അസ്യച്ഛായാമുപാശ്രിത്യ ദേവാ മഖമുഖേ സ്ഥിതാഃ। ആജ്യം മഹര്ഷിഭിര്ദത്തമശ്നുവംതി ത്രിധാ ഹുതമ്1.41.
ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ആശ്രയം കൊണ്ടു, യജ്ഞത്തിന്റെ മുഖഭാഗത്ത് നില്ക്കുന്ന ദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ സമർപ്പിച്ച ഘൃതം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ആസ്വദിക്കുന്നു.
അയം സ നിധനേ ഹേതുഃ സര്വേഷാമമരദ്വിഷാമ്। അസ്യ ചക്രപ്രവിഷ്ടാനി കുലാന്യസ്മാകമാഹവേ
അമരന്മാരുടെ ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിന് ഇതാണ് കാരണം; ഞങ്ങളുടെ യുദ്ധവിരോധികളുടെ വംശങ്ങൾ ഈ ചക്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അയം സ കില യുദ്ധേഷു സുരാര്ഥേ ത്യക്തജീവിതഃ। സ വിഭുസ്തേജസാ യുക്തം ചക്രം ക്ഷിപതി ശത്രുഷു
ദേവന്മാരുടെ ഭാവിനായി യുദ്ധത്തിൽ ജീവൻ ത്യജിച്ചവൻ ഇതാണ്; അതി മഹത്തായ പ്രകാശത്തോടെ അവൻ ശത്രുക്കളിൽ ചക്രം എറിഞ്ഞു.
അയം സ കാലോ ദൈത്യാനാം കാലഭൂതേ മയി സ്ഥിതേ। അതിക്രാംതസ്യ കാലസ്യ ഫലം പ്രാപ്സ്യതി കേശവഃ
ദൈത്യന്മാർക്ക് ഇതാണ് യഥാർത്ഥ കാലം, കാരണം ഞാൻ തന്നെ കാലസ്വരൂപിയായി ഇവിടെ നില്ക്കുന്നു; നിർണ്ണയിച്ച സമയം കഴിഞ്ഞാൽ കെശവൻ ഫലം പ്രാപിക്കും.
ദിഷ്ട്യേദാനീം സമക്ഷം മേ വിഷ്ണുരേഷ സമാഗതഃ। നിഷ്പിഷ്ടോ ബഹുനാ സംഖ്യേ മയ്യേവ പ്രണശിഷ്യതി
വിധിയുടെ പ്രകാരം, ഇപ്പോൾ എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ വിഷ്ണു എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ അവനെ തകർക്കും, അവൻ ഇവിടെയേ തന്നെ നശിക്കും.
യാസ്യാമ്യപചിതിം ദിഷ്ട്യാ പൂര്വേഷാമദ്യ സംയുഗേ। ഇമന്നാരായണം ഹത്വാ ദാനവാനാം ഭയാവഹമ്
ഇന്ന് ഈ സമരത്തിൽ, ദാനവന്മാർക്ക് ഭയമായിരിക്കുന്ന ഈ നാരായണനെ കൊല്ലുന്നതിലൂടെ, ഞാൻ എന്റെ മുൻപന്തിയിലുള്ളവർക്കുള്ള കടമ നിറവേറ്റും.
ക്ഷിപ്രമേവ ഹനിഷ്യാമി രണേഽമരഗണാനഹമ്। ജാത്യംതരഗതോപ്യേഷ ബാധതേ ദാനവാന്മൃധേ
വളരെ വേഗത്തിൽ ഞാൻ ദേവഗണങ്ങളെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും; ജന്മം മാറിയാലും, ഈവൻ യുദ്ധത്തിൽ ദാനവന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
ഏഷോഽനംതഃ പുരാ ഭൂത്വാ പദ്മനാഭ ഇതി ശ്രുതഃ। ജഘാനൈകാര്ണവേ ഘോരേ താവുഭൌ മധുകൈടഭൌ
ഇവൻ തന്നെ അന്നത്തെ അനന്തൻ, പദ്മനാഭൻ എന്നറിയപ്പെട്ടവൻ; ഭയാനകമായ ആദ്യസമുദ്രത്തിൽ മധുവിനെയും കൈടഭനെയും വധിച്ചവൻ.
ദ്വിധാഭൂതം വപുഃ കൃത്വാ സിംഹസ്യാര്ദ്ധം നരസ്യ ച। പിതരം മേ ജഘാനൈകോ ഹിരണ്യകശിപും പുരാ
രണ്ടായി വിഭജിച്ച രൂപം, അർദ്ധം സിംഹവും അർദ്ധം മനുഷ്യനും ആയി, ഒരുവൻ തന്നെ എന്റെ അച്ഛനായിരുന്ന ഹിരണ്യകശിപുവിനെ അന്നൊരിക്കൽ വധിച്ചു.
