കസ്യ ഭൂഃ കസ്യ വരുണഃ കശ്ചംദ്രാര്കവിലോചനഃ। കസ്യാര്ചയംതി ലോകേഷു ലിംഗം ഭക്ത്യാ സുരാസുരാഃ
ഭൂമി ആരുടേതാണ്, വരുണൻ ആരാണ്, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കണ്ണുകളായവൻ ആരാണ്? ലോകങ്ങളിൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഭക്തിയോടെ ആരുടെ ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നു?
യച്ച ബ്രഹ്മേശ്വരാ ദേവാ വിഷ്ണ്വിന്ദ്രാദ്യാ മഹര്ഷയഃ। പ്രഭാവം പ്രഭവം വാപി തേഷാമപി ന വിത്ഥ കിം
ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും മഹർഷിമാരും—ഇവരുടെ ശക്തിയും ഉത്ഭവവും പോലും നിങ്ങൾ അറിയുന്നില്ലേ?
അദിതേഃ കശ്യപാജ്ജാതാ ദേവാ നാരായണാദയഃ। മരീചേഃ കശ്യപഃ പുത്രോ ഹ്യദിതിര്ദക്ഷപുത്രികാ
അദിതിയും കശ്യപനും ചേർന്ന് നാരായണൻമുതൽ ദേവന്മാർ ജനിച്ചു. കശ്യപൻ മരീചിയുടെ മകനാണ്, അദിതി ദക്ഷന്റെ മകളാണ്.
മരീചിശ്ചാപി ദക്ഷശ്ച പുത്രൌ തൌ ബ്രഹ്മണഃ കില। ബ്രഹ്മാ ഹിരണ്മയാദംഡാദേവ സിദ്ധവിഭൂതികഃ
മരീചിയും ദക്ഷനും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മക്കളാണ് എന്നു പറയുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം സ്വർണ്ണമുട്ടിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ശക്തികളും സമ്പന്നനായി ഉദിച്ചു.
കസ്യ പ്രാദുരഭൂദ്ധ്യാനാത്പ്രാകൃതഃ പ്രാകൃതാംശകഃ। അഥ നാരായണേനൈവ സ്വകീയേച്ഛാ സമാശ്രയാത്
ആ ആദിമപുരുഷൻ ആരുടെ ധ്യാനത്തിലൂടെ, പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമായവൻ, പ്രത്യക്ഷമായി? പിന്നെ, നാരായണന്റെ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ, അവന്റെ ആശ്രയത്തിൽ—
തത്പ്രേരിതഃ പ്രയാത്വേഷ ജന്മ നാരായണാത്മകമ്। സാപി കര്മണ ഏവോക്താ പ്രേരണാവിവശാത്മനാമ്
അവന്റെ പ്രേരണയാൽ, അവൻ ജനനത്തിലേക്ക് നീങ്ങി; അവന്റെ സ്വഭാവം നാരായണനോടു ചേർന്നതാണ്. അതും കര്മ്മത്തിന്റെ ഫലമായിട്ടാണ് നടക്കുന്നത്, ആന്തരിക പ്രേരണയാൽ നിയന്ത്രിതരായവരെപ്പോലെ.
യഥോന്മാദാദി ദുഷ്ടസ്യ മതിരേവ ഹി സാഭവേത്। ഇഷ്ടാനേവ പദാര്ഥാന്വൈ വിപരീതാന്ഹി മന്യതേ
പിത്തം പോലുള്ള രോഗം ബാധിച്ചവന്റെ മനസ്സ് ദോഷം പിടിച്ചുപിടിക്കുമ്പോലെ, ഇഷ്ടമുള്ള വസ്തുക്കൾ അവൻ അനിഷ്ടം എന്ന് കരുതുന്നു, അനിഷ്ടം ഇഷ്ടം എന്ന് കരുതുന്നു.
ലോകസ്യ വ്യവഹാരേഷു ദൃഷ്ടേഷു ഹസതേ സദാ। ധര്മാധര്മഫലപ്രാപ്തൌ വിഷ്ണുമേവ നിബോധത
ലോകത്തിലെ ഇടപാടുകളിൽ കണ്ടതെല്ലാം അവൻ എപ്പോഴും പരിഹസിക്കുന്നു; എന്നാൽ ധർമ്മവും അധർമ്മവും കൊണ്ടുള്ള ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നത് വിഷ്ണുവിന്റെ ഇച്ഛയാലാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
വിദധ്വമിത്ഥം മുനയോഽസകൃച്ച മേ ഗിരം ഗിരീശശ്രുതിഭൂമിസന്നിധൌ। ഉത്കൃഷ്ടകേദാര ഇവാവനീതലേ സുബീജമുഷ്ടിം സുഫലായ കര്ഷകാഃ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷിമാർ പലതവണ എന്റെ വാക്കുകൾ ഗിരീശന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; നല്ല വിത്ത് സമൃദ്ധിയുള്ള നിലത്തിൽ വിതയ്ക്കുന്ന കർഷകർപോലെ.
