തരുണാദിത്യസംകാശോ മേരുശ്ചൈവ മഹാന്ഗിരിഃ। യക്ഷരാക്ഷസഗംധര്വൈര്നിത്യം സേവിതകംദരഃ
പുതിയ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള മഹാപർവ്വതമായ മേരു അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവിടത്തെ ഗുഹകൾ യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും എപ്പോഴും സന്ദർശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹേമഗര്ഭോ മഹാസേനസ്തഥാ മേഘസഖോ ഗിരിഃ। കൈലാസശ്ചൈവ ശൈലേംദ്രോ ദാനവേംദ്രേണ കംപിതഃ
ഹേമഗർഭം, മഹാസേനൻ, മേഘസഖൻ എന്ന പർവ്വതങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ദാനവാധിപതി കുലുക്കിയ പർവ്വതാധിപനായ കൈലാസവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹേമപുഷ്കരസഞ്ഛന്നം തേന വൈഖാനസം സരഃ। കംപിതം മാനസം ചൈവ ഹംസകാരംഡവാകുലമ്
പൊന്നുപൂക്കൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന വൈഖാനസസരസ്സും, ഹംസം, നീർക്കാക്ക, മുതലായവ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു കുലുക്കപ്പെട്ട മാനസസരസ്സും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രിശൃംഗഃ പര്വതശ്രേഷ്ഠഃ കുമാരീ ച സരിദ്വരാ। തുഷാരചയസംച്ഛന്നോ മംദരശ്ചാപി പര്വതഃ
മൂന്നു കുന്നുകളുള്ള ശ്രേഷ്ഠപർവ്വതമായ ത്രിശൃംഗവും, ഉത്തമമായ കുമാരി നദിയും, തുഷാരക്കൂമ്പാരങ്ങൾകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട മന്ദരപർവ്വതവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉശീരബീജശ്ച ഗിരിര്ഭദ്രപ്രസ്ഥസ്തഥാദ്രിരാട്। പ്രജാപതിഗിരിശ്ചൈവ തഥാ പുഷ്കരപര്വതഃ
ഉശീരബീജം എന്ന പർവ്വതവും, ഭദ്രപ്രസ്ഥം എന്ന പർവ്വതാധിപനും, പ്രജാപതിപർവ്വതവും, പുഷ്കരപർവ്വതവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവാഭഃ പര്വതശ്ചൈവ തഥാ വൈ വാലുകാഗിരിഃ। ക്രൌംചഃ സപ്തര്ഷിശൈലശ്ച ധൂമ്രവര്ണശ്ച പര്വതഃ
ദേവാഭം എന്ന പർവ്വതവും, മണലാൽ നിറഞ്ഞ പർവ്വതവും, ക്രൗഞ്ചം, സപ്തർഷിമാരുടെ പർവ്വതം, ധൂമവർണ്ണം എന്ന പർവ്വതവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ഗിരയോ ദേശാ ജനപദാസ്തഥാ। നദ്യഃ സസാഗരാഃ സര്വാഃ ദാനവേനാഭികംപിതാഃ
ഇവയും മറ്റു പർവ്വതങ്ങളും ദേശങ്ങളും ജനങ്ങൾക്കും, നദികൾക്കും സമുദ്രങ്ങൾക്കും എല്ലാം ദാനവൻ കുലുക്കം വരുത്തി.
കപിലശ്ച മഹീപുത്രോ വ്യാഘ്രവാംശ്ച പ്രകംപിതഃ। ഖേചരാശ്ച നിശാപുത്രാഃ പാതാലതലവാസിനഃ
ഭൂമിയുടെ പുത്രനായ കപിലനും, വ്യാഘ്രവാനും, ആകാശവാസികളായ നിശാപുത്രന്മാരും, പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്നവരും കുലുക്കപ്പെട്ടു.
ഗണസ്തഥാപരോ രൌദ്രോ മേഘനാമാംകുശായുധഃ। ഊര്ദ്ധ്വഗോ ഭീമവേഗശ്ച സര്വ ഏതേഭികംപിതാഃ
അടുത്തൊരു ഭയാനകമായ സംഘമായിരുന്നു മേഘ എന്ന പേരിലുള്ളവൻ. അവൻ ആങ്കുഷം കൈവശം വെച്ച്, അതീവ ഭയാനകമായ വേഗത്തിൽ ഉയരത്തിലേക്ക് കയറി. അവനെ കണ്ടു എല്ലാവരും വിറച്ച് പോയി.
ഗദീ ശൂലീ കരാലശ്ച ഹിരണ്യകശിപുസ്തഥാ। ജീമൂതഘനനിര്ഘോഷോ ജീമൂത ഇവ വേഗവാന്
ഗദയും ത്രിശൂലവും കൈവശം വെച്ച കഠിനമുഖനായിരുന്നത് ഹിരണ്യകശിപുവായിരുന്നു. അവന്റെ ഗർജ്ജനം ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ ഉരുണ്ടു, അവൻ മഴക്കാറ്റുപോലെ വേഗവാനായിരുന്നു.
