സര്വതീര്ഥമയീ മാതാ സര്വദേവമയഃ പിതാ। മാതരം പിതരം ചൈവ യസ്തു കുര്യാത്പ്രദക്ഷിണമ്
മാതാവിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, പിതാവിൽ എല്ലാ ദേവതകളും; മാതാപിതാക്കളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ.
പ്രദക്ഷിണീകൃതാ തേന സപ്തദ്വീപാ വസുംധരാ। ജാനുനീ ച കരൌ യസ്യ പിത്രോഃ പ്രണമതഃ ശിരഃ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെയാകും; പിതാവിനും മാതാവിനുമുൾക്കാൽ മുട്ടും കൈയും വെച്ച് വന്ദനം ചെയ്യുന്നവന്റെ തല നിലത്തടയും.
നിപതംതി പൃഥിവ്യാം ച സോക്ഷയം ലഭതേ ദിവം। തയോശ്ചരണയോര്യാവദ്രജശ്ചിഹ്നാനി മസ്തകേ
അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണാലും സ്വർഗ്ഗം അക്ഷയമായി നേടും; മാതാപിതാക്കളുടെ കാലടിയിലെ പൊടിയുടെ അടയാളങ്ങൾ തലയിൽ ഇരിക്കുന്നതുവരെ.
പ്രതീകേ ച വിലഗ്നാനി താവത്പൂതഃ സുതസ്തയോഃ। പാദാരവിംദസലിലം യഃ പിത്രോഃ പിബതേ സുതഃ
ആ അടയാളങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നതുവരെ ആ മകൻ പാവനനാകും; മാതാപിതാക്കളുടെ കമലപാദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം കുടിക്കുന്നവൻ.
തസ്യ പാപക്ഷയം യാതി ജന്മകോടിശതാര്ജിതം। ധന്യോസൌ മാനവോ ലോകേ പൂതോസൌ സര്വകല്മഷാത്
അവന്റെ കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ നശിക്കും; ആ മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൽ ഭാഗ്യവാനായും എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധനായും മാറും.
വിനായകത്വമാപ്നോതി ജന്മനൈകേന മാനവഃ। പിതരൌ ലംഘയേദ്യസ്തു വചോഭിഃ പുരുഷാധമഃ
ഒരു ജന്മത്തിൽ തന്നെ മനുഷ്യൻ വിനായകത്വം നേടും; പക്ഷേ, വാക്കിലൂടെ മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിക്കുന്നവൻ ഏറ്റവും തുച്ഛനായ മനുഷ്യനാകും.
നിരയേ ച വസേത്താവദ്യാവദാഭൂതസംപ്ലവം। പിത്രോരനര്ചനം കൃത്വാ ഭുംക്തേ യസ്തു സുതാധമഃ
തന്റെ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ആദരിക്കാതിരുന്ന ദുഷ്ടനായ മകൻ ലോകം നശിക്കുന്നതുവരെ നരകത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
ക്രിമികൂപേഥ നരകേ കല്പാംതമുപതിഷ്ഠതി। രോഗിണം ചാപി വൃദ്ധം ച പിതരം വൃത്തികര്ശിതമ്
അച്ഛനു രോഗം വരുത്തുകയോ, വൃദ്ധാവസ്ഥയിലും ദാരിദ്ര്യത്തിലും അവനെ ഉപദ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, നരകത്തിലെ കീടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കുഴിയിൽ ഒരു കല്പം മുഴുവൻ കഴിയേണ്ടിവരും.
വികലം നേത്രകര്ണാഭ്യാം ത്യക്ത്വാ ഗച്ഛേച്ച രൌരവമ്। അംത്യജാതിഷു മ്ലേച്ഛേഷു ചാംഡാലേഷ്വപി ജായതേ
കണ്ണോ ചെവിയോ ദുർബലമായ അച്ഛനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ റൗരവനരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; പിന്നെ അവൻ ചണ്ഡാളന്മാരിലും വിദേശികളിലും ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർക്കിടയിലും ജനിക്കുന്നു.
