അഥ സാ തദ്വിമാനസ്ഥാ ജ്വലദഗ്നിശിഖോപമാ । കാര്ത്തികവ്രതപുണ്യേന മത്സാന്നിധ്യഗതാഭവത്
പിന്നീട്, ആ വിമാനത്തിൽ ഇരുന്ന അവൾ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, കാർത്തിക വ്രതത്തിന്റെ ഫലത്തിൽ എന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
അഥ ബ്രഹ്മാദിദേവാനാം യഥാ പ്രാര്ഥനയാ ഭുവമ് । ആഗച്ഛതാ ഗണാഃ സര്വേ യാതാസ്തേഽപി മയാ സഹ
അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാദിദേവന്മാർ പ്രാർത്ഥിച്ച് ഭൂമിയിൽ വന്നതുപോലെ, ആ സംഘങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നോടൊപ്പം വന്നു.
ഏതേപി യാദവാഃ സര്വേ മദ്ഗണാ ഏവ ഭാമിനി । പിതാ തേ ദേവശര്മാഭൂത്സത്രാജിദധിപോ ഹ്യയമ്
ഭാമിനി, ഇവിടെയുള്ള യാദവന്മാർ എല്ലാവരും എന്റെ കൂട്ടുകാരാണ്; നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവശർമനായിരുന്നു, ഈ രാജാവാണ് സത്രാജിത്.
യശ്ചംദ്രശര്മാ സോഽക്രൂരസ്ത്വം സാ ഗുണവതീ ശുഭേ । കാര്ത്തികവ്രതപുണ്യേന ബഹുമത്പ്രീതിവര്ദ്ധനീ
ചന്ദ്രശർമൻ അക്രൂരനാണ്; നീ, ഗുണവതിയായ ശുഭേ, കാർത്തിക വ്രതഫലത്തിൽ എന്റെ സ്നേഹം വർദ്ധിപ്പിച്ചവളാണ്.
മമ ദ്വാരേ ത്വയാ പൂര്വം തുലസീവാടികാ കൃതാ । തസ്മാദയം കല്പവൃക്ഷസ്തവാംഗണതഃ ശുഭേ
എന്റെ വാതിലിനു മുമ്പിൽ നീ മുമ്പ് ഒരു തുളസിവാടിക ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ അങ്കണത്തിൽ ഈ കല്പവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നത്, ശുഭേ.
കാര്തികേ ദീപമാനം ച യത്ത്വയാ തു കൃതം പുരാ । ത്വദ്ദേഹഗേഹസംസ്ഥേയം തസ്മാല്ലക്ഷ്മീ സ്ഥിരാഭവത്
കാർത്തിക മാസത്തിൽ നീ മുമ്പ് തെളിച്ച ദീപം, നിന്റെ വീട്ടിലും ശരീരത്തിലും സ്ഥാപിച്ചതിനാൽ, ലക്ഷ്മി നിന്റെ അടുക്കൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു.
യച്ച വ്രതാദികം സര്വം വിഷ്ണവേ ഭര്തൃരൂപിണേ । നിവേദിതവതീ തസ്മാന്മമ ഭാര്യാത്വമാഗതാ
നീ ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച എല്ലാ വ്രതങ്ങളും ആചാരങ്ങളും കൊണ്ടാണ് നീ എന്റെ ഭാര്യയായത്.
ആജന്മമരണാത്പൂര്വം കാര്ത്തികേ യദ്വ്രതം കൃതമ് । കദാചിദപി തേനൈവ മദ്വിയോഗം ന പശ്യസി
ജനനം മരണത്തിന് മുമ്പ് നീ ചെയ്ത കാർത്തിക വ്രതം കൊണ്ടു മാത്രം, നീ ഒരിക്കലും എന്നിൽ നിന്ന് വേർപാട് അനുഭവിക്കില്ല.
ഏവം യേ കാര്ത്തികേ മാസി നരാ വ്രതപരായണാഃ । മത്സാന്നിധ്യം ഗതാസ്തേഽപി പ്രീതിദാ ത്വം യഥാ മമ
ഇങ്ങനെ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ വ്രതനിഷ്ഠരായ പുരുഷന്മാർ എന്റെ സന്നിധി നേടുമ്പോൾ, നീ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവരും എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
യജ്ഞദാനവ്രതതപഃ കാരിണോ മാനവാഃ ഖലു । കാര്ത്തികവ്രതപുണ്യസ്യ നാപ്നുവംതി കലാമപി
യജ്ഞം, ദാനം, വ്രതം, തപസ്സു ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്ക് പോലും കാർത്തിക വ്രതത്തിന്റെ ഫലത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പോലും ലഭിക്കില്ല.