ശുഭം ഗര്ഭമധത്തൈനമദിതിര്ദേവതാരണിഃ। ത്രീന്ലോകാനാജഹാരൈകഃ ക്രമമാണസ്ത്രിഭിഃ ക്രമൈഃ
ദേവമാതാവായ അദിതി അവനെ ശുഭമായ ഗർഭമായി ധരിച്ചു; അവൻ തന്നെ മൂന്നു പടികളിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും കൈവശമാക്കി.
ഭൂയസ്ത്വിദാനീം സംപ്രാപ്തേ സംഗ്രാമേ താരകാമയേ। മയാ സഹ സമാഗമ്യ സ ദേവോ വിനശിഷ്യതി
ഇപ്പോൾ വീണ്ടും താരകാമയ യുദ്ധം അടുത്തിരിക്കുമ്പോൾ, ആ ദേവൻ എന്നെ നേരിട്ട്, അവൻ നശിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ ബഹുവിധം ക്ഷിപ്രം നാരായണം രണേ। വാഗ്ഭിരപ്രതിരൂപാഭിര്യുദ്ധമേവാഭ്യരോചയത്
ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ പറഞ്ഞ്, അവൻ ഉടൻ തന്നെ നാരായണനെ കഠിനവും യോജ്യമല്ലാത്ത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിന് ആഹ്വാനിച്ചു.
ക്ഷിപ്യമാണോഽസുരേംദ്രേണ ന ചുകോപ ഗദാധരഃ। ക്ഷമാബലേന മഹതാ സസ്മിതം ചേദമബ്രവീത്
അസുരാധിപൻ പ്രകോപിപ്പിച്ചിട്ടും, ഗദാധാരൻ കോപിച്ചില്ല; വലിയ ക്ഷമാശക്തിയോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അല്പം ദര്പബലം ദൈത്യ സ്ഥിരമക്രോധജം ബലമ്। ഹതസ്ത്വം ദര്പജൈര്ദോഷൈര്ഹിത്വാ യോ ഭാഷസേ ക്ഷമാമ്
ദൈത്യാ, നിന്റെ ശക്തി വളരെ ചെറുതും അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുമുള്ളതുമാണ്; സ്ഥിരവും ക്രോധരഹിതവുമായ ശക്തിയാണ് യഥാർത്ഥം. നീ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ദോഷങ്ങളിൽ 의해 നശിച്ചവനാണ്, എന്നിരുന്നാലും ക്ഷമയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു.
അധമസ്ത്വം മമ മതോ ധിഗേതത്തവ വാഗ്ബലമ്। കേ തത്ര പുരുഷാഃ സംതി യത്ര ഗര്ജംതി യോഷിതഃ
നീ എന്റെ കണക്കിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്; നിന്റെ പുകഴ്ചയുള്ള വാക്കുകൾക്ക് ലജ്ജയാകട്ടെ. സ്ത്രീകൾ ഗർജിക്കുന്നിടത്ത് പുരുഷന്മാർ എവിടെയാണ്?
അഹം ത്വാം ദൈത്യ പശ്യാമി പൂര്വേഷാം മാര്ഗഗാമിനമ്। പ്രജാപതിം കൃതം സേതും ത്യക്ത്വാ കഃ സ്വസ്തിമാന്ഭവേത്
ദൈത്യാ, നീ നിന്റെ മുൻപന്തിയിലുള്ളവരുടെ വഴിയെ പിന്തുടരുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നു; സൃഷ്ടികർത്താവ് നിർമ്മിച്ച പാലം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ആരാണ് ക്ഷേമം നേടുക?
അദ്യ ത്വാം നാശയിഷ്യാമി ദേവവ്യാപാരഘാതകമ്। സ്വേഷു സ്വേഷു ച സ്ഥാനേഷു സ്ഥാപയിഷ്യാമി ദേവതാഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ദേവരുടെ പ്രവർത്തികൾ നശിപ്പിച്ച നിന്നെ സംഹരിക്കും; ദേവതകളെ അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ തിരിച്ചെത്തിക്കും.
ഏവം ബ്രുവതി വാക്യം തു മൃധേ ശ്രീവത്സധാരിണി। ജഹാസ ദാനവഃ ക്രോധാദ്ധസ്താംശ്ചക്രേണ സായുധാന്
ശ്രീവത്സം ധരിച്ചവൻ യുദ്ധത്തിൽ ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ദാനവൻ കോപത്തോടെ ചിരിച്ചു, ആയുധം പിടിച്ച കൈകൾ ചക്രത്തോടൊപ്പം ഉയർത്തി.
സ ബാഹുശതമുദ്യമ്യ സര്വായുധഗണാന്രണേ। ക്രോധാദ്വിഗുണരക്താക്ഷോ വിഷ്ണോര്വക്ഷസ്യ പാതയത്
അവൻ നൂറുകൈകൾ ഉയർത്തി, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമാക്കി, ക്രോധത്തിൽ ഇരട്ടിയായി ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, അവയെ全部 വിഷ്ണുവിന്റെ നെഞ്ചിലേക്കു എറിഞ്ഞു.