പിത്രോരപോഷണം കൃത്വാ സര്വപുണ്യക്ഷയോ ഭവേത്। നാരാധ്യ പിതരൌ പുത്രസ്തീര്ഥദേവാന്ഭജന്നപി
അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പോഷിപ്പിക്കാതെ അവഗണിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ പുണ്യവും നശിച്ചുപോകുന്നു; അത്തരം മകൻ തീർത്ഥങ്ങളിലും ദേവന്മാരെയും ആരാധിച്ചാലും, മാതാപിതാക്കളെ ആദരിക്കാതിരുന്നാൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
തയോര്ന ഫലമാപ്നോതി കീടവദ്രമതേ മഹീമ്। കഥയാമി പുരാവൃത്തം വിപ്രാഃ ശൃണുത യത്നതഃ
അവൻ ആ പ്രവർത്തികളുടെ ഫലം ലഭിക്കില്ല; ഭൂമിയിൽ ഒരു കീടംപോലെ അലഞ്ഞുതിരിയേണ്ടിവരും. ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ ഒരു പഴയ കഥ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
യം ശ്രുത്വാ ന പുനര്മോഹം പ്രയാസ്യഥ പുനര്ഭുവി। പുരാസീച്ച ദ്വിജഃ കശ്ചിന്നരോത്തമ ഇതി സ്മൃതഃ
ഇത് കേട്ടാൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചാലും നിങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും മോഹം വരികയില്ല. പഴയകാലത്ത്, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
സ്വപിതരാവനാദൃത്യ ഗതോസൌ തീര്ഥസേവയാ। തതഃ സര്വാണി തീര്ഥാനി ഗച്ഛതോ ബ്രാഹ്മണസ്യ ച
അവൻ മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിച്ച് തീർത്ഥസേവനത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു; പിന്നെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ
ആകാശേ സ്നാനചേലാനി പ്രശുഷ്യംതി ദിനേ ദിനേ। അഹംകാരോഽവിശത്തസ്യ മാനസേ ബ്രാഹ്മണസ്യ ച
അവന്റെ കുളിച്ചുടുപ്പുകൾ ആകാശത്ത് ദിവസേന ഉണങ്ങുകയായിരുന്നു; അഹങ്കാരം ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ മനസ്സിൽ കയറിപ്പിടിച്ചു.
മത്സമോ നാസ്തി വൈ കശ്ചിത്പുണ്യകര്മാ മഹായശാഃ। ഇത്യുക്തേ ചാനനേ തസ്യ അഹദച്ച ബകസ്തദാ
'പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും മഹത്തായ പ്രശസ്തിയിലും എനിക്ക് തുല്യനായവൻ ആരുമില്ല' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഒരു കൊക്ക് അവനോട് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ക്രോധാച്ചൈവേരിതസ്തസ്യ സ ശശാപ ദ്വിജോ ബകമ്। പപാത ച ബകഃ പൃഥ്വ്യാം സ ഭസ്മീഭൂതവിഗ്രഹഃ
അവൻ കോപത്തോടെ ആ കൊക്കിനെ ശപിച്ചു; ഉടനെ ആ കൊക്ക് ഭൂമിയിൽ വീണു, ശരീരം ചിതലായി തീർന്നു.
ഭീര്ദ്വിജേംദ്രം മഹാമോഹഃ പ്രാവിശച്ചാംതകര്മണി। തതഃ പാപാച്ച വിപ്രസ്യ ചേലം ഖം ച ന ഗച്ഛതി
ഭയവും വലിയ മോഹവും ആ ബ്രാഹ്മണനെ മരണം അടുത്തപ്പോൾ പിടിച്ചു; പാപം മൂലം അവന്റെ ഉടുപ്പും അവനും ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരാതെ നിന്നു.
വിഷാദമഗമത്സദ്യസ്തതഃ ഖം തമുവാച ഹ। ഗച്ഛ ബാഡവ ചാംഡാലം മൂകം പരമധാര്മികമ്
ഉടനെ അവൻ നിരാശയിൽ മുങ്ങി; അപ്പോൾ ആകാശം അവനോട് പറഞ്ഞു: 'പോ, ബ്രാഹ്മണാ, ഏറ്റവും അധർമിയായ മൗനനായ ചണ്ഡാളനോടു പോകൂ.'
തത്ര ധര്മം ച ജാനീഷേ ക്ഷേമം തേ തദ്വചോ ഭവേത്। ഖാച്ച തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഗതോസൌ മൂകമംദിരമ്
'അവിടെ നീ ധർമ്മം പഠിക്കും; അവന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്നു നിനക്ക് ക്ഷേമം ലഭിക്കും.' ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രാഹ്മണൻ മൗനന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോയി.
ശുശ്രൂഷംതം ച പിതരൌ സര്വാരംഭാന്ദദര്ശ സഃ। ദദതം ശീതകാലേ ച സമ്യഗുഷ്ണം ജലം തയോഃ
അവൻ കണ്ടത്: മൗനൻ തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും സേവിക്കുന്നു; തണുപ്പുകാലത്ത് അവർക്കു ചൂടുള്ള വെള്ളം നന്നായി കൊടുക്കുന്നു.
