ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാം ശ്രീകൃഷ്ണസത്യഭാമാ സംവാദേ അഷ്ടാശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ അയ്യായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി അമ്പത് സഹസ്ര സംഹിതയിലെ ശ്രീകൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിലെ എൺപത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- തതോ ഗുണവതീ ശ്രുത്വാ രക്ഷസാ നിഹതാവുഭൌ । പിതൃഭര്തജദുഃഖാര്ത്താ കരുണം പര്യദേവയത്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ഗുണവതി, തന്റെ അച്ഛനും ഭർത്താവും രാക്ഷസൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, ദു:ഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന് കരുണയോടെ വിലപിച്ചു.
ഗുണവത്യുവാച- ഹാ നാഥ ഹാ പിതസ്ത്യക്ത്വാ ഗച്ഛതം ക്വ മയാ വിനാ । ബാലാഹം കിം കരോമ്യദ്യ ഹ്യനാഥാ ഭവതാ വിനാ
ഗുണവതി പറഞ്ഞു: അയ്യോ, നാഥാ! അയ്യോ, അച്ഛാ! എന്നെ വിട്ട് നിങ്ങൾ എവിടെയാണു പോകുന്നത്? ഞാൻ ഒരു കുഞ്ഞാണ് — നിങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ഇന്ന് എന്ത് ചെയ്യും, ആരെയും ഇല്ലാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?
കോ നു മാമാസ്ഥിതാം ഗേഹേ ഭോജനാച്ഛാദനാദിഭിഃ । അകിംചിത്കുശലാം സ്നേഹാത്പാലയിഷ്യതി ദുഃഖിതാമ്
ഇവിടെ ഈ വീട്ടിൽ ഞാൻ ദരിദ്രയായി, ഒന്നും അറിയാത്തവളായി, ദു:ഖിതയായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ നോക്കി ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും മറ്റും കൊടുക്കുന്നത്?
ഹതഭാഗ്യാ ഗതസുഖാ ഹതേശാ ഹതജീവിതാ । ശരണം കം വ്രജാമ്യദ്യ ത്വന്നാഥാ ബതബാലിശാ
എന്റെ ഭാഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു, സന്തോഷം പോയി, രക്ഷകരും ജീവനും ഇല്ലാതായി — ഇന്നു ഞാൻ, ആരുമില്ലാത്ത ഈ ബാലിശയായ ഞാൻ, ആരെയാണ് ആശ്രയിക്കാൻ പോകുന്നത്?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- ഏവം ബഹുവിലപ്യാഥ കുരരീവ ഭൃശാതുരാ । പപാത ഭൂമൌ വികലാ രംഭാ വാതഹതാ യഥാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വളരെയധികം വിലപിച്ച ശേഷം, അത്യന്തം ദു:ഖിതയായ അവൾ, കരയുന്ന കുരരിപ്പക്ഷിയെപ്പോലെ, വാതംകൊണ്ട് തകർന്ന വാഴപോലെ നിലംപതിച്ചു.
ചിരാദാശ്വസ്യ സാ ഭൂമൌ വിലപ്യ കരുണം ബഹു । നിമഗ്നാ ദുഃഖജലധൌ ശോകാര്ത്താ സമവര്ത്തത
നേരംകഴിഞ്ഞ് അവൾ ബോധം തിരിച്ചപ്പോൾ, നിലത്തിരുത്തി, ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി, കരുണയോടെ കരഞ്ഞു; ദു:ഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി, അവൾ മുഴുവനും ദു:ഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
സാഗ്രഹോപസ്കരാന്സര്വാന്വിക്രീയ ശുഭകര്മകൃത് । തയോശ്ചക്രേ യഥാശക്തി പാരലൌകിക സത്ക്രിയാമ്
അവശേഷിച്ചിരുന്ന എല്ലാ സാധനങ്ങളും വിറ്റ്, അവളുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച്, അച്ഛനും ഭർത്താവിനും വേണ്ടിയുള്ള ശുഭകരമായ ശൗചക്രിയകൾ നിർവഹിച്ചു.
തസ്മിന്നേവ പുരേ വാസം ചക്രേ പ്രഭൃതിജീവിതമ് । വിഷ്ണുഭക്തിപരാ ശാംതാ സത്യശൌചാ ജിതേംദ്രിയാ
അവൾ അതേ നഗരത്തിൽ തന്നെ താമസിച്ചു, സ്വന്തം പരിശ്രമംകൊണ്ട് ജീവിച്ചു, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയോടെ, ശാന്തയുമായി, സത്യവും ശുദ്ധിയും പാലിച്ചു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചു.
വ്രതദ്വയം തയാ സമ്യഗാജന്മ മരണാത്കൃതമ് । ഏകാദശീവ്രതം സമ്യക്സേവനം കാര്ത്തികസ്യ ച
ജനിച്ചതുമുതൽ മരണമുവരെയും അവൾ രണ്ടു വ്രതങ്ങൾ വിശ്വാസത്തോടെ അനുഷ്ഠിച്ചു: ഏകാദശിവ്രതവും, കാർത്തികമാസത്തിലെ വ്രതവും.
