ധാത്രീഫലം ച തുലസീമൃത്തികാ ദ്വാരകോദ്ഭവാ । യസ്യ ദേഹേ സ്ഥിതാ നിത്യം സ ജീവന്മുക്ത ഉച്യതേ
ധാത്രി പഴവും തുളസി മണ്ണും ദ്വാരക മണ്ണും ശരീരത്തിൽ എപ്പോഴും ധരിക്കുന്നവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിച്ചവനാണ്.
ധാത്രീഫലവിമിശ്രൈസ്തു തുലസീദലമിശ്രിതൈഃ । ജലൈഃ സ്നാതി നരസ്തസ്യ ഗംഗാസ്നാനഫലം സ്മൃതമ്
ധാത്രി പഴം ചേർത്തതും തുളസി ഇല ചേർത്തതുമായ വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, അതിന് ഗംഗയിൽ കുളിച്ച ഫലമാണ്.
ദേവാര്ചനം നരഃ കുര്യാദ്ധാത്രീപത്രൈഃ ഫലൈരപി । സുവര്ണപുഷ്പൈര്വിവിധൈരര്ചനസ്യാപ്നുയാത്ഫലമ്
ധാത്രി ഇലകളും പഴങ്ങളും കൊണ്ടു ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ചാൽ, വിവിധ സ്വർണ്ണപുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂജിച്ച ഫലം ലഭിക്കും.
തീര്ഥാനി മുനയോ ദേവാ യജ്ഞാഃ സര്വേഽപി കാര്തികേ । നിത്യം ധാത്രീം സമാശ്രിത്യ തിഷ്ഠംത്യര്കേ തുലാശ്രിതേ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ, സൂര്യൻ തുലാരാശിയിലിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, മുനികളും, ദേവന്മാരും, യജ്ഞങ്ങളും എല്ലാം ധാത്രി വൃക്ഷത്തിൽ പാർക്കുന്നു.
ദ്വാദശ്യാം തുലസീപത്രം ധാത്രീപത്രം തു കാര്തികേ । ലുനാതി സ നരോ ഗച്ഛേന്നിരയാനതിഗര്ഹിതാന്
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ, തുളസി ഇലയും ധാത്രി ഇലയും പറക്കുന്നവൻ, പണ്ഡിതന്മാർ കുറ്റം ചൂണ്ടുന്ന വിധത്തിൽ നരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു.
ധാത്രീഛായാം സമാശ്രിത്യ കാര്തികേഽന്നം ഭുനക്തി യഃ । അന്നസംസര്ഗജം പാപമാവര്ഷം തസ്യ നശ്യതി
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ധാത്രി വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്റെ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളും ആ വർഷം മുഴുവൻ നശിക്കും.
ധാത്രീമൂലേ തു യോ വിഷ്ണും കാര്തികേഽര്ചയതേ നരഃ । വിഷ്ണുക്ഷേത്രേഷു സര്വേഷു പൂജിതസ്തേന സര്വദാ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ധാത്രി വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രങ്ങളിലും എപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ധാത്രീതുലസ്യോര്മാഹാത്മ്യമപിദേവശ്ചതുര്മുഖഃ । ന സമര്ഥോ ഭവേദ്വക്തും യഥാ ദേവസ്യശാര്ങ്ഗിണഃ
ധാത്രിയും തുളസിയും എത്ര മഹത്തായതാണെന്ന് നാലുമുഖനായ ദേവനും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല, ശാരംഗധനനായ ദേവനെപ്പറ്റി പറയുന്നതുപോലെ.
ധാത്രീ തുലസ്യുദ്ഭവകാരണം ച ശൃണോതി യഃ ശ്രാവയതേ ച ഭക്ത്യാ । വിധൂതപാപ്മാ സഹ പൂര്വജൈശ്ച സ്വര്ഗം വ്രജത്യഗ്ര്യവിമാനസംസ്ഥഃ
ധാത്രിയും തുളസിയും എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചുവെന്ന കഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവനും മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുന്നവനും പാപങ്ങൾ വിട്ട്, പൂർവ്വികരോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ ഉന്നതമായ വിമാനങ്ങളിൽ പാർക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ കാര്തികമാഹാത്മ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണസത്യഭാമാസംവാദേ ധാത്രീതുലസ്യോര്മാഹാത്മ്യംനാമ പംചാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിലെ കാർത്തികമാഹാത്മ്യത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ ധാത്രി-തുളസിയുടെ മഹത്വം എന്ന നൂറ്റിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
പൃഥുരുവാച। കൃഷ്ണവേണ്യാതടാദ്യസ്മാത്ശിവവിഷ്ണുഗണൈഃ പുരാ । വണിക്ശരീരാത്കലഹാ നിര്മിതാ കഥിതാ ത്വയാ
പൃഥു ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണവേണിയുടെ തീരത്ത്, ശിവനും വിഷ്ണുവും ചേർന്ന്, ഒരു വ്യാപാരിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു കലഹം സൃഷ്ടിച്ചുവെന്ന് നീ പറഞ്ഞിരുന്നു.