തൈലതാപനതാംബൂലം തഥാ തൂലവതീം പടീമ്। നിത്യാശനം ച മിഷ്ടാന്നം ദുഗ്ധഖംഡം തഥൈവ ച
തൈലം പുരട്ടാനും, പാനിനും, മൃദുലമായ തൂവാലുള്ള വസ്ത്രവും, എല്ലാ ദിവസവും മധുരഭക്ഷ്യവും, പാലും പഞ്ചസാരയും അവൻ നൽകുന്നു.
ദാപയംതം വസംതേ ച മധുമാലാം സുഗംധികാം। അന്യാനി യാനി ഭോഗ്യാനി കൃത്യാനി വിവിധാനി ച
വസന്തകാലത്ത് സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകളും, അനുഭവിക്കാവുന്ന മറ്റു പലതരം വസ്തുക്കളും ആവശ്യമായതെല്ലാം അവൻ നൽകുന്നു.
ഉഷ്ണേ ചാവീജയത്സോപി നിത്യം ച പിതരാവപി। തതസ്തയോഃ പ്രചര്യാം ച കൃത്വാ ഭുംക്തേഥ സര്വദാ
വെള്ളിച്ചൂടിൽ അവൻ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും വീശിക്കൊടുക്കുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും മാതാപിതാക്കളെ സേവിക്കുന്നു; അവരെ പരിചരിച്ചതിന് ശേഷം മാത്രമേ അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കൂ.
ശ്രമസ്യ വാരണം കുര്യാത്സംതാപസ്യ തഥൈവ ച। ഏഭിഃ പുണ്യൈഃ സ്ഥിതോ വിഷ്ണുസ്തസ്യ ഗേഹോദരേ ചിരമ്
അവരുടെ ക്ഷീണവും ദുഃഖവും അകറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; ഈ പുണ്യങ്ങൾ കൊണ്ടു വിഷ്ണു ദീർഘകാലം അവന്റെ വീട്ടിൽ വാസം ചെയ്തു.
അംതരിക്ഷേ ച ക്രീഡംതമാധാരസ്തംഭവര്ജിതേ। തസ്യാപി ഭവനേ നിത്യം സ്ഥിതം ത്രിഭുവനേശ്വരം
ആകാശത്ത്, ഒരു തൂണോ അടിത്തറയോ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് കളിക്കുന്നവനായി, അവന്റെ വീട്ടിലും എല്ലായ്പ്പോഴും മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ വസിക്കുന്നു.
വിപ്രരൂപധരം കാംതം നാന്യൈര്ഭൂതം ച സത്പരമ്। തേജോമയം മഹാസത്വം ശോഭയംതം ച മംദിരം
ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, മനോഹരനായി, മറ്റാർക്കും കാണാനാകാത്തവനായി, സത്യത്തിൽ ഉന്നതനും പ്രകാശവാനുമായ മഹാശക്തിയുമായി, ആ ക്ഷേത്രം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയമാപന്നോ വിപ്രഃ പ്രോവാച മൂകകമ്। വിപ്ര ഉവാച-। ആസന്നം ച മമാഗച്ഛ ത്വയൈവേച്ഛാമി ശാശ്വതം
ഇത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു, മുക്കനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ അടുത്ത് വാ, നിന്നിൽ നിന്നു ഞാൻ ശാശ്വതമായതെന്തോ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ഹിതം മേ സര്വലോകാനാം തത്വതോ വക്തുമര്ഹസി। മൂക ഉവാച-। പിത്രോരര്ചാം കരോമ്യദ്യ കഥമായാമി തേംതികം
എനിക്ക് മാത്രമല്ല, എല്ലായിടത്തെയും ജനങ്ങൾക്ക് ഉപകാരമാകുന്ന സത്യമായ കാര്യങ്ങൾ നീ പറയണം. മുക്കൻ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ മാതാപിതാക്കളെ പൂജിക്കുകയാണ്; ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ ഞാൻ നിന്റെ അടുത്ത് വരും?'
അര്ചയിത്വാ തു പിതരൌ കൃത്യം തേ കരവാണി വൈ। തിഷ്ഠ മേ ദ്വാരദേശേ ച ആതിഥ്യം തേ കരോമ്യഹമ്
എന്റെ മാതാപിതാക്കളെ പൂജിച്ചശേഷം, നിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ ഞാൻ തീർക്കും; നീ എന്റെ വാതിൽക്കൽ കാത്തിരിക്കുക, ഞാൻ നിന്നെ ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കും.
ഇത്യുക്തേ ചൈവ ചാംഡാലേ ചുകോപ ബ്രാഹ്മണസ്തദാ। ബ്രാഹ്മണം മാം പരിത്യജ്യ കിം കാര്യമധികം തവ
ഇങ്ങനെ ചാണ്ഡാലൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ കോപിച്ചു: 'എന്നെ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അതിനേക്കാൾ വലിയ എന്ത് കടമ നിനക്ക് ഉണ്ട്?'