ദാനവാശ്ചാപി സമരേ മയതാരപുരോഗമാഃ। ഉദ്യതായുധനിസ്ത്രിംശാ വിഷ്ണുമഭ്യദ്രവന്രണേ
അപ്പോൾ മയനും താരനും മുന്നിൽ നിന്നു, ആയുധങ്ങളും വാളുകളും ഉയർത്തി, ദാനവരും യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെതിരെ ഓടിയെത്തി.
സ താഡ്യമാനോഽതിബലൈര്ദൈത്യൈഃ സര്വായുധോദ്യതൈഃ। ന ചചാല തതോ യുദ്ധേ കംപ്യമാന ഇവാചലഃ
ശക്തിയുള്ള ദൈത്യന്മാർ എല്ലായുധങ്ങളും ഉയർത്തി ആക്രമിച്ചിട്ടും, അവൻ അചഞ്ചലനായി നിന്നു; കുലുങ്ങുന്ന മലപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ഒരിടത്തും നീങ്ങിയില്ല.
സംയുക്തശ്ച സുപര്ണേന കാലനേമിര്മഹാസുരഃ। സര്വപ്രാണേന മഹതീം ഗദാമുദ്യമ്യ ബാഹുഭിഃ
സുപർണ്ണനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, മഹാശക്തിയുള്ള കാലനേമിയും തന്റെ മുഴുവൻ ബലവും ഉപയോഗിച്ച് വലിയ ഗദ ഉരുക്കി കൈകളാൽ ഉയർത്തി.
ഘോരാം ജ്വലംതീം മുമുചേ സംരബ്ധോ ഗരുഡോപരി। കര്മണാ തേന ദൈത്യസ്യ വിഷ്ണുര്വിസ്മയമാഗമത്
ക്രോധത്തോടെ, ഭയങ്കരവും ജ്വലിക്കുന്നതുമായ ആ ഗദ ഗരുഡന്റെ മേൽ എറിഞ്ഞു; ആ ദൈത്യന്റെ ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ വിഷ്ണു അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തദാ തേന സുപര്ണസ്യ പാതിതാ മൂര്ധ്നി സാ ഗദാ। സുപര്ണം വ്യഥിതം ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷതം ച വപുരാത്മനഃ
അപ്പോൾ ആ ഗദ സൂപ്പർണ്ണൻ എറിഞ്ഞത് അവന്റെ തലയിൽ പതിച്ചു; സൂപ്പർണ്ണൻ വേദനയോടെ, താനേയും പരിക്കേറ്റ ശരീരത്തോടെയും കണ്ടു.
ക്രോധസംരക്തനയനോ വൈകുംഠശ്ചക്രമാദദേ। വ്യവര്ദ്ധത ച വേഗേന സുപര്ണേന സമം വിഭുഃ
വൈകുണ്ഠൻ ക്രോധത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവനായി ചക്രം എടുത്തു; സൂപ്പർണ്ണനോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ശക്തി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ഭുജാശ്ചാസ്യ വ്യവര്ധംത വ്യാപ്തവംതോ ദിശോ ദശ। വിദിശശ്ചൈവ ഖം ചാപി ഗാം ചൈവ പ്രതിപൂരയന്
അവന്റെ കൈകൾ വളർന്നു, പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഇടക്കിടങ്ങളിലും ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും വ്യാപിച്ചു.
വവൃധേ സ പുനര്ലോകാന്ക്രാംതുകാമ ഇവൌജസാ। തം ജയായ സുരേംദ്രാണാം വര്ദ്ധമാനം നഭസ്തലേ
അവൻ വീണ്ടും ശക്തിയിൽ വളർന്നു, ലോകങ്ങൾ കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായി; ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ ജയത്തിനായി ആകാശത്ത് വളരുമ്പോൾ—
ൠഷയഃ സഹ ഗംധര്വാസ്തുഷ്ടുവുര്മധുസൂദനമ്। സദ്യാം കിരീടേന ലിഖന്ശിരസാ ഭാസ്വരേണ ച
മഹർഷിമാരും ഗാന്ധർവന്മാരും ചേർന്ന് മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു; അവൻ തിളങ്ങുന്ന കിരീടത്താൽ ആകാശം രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ.
പദ്ഭ്യാമാക്രമ്യവസുധാം ദിശഃ പ്രച്ഛാദ്യ ബാഹുഭിഃ। സഹസ്രകരതുല്യാഭം സഹസ്രാരമരിക്ഷയമ്
പാദങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ അമർത്തി, കൈകളാൽ ദിക്കുകൾ മറച്ച്, ആയിരം കൈകളും ആയിരം കണ്ണുകളും ഉള്ളവനായി, ശത്രുക്കളിൽ അജയ്യനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദീപ്താഗ്നിസദൃശം ഘോരംദര്ശനേന സുദര്ശനമ്। സുവര്ണരേണുപര്യംതം വജ്രനാഭം ഭയാവഹം
ദീപ്തമായ അഗ്നിപോലും ഭയങ്കരമായ രൂപവുമുള്ള സുധർശനചക്രം, പൊന്നുപൊടി പൂശിയതും വജ്രംപോലുള്ള നടുവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമായതും—