അപി തത്കാലയോഗാത്മാ ഇജ്യോ യജ്ഞരഥോഽവ്യയഃ। ഓഷധീശഃ ക്രിയായോനിരപാം യോനിരനുഷ്ണഗുഃ
നീ സമയത്തിന്റെ യോജനയുടെ ആത്മാവാണ്, എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നവൻ, യജ്ഞത്തിനുള്ള രഥം, ഔഷധികളുടെ രാജാവ്, കര്മ്മങ്ങളുടെ ഉറവിടം, ജലത്തിന്റെ ഉറവിടം, ചൂടില്ലാത്തവൻ.
ശീതാംശുരമൃതാധാരശ്ചപലഃ ശ്വേതവാഹനഃ। ത്വം കാംതിഃ കാംതവപുഷാം ത്വം സോമഃ സോമപായിനാമ്
നീ ശീതപ്രഭയുള്ളവൻ, അമൃതത്തിന്റെ ആധാരം, വേഗമുള്ളവൻ, വെള്ള കുതിരയുള്ളവൻ, ഭാസ്വരന്മാരുടെ ഭാസാണ്, സോമപാനം ചെയ്യുന്നവരുടെ സോമനാണ് നീ.
സൌമ്യസ്ത്വം സര്വഭൂതാനാം തിമിരഘ്നസ്ത്വമൃക്ഷരാട്। തദ്ഗച്ഛ ത്വം മഹാസേന വരുണേന വരൂഥിനാ
നീ എല്ലാ ജീവികളിലും സൗമ്യനായവൻ, ഇരുണ്ടിരിപ്പിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ രാജാവ്. അതുകൊണ്ട് മഹാസേനനും വരുണനും അവരുടെ സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം നീ പോവുക.
ശമയസ്വാസുരീം മായാം യയാ ദഹ്യാമഹേ രണേ। സോമ ഉവാച। യന്മാം വദസി യുദ്ധാര്ഥം ദേവരാജവരപ്രദ
യുദ്ധത്തിൽ നമ്മെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അസുരമായയെ നീ ശമിപ്പിക്കണം.
ഏഷ വര്ഷാമി ശിശിരം ദൈത്യമായാപകര്ഷണം। ഏതാന്മേ ശീതനിര്ദഗ്ധാന്പശ്യസ്വ ഹിമവേഷ്ടിതാന്
സോമൻ പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവേ, നീ യുദ്ധത്തിനായി എന്നോട് പറയുന്നതെല്ലാം —
തഥാ ഹിമകരോത്സൃഷ്ടാഃ സപാശാ ഹിമവൃഷ്ടയഃ। വേഷ്ടയംതി ച താന്ദൈത്യാന്വായുര്മേഘഗണാനിവ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ തണുത്ത മഴ പെയ്യുന്നു, ദൈത്യരുടെ മായയെ നീക്കം ചെയ്യുന്നു. ഇവരെ നോക്കൂ, തണുപ്പിൽ ചുട്ടുപൊള്ളിയവരും ഹിമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞവരുമാണ്.
തൌ പാശശീതാംശുധരൌ വരുണേംദൂ മഹാബലൌ। ജഘ്നതുര്ഹിമപാതൈശ്ച പാശപാതൈശ്ച ദാനവാന്
അങ്ങനെ, ചന്ദ്രൻ വിട്ടുവിട്ട തണുത്ത മഴയും പാശങ്ങളും ദൈത്യരെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു, കാറ്റ് മേഘങ്ങളെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ.
ദ്വാവംബുനാഥൌ സമരേ തൌ പാശഹിമയോധിനൌ। മൃധേ ചേരതുരംഭോഭിഃ ക്ഷുബ്ധാവിവ മഹാര്ണവൌ
പാശവും ശീതപ്രഭയും കൈവശമുള്ള ശക്തിമാന്മാരായ വരുണനും ചന്ദ്രനും, ഹിമവൃഷ്ടിയും പാശങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ദാനവരെ തകർത്തു.
താഭ്യാമാപൂരിതം സര്വം തദ്ദാനവബലം മഹത്। ജഗത്സംവര്ത്തകാംഭോദൈഃ പ്രവര്ഷൈരിവ സംവൃതം
ജലത്തിന്റെ രണ്ടു അധിപന്മാർ, തണുത്ത പാശങ്ങൾ കൈവശം വച്ച്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ വലിയ തിരകളുമായി ചലിച്ചു, ഉണർന്നുപൊങ്ങുന്ന സമുദ്രങ്ങൾ പോലെയാണ് അവർ.
താവുദ്യതാവംബുനാഥൌ ശശാംകവരുണാവുഭൌ। ശമയാമാസതുസ്താം തു മായാം ദൈത്യേന്ദ്രനിര്മിതാം
അവരുടെ ശക്തിയിൽ, ദാനവരുടെ വലിയ സൈന്യം മുഴുവൻ ആഴമുള്ള മഴയാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ കീഴടക്കപ്പെട്ടു.