പ്രഭാവോഽയം തയോര്നദ്യോഃ കിംവാ ക്ഷേത്രസ്യ തസ്യ വാ । തന്മേ കഥയ ധര്മജ്ഞ വിസ്മയോഽത്ര മഹാന്മമ
അത് ആ രണ്ട് നദികളുടെ ശക്തിയാണോ, അതോ ആ പ്രദേശത്തിന്റെതാണോ? ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, ഇതിൽ എനിക്ക് വലിയ അത്ഭുതമാണ്, ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
നാരദ ഉവാച। കൃഷ്ണാ കൃഷ്ണതനുഃ സാക്ഷാദ്വേണ്യാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ । തത്സംഗമപ്രഭാവം തു നാലം വക്തും ചതുര്മുഖഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണൻ, കറുത്ത രൂപമുള്ള കൃഷ്ണതനു, വേണി നദിയിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷമായ മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ്. അവരുടെ സംഗമത്തിന്റെ മഹത്വം പോലും നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവിന് വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തഥാപി തത്സമുത്പത്തിം കീര്തയിഷ്യാമി തച്ഛൃണു । ചാക്ഷുഷസ്യാംതരേ പൂര്വം മനോര്ദേവഃ പിതാമഹഃ
എങ്കിലും അതിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ പറയാം; നീ കേൾക്കു. ചാക്ഷുഷ മാന്വന്തരത്തിനിടയിൽ, മനുവിന്റെ അച്ഛനായ ദേവൻ ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു.
സഹ്യാദ്രിശിഖരേ രമ്യേ യജനായോദ്യതോഽഭവത് । സ കൃത്വാ യജ്ഞസംഭാരാന്സര്വദേവഗണൈര്വൃതഃ
സഹ്യാദ്രിയുടെ മനോഹരമായ ചൂഡയിൽ, ബ്രഹ്മാവ് യാഗത്തിനായി തയ്യാറായി. എല്ലാ ദേവതകളെയും കൂട്ടി യാഗസാമഗ്രികളും ഒരുക്കി.
യുക്തോ ഹരിഹരാഭ്യാം ച തദ്ഗിരേഃ ശിഖരം യയൌ । ഭൃഗ്വാദയോ മുനിഗണാ മുഹൂര്തേ ബ്രഹ്മദൈവതേ
ഹരി-ഹരന്മാരോടൊപ്പം ബ്രഹ്മാവ് ആ മലയുടെ ചൂഡയിലേക്ക് ചെന്നു. ഭൃഗു മുതലായ മുനികൾ, ബ്രഹ്മാവിനെ ദേവതയായി കണക്കാക്കി, ഉടൻ അവിടെ എത്തി.
തസ്യ ദീക്ഷാവിധാനായ സമാജം തത്ര ചക്രിരേ । അഥ ജ്യേഷ്ഠാം സ്വരാം പത്നീം വിഷ്ണുരാഹ്വയത ദ്വിജൈഃ
അവിടെ ദീക്ഷാവിധിക്കായി എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, പിന്നീട് ദ്വിജന്മാരുടെ അഭ്യർത്ഥനയിൽ വിഷ്ണു തന്റെ മൂത്ത ഭാര്യയായ സ്വാം വിളിച്ചു.
സാശനൈരായയൌ താവദ്ഭൃഗുര്വിഷ്ണുമുവാച ഹ । ഭൃഗുരുവാച। വിഷ്ണോ സ്വരാ ത്വയാഹൂതാ ആയാതി ന ഹി സത്വരാ
അപ്പോൾ ഇടിമുഴങ്ങുമ്പോൾ ഭൃഗു വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'വിഷ്ണുവേ, നീ വിളിച്ച സ്വാ വേഗത്തിൽ വരുന്നില്ല.'
മുഹൂര്ത്താതിക്രമശ്ചായം കാര്യോ ദീക്ഷാവിധിഃ കഥമ് । വിഷ്ണുരുവാച। നായാതി ചേത്സ്വരാ ശീഘ്രം ഗായത്ര്യത്ര വിധീയതാമ്
'സമയപരിധി കടന്നുപോകുന്നു; ദീക്ഷാവിധി നിർബന്ധമായും നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. എന്ത് ചെയ്യണം?' വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: 'സ്വാ വേഗത്തിൽ വരില്ലെങ്കിൽ, ഇവിടെ ഗായത്രിയെ നിയോഗിക്കാം.'
ഏഷാപി ന ഭവത്യസ്യ ഭാര്യാ കിം പുണ്യകര്മണി । നാരദ ഉവാച। ഏവമേവ ഹി രുദ്രോഽപി വിഷ്ണോര്വാക്യമമോദത
'പക്ഷേ, അവൾ ഈ പുണ്യകർമ്മത്തിൽ അവന്റെ ഭാര്യയല്ല.' നാരദൻ പറഞ്ഞു: അതുപോലെ തന്നെയാണ് രുദ്രനും വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കിൽ സമ്മതിച്ചത്.
