ദിക്ഷു സര്വാസു ശുദ്ധാസു പ്രവൃത്തേ ധര്മവിസ്തരേ। അപാവൃതേ ചംദ്രപഥേ സ്വസ്ഥാനസ്ഥേ ദിവാകരേ
എല്ലാ ദിക്കുകളും ശുദ്ധമായപ്പോൾ, ധർമ്മം വ്യാപിച്ചപ്പോൾ, ചന്ദ്രന്റെ പാത തുറന്നപ്പോൾ, സൂര്യൻ തന്റെ സ്ഥാനം സംരക്ഷിച്ചപ്പോൾ,
പ്രവൃത്തിസ്ഥേഷു ഭൂതേഷു നൃഷു ചാരിത്രവത്സു ച। അഭിന്നബംധനേ മൃത്യൌ ഹൂയമാനേ ഹുതാശനേ
സകല ജീവികളും പ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട്, മനുഷ്യർ നല്ല പെരുമാറ്റം പുലർത്തി, മരണത്തിന് ബന്ധങ്ങൾ വേർപെടുത്താൻ കഴിയാതെ, യാഗാഗ്നിയിൽ ഹോമം നടക്കുമ്പോൾ,
യജ്ഞശോഭിഷു ദേവേഷു സ്വര്ഗമാര്ഗം ദിശത്സു ച। ലോകപാലേഷു സര്വേഷു ദിക്ഷു സംധാനവര്തിഷു
ദേവതകൾ യാഗത്തിൽ പ്രകാശിച്ചപ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴികൾ തുറന്നപ്പോൾ, ലോകപാലകർ എല്ലായിടത്തും നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ദിശകൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ,
ഭാവേ തപസി സിദ്ധാനാമഭാവേ പാപകര്മണാമ്। ദേവപക്ഷേ പ്രമുദിതേ ദൈത്യപക്ഷേ വിഷീദതി
സിദ്ധന്മാരിൽ തപസ്സ് വളർന്നപ്പോൾ, പാപകർമ്മങ്ങൾ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ദേവതകളുടെ പക്ഷം സന്തോഷിച്ചപ്പോൾ, ദാനവരുടെ പക്ഷം വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ,
ത്രിപാദവിഗ്രഹേ ധര്മേഽധര്മേ പാദപരിഗ്രഹേ। അപാവൃത്തേ മഹാദ്വാരേ വര്തമാനേ ച സത്പഥേ
ധർമ്മം മൂന്നു കാലിൽ നിലകൊണ്ടു, അധർമ്മം ഒരു കാലിൽ പിടിച്ചപ്പോൾ, മഹാദ്വാരം തുറന്നപ്പോൾ, സത്പഥം നടന്നു കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ,
ലോകേഷു ധര്മവൃത്തേഷു പ്രവൃത്തേഷ്വാശ്രമേഷു ച। പ്രജാരക്ഷണയുക്തേഷു രാജമാനേഷു രാജസു
ലോകങ്ങളിൽ ധർമ്മം നിലനിന്നപ്പോൾ, ആശ്രമങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചപ്പോൾ, ജനസംരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചപ്പോൾ,
പ്രശാംതേഷു ച ലോകേഷു ശാംതേ തമസി ദാനവേ। അഗ്നിമാരുതയോസ്തസ്മിന്വൃത്തേ സംഗ്രാമകര്മണി
ലോകങ്ങൾ ശാന്തമായപ്പോൾ, ദാനവരിൽ ഇരുണ്ടത്വം അകന്നപ്പോൾ, അഗ്നിയും വായുവും യുദ്ധകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തപ്പോൾ,
തന്മയാ വിമലാ ലോകാസ്താഭ്യാം ജയകൃതക്രിയാഃ। തീവ്രം ദൈത്യഭയം ശ്രുത്വാ മാരുതാഗ്നികൃതം മഹത്
അപ്പോൾ അവരാൽ ലോകങ്ങൾ നിർമലമായി, അവരുടെ പ്രവർത്തികൾ വിജയമുണ്ടാക്കി; അഗ്നിയും വായുവും ഉണ്ടാക്കിയ മഹാ ഭയം കേട്ടപ്പോൾ, ദാനവർ അതീവ ഭയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
കാലനേമീതി വിഖ്യാതോ ദാനവഃ പ്രത്യദൃശ്യത। ഭാസ്കരാകാരമുകുടഃ ശിംജിതാഭരണാംഗദഃ
അപ്പോൾ കാലനെമി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; സൂര്യന്റെ പോലെ തിളങ്ങുന്ന കിരീടം, മുഴുവൻ അലങ്കാരങ്ങളും കങ്കണങ്ങളും മുഴങ്ങുന്നവൻ.