ശീതാംശുജാലനിര്ദഗ്ധാഃ പാശൈശ്ചാസ്കംദിതാ രണേ। ന ശേകുശ്ചലിതും ദൈത്യാ വിശിരസ്കാ ഇവാദ്രയഃ
ജലത്തിന്റെ രണ്ടു അധിപന്മാരായ ചന്ദ്രനും വരുണനും ഉയർന്ന്, ദൈത്യാധിപൻ സൃഷ്ടിച്ച മായയെ ശമിപ്പിച്ചു.
ശീതാംശു നിഹതാസ്തേ തു ദൈത്യാസ്സര്വേ നിപാതിതാഃ। ഹിമപ്ലാവിത സര്വാംഗാനിരൂഷ്മാണ ഇവാഗ്നയഃ
ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളിൽ ചുട്ടുപൊള്ളിയതും പാശങ്ങളിൽ അടിയേറ്റതുമായ ദൈത്യർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചലിക്കാൻ പോലും കഴിയാതെ പോയി, തലയില്ലാത്ത പർവതങ്ങൾപോലെ.
തേഷാം തു ദിവി ദൈത്യാനാം നിപതംതി ശുഭാനി വൈ। വിമാനാനി വിചിത്രാണി നിപതംത്യുത്പതംതി ച
അവിടെ ആ ദൈത്യന്മാരെ ചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശം തട്ടി വീഴ്ത്തി, അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ തണുത്ത മഞ്ഞിൽ മൂടപ്പെട്ടു, ചൂടില്ലാത്ത അഗ്നിയെപ്പോലെ അവർ നിലംപതിച്ചു.
താന്പാശഹസ്തഗ്രഥിതാന്ഛാദിതാന്ശീതരശ്മിഭിഃ। മയോ ദദര്ശ മായാവീ ദാനവാന്ദിവി ദാനവഃ
പാശം പിടിച്ചും തണുത്ത കിരണങ്ങളിൽ മറഞ്ഞും ആകാശത്ത് കിടക്കുന്ന ദാനവന്മാരെ മായാവിയായ മായൻ കണ്ടു.
സശൈലജാലാം വിതതാം ഖഡ്ഗപട്ടസഹാസിനീമ്। പാദപോത്കരകൂടസ്ഥാം കംദരാകീര്ണകാനനാം
അവൻ മലനിരകൾകൊണ്ടും വാൾ, പട, കത്തികൾകൊണ്ടും അലങ്കരിച്ചും പാറമുകളിലിരുന്നും ഗുഹകളും കാടുകളും നിറഞ്ഞും ഒരു വലിയ മായാജാലം സൃഷ്ടിച്ചു.
സിംഹവ്യാഘ്രഗണാകീര്ണാം നദദ്ഭിര്ദേവയൂഥപൈഃ। ഈഹാമൃഗഗണാകീര്ണാം പവനാഘൂര്ണിതദ്ദ്രുമാമ്
അത് സിംഹങ്ങളും കടുവകളും കൂട്ടമായി നിറഞ്ഞതായിരുന്നു; ദൈവങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ മുഴങ്ങിയും കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞും കാറ്റിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ കുലുങ്ങിയും കാഴ്ചയായിരുന്നു.
നിര്മിതാം സ്വേന പുത്രേണ കൂജംതീം ദിവികാമഗാം। പ്രഥിതാം പാര്വതീം മായാം സസൃജേ സ സമംതതഃ
ദൈവങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമായും മുഴങ്ങിയും പ്രശസ്തമായ പാർവതി എന്ന മായാജാലം അവന്റെ സ്വന്തം മകൻ ഉണ്ടാക്കി; മായൻ അതിനെ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിപ്പിച്ചു.
സാസിശബ്ദൈശ്ശിലാവര്ഷൈഃ സംപതദ്ഭിശ്ച പാദപൈഃ। ജഘാന ദേവസംഘാംസ്തേ ദാനവാനഭ്യജീവയത്
വാളുകളുടെ ശബ്ദം, കല്ലുകളുടെ മഴ, വീഴുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവൾ ദേവസംഘങ്ങളെ ആക്രമിച്ചു; ദാനവന്മാരെ വീണ്ടും ഉണർത്തി.
നൈശാകരീ വാരുണീ ച മായേ അംതര്ഹിതേ തദാ। അഭവദ്ഘോരസംചാരാ പൃഥിവീ പര്വതൈരിവ
അപ്പോൾ ചന്ദ്രനും വരുണനും സൃഷ്ടിച്ച മായകൾ അപ്രത്യക്ഷമായി; ഭൂമി മലകളാൽ ഭയാനകമായ ചലനത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ന ചാരുദ്ധോ ദ്രുമഗണൈര്ദേവോ ദൃശ്യത കശ്ചന। തദപധ്വസ്തധനുഷം ഭഗ്നപ്രഹരണാവിലമ്
വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട് ഒരു ദേവനും കാണാനായില്ല; അവരുടെ വില്ലുകൾ തകർന്നിരുന്നു, ആയുധങ്ങൾ പിളർന്നിരുന്നു, അവർ മുഴുവൻ അശാന്തരായി.
