തിര്യഗൂര്ധ്വം ച ഗഗനേ വവൃധുസ്തസ്യ ബാഹവഃ। പര്വതാദിവ നിഷ്ക്രാംതാഃ പംചാസ്യാ ഇവ പന്നഗാഃ
ആകാശത്ത് അവന്റെ കൈകൾ വലിച്ചു നീണ്ടു വളർന്നു; പർവതത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന അഞ്ചുമുഖമുള്ള പാമ്പുകൾപോലെയായിരുന്നു അവ.
സോഽസ്ത്രജാലൈര്ബഹുവിധൈര്ധനുര്ഭിഃ പരിഘൈരപി। ദിവ്യമാകാശമാവവ്രേ പര്വതൈരുച്ഛ്രിതൈരിവ
വിവിധ ആയുധങ്ങൾ, വില്ലുകൾ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അവൻ ദിവ്യമായ ആകാശം വലിയ പർവതങ്ങൾ കൊണ്ട് മറച്ചതുപോലെ ആക്കി.
സോനിലോദ്ഭൂതവസനസ്തസ്ഥൌ സംഗ്രാമലാലസഃ। സംധ്യാതപഗ്രസ്തശിലഃ സാക്ഷാന്മേരുരിവാചലഃ
കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച് യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ നില്ക്കുന്നു; സന്ധ്യയുടെ കിരണത്തിൽ പാറകൾ ഉരുകുന്ന നേരത്തെ മേരുപർവതംപോലെയാണ് അവൻ.
ഊരുവേഗപ്രമഥിതൈഃ ശൃംഗശൈലാഗ്രപാദപൈഃ। അപാതയദ്ദേവഗണാന്വജ്രേണേവ മഹാഗിരീന്
അവന്റെ ഉരുക്കളുടെ ശക്തിയിൽ പർവതശൃംഗങ്ങളും മുകളിൽ നിന്നുള്ള മരങ്ങളും പറിച്ചെടുത്ത്, അവൻ ദേവസംഘങ്ങളെ ഇടിമിന്നലുപോലെ തകർത്തു.
ബാഹുഭിശ്ച സനിസ്ത്രിംശൈശ്ഛിന്നഭിന്നശിരോരുഹാഃ। ന ശേകുശ്ചലിതും ദേവാഃ കാലനേമിഹതാ യുധി
വാളുകൾ പിടിച്ച കൈകളാൽ വെട്ടി പരിക്കേറ്റ ദേവന്മാർ, തലമുടിയും ശരീരം തകർന്ന അവസ്ഥയിൽ, യുദ്ധത്തിൽ കാലനേമിയുടെ ആക്രമണത്തിൽ നീങ്ങാൻ പോലും കഴിയാതെ നിന്നു.
മുഷ്ടിഭിര്നിഹതാഃ കേചിത്കേചിച്ച ദ്വിദലീകൃതാഃ। യക്ഷഗംധര്വപതഗാഃ സമഹോരഗകിന്നരാഃ
യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പക്ഷികൾ, മഹോരഗന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരിൽ ചിലരെ അവൻ മുഷ്ടികൊണ്ട് തകർത്തു; മറ്റുചിലരെ രണ്ടായി പിളർത്തി.
തേന വിത്രാസിതാഃ പേതുഃ സമരേ കാലനേമിനാ। ന ശേകുര്യത്നവംതോപി യത്നം കര്തും വിചേതസഃ
കാലനേമിയെ കണ്ടു ഭയപ്പെടുത്തി, അവർ യുദ്ധത്തിൽ വീണു; എത്ര ശ്രമിച്ചാലും മനസ്സു തളർന്നതുകൊണ്ട് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ പോയി.
തേന ശക്രഃ സഹസ്രാക്ഷോഽസ്പംദിതഃ ശരബംധനൈഃ। നിഷ്പ്രയത്നഃ കൃതഃ സംഖ്യേ ചലിതും ന ശശാക ഹ
അവൻ ഇന്ദ്രനെ അമ്പുകളുടെ ബന്ധനത്തിൽ പെട്ടു, യുദ്ധത്തിൽ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട് ചലിക്കാൻ പോലും കഴിയാത്തവനാക്കി.
നിര്ജലാംഭോദസദൃശോ നിര്ജലാര്ണവസപ്രഭഃ। നിര്വ്യാപാരഃ കൃതസ്തേന വിപാശോ വരുണോ മൃധേ
അവൻ വരുണനെ യുദ്ധത്തിൽ നിർജ്ജലമായ മേഘംപോലെയും വെള്ളമില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെയും പ്രവർത്തനശൂന്യനാക്കി.
രണേ വൈശ്രവണസ്തേന പരീതഃ കാലരൂപിണാ। വിലപന്ലോകപാലേശസ്ത്യാജിതോ ധനദഃ ക്രിയാം
വൈശ്രവണൻ, ലോകപാലനായ ധനദൻ, ആ മരണരൂപിയായവന്റെ ചുറ്റുപാടിൽ യുദ്ധത്തിൽ കുടുങ്ങി, ദുഃഖിച്ച് തന്റെ കര്ത്തവ്യം ഉപേക്ഷിച്ചു.