ഏതദ്വ്രതദ്വയം കാംതേ മമാതീവ പ്രിയംകരമ് । ഭുക്തിമുക്തികരം സമ്യക്പുത്രസംപത്തികാരകമ്
പ്രിയേ, ഈ രണ്ടു വ്രതങ്ങൾ എനിക്ക് വളരെ പ്രിയമാണ്; ഇവ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, പുത്രസമ്പത്തും നൽകുന്നു.
കാര്തികേ മാസി യേ നിത്യം തുലാസംസ്ഥേ ദിവാകരേ । പ്രാതഃ സ്നാസ്യംതി തേ മുക്താ മഹാപാതകിനോഽപി ച
കാർത്തികമാസത്തിൽ, സൂര്യൻ തുലാരാശിയിലിരിക്കുമ്പോൾ, പ്രഭാതത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ — വലിയ പാപികൾ പോലും — മോക്ഷം നേടുന്നു.
സംമാര്ജനം ഗൃഹേ വിഷ്ണോഃ സ്വസ്തികാദി നിവേദനമ് । വിഷ്ണുപൂജാം പ്രകുര്വംതി ജീവന്മുക്താശ്ച തേ നരാഃ
വീടു വിഷ്ണുവിന് വേണ്ടി വൃത്തിയാക്കുകയും, സ്വസ്തികാദി ശുഭചിഹ്നങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സ്നാനം ജാഗരണം ദീപം തുലസീവനസേവനമ് । കാര്ത്തികേ യേ പ്രകുര്വംതി തേ നരാ വിഷ്ണുമൂര്ത്തയഃ
കാർത്തികമാസത്തിൽ, സ്നാനം, ജാഗരണം, ദീപം തെളിയിക്കൽ, തുളസിവനത്തിൽ സേവനം എന്നിവ ചെയ്യുന്നവർ, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപങ്ങൾ തന്നെയാകും.
ഇത്ഥം ദിനത്രയമപി കാര്തികേ യേ പ്രകുര്വതേ । ദേവാനാമപി തേ വംദ്യാഃ കിം യൈരാജന്മതഃ കൃതമ്
കാർത്തികത്തിൽ ഈ ആചാരങ്ങൾ മൂന്നു ദിവസമെങ്കിലും അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ, ദേവന്മാരാലും വന്ദിക്കപ്പെടുന്നു; ജന്മംമുതൽ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരെപ്പറ്റി പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
ഇത്ഥം ഗുണവതീ സമ്യക്പ്രത്യബ്ദം പ്രതിനീയതേ । നിത്യം വിഷ്ണോഃ പരികരേ ഭക്താ തത്പരമാനസാ
ഇങ്ങനെ, ഗുണവതി ഓരോ വർഷവും വിശേഷമായി, വിഷ്ണുവിന്റെ സേവനത്തിൽ നിരന്തരം ഭക്തിയോടെ, മനസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തെ മാത്രം ധ്യാനിച്ച് ജീവിച്ചു.
കദാചിജ്ജരസാ സാഥ കൃശാംഗീ ജ്വരപീഡിതാ । സ്നാതും ഗംഗാം ഗതാ കാംതേ കഥംചിച്ഛനകൈസ്തഥാ
ഒരു ദിവസം, വയസ്സിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടിലും, ക്ഷീണിച്ച ശരീരത്തോടെയും, ജ്വരത്തിൽ പീഡിതയുമായി, എങ്കിലും എങ്ങിനെയോ കുറെ കഷ്ടപ്പാടോടെ ഗംഗയിൽ സ്നാനത്തിന് പോയി, പ്രിയേ.
യാവജ്ജലാംതരഗതാ കംപിതാ ശീതപീഡിതാ । താവത്സാ വിഹ്വലാ പശ്യദ്വിമാനം പ്രാപ്തമംബരാത്
അവൾ വെള്ളത്തിൽ കയറിയപ്പോൾ, തണുപ്പിൽ വിറയച്ചു; അപ്പോൾ തന്നെ, അത്യന്തം ദു:ഖിതയായ അവൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ദിവ്യവിമാനം ഇറങ്ങിവരുന്നത് കണ്ടു.
ശംഖചക്രഗദാപദ്മഹസ്തൈരാസന്നമംബരാത് । വിഷ്ണുരൂപധരൈഃ സമ്യഗ്വൈനതേയധ്വജാംകിതൈഃ
ശംഖും ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശമുണ്ടായ, വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡന്റെ പതാകയാൽ അലങ്കൃതമായ, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചവരൊക്കെയും ആകാശത്തിൽ നിന്നു ഇറങ്ങി വന്നു.
