ഇത്ഥം നിശമ്യ ഭുവനാധിപതേസ്തദാനീം പ്രാക്പുണ്യജന്മഭവ വൈഭവ ജാതഹര്ഷാ । വിശ്വേശ്വരം ത്രിഭുവനൈകനിദാനഭൂതം കൃഷ്ണംപ്രണമ്യ വചനം നിജഗാദ സത്യാ
ലോകങ്ങളുടെ നാഥനിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, മുൻജന്മത്തിലെ പുണ്യവും മഹത്വവും ഓർത്ത് സന്തോഷം നിറഞ്ഞ സത്യാ, ത്രിലോകങ്ങളുടെ ആധാരനായ കൃഷ്ണനെ നമസ്കരിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാം കാര്ത്തികമാഹാത്മ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണസത്യഭാമാസംവാദേ സത്യാപൂര്വജന്മവര്ണനംനാമൈകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിൽ, അയ്യായിരത്തിയഞ്ച് പതിറ്റാണ്ട് ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിൽ, കാർത്തികമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, സത്യയുടെ മുൻജന്മവിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം.
സത്യോവാച- സര്വേഽപി കാലാവയവാസ്തവകാലസ്വരൂപിണഃ । സമാനാസ്തു കഥം നാഥ മാസാനാം കാര്തികോ വരഃ
സത്യാ പറഞ്ഞു: നാഥാ, എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളും നിന്റെ തന്നെ രൂപങ്ങൾ അല്ലേ? എങ്കിൽ മാസങ്ങളിൽ കാർത്തികം എങ്ങനെയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാകുന്നത്?
ഏകാദശീ തിഥീനാം ച മാസാനാം കാര്ത്തികഃ പ്രിയഃ । കഥം തേ ദേവദേവേശ കാരണം കിം ച കഥ്യതാമ്
തിഥികളിൽ ഏകാദശി പ്രിയമാണ്, മാസങ്ങളിൽ കാർത്തികം പ്രിയമാണ്; ദേവദേവാ, ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം ത്വയാ സത്യേ ശൃണുഷ്വൈകാഗ്രമാനസാ । പൃഥോര്വൈന്യസ്യ സംവാദം ദേവര്ഷേര്നാരദസ്യ ച
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സത്യേ, നീ വളരെ നല്ലതാണു ചോദിച്ചത്. മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, വേനന്റെ മകൻ പൃഥുവും ദേവർഷി നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം കേൾക്കൂ.
ഏവമേവ പുരാ പൃഷ്ടോ നാരദഃ പൃഥുനാ പ്രിയേ । ഉവാച കാര്ത്തികാധിക്യേ കാരണം സര്വവിന്മുനിഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെ, പുരാതനകാലത്ത് പൃഥു നാരദനോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, സകലവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ മഹർഷി, കാർത്തികയുടെ മഹത്വത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് പറഞ്ഞു.
നാരദ ഉവാച- ശംഖനാമാഭവത്പൂര്വമസുരഃ സാഗരാത്മജഃ । ത്രിലോകീമഥനേ ശക്തോ മഹാബലപരാക്രമഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ് സമുദ്രപുത്രനായ ശംഖ എന്നൊരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ അത്യന്തം ശക്തനും ധൈര്യശാലിയും ആയിരുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കലക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു.
ജിത്വാ ദേവാന്നിരാകൃത്യ സ്വര്ഗലോകാന്മഹാസുരഃ । ഇംദ്രാദിലോകപാലാനാമധികാരാംസ്തഥാഹരത്
ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി, ആ മഹാസുരൻ ഇന്ദ്രനും മറ്റും ലോകപാലന്മാരുടെ അധികാരങ്ങൾ കവർന്നു.
തദ്ഭയാദഥ തേ ദേവാഃ സുവര്ണാദ്രിഗുഹാം ഗതാഃ । ന്യവസന്ബഹുവര്ഷാണി സാവരോധാഃ സവാസവാഃ
അവനെ ഭയന്ന് ദേവന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും ഇന്ദ്രനും ചേർന്ന് സ്വർണ്ണപർവതത്തിലെ ഗുഹയിൽ കടന്ന് അനേകം വർഷങ്ങൾ അവിടെ കഴിയുകയായിരുന്നു.
സുവര്ണാദ്രി ഗുഹാദുര്ഗസംസ്ഥിതാസ്ത്രിദശാ യദാ । തദ്വശ്യാ ന ബഭൂവുസ്തേ തദാ ദൈത്യോ വ്യചാരയത്
ദേവന്മാർ സ്വർണ്ണപർവതത്തിലെ അതികഠിനമായ ഗുഹയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ ശംഖന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു; അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിച്ചു.
