ഭീഷ്മ ഉവാച-। യത്പുണ്യമധികം ലോകേ സര്വദാ സര്വസംമതമ്। തദ്വദസ്വേച്ഛയാ വിപ്ര യത്കൃതം പൂര്വപൂര്വകൈഃ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ലോകത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യം ഏതാണ്? പുരാതനർ സ്വമേധയാ ചെയ്തതെന്താണ്, ബ്രാഹ്മണാ, ദയവായി പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച-। ഏകദാ തു ദ്വിജാഃ സര്വേ വ്യാസശിഷ്യാസ്സഹാദരാത്। വ്യാസം പ്രണമ്യ പപ്രച്ഛു ധര്മം മാം ച യഥാ ഭവാന്
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, സകല ദ്വിജന്മാരും, വ്യാസന്റെ ശിഷ്യന്മാർ, ആദരത്തോടെ വ്യാസനോട് വന്ദനം ചെയ്ത്, ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് അവനോടും എന്നോടും ചോദിച്ചു.
ദ്വിജാ ഊചുഃ-। പുണ്യാത്പുണ്യതമം ലോകേ സര്വധര്മേഷു ചോത്തമമ്। കിം കൃത്വാ മാനവാ സ്വര്ഗം ഭുംജതേ ചാക്ഷയം വദ
ദ്വിജന്മാർ ചോദിച്ചു: എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഉത്തമവും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യവും ഏതാണ്? മനുഷ്യർ സ്വർഗ്ഗവും അക്ഷയഫലവും അനുഭവിക്കാൻ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് പറയൂ.
ലഭ്യം ചാകഷ്ടകം ശുദ്ധം വര്ണാനാം മര്ത്യവാസിനാമ്। ഗുരൂണാം ച ലഘൂനാം ച സാധ്യമേകം ക്രതും വദ
മനുഷ്യരിൽ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും, മുതിർന്നവർക്കും ചെറുപ്പക്കാർക്കും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ശുദ്ധമായ യജ്ഞം പറയൂ.
യദ്യത്കൃത്വാ ച ദേവാനാം പൂജ്യോ നാകേ ഭവേന്നരഃ। തത്തദ്വദ ച നോ ബ്രഹ്മന്പ്രസാദീ ഭവ ധര്മതഃ
ദേവന്മാരുടെ ലോകത്ത് മനുഷ്യൻ ആരാധ്യനാകാൻ എന്തെല്ലാം ചെയ്യണം, അവയെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ ബ്രാഹ്മണാ, ദയവായി ധർമ്മം പഠിപ്പിക്കൂ.
വ്യാസ ഉവാച-। പംചാഖ്യാനം വദിഷ്യാമി ശൃണുധ്വം തത്ര പൂര്വതഃ। പംചാനാമേകകം കൃത്വാ വിംദേന്മോക്ഷം ദിവം യശഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ അഞ്ചു പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ പറയാം; ആദ്യം മുതൽ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നു ചെയ്താൽ മോക്ഷവും സ്വർഗ്ഗവും പ്രശസ്തിയും ലഭിക്കും.
പിത്രോരര്ചാഽഥ പത്യുശ്ച സാമ്യം സര്വജനേഷു ച। മിത്രാദ്രോഹോ വിഷ്ണുഭക്തിരേതേ പംച മഹാമഖാഃ
മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിക്കൽ, ഭർത്താവിനെ ആരാധിക്കൽ, എല്ലാവരോടും സമത്വം പുലർത്തൽ, സുഹൃത്തുക്കളെ ദ്രോഹിക്കാതിരിക്കൽ, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തി—ഇവയാണ് അഞ്ചു മഹായജ്ഞങ്ങൾ.
പ്രാക്പിത്രോരര്ചയാ വിപ്രാ യദ്ധര്മം സാധയേന്നരഃ। ന തത്ക്രതുശതൈരേവ തീര്ഥയാത്രാദിഭിര്ഭുവി
മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിച്ച് ധർമ്മം പാലിച്ചാൽ, ഭൂമിയിൽ നൂറുകണക്കിന് യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താലും തീർത്ഥയാത്രകൾ നടത്തിയാലും കിട്ടാനാകാത്തത് ലഭിക്കും.
പിതാ ധര്മഃ പിതാ സ്വര്ഗഃ പിതാ ഹി പരമം തപഃ। പിതരി പ്രീതിമാപന്നേ പ്രീയംതേ സര്വദേവതാഃ
പിതാവ് തന്നെയാണ് ധർമ്മം, പിതാവാണ് സ്വർഗ്ഗം, പിതാവാണ് ഏറ്റവും വലിയ തപസ്സു; പിതാവ് സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ എല്ലാ ദേവതകളും സന്തോഷിക്കും.
