നാരദ ഉവാച। ക്ഷിപ്തേഭ്യസ്തത്രബീജേഭ്യോ വനസ്പത്യസ്ത്രയോഭവന് । ധാത്രീ ച മാലതീ ചൈവ തുലസീ ച നൃപോത്തമ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ വിതറപ്പെട്ട വിത്തുകളിൽ നിന്ന് മൂന്നു വൃക്ഷങ്ങൾ വളർന്നു: ധാത്രി, മാലതി, തുളസി, രാജാവേ.
ധാത്ര്യുദ്ഭവാ സ്മൃതാ ധാത്രീ മാഭവാ മാലതീ സ്മൃതാ । ഗൌരീഭവാ ച തുലസീ തമഃ സത്ത്വ രജോഗുണാഃ
ധാത്രി ധാത്രിയിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചതെന്ന്, മാലതി മയിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചതെന്ന്, തുളസി ഗൗരിയിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചതെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് അന്ധകാരം, സത്ത്വം, രാജസ് എന്നിങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്.
സ്ത്രീരൂപിണ്യൌ വനസ്പത്യൌ ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ണുസ്തദാ നൃപ । ഉത്തസ്ഥൌ സംഭ്രമാദ്വൃംദാരൂപാതിശയമോഹിതഃ
അവ വൃക്ഷങ്ങൾ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, വിഷ്ണു അത്ഭുതംകൊണ്ടും വൃന്ദയുടെ അപൂർവസൗന്ദര്യത്തിൽ ആകർഷിതനായി, ആശ്ചര്യത്തോടെയും അലസതയോടെയും എഴുന്നേറ്റു.
ദദര്ശ താസ്തദാ മോഹാത്കാമാസക്തേന ചേതസാ । തം ചാപി തുലസീധാത്ര്യൌ രാഗേണൈവാവലോകതാമ്
അപ്പോൾ മോഹംകൊണ്ടും, മനസ്സ് കാമത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, വിഷ്ണു അവരെ നോക്കി. അതുപോലെ തന്നെ, തുളസിയും ധാത്രിയും രാഗത്തോടെയാണ് വിഷ്ണുവിനെ നോക്കിയത്.
യച്ചലക്ഷ്മ്യാപുരാബീജംമായയൈവസമര്പിതമ് । തസ്മാത്തദുദ്ഭവാനാരീതസ്മിന്നീര്ഷ്യായുതാഭവത്
ലക്ഷ്മി തന്റെ മായയാൽ മുമ്പ് സമർപ്പിച്ച വിത്തിൽ നിന്നാണ് ആ സ്ത്രീകൾ ഉദിച്ചത്. അവരിൽ ഒരാൾ അസൂയയാൽ നിറഞ്ഞവളായി.
അതഃസാബര്ബരീത്യാഖ്യാമാധവസ്യാതിഗര്ഹിതാ । ധാത്രീതുലസ്യൈതദ്രാ ഗാത്തസ്യപ്രീതിപ്രദേസദാ
അതിനാൽ, ആ സ്ത്രീയെ മാധവൻ വളരെ നിന്ദിച്ച് ബർബരിയായി വിളിച്ചു. എന്നാൽ ധാത്രിയും തുളസിയും എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിന് സന്തോഷം നൽകുന്നവരായി.
തതോ വിസ്മൃതദുഃഖോഽസൌ വിഷ്ണുസ്താഭ്യാം സഹൈവ തു । വൈകുംഠമഗമദ്ധൃഷ്ടഃ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ
ശോകം മറന്ന വിഷ്ണു, ആ രണ്ടു സ്ത്രീകളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വൈകുണ്ഠത്തിൽ ചെന്നു; എല്ലാ ദേവതകളും അവനെ വന്ദിച്ചു.
കാര്തികോദ്യാപനേ വിഷ്ണോസ്തസ്മാത്പൂജാ വിധീയതേ । തുലസീമൂലദേശേ തു പ്രീതിദാ സാ യതഃ സ്മൃതാ
അതുകൊണ്ടാണ് കാർത്തികമാസത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പൂജ തുളസിയുടെ വേരിടത്ത് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. കാരണം, അവൾ സന്തോഷം നൽകുന്നവളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തുലസീകാനനം രാജന്ഗൃഹേ യസ്യാവതിഷ്ഠതേ । തദ്ഗൃഹം തീര്ഥരൂപം തു നായാംതി യമകിംകരാഃ
രാജാവേ, ആരുടെയെങ്കിലും വീട്ടിൽ തുളസി തോട്ടം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ആ വീട് തീർത്ഥമായി മാറുന്നു; യമന്റെ ദൂതന്മാർ അവിടെ പ്രവേശിക്കാറില്ല.