ആരോഹയന്വിമാനം തമപ്സരോഗണസേവിതമ് । ചാമരൈര്വീജ്യമാനാം താം വൈകുംഠമനയന്ഗണാഃ
അവൾക്ക് അപ്പുറം, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടം സേവിച്ച, ചാമരം വീശി ശീതളമാക്കിയ ആ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ അവളെ കയറ്റി, ആ സംഘങ്ങൾ അവളെ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
അഥ സാ തദ്വിമാനസ്ഥാ ജ്വലദഗ്നിശിഖോപമാ । കാര്ത്തികവ്രതപുണ്യേന മത്സാന്നിധ്യഗതാഭവത്
പിന്നീട്, ആ വിമാനത്തിൽ ഇരുന്ന അവൾ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, കാർത്തിക വ്രതത്തിന്റെ ഫലത്തിൽ എന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
അഥ ബ്രഹ്മാദിദേവാനാം യഥാ പ്രാര്ഥനയാ ഭുവമ് । ആഗച്ഛതാ ഗണാഃ സര്വേ യാതാസ്തേഽപി മയാ സഹ
അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാദിദേവന്മാർ പ്രാർത്ഥിച്ച് ഭൂമിയിൽ വന്നതുപോലെ, ആ സംഘങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നോടൊപ്പം വന്നു.
ഏതേപി യാദവാഃ സര്വേ മദ്ഗണാ ഏവ ഭാമിനി । പിതാ തേ ദേവശര്മാഭൂത്സത്രാജിദധിപോ ഹ്യയമ്
ഭാമിനി, ഇവിടെയുള്ള യാദവന്മാർ എല്ലാവരും എന്റെ കൂട്ടുകാരാണ്; നിന്റെ അച്ഛൻ ദേവശർമനായിരുന്നു, ഈ രാജാവാണ് സത്രാജിത്.
യശ്ചംദ്രശര്മാ സോഽക്രൂരസ്ത്വം സാ ഗുണവതീ ശുഭേ । കാര്ത്തികവ്രതപുണ്യേന ബഹുമത്പ്രീതിവര്ദ്ധനീ
ചന്ദ്രശർമൻ അക്രൂരനാണ്; നീ, ഗുണവതിയായ ശുഭേ, കാർത്തിക വ്രതഫലത്തിൽ എന്റെ സ്നേഹം വർദ്ധിപ്പിച്ചവളാണ്.
മമ ദ്വാരേ ത്വയാ പൂര്വം തുലസീവാടികാ കൃതാ । തസ്മാദയം കല്പവൃക്ഷസ്തവാംഗണതഃ ശുഭേ
എന്റെ വാതിലിനു മുമ്പിൽ നീ മുമ്പ് ഒരു തുളസിവാടിക ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ അങ്കണത്തിൽ ഈ കല്പവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നത്, ശുഭേ.
കാര്തികേ ദീപമാനം ച യത്ത്വയാ തു കൃതം പുരാ । ത്വദ്ദേഹഗേഹസംസ്ഥേയം തസ്മാല്ലക്ഷ്മീ സ്ഥിരാഭവത്
കാർത്തിക മാസത്തിൽ നീ മുമ്പ് തെളിച്ച ദീപം, നിന്റെ വീട്ടിലും ശരീരത്തിലും സ്ഥാപിച്ചതിനാൽ, ലക്ഷ്മി നിന്റെ അടുക്കൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു.
യച്ച വ്രതാദികം സര്വം വിഷ്ണവേ ഭര്തൃരൂപിണേ । നിവേദിതവതീ തസ്മാന്മമ ഭാര്യാത്വമാഗതാ
നീ ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച എല്ലാ വ്രതങ്ങളും ആചാരങ്ങളും കൊണ്ടാണ് നീ എന്റെ ഭാര്യയായത്.
ആജന്മമരണാത്പൂര്വം കാര്ത്തികേ യദ്വ്രതം കൃതമ് । കദാചിദപി തേനൈവ മദ്വിയോഗം ന പശ്യസി
ജനനം മരണത്തിന് മുമ്പ് നീ ചെയ്ത കാർത്തിക വ്രതം കൊണ്ടു മാത്രം, നീ ഒരിക്കലും എന്നിൽ നിന്ന് വേർപാട് അനുഭവിക്കില്ല.
ഏവം യേ കാര്ത്തികേ മാസി നരാ വ്രതപരായണാഃ । മത്സാന്നിധ്യം ഗതാസ്തേഽപി പ്രീതിദാ ത്വം യഥാ മമ
ഇങ്ങനെ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ വ്രതനിഷ്ഠരായ പുരുഷന്മാർ എന്റെ സന്നിധി നേടുമ്പോൾ, നീ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവരും എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
യജ്ഞദാനവ്രതതപഃ കാരിണോ മാനവാഃ ഖലു । കാര്ത്തികവ്രതപുണ്യസ്യ നാപ്നുവംതി കലാമപി
യജ്ഞം, ദാനം, വ്രതം, തപസ്സു ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്ക് പോലും കാർത്തിക വ്രതത്തിന്റെ ഫലത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പോലും ലഭിക്കില്ല.