ഇത്ഥം നിശമ്യ ഭുവനാധിപതേസ്തദാനീം പ്രാക്പുണ്യജന്മഭവ വൈഭവ ജാതഹര്ഷാ । വിശ്വേശ്വരം ത്രിഭുവനൈകനിദാനഭൂതം കൃഷ്ണംപ്രണമ്യ വചനം നിജഗാദ സത്യാ
ലോകങ്ങളുടെ നാഥനിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, മുൻജന്മത്തിലെ പുണ്യവും മഹത്വവും ഓർത്ത് സന്തോഷം നിറഞ്ഞ സത്യാ, ത്രിലോകങ്ങളുടെ ആധാരനായ കൃഷ്ണനെ നമസ്കരിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാം കാര്ത്തികമാഹാത്മ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണസത്യഭാമാസംവാദേ സത്യാപൂര്വജന്മവര്ണനംനാമൈകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിൽ, അയ്യായിരത്തിയഞ്ച് പതിറ്റാണ്ട് ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിൽ, കാർത്തികമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, സത്യയുടെ മുൻജന്മവിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം.
സത്യോവാച- സര്വേഽപി കാലാവയവാസ്തവകാലസ്വരൂപിണഃ । സമാനാസ്തു കഥം നാഥ മാസാനാം കാര്തികോ വരഃ
സത്യാ പറഞ്ഞു: നാഥാ, എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളും നിന്റെ തന്നെ രൂപങ്ങൾ അല്ലേ? എങ്കിൽ മാസങ്ങളിൽ കാർത്തികം എങ്ങനെയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാകുന്നത്?
ഏകാദശീ തിഥീനാം ച മാസാനാം കാര്ത്തികഃ പ്രിയഃ । കഥം തേ ദേവദേവേശ കാരണം കിം ച കഥ്യതാമ്
തിഥികളിൽ ഏകാദശി പ്രിയമാണ്, മാസങ്ങളിൽ കാർത്തികം പ്രിയമാണ്; ദേവദേവാ, ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം ത്വയാ സത്യേ ശൃണുഷ്വൈകാഗ്രമാനസാ । പൃഥോര്വൈന്യസ്യ സംവാദം ദേവര്ഷേര്നാരദസ്യ ച
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സത്യേ, നീ വളരെ നല്ലതാണു ചോദിച്ചത്. മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, വേനന്റെ മകൻ പൃഥുവും ദേവർഷി നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം കേൾക്കൂ.
ഏവമേവ പുരാ പൃഷ്ടോ നാരദഃ പൃഥുനാ പ്രിയേ । ഉവാച കാര്ത്തികാധിക്യേ കാരണം സര്വവിന്മുനിഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെ, പുരാതനകാലത്ത് പൃഥു നാരദനോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, സകലവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ മഹർഷി, കാർത്തികയുടെ മഹത്വത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് പറഞ്ഞു.
നാരദ ഉവാച- ശംഖനാമാഭവത്പൂര്വമസുരഃ സാഗരാത്മജഃ । ത്രിലോകീമഥനേ ശക്തോ മഹാബലപരാക്രമഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ് സമുദ്രപുത്രനായ ശംഖ എന്നൊരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ അത്യന്തം ശക്തനും ധൈര്യശാലിയും ആയിരുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കലക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു.
ജിത്വാ ദേവാന്നിരാകൃത്യ സ്വര്ഗലോകാന്മഹാസുരഃ । ഇംദ്രാദിലോകപാലാനാമധികാരാംസ്തഥാഹരത്
ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി, ആ മഹാസുരൻ ഇന്ദ്രനും മറ്റും ലോകപാലന്മാരുടെ അധികാരങ്ങൾ കവർന്നു.
തദ്ഭയാദഥ തേ ദേവാഃ സുവര്ണാദ്രിഗുഹാം ഗതാഃ । ന്യവസന്ബഹുവര്ഷാണി സാവരോധാഃ സവാസവാഃ
അവനെ ഭയന്ന് ദേവന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും ഇന്ദ്രനും ചേർന്ന് സ്വർണ്ണപർവതത്തിലെ ഗുഹയിൽ കടന്ന് അനേകം വർഷങ്ങൾ അവിടെ കഴിയുകയായിരുന്നു.
സുവര്ണാദ്രി ഗുഹാദുര്ഗസംസ്ഥിതാസ്ത്രിദശാ യദാ । തദ്വശ്യാ ന ബഭൂവുസ്തേ തദാ ദൈത്യോ വ്യചാരയത്
ദേവന്മാർ സ്വർണ്ണപർവതത്തിലെ അതികഠിനമായ ഗുഹയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ ശംഖന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു; അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിച്ചു.