സര്വപാപഹരം പുണ്യം കാമദം തുലസീവനമ് । രോപയംതി നരശ്രേഷ്ഠാ ന തേപശ്യംതി ഭാസ്കരിമ്
തുളസി തോട്ടം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി, പുണ്യവും ഇഷ്ടഫലവും നൽകുന്നു. അതിനെ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന നല്ല മനുഷ്യർക്ക് സൂര്യനെ കാണേണ്ടി വരില്ല.
ദര്ശനം നര്മദായാസ്തു ഗംഗാസ്നാനം തഥൈവ ച । തുലസീവനസംസര്ഗഃ സമമേതത്ത്രയം സ്മൃതമ്
നർമദയെ കാണുന്നതും, ഗംഗയിൽ കുളിക്കുന്നത് പോലെയും, തുളസി തോട്ടത്തിൽ ഇടപഴകുന്നതും ഈ മൂന്നും തുല്യമായതായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
രോപണാത്പാലനാത്സേകാദ്ദര്ശനാത്സ്പര്ശനാന്നൃണാമ് । തുലസീ ദഹതേ പാപം വാങ്മനഃകായ സംചിതമ്
തുളസിയെ നട്ട്, സംരക്ഷിച്ച്, വെള്ളം കൊടുത്ത്, കണ്ടു, സ്പർശിച്ചാൽ, മനുഷ്യരുടെ വാക്ക്, മനസ്സ്, ശരീരം എന്നിവയാൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ തുളസി ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
തുലസീമംജരീഭിര്യഃ കുര്യാദ്ധരിഹരാര്ചനമ് । ന സ ഗര്ഭഗൃഹം യാതി മുക്തിഭാഗീ ന സംശയഃ
തുളസി പൂക്കൾകൊണ്ട് ഹരിയെയും ഹരനെയും ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ വീണ്ടും ജന്മം എടുക്കേണ്ടി വരില്ല; അവൻ നിർബന്ധമായും മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
പുഷ്കരാദീനി തീര്ഥാനി ഗംഗാദ്യാഃ സരിതസ്തഥാ । വാസുദേവാദയോ ദേവാസ്തിഷ്ഠംതി തുലസീദലേ
പുഷ്കരാദി തീർത്ഥങ്ങളും, ഗംഗാദി നദികളും, വാസുദേവൻ മുതലായ ദേവന്മാരും എല്ലാം തുളസി ഇലയിൽ വസിക്കുന്നു.
തുലസീമംജരീയുക്തോ യദി പ്രാണാന്വിമുംചതി । വിഷ്ണോഃ സായുജ്യമാപ്നോതി സത്യം സത്യം നൃപോത്തമ
തുളസിയുടെ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ ജീവൻ വിട്ടാൽ, അവൻ വിഷ്ണുവുമായ് ഐക്യത്തിനെത്തുന്നു. ഇതു സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, രാജാവേ.
തുലസീമൃത്തികാലിപ്തോ യസ്തു പ്രാണാന്വിമുചംതി । യമോഽപി നേക്ഷിതും ശക്തോ യുക്തം പാപശതൈരപി
തുളസി മണ്ണ് ശരീരത്തിൽ പുരട്ടി ജീവൻ വിട്ടാൽ, നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും യമനും അവനെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
തുലസീകാഷ്ഠജം യസ്തു ചംദനം ധാരയേന്നരഃ । തദ്ദേഹം നസ്പൃശേത്പാപം ക്രിയമാണമപീഹ യത്
തുളസി വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള ചന്ദനം ധരിച്ചാൽ, ഈ ലോകത്ത് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും പാപം ആ ശരീരത്തെ സ്പർശിക്കില്ല.
തുലസീവിപിനച്ഛായാ യത്ര യത്ര ഭവേന്നൃപ । തത്ര ശ്രാദ്ധം പ്രകര്ത്തവ്യം പിതൄണാം ദത്തമക്ഷയമ്
തുളസി തോട്ടത്തിന്റെ നിഴൽ എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ നടത്തണം; അവിടെ നൽകിയതൊന്നും നശിക്കില്ല.
ധാത്രീഛായാസു യഃ കുര്യാത്പിംഡദാനം നൃപോത്തമ । തൃപ്തിം ച യാംതി പിതരസ്തസ്യ യേ നരകേ സ്ഥിതാഃ
ധാത്രി വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവരുടെ പിതാക്കന്മാർ നരകത്തിൽ ഇരുന്നാലും തൃപ്തിയടയുന്നു, മഹാരാജാവേ.
മൂര്ധ്നി പാണൌ മുഖേ ചൈവ ദേഹേ ച നൃപസത്തമ । ധത്തേ ധാത്രീഫലം യസ്തു സ വിജ്ഞേയോ ഹരിഃ സ്വയമ്
മുടിയിലും കൈയിലും വായിലും ശരീരത്തിലും ധാത്രി പഴം വയ്ക്കുന്നവൻ, മഹാരാജാവേ, സ്വയം ഹരിയാണ് എന്ന് അറിയണം.
