിമാഭിമുഖേ തദാ
ദൈവഭാഗങ്ങള് കൊണ്ട് മുന്പോട്ടു ഒഴുകുന്ന പ്രധാന നദികള് ഉണ്ടായി; ഗായത്രിയും സ്വരയും അന്നേരം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകി.
യോഗേനാഭവതാം നദ്യൌ സാവിത്രീതി പ്രഥാം ഗതേ । ബ്രഹ്മണാ സ്ഥാപിതൌ തത്ര യജ്ഞേ ഹരിഹരാവുഭൌ
യോഗശക്തിയാല് ആ രണ്ടു നദികളും സാവിത്രി എന്ന പേരില് പ്രസിദ്ധമായി. അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് ഹരിയും ഹരിയും യജ്ഞത്തില് സ്ഥാപിച്ചു.
മഹാബലാതിബലിനൌ നാമ്നാ ദേവൌ ബഭൂവതുഃ । തയോര്നദ്യോസ്തു മാഹാത്മ്യം നാഹം വക്തും ക്ഷമോ നൃപ । യയുര്ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാഃ സ്വാംശൈസ്തിഷ്ഠംതി ചാപഗാഃ
വലിയ ശക്തിയുള്ള ആ രണ്ടു ദേവന്മാര് നദികളായി മാറി. രാജാവേ, ആ രണ്ടു നദികളുടെ മഹത്വം ഞാന് വിവരിക്കാന് കഴിയില്ല. ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും അവരുടെ ഭാഗങ്ങളോടെ പോയി, നദികള് അവിടെയുണ്ട്.
കൃഷ്ണോദ്ഭവം പാപഹരം പരം യഃ ശൃണോതി യഃ ശ്രാവയതേ ച ഭക്ത്യാ । സ്യാത്തസ്യ പുണ്യാ സകലാക്രിയാപി തദ്ദര്ശനസ്നാനസമുദ്ഭവം ഫലമ്
പാപങ്ങളെ നീക്കുന്ന ഉത്തമയായ കൃഷ്ണാനദിയുടെ ഉത്ഭവകഥ ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും കേള്ക്കുകയോ മറ്റുള്ളവര്ക്ക് കേള്പ്പിക്കുകയോ ചെയ്താല്, എല്ലാ സത്കര്മ്മങ്ങളുടെയും ഫലവും ആ നദിയെ കണ്ട് കുളിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും അവന് നേടും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ കാര്തികമാഹാത്മ്യേ സത്യ ഭാമാസംവാദേകൃഷ്ണാവേണ്യാമാഹാത്മ്യവര്ണനോനാമ ഏകാദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തില് ഉത്തരഖണ്ഡത്തിലെ കാര്ത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വത്തില് സത്യഭാമയോടുള്ള സംഭാഷണത്തില് കൃഷ്ണാ-വേണ്യാനദികളുടെ മഹത്വവിവരണം എന്ന നൂറിലൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഈശ്വര ഉവാച। മാഘസ്നാനസ്യ മാഹാത്മ്യം ശൃണു ഭാഗവതോത്തമ । ത്വത്സമോ നാസ്തി ലോകേഽസ്മിന്വിഷ്ണുഭക്തോ മഹാമതേ
ഈശ്വരന് പറഞ്ഞു: ഭക്തശ്രേഷ്ഠനേ, മാഘമാസത്തിലെ കുളിയുടെ മഹത്വം കേള്ക്കൂ. ഈ ലോകത്ത് നിന്നേക്കാള് വലിയ വിഷ്ണുഭക്തന് ഇല്ല, മഹാമനസ്സ് ഉള്ളവനേ.
ചക്രതീര്ഥേ ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ മഥുരായാം ച കേശവമ് । യത്ഫലം ലഭതേ മര്ത്യോ മാഘസ്നാനേന തത്ഫലമ്
ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ ഹരിയെ കണ്ട്, മഥുരയിൽ കേശവനെ കണ്ട് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, മാഘസ്നാനത്തിൽ കുളിച്ചാൽ മനുഷ്യന് അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
ജിതേംദ്രിയഃ ശാംതമനാഃ സദാചാരേണ സംയുതഃ । സ്നാനം കരോതി യോ മാഘേ സംസാരീ ന ഭവേത്പുനഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ജയിച്ച മനസ്സും ശാന്തിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉള്ളവന് മാഘമാസത്തില് കുളിച്ചാല് വീണ്ടും ജന്മമരണചക്രത്തില് കുടുങ്ങില്ല.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച। ശൂകരസ്യ ച മാഹാത്മ്യം കഥയിഷ്യേ തവാഗ്രതഃ । യസ്യ വിജ്ഞാനമാത്രേണ സാന്നിധ്യം മമ സര്വദാ
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: ശൂകരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ നിനക്കു മുന്നിൽ പറയും. അതു മനസ്സിലാക്കുന്നവന് എപ്പോഴും എന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കും.
സൂത ഉവാച। ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന്കൃഷ്ണഃ സത്യായൈ ബഹുധാ ജഗൌ । തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണുധ്വം തപോധനാഃ
സൂതന് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാന് കൃഷ്ണന് സത്യയോട് പലവിധത്തില് വിവരിച്ചു. അതു ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം; തപസ്സുകാരെ, കേൾക്കൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച। പംചയോജനവിസ്തീര്ണേ ശൂകരേ ഹരിമംദിരേ । യസ്മിന്വസതി യോ ജീവോ ഗര്ദഭോഽപി ചതുര്ഭുജഃ
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: അഞ്ചു യോജന വീതിയുള്ള ശൂകരക്ഷേത്രത്തിലെ ഹരിമന്ദിരത്തില് താമസിക്കുന്നവന്, ആള് കഴുതയായാലും നാലു കൈകളുള്ളവനായി മാറും.
ത്രീണി ഹസ്തസഹസ്രാണി ത്രീണി ഹസ്തശതാനി ച । ത്രയോ ഹസ്താ ശൂകരസ്യ പരിമാണം വിധീയതേ
ശൂകരത്തിന്റെ അളവ് മൂവായിരം കൈകളും, മൂന്നൂറ് കൈകളും, മൂന്ന് കൈകളും ആയി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി യോഽന്യത്ര കുരുതേ തപഃ । തത്ഫലം ലഭതേ ദേവി പ്രഹരാര്ദ്ധേന ശൂകരേ
ദേവി, അറുപതിനായിരം വർഷം മറ്റിടങ്ങളിൽ തപസ്സ് ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, ശൂകരത്തിൽ അര ദിവസം മാത്രം ചെയ്താൽ ലഭിക്കും.