മംദരാദ്രിപ്രതീകാശോ മഹാരജതസംവൃതഃ। ശതപ്രഹരണോദഗ്രഃ ശതബാഹുഃ ശതാനനഃ
മന്ദരപർവതത്തിനെപ്പോലെ ഭംഗിയുള്ളവൻ, വലിയ വെള്ളി അണിഞ്ഞവൻ, നൂറു ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവൻ, നൂറു കൈകളും മുഖങ്ങളും ഉള്ളവൻ.
ശതശീര്ഷഃ സ്ഥിതഃ ശ്രീമാന്ശതശൃംഗ ഇവാചലഃ। കക്ഷേ മഹതി സംവൃദ്ധോ നിദാഘ ഇവ പാവകഃ
നൂറു തലകളോടെ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, നൂറു കൊമ്പുകളുള്ള പർവതത്തെപ്പോലെ, തന്റെ പ്രദേശത്ത് വളർന്നവൻ, വേനലിൽ അഗ്നിയെപ്പോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ.
ധൂമ്രകേശോ ഹരിശ്മശ്രുര്ദംതുരോ വികടാനനഃ। ത്രൈലോക്യാംതരവിസ്താരം ധാരയന്വിപുലം വപുഃ
പുകപോലെയുള്ള മുടി, മഞ്ഞള നിറമുള്ള താടികൾ, പുറംതുള്ളിയ പല്ലുകൾ, ഭയാനകമായ മുഖം, മൂന്ന് ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച വലിപ്പമുള്ള ശരീരം.
ബാഹുഭിസ്തുലയന്വ്യോമ ക്ഷിപന്പദ്ഭ്യാം മഹീധരാന്। ഈരയന്മുഖനിഃശ്വാസൈര്വൃഷ്ടികാരാന്ബലാഹകാന്
കൈകളാൽ ആകാശം അളന്ന്, കാലുകളാൽ പർവതങ്ങൾ എറിഞ്ഞ്, വായിൽ നിന്നുള്ള ശ്വാസത്തോടെ മേഘങ്ങളെ ചലിപ്പിച്ച് മഴ വരുത്തുന്നവൻ.
തിര്യഗായതരക്താക്ഷം മംദരോദഗ്രവര്ചസാമ്। ദിധക്ഷംതമിവായാംതം സര്വാന്ദേവഗണാന്മൃധേ
ചെരുവായ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, മന്ദരപർവതത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ളവൻ, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകളെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ മുന്നേറുന്നവൻ.
തര്ജയംതം സുരഗണാംശ്ഛാദയംതം ദിശോ ദശ। സംവര്തകാലേ ഹൃഷിതം ദൃഷ്ടം മൃത്യുമിവോത്ഥിതമ്
ദേവസംഘങ്ങളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, പത്ത് ദിശകളും മറച്ച്, സംഹാരകാലത്ത് ഉല്ലാസത്തോടെ ഉയർന്ന മരണത്തെപ്പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടവൻ.
സുതലേനോച്ഛ്രയവതാ വിപുലാംഗുലിപര്വണാ। ലംബാഭരണപൂര്ണേന കിംചിച്ചലിതകര്മണാ
സുതലലോകത്തിന്റെ ഉയരത്തോളം ഉയർന്ന ശരീരവും, വലുതും കട്ടിയുമുള്ള വിരലുകളും, തൂങ്ങുന്ന ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവൻ, പ്രവർത്തികൾ അല്പം അശാന്തമായവൻ.
ഉച്ഛ്രിതേനാഗ്രഹസ്തേന ദക്ഷിണേന വപുഷ്മതാ। ദാനവാന്ദേവനിഹതാന്ബ്രുവന്തം തിഷ്ഠതേതി ച
ഉയർത്തിയ വലതുകൈയിൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞവൻ, ദാനവരോട്, 'ദേവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഉറച്ചു നിൽക്കൂ!' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
തം കാലനേമിം സമരേ ദ്വിഷതാം കാലനേമിനമ്। വീക്ഷംതേ സ്മ സുരാഃ സര്വേ ഭയവിഹ്വലലോചനാഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശത്രുക്കളുടെ മരണമായ കാലനെമിയെ, ദേവതകൾ എല്ലാവരും ഭയത്താൽ വിറയച്ച് കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു നോക്കി നിന്നു.
തം വീക്ഷംതേ സ്മ ഭൂതാനി ഗ്രസംതം കാലനേമിനമ്। ത്രിവിക്രമം വിക്രമം തം നാരായണമിവാപരമ്
കാളനെമിയെ എല്ലായും വിഴുങ്ങുന്നവനായി എല്ലാ ജീവികളും നോക്കി നിന്നു; അവൻ ത്രിവിക്രമനായി നടന്നു വന്ന നാരായണനെപ്പോലെ ഭയങ്കരനായിരുന്നു.