ദേവാരിര്ദിതിജോ ദൃപ്തോ നൃസിംഹം സമുപാദ്രവത്। സ തു തേന തതസ്തീക്ഷ്ണൈര്മൃഗേംദ്രേണ മഹാനഖൈഃ
ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവും ദിതിയുടെ പുത്രനുമായ അഹങ്കാരിയായവൻ നരസിംഹനിലേക്കു ഓടിച്ചെന്നു. എന്നാൽ ആ സിംഹരാജാവിന്റെ കൂര്മ്മയായ നഖങ്ങൾ കൊണ്ട്,
തദോംകാരസഹായേന വിദാര്യ നിഹതോ യുധി। മഹീ ച കാലശ്ച ശശീനഭശ്ച ഗ്രഹാസ്സ സൂര്യാശ്ച ദിശശ്ച സര്വാഃ
ഓം എന്ന ശബ്ദത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ അവനെ കീറി യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഭൂമി, കാലം, ചന്ദ്രൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, സൂര്യൻ, എല്ലാ ദിക്കുകളും,
നദ്യശ്ച ശൈലാശ്ച മഹാര്ണവാശ്ച ഗതാഃ പ്രസാദം ദിതിപുത്രനാശാത്। തതഃ പ്രമുദിതാ ദേവാ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ
നദികൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, മഹാസമുദ്രങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയും ദിതിയുടെ മകന്റെ നാശത്തിൽ സമാധാനം നേടി. അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാരും തപസ്സിൽ നിൽക്കുന്ന ഋഷിമാരും
തുഷ്ടുവുര്നാമഭിര്ദിവ്യൈരാദിദേവം സനാതനമ്। യത്ത്വയാ വിധൃതം ദേവ നാരസിംഹമിദം വപുഃ
ദിവ്യമായ നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് ആദിദേവനായ ശാശ്വതനായി ദൈവത്തെ സ്തുതിച്ചു: 'ദേവാ, നിന്റെ ഈ നരസിംഹസ്വരൂപം —'
ഏതദേവാര്ചയിഷ്യംതി പരാപരവിദോ ജനാഃ। ബ്രഹ്മോവാച-। ഭവാന്ബ്രഹ്മാ ച രുദ്രശ്ച മഹേംദ്രോ ദേവസത്തമഃ
'ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായതെല്ലാം അറിയുന്നവർ ഇതേ സ്വരൂപം ആരാധിക്കും.' ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: 'നീ ബ്രഹ്മാവും, രുദ്രനും, മഹേന്ദ്രനും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.'
ഭവാന്കര്ത്താ വികര്ത്താ ച ലോകാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ। പരാം ച സിദ്ധിം ച പരം ച സത്വം പരം രഹസ്യം പരമം ഹവിശ്ച
'നീ സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും ലോകങ്ങളുടെ അക്ഷയമായ ആദിയും, പരമമായ സിദ്ധിയും, ഉന്നതമായ സത്വവും, മഹത്തായ രഹസ്യവും, ശ്രേഷ്ഠമായ ഹോമവും ആണു.'
പരം ച ധര്മം പരമം യശശ്ച ത്വാമാഹുരഗ്ര്യം പരമം പുരാണമ്। പരം ച സത്യം പരമം തപശ്ച പരം പവിത്രം പരമം ച മാര്ഗം
'പരമമായ ധർമ്മം, മഹത്തായ കീർത്തി, നിന്നെ ഏറ്റവും പ്രാചീനനും ശ്രേഷ്ഠനുമെന്നു വിളിക്കുന്നു. പരമമായ സത്യം, മഹത്തായ തപസ്സ്, ഉന്നതമായ വിശുദ്ധി, ശ്രേഷ്ഠമായ മാർഗ്ഗം — ഇവയൊക്കെയും നീ തന്നെയാണ്.'
പരം ച യജ്ഞം പരമം ച ഹോത്രം ത്വാമാഹുരഗ്യ്രം പരമം പുരാണമ്। പരം ശരീരം പരമം ച ബ്രഹ്മ പരം ച യോഗം പരമാം ച വാണീമ്
'പരമമായ യജ്ഞം, മഹത്തായ ഹോമം, നിന്നെ ഏറ്റവും പ്രാചീനനും ശ്രേഷ്ഠനുമെന്നു വിളിക്കുന്നു. ഉന്നതമായ ശരീരം, മഹത്തായ ബ്രഹ്മം, പരമമായ യോഗം, ശ്രേഷ്ഠമായ വാക്ക് — ഇവയും നീ തന്നെയാണ്.'