യമഃ സര്വഹരസ്തേന മൃത്യുപ്രഹരണോ രണേ। യാമ്യാമവസ്ഥാം സംത്യജ്യ ഭീതഃ സ്വാം ദിശമാവിശത്
മരണായുധം കൈവശം വച്ച യമൻ, എല്ലാം അപഹരിക്കുന്നവൻ, ഭയപ്പെട്ട് തന്റെ ദിശയിലേക്ക് ഓടി, യമലോകം ഉപേക്ഷിച്ചു.
സലോകപാലാനുത്സാര്യ ഹൃത്വാ തേഷാം ച കര്മ തത്। ദിക്ഷു സര്വാസു ദേഹം സ്വം ചതുര്ധാ വിദധേ തദാ
ലോകപാലന്മാരെ ഓടിച്ചു, അവരുടെ കര്ത്തവ്യം കവർന്ന ശേഷം, അവൻ തന്റെ ശരീരം നാലായി വിഭജിച്ച് എല്ലാ ദിശകളിലും വെച്ചു.
സ നക്ഷത്രപഥം ഗത്വാ ദിവ്യം സ്വര്ഭാനുദര്ശിതം। ജഹാര ലക്ഷ്മീം സോമസ്യ യച്ചാസ്യ വിഷയം മഹത്
അവൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പാതയിലേക്കു ചെന്നു, സ്വർഭാനു കാണിച്ച ദിവ്യമായ ആ ലോകത്ത്, സോമന്റെ ഐശ്വര്യവും അവന്റെ വിശാലമായ സാമ്രാജ്യവും പിടിച്ചെടുത്തു.
ചാലയാമാസ ദീപ്താംശും ധര്മദ്വാരാ സഭാസ്കരം। ശാസനം ചാസ്യ വിഷയം ജഹാര ദിനകര്മ ച
അവൻ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെ, ധർമ്മത്തിന്റെ വാതിലിനോടും കൂടി, കുലുക്കി; അവന്റെ ആധിപത്യം, രാജ്യം, ദിവസത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം എന്നിവയും പിടിച്ചെടുത്തു.
സോഗ്നിം ദേവമുഖം ജിത്വാ ചകാരാത്മമുഖാശ്രയം। വായും ച തരസാ ജിത്വാ ചകാരാത്മവശാനുഗം
അവൻ അഗ്നിയെ ജയിച്ച്, അവനെ തനിക്കു കീഴാക്കുകയും, വായുവിനെ ശക്തിയോടെ കീഴടക്കി, തനിക്കു അനുസരണമാക്കുകയും ചെയ്തു.
സ സമുദ്രാത്സമാനീയ സമസ്താഃ സരിതോ ബലാത്। ചകാരാഭിസുഖാവീര്യാ ദേഹഭൂതാശ്ച സിംധവഃ
അവൻ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ നദികളെയും ബലമായി പുറത്തെടുത്തു; ശരീരത്തിന്റെ ഘടകമായ സമുദ്രങ്ങളെ സ്വയം ആനന്ദത്തിനും ശക്തിക്കും വിധേയമാക്കി.
അപഃ സ്വവശഗാഃ കൃത്വാ ദിവിജായാശ്ച ഭൂമിജാഃ। ഛാദയാമാസ ജഗതീം സുഗുപ്താം ധരണീധരൈഃ
അവൻ ആകാശജലവും ഭൂമിജലവും തനിക്കു കീഴാക്കി, പർവതങ്ങൾകൊണ്ട് നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഭൂമിയെ മൂടി.
സ സ്വയംഭൂരിവാഭാതി മഹാഭൂതപതിര്മഹാന്। സര്വലോകമയോ ദൈത്യഃ സര്വലോകഭയാവഹഃ
സ്വയംഭൂവായ ആ മഹാദാനവൻ, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതിയായി, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ച്, എല്ലാവർക്കും ഭയം വിതറിയവനായി പ്രകാശിച്ചു.
സ ലോകപാലൈകവപുശ്ചംദ്രസൂര്യഗ്രഹാത്മവാന്। പാവകാനിലസംഭൂതോ രരാജ യുധി ദാനവഃ
ലോകപാലന്മാരുടെയും ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയുടെ രൂപം ധരിച്ച്, അഗ്നിയും വായുവും ചേർന്ന് ഉദിച്ച ആ ദാനവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രകാശിച്ചു.
പാരമേഷ്ഠ്യേ സ്ഥിതഃ സ്ഥാനേ ലോകാനാം പ്രഭവോപമേ। തം തുഷ്ടുവുര്ദൈത്യഗണാ ദേവാ ഇവ പിതാമഹം
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തോടു സമമായ അവനെ, ദേവന്മാർ പിതാമഹനെ സ്തുതിക്കുന്നതുപോലെ, ദാനവഗണങ്ങൾ സ്തുതിച്ചു.
