ആജന്മമരണാദ്യൈശ്ച കൃതമേതദ്വ്രതോത്തമമ് । യഥോക്തവിധിനാ സമ്യക്തേ മാന്യാ ഭവതാമപി
ജനനം മുതല് മരണം വരെ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഈ ഉത്തമവ്രതം നിങ്ങളും ആദരിക്കേണ്ടതാണ്.
ഏകാദശ്യാം യതശ്ചാഹം ഭവദ്ഭിഃ പ്രതിബോധിതഃ । അതശ്ചൈഷാ തിഥിര്മാന്യാ സദൈവ പ്രീതിദാ മമ
നിങ്ങള് എകാദശിയില് എന്നെ ഉണര്ത്തിയതിനാല് ഈ തിഥി എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയവും ആദരണീയവുമാണ്.
വ്രതദ്വയം സമ്യഗിദം നരൈഃ കൃതം കൃഷ്ണസ്യ സാന്നിധ്യദമസ്തി നാന്യത് । ദാനാനി തീര്ഥാനി തപാംസി യജ്ഞാഃ സ്വര്ലോകദാനേന സദാ സുരോത്തമാഃ
ഈ രണ്ട് വ്രതങ്ങള് മനുഷ്യര് യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചാല് കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കും; ഇതിന് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല. ദാനം, തീര്ഥയാത്ര, തപസ്സ്, യജ്ഞം എന്നിവ സ്വര്ഗ്ഗലോകം നല്കും, ദേവന്മാരില് ഉത്തമരേ.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്ര സംഹിതായാം കാര്തികമാഹാത്മ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണസത്യഭാമാസംവാദേ ശംഖാസുരവധഉദ്യമോനാമ നവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തില്, അയ്യായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റഞ്ച് സഹസ്രം സംഹിതയില്, കാര്ത്തികമാഹാത്മ്യത്തില്, ശ്രീകൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും നടത്തിയ സംവാദത്തില്, ശംഖാസുരവധോദ്യമം എന്ന നൂറ്റമ്പതാം അധ്യായം.
നാരദ ഉവാച। അഥോര്ജവ്രതിനഃ സമ്യഗുദ്യാപനവിധിം നൃപ । തച്ഛൃണുഷ്വ മയാഖ്യാതം കിം വിധാനം സമാസതഃ
നാരദന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇനി ഊര്ജ്ജവ്രതത്തിന്റെ സമാപനവിധി എങ്ങനെയെന്ന് ഞാന് വിശദമായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിച്ച് കേള്ക്കൂ.
ഊര്ജ്ജശുക്ലചതുര്ദശ്യാം കുര്യാദുദ്യാപനം വ്രതീ । വ്രതസംപൂര്ണതാര്ഥായ വിഷ്ണുപ്രീത്യര്ഥമേവ ച
ഊര്ജ്ജശുക്ലചതുര്ദശിയില് വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചവന് സമാപനകര്മ്മം നടത്തണം; വ്രതം പൂര്ത്തിയാക്കാനും വിഷ്ണുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനുമാണ് ഇതു.
തുലസ്യാ ഉപരിഷ്ടാത്തു കുര്യാന്മംഡപികാം ശുഭാമ് । സുതോരണാം ചതുര്ദ്വാരാം പുഷ്പചാമരശോഭിതാമ്
തുളസിയുടെ മുകളില് നാലു വാതിലുകളുള്ള, പൂക്കളും ചാമരവും അലങ്കരിച്ച ഒരു മനോഹരമായ മണ്ഡപം നിര്മ്മിക്കണം.
ദ്വാരേഷു ദ്വാരപാലാംശ്ച പൂജയേന്മൃന്മയാന്പൃഥക് । പുണ്യശീലം സുശീലം ച ജയം വിജയമേവ ച
ഓരോ വാതിലിലും മണ്ണുകൊണ്ടു വേറേ വേറേ നിര്മ്മിച്ച പുണ്യശീലന്, സുശീലന്, ജയന്, വിജയന് എന്ന ദ്വാരപാലകര്ക്ക് പൂജ ചെയ്യണം.
തുലസീമൂലദേശേ ച സര്വതോഭദ്രമാലിഖേത് । ചതുര്ഭിര്വര്ണകൈഃ സമ്യക്ശോഭാഢ്യം സമലംകൃതമ്
തുളസിയുടെ അടിയില് നാലു നിറങ്ങളില് മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച സംരക്ഷണചിഹ്നം വരയ്ക്കണം.
തസ്യോപരിഷ്ടാത്സപിധാനം പംചരത്നസമന്വിതമ് । മഹാഫലേന സംയുക്തം കുംഭം തത്ര നിധായ ച
അതിന്മുകളില് അഞ്ചു രത്നങ്ങളാലും വലിയൊരു പഴത്തോടും അലങ്കരിച്ച ഒരു മടക്കുള്ള കലശം വെക്കണം.