തേ താം ശ്രുത്വാ ഹി താം രമ്യാം പ്രക്രമാത്പ്രക്രമക്രിയാമ്। വാചംവാചാം പതിപ്രഖ്യാഃ പ്രോചുശ്ചസ്മിതസുംദരാഃ
അവ രമ്യമായും ക്രമബദ്ധമായും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭർത്താക്കന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ആ സ്ത്രീകൾ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
മുനയ ഊചുഃ-। ജാതേ ലോകവിധാനേ തു സത്യം തത്കാര്യമുത്തമമ്। പ്രായഃ പ്രാലേയശൈലസ്യ ശംകാ തത്കാലരൂപിണഃ
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: ലോകത്തിന്റെ ക്രമം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പ്രവൃത്തി; എന്നാൽ അതിനോടൊപ്പം, ഹിമപർവ്വതംപോലെയുള്ള സംശയം, കാലത്തിന്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ച് ഉണ്ട്.
സത്യമുത്കംഠിതാഃ സര്വേ യേ യേ കാര്യാര്ഥമുദ്യതാഃ। തേഷാം ത്വരംതേ ചേതാംസി കിംതു നാമമഹാത്മനാമ്1.43.
സത്യം, ഏതു പ്രവൃത്തി പൂർത്തിയാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടാകും; എന്നാൽ മഹാത്മാക്കൾക്കും അങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമോ?
ലോകയാത്രാനുഗംതവ്യാ വിശേഷേണ വിവക്ഷിതൈഃ। യതസ്തദ്ധര്മമേധംതേ തത്പ്രാമാണ്യം പരേ ധൃതാഃ
ലോകത്തിന്റെ പ്രവാഹം, പ്രത്യേകിച്ച് സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പിന്തുടരേണ്ടതാണ്; കാരണം അവർ ആ ധർമ്മത്തെ നിലനിർത്തുന്നു, മറ്റു എല്ലാവരും അതിന്റെ പ്രാമാണ്യം അംഗീകരിക്കുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ മുനയോ ജഗ്മുസ്ത്വരിതാസ്തുഹിനാചലമ്। തത്ര തേ പൂജിതാസ്തേന ഹിമശൈലേന സാദരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹർഷിമാർ വേഗത്തിൽ ഹിമപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ അവരെ ഹിമശൈലൻ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
ഊചുര്മുനിവരാഃ പ്രീതാഃ സ്വല്പകം തു ത്വരാന്വിതാഃ। മുനയ ഊചുഃ-। ദേവോ ദുഹിതരം സാക്ഷാത്പിനാകീ തവ മാര്ഗതേ
പ്രസന്നരായ മഹർഷിമാർ, സമയക്കുറവിനാൽ ചുരുക്കം പറഞ്ഞു: പിനാകധാരി ദൈവം നേരിട്ട് നിങ്ങളുടെ മകളെ തേടുന്നു.
തച്ഛീഘ്രം പാവയാത്മാനമാഹുത്യേവാനലേ ഹുതമ്। കാര്യം ഹി തച്ച ദേവാനാം സുചിരം പരിവര്തതേ
അതുകൊണ്ട്, തീയിൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ഉടൻ തന്നെ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കണം; ദേവന്മാർക്കായി ഏറെക്കാലമായി കാത്തിരിക്കുന്ന ഈ പ്രവൃത്തി നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.
ജഗദുദ്ധാരണായൈഷ വിധാതവ്യഃ സമുദ്യമഃ। ഇത്യുക്തസ്തു തദാ ശൈലോ ഹര്ഷാവേശവശാന്മുനീന്
ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ഈ പരിശ്രമം നിർബന്ധമായാണ് ചെയ്യേണ്ടത്; ഇങ്ങനെ മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ പർവ്വതൻ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസമര്ഥോഭവദ്വക്തുമുത്തരം പ്രാര്ഥയന്നിവ। തതോ മേനാ മുനീന്വംദ്യ പ്രോവാച സ്നേഹവിക്ലവാ
മറുപടി പറയാൻ കഴിയാതെ, അനുഗ്രഹം തേടുന്നതുപോലെ ആയപ്പോൾ, പിന്നെ മേനാ മഹർഷിമാരെ ആദരിച്ച്, സ്നേഹത്തിൽ വിങ്ങിയ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ദുഹിതുസ്താന്മുനീംശ്ചൈവ വചനം സ്വയമര്ഥവത്। മേനോവാച-। യദര്ഥം ദുഹിതുര്ജന്മ ചേച്ഛംത്യപി മഹാഫലം
മകളുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും വാക്കുകൾ അർത്ഥവത്തായി പറഞ്ഞ് മേനാ പറഞ്ഞു: മകളുടെ ജനനത്തിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വലിയ ഫലം എന്താണോ—
തദേവോപസ്ഥിതം സര്വം പ്രക്രമേണൈവ സാംപ്രതമ്। കുലജന്മവയോരൂപവിഭുത്വൈസ്സഹിതോപി യഃ
അത് എല്ലാം ക്രമമായി ഇപ്പോൾ സംഭവിച്ചു; കുടുംബവും ജന്മവും പ്രായവും സൗന്ദര്യവും ശക്തിയും ഉള്ളവനാണെങ്കിലും—
വരസ്തസ്യാപി നാഹൂയ സുതാ ദേയാ ഹ്യയാചതഃ। ദിഗ്വാസാ ജടിലഃ ശൂലീ ദഗ്ധകാമോപി കാമദഃ
അവനു ചോദിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴും ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം നൽകാൻ പാടില്ല. അവൻ വസ്ത്രമില്ലാതെ, ജടയോടെ, ത്രിശൂലമേറ്റു, കാമം ദഹിച്ചവനാണെങ്കിലും, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനാണ്.