പിതരോ യസ്യ തൃപ്യംതി സേവയാ ച ഗുണേന ച। തസ്യ ഭാഗീരഥീ സ്നാനമഹന്യഹനി വര്തതേ
മാതാപിതാക്കൾ സേവനത്തിലും ഗുണത്തിലും തൃപ്തരായാൽ, ആ മനുഷ്യന് ഭാഗീരഥി നദിയിൽ നിത്യം സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയാകും.
സര്വതീര്ഥമയീ മാതാ സര്വദേവമയഃ പിതാ। മാതരം പിതരം ചൈവ യസ്തു കുര്യാത്പ്രദക്ഷിണമ്
മാതാവിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, പിതാവിൽ എല്ലാ ദേവതകളും; മാതാപിതാക്കളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ.
പ്രദക്ഷിണീകൃതാ തേന സപ്തദ്വീപാ വസുംധരാ। ജാനുനീ ച കരൌ യസ്യ പിത്രോഃ പ്രണമതഃ ശിരഃ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെയാകും; പിതാവിനും മാതാവിനുമുൾക്കാൽ മുട്ടും കൈയും വെച്ച് വന്ദനം ചെയ്യുന്നവന്റെ തല നിലത്തടയും.
നിപതംതി പൃഥിവ്യാം ച സോക്ഷയം ലഭതേ ദിവം। തയോശ്ചരണയോര്യാവദ്രജശ്ചിഹ്നാനി മസ്തകേ
അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണാലും സ്വർഗ്ഗം അക്ഷയമായി നേടും; മാതാപിതാക്കളുടെ കാലടിയിലെ പൊടിയുടെ അടയാളങ്ങൾ തലയിൽ ഇരിക്കുന്നതുവരെ.
പ്രതീകേ ച വിലഗ്നാനി താവത്പൂതഃ സുതസ്തയോഃ। പാദാരവിംദസലിലം യഃ പിത്രോഃ പിബതേ സുതഃ
ആ അടയാളങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നതുവരെ ആ മകൻ പാവനനാകും; മാതാപിതാക്കളുടെ കമലപാദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം കുടിക്കുന്നവൻ.
തസ്യ പാപക്ഷയം യാതി ജന്മകോടിശതാര്ജിതം। ധന്യോസൌ മാനവോ ലോകേ പൂതോസൌ സര്വകല്മഷാത്
അവന്റെ കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ നശിക്കും; ആ മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൽ ഭാഗ്യവാനായും എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധനായും മാറും.
വിനായകത്വമാപ്നോതി ജന്മനൈകേന മാനവഃ। പിതരൌ ലംഘയേദ്യസ്തു വചോഭിഃ പുരുഷാധമഃ
ഒരു ജന്മത്തിൽ തന്നെ മനുഷ്യൻ വിനായകത്വം നേടും; പക്ഷേ, വാക്കിലൂടെ മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിക്കുന്നവൻ ഏറ്റവും തുച്ഛനായ മനുഷ്യനാകും.
നിരയേ ച വസേത്താവദ്യാവദാഭൂതസംപ്ലവം। പിത്രോരനര്ചനം കൃത്വാ ഭുംക്തേ യസ്തു സുതാധമഃ
തന്റെ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ആദരിക്കാതിരുന്ന ദുഷ്ടനായ മകൻ ലോകം നശിക്കുന്നതുവരെ നരകത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
ക്രിമികൂപേഥ നരകേ കല്പാംതമുപതിഷ്ഠതി। രോഗിണം ചാപി വൃദ്ധം ച പിതരം വൃത്തികര്ശിതമ്
അച്ഛനു രോഗം വരുത്തുകയോ, വൃദ്ധാവസ്ഥയിലും ദാരിദ്ര്യത്തിലും അവനെ ഉപദ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, നരകത്തിലെ കീടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കുഴിയിൽ ഒരു കല്പം മുഴുവൻ കഴിയേണ്ടിവരും.
വികലം നേത്രകര്ണാഭ്യാം ത്യക്ത്വാ ഗച്ഛേച്ച രൌരവമ്। അംത്യജാതിഷു മ്ലേച്ഛേഷു ചാംഡാലേഷ്വപി ജായതേ
കണ്ണോ ചെവിയോ ദുർബലമായ അച്ഛനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ റൗരവനരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; പിന്നെ അവൻ ചണ്ഡാളന്മാരിലും വിദേശികളിലും ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർക്കിടയിലും ജനിക്കുന്നു.
പിത്രോരപോഷണം കൃത്വാ സര്വപുണ്യക്ഷയോ ഭവേത്। നാരാധ്യ പിതരൌ പുത്രസ്തീര്ഥദേവാന്ഭജന്നപി
അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പോഷിപ്പിക്കാതെ അവഗണിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ പുണ്യവും നശിച്ചുപോകുന്നു; അത്തരം മകൻ തീർത്ഥങ്ങളിലും ദേവന്മാരെയും ആരാധിച്ചാലും, മാതാപിതാക്കളെ ആദരിക്കാതിരുന്നാൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
തയോര്ന ഫലമാപ്നോതി കീടവദ്രമതേ മഹീമ്। കഥയാമി പുരാവൃത്തം വിപ്രാഃ ശൃണുത യത്നതഃ
അവൻ ആ പ്രവർത്തികളുടെ ഫലം ലഭിക്കില്ല; ഭൂമിയിൽ ഒരു കീടംപോലെ അലഞ്ഞുതിരിയേണ്ടിവരും. ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ ഒരു പഴയ കഥ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
യം ശ്രുത്വാ ന പുനര്മോഹം പ്രയാസ്യഥ പുനര്ഭുവി। പുരാസീച്ച ദ്വിജഃ കശ്ചിന്നരോത്തമ ഇതി സ്മൃതഃ
ഇത് കേട്ടാൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചാലും നിങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും മോഹം വരികയില്ല. പഴയകാലത്ത്, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
സ്വപിതരാവനാദൃത്യ ഗതോസൌ തീര്ഥസേവയാ। തതഃ സര്വാണി തീര്ഥാനി ഗച്ഛതോ ബ്രാഹ്മണസ്യ ച
അവൻ മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിച്ച് തീർത്ഥസേവനത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു; പിന്നെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ
ആകാശേ സ്നാനചേലാനി പ്രശുഷ്യംതി ദിനേ ദിനേ। അഹംകാരോഽവിശത്തസ്യ മാനസേ ബ്രാഹ്മണസ്യ ച
അവന്റെ കുളിച്ചുടുപ്പുകൾ ആകാശത്ത് ദിവസേന ഉണങ്ങുകയായിരുന്നു; അഹങ്കാരം ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ മനസ്സിൽ കയറിപ്പിടിച്ചു.
മത്സമോ നാസ്തി വൈ കശ്ചിത്പുണ്യകര്മാ മഹായശാഃ। ഇത്യുക്തേ ചാനനേ തസ്യ അഹദച്ച ബകസ്തദാ
'പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും മഹത്തായ പ്രശസ്തിയിലും എനിക്ക് തുല്യനായവൻ ആരുമില്ല' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഒരു കൊക്ക് അവനോട് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ക്രോധാച്ചൈവേരിതസ്തസ്യ സ ശശാപ ദ്വിജോ ബകമ്। പപാത ച ബകഃ പൃഥ്വ്യാം സ ഭസ്മീഭൂതവിഗ്രഹഃ
അവൻ കോപത്തോടെ ആ കൊക്കിനെ ശപിച്ചു; ഉടനെ ആ കൊക്ക് ഭൂമിയിൽ വീണു, ശരീരം ചിതലായി തീർന്നു.
ഭീര്ദ്വിജേംദ്രം മഹാമോഹഃ പ്രാവിശച്ചാംതകര്മണി। തതഃ പാപാച്ച വിപ്രസ്യ ചേലം ഖം ച ന ഗച്ഛതി
ഭയവും വലിയ മോഹവും ആ ബ്രാഹ്മണനെ മരണം അടുത്തപ്പോൾ പിടിച്ചു; പാപം മൂലം അവന്റെ ഉടുപ്പും അവനും ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരാതെ നിന്നു.
വിഷാദമഗമത്സദ്യസ്തതഃ ഖം തമുവാച ഹ। ഗച്ഛ ബാഡവ ചാംഡാലം മൂകം പരമധാര്മികമ്
ഉടനെ അവൻ നിരാശയിൽ മുങ്ങി; അപ്പോൾ ആകാശം അവനോട് പറഞ്ഞു: 'പോ, ബ്രാഹ്മണാ, ഏറ്റവും അധർമിയായ മൗനനായ ചണ്ഡാളനോടു പോകൂ.'
തത്ര ധര്മം ച ജാനീഷേ ക്ഷേമം തേ തദ്വചോ ഭവേത്। ഖാച്ച തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഗതോസൌ മൂകമംദിരമ്
'അവിടെ നീ ധർമ്മം പഠിക്കും; അവന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്നു നിനക്ക് ക്ഷേമം ലഭിക്കും.' ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രാഹ്മണൻ മൗനന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോയി.
ശുശ്രൂഷംതം ച പിതരൌ സര്വാരംഭാന്ദദര്ശ സഃ। ദദതം ശീതകാലേ ച സമ്യഗുഷ്ണം ജലം തയോഃ
അവൻ കണ്ടത്: മൗനൻ തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും സേവിക്കുന്നു; തണുപ്പുകാലത്ത് അവർക്കു ചൂടുള്ള വെള്ളം നന്നായി കൊടുക്കുന്നു.