പൂജയേത്തത്ര ദേവേശം ശംഖചക്രഗദാധരമ് । കൌശേയപീതവസനം യുക്തം ജലധികന്യയാ
അവിടെ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള, കുശവസ്ത്രം ധരിച്ച, സമുദ്രകുമാരിയോടൊപ്പം ഉള്ള ദേവേന്ദ്രനെ ആരാധിക്കണം.
ഇംദ്രാദിലോകപാലാംശ്ച പൂജയേന്മംഡലേ വ്രതീ । ദ്വാദശ്യാം പ്രതിബുദ്ധഃ സ ത്രയോദശ്യാം യതഃ സുരൈഃ
വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവന് ഇന്ദ്രന് മുതലായ ലോകപാലന്മാരെ വൃത്താകൃതിയില് ആരാധിക്കണം; ദ്വാദശിയില് ദേവന്മാര് ഉണര്ത്തിയതുപോലെ...
ദൃഷ്ടോഽര്ചിതശ്ചതുര്ദശ്യാം തസ്മാത്പൂജ്യസ്തഥാധികമ് । തസ്യാമുപവസേദ്ഭക്ത്യാ ശാംതഃ പ്രയതമാനസഃ
നാല്പതിയൊന്നാം ദിവസം ദർശിച്ച് ആരാധിച്ചാൽ, അന്നാൾ അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ആദരിക്കണം. ആ ദിവസം ഭക്തിയോടെ ഉപവാസം പാലിച്ച് മനസ്സിൽ സമാധാനവും ഏകാഗ്രതയും പുലർത്തണം.
പൂജയേദ്ദേവദേവേശം സൌവര്ണം ഗുര്വനുജ്ഞയാ । ഉപചാരൈഃ ഷോഡശഭിര്നാനാഭക്ഷ്യസമന്വിതൈഃ
ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ദേവദേവനേ പതിനാറ് വിധത്തിലുള്ള ഉപചാരങ്ങളാൽ, വിവിധ വിഭവങ്ങളോടുകൂടി ആരാധിക്കണം.
രാത്രൌ ജാഗരണം കുര്യാദ്ഗീതവാദ്യാദി മംഗലൈഃ । ഗീതം കുര്വംതി യേ ഭക്ത്യാ ജാഗരേ ചക്രപാണിനഃ
രാത്രിയിൽ ഉണർന്നു ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഗാനം, വാദ്യം തുടങ്ങിയ മംഗളഗീതങ്ങളാൽ ഉത്സവം നടത്തണം. ഭക്തിയോടെ ചക്രധാരിയുടെ ജാഗരത്തിൽ പാട്ട് പാടുന്നവർ—
ജന്മാംതരശതോദ്ഭൂതൈസ്തേ മുക്താഃ പാപസംചയൈഃ । ജാഗരേ വാസരേ വിഷ്ണോര്ഗീതം നൃത്യം ച കുര്വതാമ്
നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ മുതൽ അവരിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും. വിഷ്ണുവിന്റെ ജാഗരത്തിൽ പാട്ടും നൃത്തവും ചെയ്യുന്നവർക്ക്—
ഗോസഹസ്രം ച ദദതാം തത്ഫലം സമുദാഹൃതമ് । ഗീതനൃത്യാദികം കുര്വന്ദര്ശയേത്കൌതുകാനി ച
ആനുകൂല്യം ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. ഗാനം, നൃത്തം തുടങ്ങിയവ നടത്തുമ്പോൾ ഉത്സവപ്രസംഗങ്ങളും കാണിക്കണം.
പുരതോ വാസുദേവസ്യ രാത്രൌ യോ ഹരിജാഗരേ । പഠന്വിഷ്ണുചരിത്രാണി യോ രംജയതി വൈഷ്ണവാന്
വാസുദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ, ഹരിയുടെ ജാഗരത്തിൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ കഥകൾ വായിച്ച് വൈഷ്ണവരെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവൻ—
മുഖേന കുരുതേ വാദ്യം സ്വേച്ഛാലാപാംശ്ച ദര്ശയന് । ഭാവൈരേതൈര്നരോ യസ്തു കുരുതേ ഹരിജാഗരമ്
വായിലൂടെ വാദ്യം വായിക്കുകയും സ്വേച്ഛാലാപം കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, ഈ ഭാവങ്ങളോടെ ഹരിയുടെ ജാഗരം ആചരിക്കുന്നവൻ—
ദിനേദിനേ തസ്യ പുണ്യം തീര്ഥകോടിസമം സ്മൃതമ് । തതസ്തു പൌര്ണിമാസ്യാം വൈ സപത്നീകാന്ദ്വിജോത്തമാന്
അവനു ഓരോ ദിവസവും ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം കോടിയധികം തീർത്ഥയാത്രകൾക്കു തുല്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിനുശേഷം, പൗർണ്ണമി ദിവസം ഭാര്യയോടൊപ്പം ഉത്തമബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കണം.
ത്രിംശന്മിതാനനേകാന്വാ സ്വശക്ത്യാ വാ നിമംത്രയേത് । വരാന്ദത്ത്വാ യതോ വിഷ്ണുര്മത്സ്യരൂപീ അഭൂത്തദാ
മുപ്പത് പേരെയോ അതിലധികമോ അല്ലെങ്കിൽ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ചോ ക്ഷണിക്കണം. ആ സമയത്താണ്, വരങ്ങൾ നൽകി വിഷ്ണു മീനാവതാരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.
തസ്യാം ദത്തം ഹുതം ജപ്തം തദക്ഷയഫലം സ്മൃതമ് । അതസ്താന്ഭോജയേദ്വിപ്രാന്പായസാന്നാദിനാ വ്രതീ
അന്നാൾ നൽകിയതും ഹോമം ചെയ്തതും ജപിച്ചതും എല്ലാം അക്ഷയഫലമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട്, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പാൽപായസം മുതലായ വിഭവങ്ങൾ നൽകി ഭോജിപ്പിക്കണം.
അതോ ദേവാ ഇതി ദ്വാഭ്യാം ജുഹുയാത്തിലപായസമ് । പ്രീത്യര്ഥം ദേവദേവസ്യ ദേവാനാം ച പൃഥക്പൃഥക്
അതിനുശേഷം, രണ്ട് കരണ്ടി ഉപയോഗിച്ച്, ദേവദേവന്റെ പ്രീതിക്കായി, വേറേ ദേവന്മാർക്കായി വേറെയും എള്ള് പാൽപായസം ഹോമം ചെയ്യണം.
ദക്ഷിണാം ച യഥാശക്തി പ്രദദ്യാത്പ്രണമേച്ച താന് । പുനര്ദേവം സമഭ്യര്ച്യ ദേവാംശ്ച തുലസീം തഥാ
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണ നൽകുകയും അവരെ നമസ്കരിക്കുകയും വേണം. പിന്നെ ദൈവത്തെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും തുളസിയെയും വീണ്ടും ആരാധിക്കണം.
തതോ ഗാം കപിലാം തത്ര പൂജയേദ്വിധിവദ്വ്രതീ । ഗുരും വ്രതോപദേഷ്ടാരം വസ്ത്രാലംകരണാദിഭിഃ
അതിനുശേഷം, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ അവിടെ കപില പശുവിനെയും, വ്രതം പഠിപ്പിച്ച ഗുരുവിനെയും വസ്ത്രം, അലങ്കാരം മുതലായവകൊണ്ട് യഥാവിധി ആരാധിക്കണം.
സപത്നീകം സമഭ്യര്ച്യ ഗാം ച തസ്മൈ പ്രദാപയേത് । യുഷ്മത്പ്രസാദാദ്ദേവേശഃ പ്രസന്നോ മേ ഭവേത്തദാ
അവരെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആരാധിച്ച് ആ പശു അവർക്കു നൽകണം. 'ദേവദേവാ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ദൈവം എനിക്ക് പ്രസന്നനാകട്ടെ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം.
വ്രതാദസ്മാച്ച യത്പാപം സപ്തജന്മകൃതം മയാ । തത്സര്വം നാശമായാതു സ്ഥിരാ മേ ചാസ്തു സംതതിഃ
'ഈ വ്രതം കൊണ്ട് ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ ഞാൻ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കട്ടെ; എന്റെ സന്തതി സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം.
മനോരഥാശ്ച സഫലാഃ സംതു നിത്യം മമാര്ചനാത് । ദേഹാംതേ വൈഷ്ണവം സ്ഥാനം പ്രാപ്നുയാമതിദുര്ലഭമ്
'എന്റെ ആരാധനയാൽ എന്റെ എല്ലാ മനോരഥങ്ങളും സഫലമാകട്ടെ; ശരീരം വിട്ടശേഷം അതിദുർലഭമായ വൈഷ്ണവലോകം എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ' എന്ന് ആശംസിക്കണം.
ഇതി ക്ഷമാപ്യതാന്വിപ്രാന്പ്രസാദ്യ ച വിസര്ജയേത് । താമര്ചാം ഗുരവേ ദദ്യാദ്രത്നയുക്താം തദാ വ്രതീ
ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത് അവരെ വിടവാങ്ങിക്കണം. പിന്നെ വ്രതം പാലിച്ചവൻ ആ അലങ്കരിച്ച ആരാധന ഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കണം.
തദാ സുഹൃദ്ഗുരുയുതഃ സ്വയം ഭുംജതി ഭക്തിമാന് । കാര്ത്തികേ വാഥ തപസി വിധിരേവംവിധഃ സ്മൃതഃ
ശേഷം സുഹൃത്തുക്കളോടും ഗുരുവിനോടും കൂടെ ഭക്തിയോടെ സ്വയം ആഹാരം കഴിക്കണം. കാർത്തിക മാസത്തിലോ വ്രതകാലത്തിലോ ഇങ്ങനെയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ക്രമം.