നിഷ്പ്രയത്നം സുരാനീകം വര്ജയിത്വാ ഗദാധരം। സ ഹി യുദ്ധഗതഃ ശ്രീമാനീശോ ന സ്മ വ്യകംപത1.41.
ഗദാധാരിയെ ഒഴികെ ദേവസേന യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയില്ലാതായി; ആ മഹത്വമുള്ള ഭഗവാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും വിറയലില്ലാതെ നിലകൊണ്ടു.
സഹിഷ്ണുത്വാജ്ജഗത്സ്വാമീ ന ചുക്രോധ ഗദാധരഃ। കാലജ്ഞഃ കാലമേഘാഭഃ സമീക്ഷന്കാലമാഹവേ
ക്ഷമയാൽ ലോകനാഥനായ ഗദാധാരി കോപിക്കയില്ല; സമയത്തെ അറിയുന്നവനും കറുത്ത മേഘംപോലെയും ആയവൻ യുദ്ധത്തിൽ അവസരം നോക്കി നിന്നു.
ദേവാസുരവിമര്ദം ച ദ്രഷ്ടുകാമസ്തദാ ഹരിഃ। തതോ ഭഗവതാദിഷ്ടൌ രണേ പാവകമാരുതൌ
ദേവാസുരസമരം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഹരി, ഭഗവാന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അഗ്നിയെയും വായുവിനെയും യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് അയച്ചു.
ചോദിതൌ വിഷ്ണുവാക്യേന തതോ മായാം വ്യകര്ഷതാം। താഭ്യാമുദ്ഭ്രാംതവേഗാഭ്യാം പ്രബുദ്ധാഭ്യാം മഹാഹവേ
വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് അഗ്നിയും വായുവും ഉണർന്ന ശക്തിയോടെ ആ മഹാസമരത്തിൽ മായയെ അകറ്റി.
ദഗ്ധാ സാ പാര്വതീ മായാ ഭസ്മീഭൂതാ നനാശ ഹ। സോനിലോനലസംയുക്തസ്സോനലശ്ചാനിലാകുലഃ
പാർവതി എന്ന മായാജാലം അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പൊടിയായി നശിച്ചു; അഗ്നിയും വായുവും തമ്മിൽ ചേർന്നു, വായുവിൽ അഗ്നിയുടെ ശക്തി നിറഞ്ഞു.
ദൈത്യസേനാം ദദഹതുര്യുഗാംതേഷ്വിവ മൂര്ച്ഛിതൌ। വായുഃ പ്രജവിതസ്തത്ര പശ്ചാദഗ്നിശ്ച മാരുതാത്
യുഗാന്തത്തിൽപോലെ അവർ ബോധംകെട്ടുപോലെ ദൈത്യസേനയെ കത്തിച്ചു; അവിടെ ആദ്യം വായു ചലിച്ചു, പിന്നെ അഗ്നി വായുവിനെ പിന്തുടർന്നു.
ചേരതുര്ദാനവാനീകേ ക്രീഡംതാവനലാനിലൌ। ഭസ്മീഭൂതേഷു ഭൂതേഷു പ്രപതത്സൂത്പതത്സു ച
അഗ്നിയും വായുവും ദൈത്യസേനയിൽ കറങ്ങി കളിച്ചു; വീഴുന്നവരെയും ഉയരുന്നവരെയും അവർ പൊടിയാക്കി.
ദാനവാനാം വിമാനേഷു നിപതത്സു സമംതതഃ। വാതസ്കംധാപവിദ്ധേഷു കൃതകര്മണി പാവകേ
ദൈത്യന്മാരുടെ വിമാനങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും വായുവിന്റെ ശക്തിയിൽ ചിതറിവീഴുമ്പോൾ, അഗ്നി തന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാക്കി.
മായാവധേ പ്രവൃത്തേ തു സ്തൂയമാനേ ഗദാധരേ। നിഷ്പ്രയത്നേഷു ദൈത്യേഷു ത്രൈലോക്യേ മുക്തബംധനേ
മായയുടെ വധം നടക്കുമ്പോൾ, ഗദാധാരിയെ സ്തുതിക്കുകയും ദൈത്യന്മാർ ശക്തിയില്ലാതാകുകയും മൂന്നു ലോകവും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമാകുകയും ചെയ്തു.
പ്രഹൃഷ്ടേഷു ച ദേവേഷു സാധുസാധ്വിതി ജല്പിഷു। ജയേ ദശശതാക്ഷസ്യ ദൈത്യാനാം ച പരാജയേ
ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ 'നല്ലതു, നല്ലതു' എന്ന് വിളിച്ചു; ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ വിജയത്തിലും ദൈത്യന്മാരുടെ പരാജയത്തിലും അവർ ആഹ്ലാദിച്ചു.