സോഭ്യുച്ഛ്രയം പുനഃ പ്രാപ്തോ മാരുതാഘൂര്ണിതാംബരഃ। പ്രക്രാമദസുരോ യോദ്ധും ത്രാസയന്സര്വദേവതാഃ
വായുവിൽ വസ്ത്രങ്ങൾ കറങ്ങി, മഹത്തായ ഭംഗിയോടെ ആ അസുരൻ വീണ്ടും മുന്നോട്ട് പോന്നു; യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ട അവൻ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
സമേയിവാന്സുരേംദ്രേണ പരിഷ്വക്തോ ഭ്രമന്രണേ। കാലനേമിര്ബഭൌ ദൈത്യഃ സവിഷ്ണുരിവ മംദരഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഇന്ദ്രനുമായി കാളനെമി ഏറ്റുമുട്ടി, ചുറ്റി പിടിച്ചു; വിഷ്ണു മന്ദരപർവതത്തോടൊപ്പം കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ അവൻ പ്രകാശിച്ചു.
അഥ വിവ്യഥിരേ ദേവാഃ സര്വേ ശക്രപുരോഗമാഃ। കാലനേമിനമായാംതം ദൃഷ്ട്വാ കാലമിവാപരമ്
ശക്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ ദേവതകളും കാളനെമി കാലം തന്നെ വരുന്നതുപോലെ സമീപിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഭയത്താൽ വിറച്ചു.
ദാനവാനനുപിപ്രീഷുഃ കാലനേമിര്മഹാസുരഃ। വ്യവര്ധത മഹാതേജാസ്തപാംതേ ജലദോ യഥാ
മഹാശക്തിയുള്ള കാളനെമി ദാനവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അവന്റെ ശക്തി വേനലിന്റെ അവസാനം കനലുന്ന മേഘം പോലെ വർദ്ധിച്ചു.
തം ത്രൈലോക്യാംതരഗതം ദൃഷ്ട്വാ തേ ദാനവേശ്വരാഃ। ഉത്തസ്ഥുരപരിശ്രാംതാഃ പീത്വേവാമൃതമുത്തമമ്
അവൻ മൂന്നു ലോകത്തിലും പ്രവേശിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ദാനവാധിപന്മാർ ഉണർന്നു; ഉത്തമമായ അമൃതം കുടിച്ചവരെപ്പോലെ അവർക്ക് ക്ഷീണം ഇല്ലാതായി.
തേ വീതഭയസംത്രാസാ മയതാരപുരോഗമാഃ। താരകാമയസംഗ്രാമേ സതതം ജിതകാശിനഃ
മയൻ, താരൻ എന്നിവരെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഭയം വിട്ട് അവർ സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാരെതിരായ യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും ജയിച്ചവരായി നിന്നു.
രേജുരായോധനഗതാ ദാനവാ യുദ്ധകാംക്ഷിണഃ। മംത്രമഭ്യസതാം തേഷാം വ്യൂഹം ച പരിധാവതാമ്
യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ പ്രവേശിച്ച ദാനവന്മാർ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, യുദ്ധക്രമങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഒരുക്കി, പ്രകാശിച്ചു.
പ്രേക്ഷതാം ചാഭവത്പ്രീതിര്ദാനവം കാലനേമിനമ്। യേ തു തത്ര മയസ്യാസന്മുഖ്യാ യുദ്ധപുരസ്സരാഃ
മയന്റെ പ്രധാന യോദ്ധാക്കളും യുദ്ധത്തിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവരും കാളനെമിയെ നോക്കുമ്പോൾ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.
തേ തു സര്വേ ഭയം ത്യക്ത്വാ ഹൃഷ്ടാ യോദ്ധുമുപസ്ഥിതാഃ। മയസ്താരോ വരാഹശ്ച ഹയഗ്രീവശ്ച ദാനവഃ
മയൻ, താരൻ, വരാഹൻ, ഹയഗ്രീവൻ എന്ന ദാനവൻ എന്നിവരും ഭയം വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് വന്നു.
വിപ്രചിത്തിസുതഃ ശ്വേതഃ ഖരലംബാവുഭാവപി। അരിഷ്ടോ ബലിപുത്രശ്ച കിശോരാഖ്യസ്തഥൈവ ച
വിപ്രചിത്തിയുടെ മകൻ ശ്വേതൻ, ഖരൻ, ലംബൻ, ബലിയുടെ മകൻ അരിഷ്ടൻ, കിശോറൻ എന്ന പേരിലുള്ളവനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സുര്ഭാനുശ്ചാമരപ്രഖ്യശ്ചക്രയോധീ മഹാസുരഃ। ഏതേഽസ്ത്രവേദിനഃ സര്വേ സര്വേ തപസി സുസ്ഥിതാഃ
സുര്ഭാനു, ആമരപ്പങ്കജംപോലുള്ളവൻ, മഹാശക്തിയുള്ള ചക്രയോദ്ധാവ്—ഇവരെല്ലാം ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും തപസ്സിൽ സ്ഥിരമായവരുമായിരുന്നു.