ധാത്രീഫലം ച തുലസീമൃത്തികാ ദ്വാരകോദ്ഭവാ । യസ്യ ദേഹേ സ്ഥിതാ നിത്യം സ ജീവന്മുക്ത ഉച്യതേ
ധാത്രി പഴവും തുളസി മണ്ണും ദ്വാരക മണ്ണും ശരീരത്തിൽ എപ്പോഴും ധരിക്കുന്നവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിച്ചവനാണ്.
ധാത്രീഫലവിമിശ്രൈസ്തു തുലസീദലമിശ്രിതൈഃ । ജലൈഃ സ്നാതി നരസ്തസ്യ ഗംഗാസ്നാനഫലം സ്മൃതമ്
ധാത്രി പഴം ചേർത്തതും തുളസി ഇല ചേർത്തതുമായ വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, അതിന് ഗംഗയിൽ കുളിച്ച ഫലമാണ്.
ദേവാര്ചനം നരഃ കുര്യാദ്ധാത്രീപത്രൈഃ ഫലൈരപി । സുവര്ണപുഷ്പൈര്വിവിധൈരര്ചനസ്യാപ്നുയാത്ഫലമ്
ധാത്രി ഇലകളും പഴങ്ങളും കൊണ്ടു ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ചാൽ, വിവിധ സ്വർണ്ണപുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂജിച്ച ഫലം ലഭിക്കും.
തീര്ഥാനി മുനയോ ദേവാ യജ്ഞാഃ സര്വേഽപി കാര്തികേ । നിത്യം ധാത്രീം സമാശ്രിത്യ തിഷ്ഠംത്യര്കേ തുലാശ്രിതേ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ, സൂര്യൻ തുലാരാശിയിലിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, മുനികളും, ദേവന്മാരും, യജ്ഞങ്ങളും എല്ലാം ധാത്രി വൃക്ഷത്തിൽ പാർക്കുന്നു.
ദ്വാദശ്യാം തുലസീപത്രം ധാത്രീപത്രം തു കാര്തികേ । ലുനാതി സ നരോ ഗച്ഛേന്നിരയാനതിഗര്ഹിതാന്
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ, തുളസി ഇലയും ധാത്രി ഇലയും പറക്കുന്നവൻ, പണ്ഡിതന്മാർ കുറ്റം ചൂണ്ടുന്ന വിധത്തിൽ നരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു.
ധാത്രീഛായാം സമാശ്രിത്യ കാര്തികേഽന്നം ഭുനക്തി യഃ । അന്നസംസര്ഗജം പാപമാവര്ഷം തസ്യ നശ്യതി
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ധാത്രി വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്റെ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളും ആ വർഷം മുഴുവൻ നശിക്കും.
ധാത്രീമൂലേ തു യോ വിഷ്ണും കാര്തികേഽര്ചയതേ നരഃ । വിഷ്ണുക്ഷേത്രേഷു സര്വേഷു പൂജിതസ്തേന സര്വദാ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ധാത്രി വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രങ്ങളിലും എപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ധാത്രീതുലസ്യോര്മാഹാത്മ്യമപിദേവശ്ചതുര്മുഖഃ । ന സമര്ഥോ ഭവേദ്വക്തും യഥാ ദേവസ്യശാര്ങ്ഗിണഃ
ധാത്രിയും തുളസിയും എത്ര മഹത്തായതാണെന്ന് നാലുമുഖനായ ദേവനും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല, ശാരംഗധനനായ ദേവനെപ്പറ്റി പറയുന്നതുപോലെ.
ധാത്രീ തുലസ്യുദ്ഭവകാരണം ച ശൃണോതി യഃ ശ്രാവയതേ ച ഭക്ത്യാ । വിധൂതപാപ്മാ സഹ പൂര്വജൈശ്ച സ്വര്ഗം വ്രജത്യഗ്ര്യവിമാനസംസ്ഥഃ
ധാത്രിയും തുളസിയും എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചുവെന്ന കഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവനും മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുന്നവനും പാപങ്ങൾ വിട്ട്, പൂർവ്വികരോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ ഉന്നതമായ വിമാനങ്ങളിൽ പാർക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ കാര്തികമാഹാത്മ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണസത്യഭാമാസംവാദേ ധാത്രീതുലസ്യോര്മാഹാത്മ്യംനാമ പംചാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിലെ കാർത്തികമാഹാത്മ്യത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ ധാത്രി-തുളസിയുടെ മഹത്വം എന്ന നൂറ്റിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.