പരം രഹസ്യം പരമാം ഗതിം ച ത്വാമാഹുരഗ്യ്രം പരമം പുരാണമ്। ഏവമുക്ത്വാ തു ഭഗവാന്സര്വലോകപിതാമഹഃ
'പരമമായ രഹസ്യം, ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യം, നിന്നെ ഏറ്റവും പ്രാചീനനും ശ്രേഷ്ഠനുമെന്നു വിളിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പിതാമഹനായ ഭഗവാൻ
സ്തുത്വാ നാരായണം ദേവം ബ്രഹ്മലോകം ഗതഃ പ്രഭുഃ। തതോ നദത്സു തൂര്യേഷു നൃത്യംതീഷ്വപ്സരഃസു ച
നാരായണദേവനെ സ്തുതിച്ച് ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ തൂരണാദങ്ങൾ മുഴങ്ങുമ്പോഴും, അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോഴും,
ക്ഷീരോദസ്യോത്തരം കൂലം ജഗാമ ഹരിരീശ്വരഃ। നാരസിംഹം വപുര്ദേവഃ സ്ഥാപയിത്വാ സുദീപ്തിമാന്
ഹരി എന്ന ഈശ്വരൻ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേ കരയിലേക്ക് പോയി. അതിസുദീപ്തമായ നരസിംഹസ്വരൂപം അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പൌരാണം രൂപമാസ്ഥായ പ്രയയൌ ഗരഡധ്വജഃ। അഷ്ടചക്രേണ യാനേന ഭൂതിയുക്തേന ഭാസ്വതാ
പൗരാണികമായ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ഗരുഡധ്വജനായവൻ ഭംഗിയായ അഷ്ടചക്രരഥത്തിൽ കയറി, മഹിമയോടെ യാത്രയായി.
അവ്യക്തപ്രകൃതിര്ദേവഃ സ്വസ്ഥാനം ഗതവാന്പ്രഭുഃ
അവ്യക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ദൈവം, സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് തിരിച്ചുപോയി.
ശ്രീ ഭീഷ്മ ഉവാച-। നരസിംഹസ്യ മാഹാത്മ്യം വിസ്തരേണ ത്വയേരിതം। തഥാ ഭവസ്യ മാഹാത്മ്യം ഭൈരവസ്യാഭിധീയതാമ്
ശ്രീഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: 'നരസിംഹന്റെ മഹത്വം നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു. അതുപോലെ ഭവന്റെയും ഭൈരവന്റെയും മഹത്വം പറയണം.'
പുലസ്ത്യ ഉവാച। തസ്യാപി ദേവദേവസ്യ ശൃണു ത്വം കര്മ ചോത്തമം। ആസീദ്ദൈത്യോംധകോ നാമ ഭിന്നാംജനചയോപമഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ ദേവദേവന്റെ ഉത്തമമായ കർമ്മങ്ങൾ നീയും കേൾക്കുക. അപ്പോൾ അന്ധക എന്ന പേരിൽ, കറുത്ത അഞ്ജനക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള ഒരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.'
തപസാ മഹതാ യുക്തോ ഹ്യവധ്യസ്ത്രിദിവൌകസാമ്। സ കദാചിന്മഹാദേവം പാര്വത്യാ സഹിതം വിഭും
വലിയ തപസ്സുകൊണ്ട് അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർക്കു അജയ്യനായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ, മഹാദേവനും പാർവതിയുമൊത്തിരിയ്ക്കുന്ന ദൈവത്തെ അവൻ കണ്ടു.
ക്രീഡമാനം തദാ ദൃഷ്ട്വാ ഹര്തും ദേവീം പ്രചക്രമേ। ഏതാം ദേവീം ഹരാമ്യദ്യ വിയോഗേ മൃത്യുമേഷ്യതി
അവളെ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, അവളെ പിടിക്കണമെന്ന് അവൻ തീരുമാനിച്ചു. 'ഇന്ന് ഈ ദേവിയെ ഞാൻ കൊണ്ടുപോകും; അവളെ വേർപെടുത്തിയാൽ അവൾ മരിക്കും' എന്നു അവൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു.
തതഃ സ്ഥിരാ ഭവിത്രീ മേ ഭാര്യൈഷാ ലോകസുംദരീ। ബിബൌഷ്ഠം ചാരുവദനം ചാരുകാംതതരം മുഖം
അതിനാൽ ഈ സ്ഥിരസൗന്ദര്യമുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരിയായ സ്ത്രീ എന്റെ ഭാര്യയാകണം. അവളുടെ ചുവന്ന അധരവും മനോഹരമായ മുഖവും മറ്റൊന്നിനേക്കാളും ഭംഗിയിലാണ്.
യദ്യേഷാ ന ഭവേദ്ഭാര്യാ ജീവിതേ കിം പ്രയോജനമ്। ഏതാം മതിമഥാസ്ഥായ മംത്രിഭിഃ സഹ മംത്ര്യ ച
ഈ ദേവി എന്റെ ഭാര്യയായില്ലെങ്കിൽ ജീവിക്കാൻ എന്ത് പ്രയോജനം? ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച്, അവൻ തന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ചു.
ചക്രേ യോഗം സസൈന്യസ്യ സേനാപതിമഭാഷത। ആനയസ്വ രഥം മഹ്യം ജൈത്രം ദേവനിപാതനമ്
അവൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തി, സേനാധിപനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വിജയരഥം, ദേവന്മാരെ കീഴടക്കുന്നതിനെ, എനിക്ക് കൊണ്ടുവാ'.