ഹൃതാധികാരാസ്ത്രിദശാ മയാ യദ്യപി നിര്ജിതാഃ । ഭവംതി ബലയുക്താസ്തേ കരണീയം മമാത്ര കിമ്
ദേവന്മാരുടെ അധികാരം ഞാൻ കവർന്നിട്ടും, അവരെ ജയിച്ചിട്ടും, അവർക്ക് ഇപ്പോഴും ശക്തിയുണ്ട്; ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് അറിയില്ല.
അദ്യ ജ്ഞാതം മയാ ദേവാ വേദമംത്രബലാന്വിതാഃ । താന്ഹരിഷ്യേ തതഃ സര്വേ ബലഹീനാ ഭവംതി ഹി
ഇന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി, ദേവന്മാർക്ക് വേദമന്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തിയുണ്ട്. ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഞാൻ അവരിൽ നിന്ന് എടുത്താൽ, അവർക്ക് ശക്തി ഇല്ലാതാകും.
ഇതി മത്വാ തതോ ദൈത്യോ വിഷ്ണുമാലക്ഷ്യ നിദ്രിതമ് । സത്യലോകാജ്ജഹാരാശു വേദാനാം ച ഗണം പ്രഭുഃ
അങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, വിഷ്ണു ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നത് കണ്ട ദൈത്യൻ, സത്യലോകത്തിൽ നിന്ന് വേദങ്ങളുടെ ഘടകം വേഗത്തിൽ എടുത്തു.
നീതാസ്തു തേന തേ വേദാസ്തദ്ഭയാത്തേ നിരാക്രമന് । തോയേ നിവിവിശുസ്തേഽത്ര യജ്ഞമംത്രസമന്വിതാഃ
അവൻ വേദങ്ങളെ കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ, ഭയന്ന് ആ വേദങ്ങൾ യജ്ഞമന്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം വെള്ളത്തിൽ കടന്നു ഒളിച്ചു.
താന്മാര്ഗമാണഃ ശംഖോഽപി സമുദ്രാംതര്ഗതോ ഭ്രമന് । ന ദദര്ശ തതോ ദൈത്യഃ ക്വചിദേകത്ര സംസ്ഥിതാന്
വേദങ്ങളെ അന്വേഷിച്ച്, ശംഖൻ സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിച്ചു; എവിടെയും അവയെ ഒരുമിച്ച് കാണാൻ അവനാകില്ല.
അഥ ബ്രഹ്മാ സുരൈഃ സാര്ദ്ധം വിഷ്ണും ശരണമന്വയാത് । പൂജോപകരണം ഗൃഹ്യ വൈകുംഠഭവനം ഗതഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ചേർന്ന്, പൂജാസാമഗ്രികൾ എടുത്ത്, വിഷ്ണുവിൽ അഭയം തേടി വൈകുണ്ഠലോകത്തേക്ക് പോയി.
തത്ര തസ്യ പ്രബോധായ ഗീതവാദ്യാദികാഃ ക്രിയാഃ । ചക്രുര്ദേവാ ഗംധപുഷ്പധൂപദീപാന്മുഹുര്മുഹുഃ
അവിടെ, വിഷ്ണുവിനെ ഉണർത്താൻ ദേവന്മാർ പാടലും വാദ്യങ്ങളും നടത്തി, സുഗന്ധവും പുഷ്പവും ധൂപവും ദീപവും വീണ്ടും വീണ്ടും അർപ്പിച്ചു.
അഥ പ്രബുദ്ധോ ഭഗവാംസ്തദ്ഭക്തിപരിതോഷിതഃ । ദദൃശേ തൈഃ സുരൈസ്തത്ര സഹസ്രാര്കസമദ്യുതിഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടനായി ഉണർന്നു, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.
ഉപചാരൈഃ ഷോഡശഭിഃ സംപൂജ്യ ത്രിദശാസ്തദാ । ദംഡവത്പതിതാ ഭൂമൌ താനുവാചാഥ കേശവഃ
പതിനാറു വിധമായ ഉപചാരങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാർ അവനെ ആരാധിച്ചു; ഭൂമിയിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ, കേശവൻ അവരോടു പറഞ്ഞു.
വിഷ്ണുരുവാച- വരദോഽഹം സുരഗണാ ഗീതവാദ്യാദി മംഗലൈഃ । മനോഽഭിലഷിതാന്കാമാന്സര്വാനേവ ദദാമി വഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ദേവഗണമേ, ഞാൻ വരദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്. നിങ്ങൾ പാടലും വാദ്യങ്ങളും കൊണ്ട് പൂജിച്ചപോലെ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാം ഞാൻ നൽകും.