ഹൃതാധികാരാസ്ത്രിദശാ മയാ യദ്യപി നിര്ജിതാഃ । ഭവംതി ബലയുക്താസ്തേ കരണീയം മമാത്ര കിമ്
ദേവന്മാരുടെ അധികാരം ഞാൻ കവർന്നിട്ടും, അവരെ ജയിച്ചിട്ടും, അവർക്ക് ഇപ്പോഴും ശക്തിയുണ്ട്; ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് അറിയില്ല.
അദ്യ ജ്ഞാതം മയാ ദേവാ വേദമംത്രബലാന്വിതാഃ । താന്ഹരിഷ്യേ തതഃ സര്വേ ബലഹീനാ ഭവംതി ഹി
ഇന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി, ദേവന്മാർക്ക് വേദമന്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തിയുണ്ട്. ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഞാൻ അവരിൽ നിന്ന് എടുത്താൽ, അവർക്ക് ശക്തി ഇല്ലാതാകും.
ഇതി മത്വാ തതോ ദൈത്യോ വിഷ്ണുമാലക്ഷ്യ നിദ്രിതമ് । സത്യലോകാജ്ജഹാരാശു വേദാനാം ച ഗണം പ്രഭുഃ
അങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, വിഷ്ണു ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നത് കണ്ട ദൈത്യൻ, സത്യലോകത്തിൽ നിന്ന് വേദങ്ങളുടെ ഘടകം വേഗത്തിൽ എടുത്തു.
നീതാസ്തു തേന തേ വേദാസ്തദ്ഭയാത്തേ നിരാക്രമന് । തോയേ നിവിവിശുസ്തേഽത്ര യജ്ഞമംത്രസമന്വിതാഃ
അവൻ വേദങ്ങളെ കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ, ഭയന്ന് ആ വേദങ്ങൾ യജ്ഞമന്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം വെള്ളത്തിൽ കടന്നു ഒളിച്ചു.
താന്മാര്ഗമാണഃ ശംഖോഽപി സമുദ്രാംതര്ഗതോ ഭ്രമന് । ന ദദര്ശ തതോ ദൈത്യഃ ക്വചിദേകത്ര സംസ്ഥിതാന്
വേദങ്ങളെ അന്വേഷിച്ച്, ശംഖൻ സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിച്ചു; എവിടെയും അവയെ ഒരുമിച്ച് കാണാൻ അവനാകില്ല.
അഥ ബ്രഹ്മാ സുരൈഃ സാര്ദ്ധം വിഷ്ണും ശരണമന്വയാത് । പൂജോപകരണം ഗൃഹ്യ വൈകുംഠഭവനം ഗതഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ചേർന്ന്, പൂജാസാമഗ്രികൾ എടുത്ത്, വിഷ്ണുവിൽ അഭയം തേടി വൈകുണ്ഠലോകത്തേക്ക് പോയി.
തത്ര തസ്യ പ്രബോധായ ഗീതവാദ്യാദികാഃ ക്രിയാഃ । ചക്രുര്ദേവാ ഗംധപുഷ്പധൂപദീപാന്മുഹുര്മുഹുഃ
അവിടെ, വിഷ്ണുവിനെ ഉണർത്താൻ ദേവന്മാർ പാടലും വാദ്യങ്ങളും നടത്തി, സുഗന്ധവും പുഷ്പവും ധൂപവും ദീപവും വീണ്ടും വീണ്ടും അർപ്പിച്ചു.
അഥ പ്രബുദ്ധോ ഭഗവാംസ്തദ്ഭക്തിപരിതോഷിതഃ । ദദൃശേ തൈഃ സുരൈസ്തത്ര സഹസ്രാര്കസമദ്യുതിഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടനായി ഉണർന്നു, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.
ഉപചാരൈഃ ഷോഡശഭിഃ സംപൂജ്യ ത്രിദശാസ്തദാ । ദംഡവത്പതിതാ ഭൂമൌ താനുവാചാഥ കേശവഃ
പതിനാറു വിധമായ ഉപചാരങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാർ അവനെ ആരാധിച്ചു; ഭൂമിയിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ, കേശവൻ അവരോടു പറഞ്ഞു.
വിഷ്ണുരുവാച- വരദോഽഹം സുരഗണാ ഗീതവാദ്യാദി മംഗലൈഃ । മനോഽഭിലഷിതാന്കാമാന്സര്വാനേവ ദദാമി വഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ദേവഗണമേ, ഞാൻ വരദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്. നിങ്ങൾ പാടലും വാദ്യങ്ങളും കൊണ്ട് പൂജിച്ചപോലെ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാം ഞാൻ നൽകും.