പംച തം നാഭ്യവര്തംത വിപരീതേന കര്മണാ। വേദോ ധര്മഃ ക്ഷമാ സത്യം ശ്രീശ്ച നാരായണാശ്രയാ
എന്നാൽ അഞ്ച് കാര്യങ്ങൾ—വേദം, ധർമ്മം, ക്ഷമ, സത്യം, ഐശ്വര്യം—എല്ലാം നാരായണനിൽ ആശ്രയിച്ചവ, അവന്റെ വിരുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികൾ കാരണം അവനെ സമീപിച്ചില്ല.
സ തേഷാമനുപസ്ഥാനാത്സക്രോധോ ദാനവേശ്വരഃ। വൈഷ്ണവം പദമന്വിച്ഛന്സ ഗതോ ദേവതായതഃ
അവയെ സമീപിച്ചില്ലെന്ന് കണ്ട ദാനവാധിപൻ കോപത്തോടെ, വൈഷ്ണവപദം അന്വേഷിച്ച്, ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
സ ദദര്ശ സുപര്ണസ്ഥം ശംഖചക്രഗദാധരം। ദാനവാനാം വിനാശായ ഭ്രാമയംതം ഗദാം ശുഭാം
അവിടെ അവൻ, ഗരുഡനിൽ ഇരിക്കുന്ന, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള, ദാനവന്മാരുടെ നാശത്തിനായി ഗദ ചുറ്റുന്ന വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടു.
സജലാംഭോദസദൃശം വിദ്യുത്സദൃശവാസസം। ആരൂഢം സ്വര്ണപത്രാഢ്യം ഖേചരം കാശ്യപം ഖഗം
മഴയുള്ള മേഘംപോലെയും, മിന്നലുപോലെയുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചും, സ്വർണ്ണപക്ഷങ്ങൾ ഉള്ള, കശ്യപകുലത്തിൽ പെട്ട ആ ആകാശവാസിയായ പക്ഷിയിൽ ഇരുന്നും, അവൻ ദൃശ്യമായി.
ദുഷ്ടദൈത്യവിനാശായ ദൃഷ്ട്വാ ഖസ്ഥമിവസ്ഥിതം। ദാനവോ വിഷ്ണുമക്ഷോഭ്യം ബഭാഷേ ക്ഷുബ്ധമാനസഃ
ദുഷ്ടദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അചഞ്ചലനായ വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ ദാനവൻ ഉല്ലാസംകൂടിയ മനസ്സോടെ സംസാരിച്ചു.
അയം സ രിപുരസ്മാകം പൂര്വേഷാം പ്രാണനാശനഃ। അര്ണവാവാസിനശ്ചൈവ മധോശ്ച കൈടഭസ്യ ച
ഇവൻ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ശത്രു; നമ്മുടെ പൂർവ്വികരുടെ പ്രാണനാശം വരുത്തിയവൻ, സമുദ്രവാസികളും മധുവും കൈടഭനും നശിപ്പിച്ചവൻ.
അയം സ രിപുരസ്മാകമസമഃ കില കഥ്യതേ। അനേകസംയുഗേനേന ദാനവാ ബഹവോ ഹതാഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ശത്രു, അപരിമിതശക്തിയുള്ളവൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നവൻ; അനേകം യുദ്ധങ്ങളിൽ അനേകം ദാനവന്മാരെ വധിച്ചവൻ.
അയം സ നിര്ഘൃണോ ലോകേ സ്ത്രീബാലനിരപത്ത്രപഃ। യേന ദാനവനാരീണാം സീമംതോദ്വരണം കൃതമ്
ഇവൻ തന്നെയാണ് ലോകത്തിൽ കരുണയില്ലാത്തവൻ, സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും മുന്നിൽ ലജ്ജിക്കാത്തവൻ; ദാനവസ്ത്രീയരുടെ പരിധിയും തിരഞ്ഞെടുപ്പും നിർണ്ണയിച്ചവൻ.
അയം സ വിഷ്ണുര്ദേവാനാം വൈകുംഠശ്ച ദിവൌകസാമ്। അനംതോ ഭോഗിനാം മധ്യേ സ്വയംഭൂശ്ച സ്വയംഭുവഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ദേവന്മാരുടെ വിഷ്ണു, സ്വർഗ്ഗവാസികളുടെ വൈകുണ്ഠൻ, പാമ്പുകളിൽ അനന്തൻ, സ്വയംഭൂവുകളിൽ സ്വയംഭൂവൻ.
അയം സ നാഥോ ദേവാനാമസ്മാഭിര്വിപ്രകൃഷ്യതേ। അസ്യ ക്രോധം സമാസാദ്യ ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ, നമ്മാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടവൻ; അവന്റെ കോപം നേരിട്ടപ്പോൾ പോലും ഹിരണ്യകശിപു വധിക്കപ്പെട്ടു.