തച്ഛ്രുത്വാ സ ഭൃഗുര്വാക്യം ഗായത്രീം ബ്രഹ്മണസ്തദാ । നിവേശ്യ ദക്ഷിണേ ഭാഗേ ദീക്ഷാവിധിമഥാകരോത്
ഭൃഗുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ടു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയായ ഗായത്രിയെ അവന്റെ വലതുവശത്ത് ഇരുത്തി ദീക്ഷാവിധി നടത്തി.
യാവദ്ദീക്ഷാവിധിം തസ്യ വിധേശ്ചക്രുര്വിധാനതഃ । താവദഭ്യായയൌ തത്ര സ്വരാ യജ്ഞസ്ഥലേ നൃപ
അവർ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ദീക്ഷാവിധി നടത്തുമ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് സ്വാ യാഗശാലയിൽ എത്തി, രാജാവേ.
തതസ്താം ദീക്ഷിതാം ദൃഷ്ട്വാ ഗായത്രീം ബ്രഹ്മണാ സഹ । സപത്നീര്ഷാപരാ ക്രോധാത്സ്വരാ വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ, ഗായത്രിയെ ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം ദീക്ഷിതയായതായി കണ്ട സ്വാ, സഹപത്നിയോടുള്ള അസൂയയും കോപവും കൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സ്വരോവാച। അപൂജ്യാ യത്ര പൂജ്യന്തേ പൂജ്യാനാം ച വ്യതിക്രമഃ । ത്രീണി തത്ര ഭവിഷ്യംതി ദുര്ഭിക്ഷം മരണം ഭയമ്
സ്വാ പറഞ്ഞു: 'യോഗ്യരല്ലാത്തവരെ ആദരിക്കുകയും യോഗ്യരെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത് മൂന്നു കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കും: ദാരിദ്ര്യം, മരണഭയം, ഭയങ്കരത.
മമാസനേ കനിഷ്ഠേയം ഭവദ്ഭിഃ സന്നിവേശിതാ । തസ്മാത്സര്വേ ജഡീഭൂതാ നാനാരൂപാ ഭവിഷ്യഥ
'എന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ എന്റെ ഇളയഭാര്യയെ നിങ്ങൾ ഇരുത്തി; അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മന്ദബുദ്ധികളായി പലവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കും.'
ഇദം ച ദക്ഷിണേഭാഗേ ഹ്യുപവിഷ്ടാ മദാസനേ । തസ്മാല്ലോകൈഃ സദാഽദൃശ്യാ തനുര്വഹതു നിമ്നഗാ
'എന്റെ വലതുവശത്തുള്ള ഇരിപ്പിടത്തിൽ അവൾ ഇരുന്നതിനാൽ, അവൾ ജനങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും അദൃശയായി ഒരു നദിയായി മാറട്ടെ.'
നാരദ ഉവാച। തതസ്തച്ഛാപമാകര്ണ്യ ഗായത്രീ കംപിതാ തദാ । സമുത്ഥായാശപദ്ദേവൈര്വാര്യമാണാപി താം സ്വരാമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ആ ശാപം കേട്ട ഗായത്രി വിറച്ച് എഴുന്നേറ്റു; ദേവതകൾ തടഞ്ഞിട്ടും അവൾ സ്വാവിനെ തിരിച്ചും ശപിച്ചു.
തവ ഭര്ത്താ യഥാ ബ്രഹ്മാ മമാപ്യേഷ തഥാ ഖലു । വൃഥാശപസ്ത്വം യസ്മാന്മാം ഭവ ത്വമപി നിമ്നഗാ
'ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ നിന്റെ ഭർത്താവാണോ, അതുപോലെ അവൻ എന്റെയും ഭർത്താവാണ്; നീ എന്നെ അനാവശ്യമായി ശപിച്ചതിനാൽ, നീയും ഒരു നദിയായി മാറണം.'
നാരദ ഉവാച। തതോ ഹാഹാകൃതാഃ സര്വേ ശിവവിഷ്ണുമുഖാഃ സുരാഃ । തദാ ലോകത്രയം ഹ്യേതദ്വിനാശം യാസ്യതി ധ്രുവമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ശിവനും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിന്ന് എല്ലാ ദേവതകളും ദുഃഖത്തിൽ നിലവിളിച്ചു; കാരണം ഇതു മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും നശിച്ചുപോകുമെന്നു ഉറപ്പാണ്.
ദേവാ ഊചുഃ । ദേവി സര്വേ വയം ശപ്താ ബ്രഹ്മാദ്യാ യത്ത്വയാധുനാ । യദി സര്വേ ജഡീഭൂതാ ഭവിഷ്യാമോഽത്ര നിമ്നഗാഃ
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവിയേ, നീ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളൊക്കെ, ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉൾപ്പെടുത്തി, ശപിച്ചു. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും മന്ദബുദ്ധികളായി നദികളായി മാറിയാൽ എന്താകും?'