സ തു മത്സുതയാ ഘോരഃ കഥം നാമ ഉപാസ്യതേ। മുനയ ഊചുഃ-। ഐശ്വര്യമവഗച്ഛസ്വ ശംകരസ്യ സുരാസുരാഃ
എന്റെ മകളെ അവനു വിവാഹം നൽകി ആ ഭയങ്കരനെയെങ്ങനെ ആരാധിക്കാനാകും? അതിനുശേഷം മുനികൾ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അംഗീകരിച്ച ശങ്കരന്റെ മഹത്വം മനസ്സിലാക്കണം.
ആരാധ്യമാനപാദാബ്ജ യുഗലാശ്ച സുനിര്വൃതാഃ। യസ്യോപയോഗി യദ്രൂപം തേന തത്പ്രാര്ഥ്യതേ ചിരമ്
ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ കമലപാദങ്ങൾ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവർ ആഴത്തിൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; അവനു യോജിച്ച രൂപം ഏതാണോ, അതാണ് ദീർഘകാലം ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഘോരം തപസ്യതേ ബാലാ തേന രൂപേണ നിര്വൃതാ। യത്സാ വ്രതാനി ദിവ്യാനി നയിഷ്യതി സമാപനമ്
അവളെ, ആ പെൺകുട്ടി, ഭയങ്കരമായ തപസ്സാണ് അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്, ആ രൂപത്തിൽ തന്നെ തൃപ്തിയോടെ; അവൾ ആ ദിവ്യവ്രതങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കും.
തദത്രാവഹിതാ താവദസ്മാസ്വേവ ഭവിഷ്യതി। ഇത്യുക്ത്വാ ഗിരിണാ സാര്ദ്ധം യയുര്യത്രാസ്തി ശൈലജാ
അതുകൊണ്ട്, അവൾ ഇതിൽ മുഴുമനസ്സോടെ ഇരിക്കുന്നതുവരെ അവൾ നമ്മുടെ കൂടെയായിരിക്കും; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പർവതരാജാവിനോടൊപ്പം അവർ പർവതകുമാരിയുടെ അടുക്കലേക്ക് പോയി.
ജിതാര്കജ്വലനജ്വാലാ തപസ്തേജോമയീഹ്യുമാ। പ്രോക്താ സാ മുനിഭിഃ സ്നിഗ്ധം മാനിന്യാഹ വചോര്ഥവത്
സൂര്യനും അഗ്നിയും ജയിച്ച ജ്വാലപോലുള്ള തപസ്സാണ് ഉമയുടെത്, മുനികൾ അതിനെ സ്നേഹപൂർവ്വം പ്രശംസിച്ചു; അവർ അഭിമാനമുള്ള ആ പെൺകുട്ടിയോടു സ്നേഹത്തോടെ അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
നാഹം ക്ഷുദ്രാത്കിലേച്ഛാമി ൠതേ ശര്വാത്പിനാകിനഃ। സ്ഥിതം ച താരതമ്യേന പ്രാണിനാം പരമര്ദ്ധിദം
ശർവൻ, പിനാകധനുര് വഹിക്കുന്നവൻ ഒഴികെ, ഞാൻ മറ്റാരെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ജീവികളിൽ പരമമായ ഐശ്വര്യം അവനാണ് ക്രമത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്.
ധീരതൈശ്വര്യകാര്യാണി പ്രമാണമതുലം മഹത്। യസ്മാന്ന കിംചിദപരം യച്ച യസ്മാത്പ്രവര്തതേ
അവന്റെ ധൈര്യവും ഐശ്വര്യവും പ്രവർത്തികളും അപരിമിതവും അതുല്യവുമാണ്; അവനിൽ നിന്ന് വേറൊന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്നില്ല, എല്ലാം അവനിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.
യസ്യൈശ്വര്യമനാദ്യംതം തമഹം ശരണം ഗതാ। സമഃ സവ്യവസായശ്ച ദീര്ഘേണ വിപരീതകഃ
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ഐശ്വര്യമുള്ളവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു; അവൻ സമബുദ്ധിയുള്ളവനും ദൃഢനിശ്ചയവാനുമാണ്, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാലും എതിരാളിയല്ല.
ഏവം നിശമ്യ തേ വാചം ദേവ്യാ മുനിവരാസ്തദാ। ആനംദാശ്രുപരീതാക്ഷാഃ സസ്വജുസ്താം തപസ്വിനീം
ദേവിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനിവരന്മാർ ആനന്ദാശ്രു നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ആ തപസ്വിനിയെ അണച്ചു.