ഇഷസ്യ ശുക്ലൈകാദശ്യാ യാവദുദ്ബോധിനീ ഭവേത് । നിശാതുര്യാംശശേഷേണ ഗീതവാദ്യാദി മംഗലൈഃ
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനൊന്നാം തീയതി മുതൽ ഉണരുന്ന രാത്രിവരെ, നിങ്ങൾ ചെയ്തതുപോലെ പാടലും വാദ്യങ്ങളും കൊണ്ട് മംഗളങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ—
കുര്വംതി മനുജാ നിത്യം ഭവദ്ഭിര്യദ്യഥാകൃതമ് । തേ മത്പ്രിയകരാ നിത്യം മത്സാംനിധ്യം വ്രജംതി ഹി
—അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയരാവും; അവർ എപ്പോഴും എന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രാപിക്കും.
പാദ്യാര്ഘാചമനീയാദ്യൈര്ഭവദ്ഭിര്യദ്യഥാകൃതമ് । തദദ്ഭുതഗുണം യസ്മാജ്ജാതംവഃ സുഖകാരണമ്
പാദ്യം, അർഘ്യം, ആചമനം എന്നിവയാൽ നിങ്ങൾ ചെയ്തതുപോലെ പൂജിച്ചാൽ, അതിനാൽ അത്ഭുതകരമായ ഗുണം ഉണ്ടാകും; അതു നിങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകും.
വേദാഃ ശംഖഹൃതാഃ സര്വേ തിഷ്ഠംത്യുദകസംസ്ഥിതാഃ । താനാനയാമ്യഹം ദേവാ ഹത്വാ സാഗരനംദനമ്
ശംഖൻ എടുത്ത എല്ലാ വേദങ്ങളും ഇപ്പോൾ വെള്ളത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; സമുദ്രപുത്രനെ സംഹരിച്ചശേഷം, ദേവന്മാരേ, ഞാൻ ആ വേദങ്ങൾ തിരികെ കൊണ്ടുവരും.
അദ്യപ്രഭൃതി വേദാസ്തു മംത്രബീജമഖാന്വിതാഃ । പ്രത്യബ്ദം കാര്തികേ മാസി വിശ്രമംത്വപ്സു സര്വദാ
ഇന്നുമുതല് മന്ത്രങ്ങളും യജ്ഞസൂക്തങ്ങളും ഉള്ള വേദങ്ങള് ഓരോ വര്ഷവും കാര്ത്തികമാസത്തില് ജലത്തില് വിശ്രമിക്കണം.
അദ്യപ്രഭൃത്യഹമപി ഭവാമി ജലമധ്യഗഃ । ഭവംതോഽപി മയാ സാര്ദ്ധമായാംതു സമുനീശ്വരാഃ
ഇന്നുമുതല് ഞാനും ജലത്തിനുള്ളില് താമസിക്കും; നിങ്ങളും മഹർഷിമാരോടൊപ്പം എന്നോടൊപ്പം വരണം.
കാലേഽസ്മിന്നേവ കുര്വംതി പ്രാതഃസ്നാനം ദ്വിജോത്തമാഃ । തേ സര്വയജ്ഞാവഭൃഥൈഃ സുസ്നാതാഃ സ്യുര്ന സംശയഃ
ഇപ്പോഴത്തെ സമയത്ത് തന്നെ ഉത്തമനായ ദ്വിജന്മാര് പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്യുന്നു; അവര് എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെ അവസാന സ്നാനത്തിലും സമാനമായി ശുദ്ധരാവുന്നു, സംശയമില്ല.
യേ കാര്തികേ വ്രതം സമ്യങ്നിത്യം കുര്വംതി മാനവാഃ । തേ ദേഹാംതേ ത്വയാ ശക്ര പ്രാപ്യാ മദ്ഭവനം സദാ
കാര്ത്തികമാസത്തില് യഥാവിധി വ്രതം നിത്യമായി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മനുഷ്യര് ദേഹാന്ത്യം വന്നാല് എന്റെ ഭവനം പ്രാപിക്കും, ശക്ര.
വിഘ്നേഭ്യോ രക്ഷണം തേഷാം യയാ കാര്യം മമാജ്ഞയാ । ദേയാ ത്വയാ ച വരുണ പുത്രപൌത്രാദി സംതതിഃ
എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവരെ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളില് നിന്നും സംരക്ഷിക്കണം; വരുണ, നീയും അവര്ക്ക് മക്കളും മുമ്മക്കളും വംശവും നല്കണം.
ധനവൃദ്ധിര്ധനാധ്യക്ഷ ത്വയാ കാര്യാ മമാജ്ഞയാ । മമരൂപധരാഃ സാക്ഷാജ്ജീവന്മുക്താശ്ച തേ നരാഃ
എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ധനത്തിന്റെ അധിപതിയായ നീ അവര്ക്ക് ധനം വര്ദ്ധിപ്പിക്കണം; എന്റെ രൂപം ധരിക്കുന്ന ആ മനുഷ്യര് ജീവിച്ചിരിക്കേ മോക്ഷം നേടുന്നവരാണ്.