സംതപ്തേ മായയാ സൈന്യേ ഹന്യമാനേ ച ദാനവൈഃ। ചോദിതോ ദേവരാജേന വരുണോ വാക്യമബ്രവീത്
മായയാൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദേവസൈന്യവും ദാനവന്മാർ കൊല്ലുന്നവരും ആയപ്പോൾ, ദേവരാജാവിന്റെ പ്രേരണയിൽ വരുണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
പുരാ ബ്രഹ്മര്ഷിജഃ ശക്ര തപസ്തേപേ സുദാരുണമ്। ഉര്വഃ സ പൂര്വം തേജസ്വീ സദൃശോ ബ്രഹ്മണോ ഗുണൈഃ
ഇന്ദ്രാ, പുരാതനകാലത്ത് ഒരു ബ്രഹ്മർഷിയുടെ മകൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. അവൻ വളരെ പ്രകാശമുള്ളവനും ബ്രഹ്മാവിനോടു തുല്യമായ ഗുണങ്ങളുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തം തപംതമിവാദിത്യം തപസാ ജഗദവ്യയം। ഉപതസ്ഥുര്മുനിഗണാ ദേവാ ദേവര്ഷിഭിഃ സഹ
അവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, തന്റെ തപസ്സിലൂടെ ലോകം നിലനിർത്തിയപ്പോൾ, നിരവധി മുനിമാരും ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരോടൊപ്പം അവനെ സമീപിച്ചു.
ഹിരണ്യകശിപുശ്ചൈവ ദാനവോ ദാനവേശ്വരഃ। ൠഷിം വിജ്ഞാപയാമാസ പുരാ പരമതേജസമ്
ദാനവന്മാരുടെ രാജാവായ ഹിരണ്യകശിപു ഒരിക്കൽ അതി പ്രകാശമുള്ള ആ ഋഷിയെ സമീപിച്ചു.
ഊചുര്ബ്രഹ്മര്ഷയസ്തേ തു വചനം ധര്മസംഹിതമ്। ൠഷിവംശേഷു ഭഗവംശ്ഛിന്നമൂലമിദം കുലം
അപ്പോൾ ആ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവൻ, ഋഷിവംശങ്ങളിൽ ഈ കുടുംബം വേരോടെ മുറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
ഏകസ്ത്വമനപത്യശ്ച ഗോത്രാ യാഽന്യോ ന വിദ്യതേ। കൌമാരം വ്രതമാസ്ഥായ ക്ലേശമേവാനുവര്തസേ
'നീ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് ശേഷിക്കുന്നത്, സന്താനമില്ല. നിന്റെ വംശത്തിൽ മറ്റാരുമില്ല. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതം സ്വീകരിച്ച് നീ സങ്കടം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നു.'
ബഹൂനി വിപ്രഗോത്രാണി മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്। ഏകദേഹാനി തിഷ്ഠംതി വിവിക്താനി വിനാ പ്രജാഃ
'സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള മുനിമാരുടെ അനേകം ബ്രാഹ്മണവംശങ്ങൾ ഒറ്റ ശരീരങ്ങളായി, വേറിട്ടു, സന്താനമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.'
ഏവംഭൂതേഷു സര്വേഷു പുത്രൈര്മേ നാസ്തി കാരണമ്। ഭവാംശ്ച താപസശ്രേഷ്ഠഃ പ്രജാപതി സമദ്യുതിഃ
'ഇവരൊക്കെയും ഇങ്ങനെ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് കാരണമൊന്നുമില്ല. തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭവാൻ പ്രജാപതിയെപ്പോലെ തേജസ്സുള്ളവനാണ്.'
തത്പ്രവര്തസ്വ വംശായ വര്ധയാത്മാനമാത്മനാ। സമാധത്സ്വോര്ജിതം തേജോ ദ്വിതീയാം കുരു വൈ തനും
'അതിനാൽ, നിന്റെ വംശം തുടരാൻ നീ ശ്രമിക്കണം. നീ തന്നെ നിന്നെ വളർത്തണം. സ്വന്തമായി നേടിയ തേജസ് സ്ഥാപിച്ച്, രണ്ടാമത്തെ ശരീരം സൃഷ്ടിക്കണം.'
സ ഏവമുക്തോ മുനിഭിര്മുനിര്മനസി താഡിതഃ। ജഗര്ഹ താനൃഷിഗണാന്വചനം ചേദമബ്രവീത്
മുനിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി മനസ്സിൽ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു. അവൻ ആ ഋഷിമാരെ കുറ്റപ്പെടുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യഥാ ഹി വിഹിതോ ധര്മോ മുനീനാം ശാശ്വതഃ പുരാ। ആര്ഷം ഹി കേവലം കര്മ വന്യമൂലഫലാശിനഃ
'മുനിമാർക്കായി പുരാതനകാലത്ത് നിശ്ചയിച്ച ധർമ്മം പോലെ, അവർക്ക് ഒരേയൊരു കര്മ്മം മാത്രമാണ് — വന്യഫലങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ എന്നിവയാൽ ജീവിക്കുന്നതായിരുന്നു.'
ബ്രഹ്മയോനൌ പ്രസൂതസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യാത്മവര്തിനഃ। ബ്രഹ്മചര്യം സുചരിതം ബ്രഹ്മാണമപി ചാലയേത്
'ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, സ്വമാർഗത്തിൽ നടക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ നല്ല രീതിയിൽ ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മാവിനെയും അതു പ്രഭാവിപ്പിക്കും.'
ജനാനാം വൃത്തയസ്തിസ്രോ യേ ഗൃഹാശ്രമവാസിനഃ। അസ്മാകം ച വനേ വൃത്തിര്വനാശ്രമനിവാസിനാം
'ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കു മൂന്നു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മാർഗങ്ങളുണ്ട്. ഞങ്ങൾക്കു വനത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കു വനവാസം തന്നെയാണ് മാർഗം.'
അബ്ഭക്ഷാ വായുഭക്ഷാശ്ച ദംതോലൂഖലിനസ്തഥാ। അശ്മകുട്ടാദയോ യത്ര പംചാഗ്നിതപസശ്ച യേ
'ചിലർ വെള്ളം മാത്രം കഴിക്കുന്നു, ചിലർ വായു മാത്രം കഴിക്കുന്നു, ചിലർ പല്ലുകൊണ്ട് ഭക്ഷണം ചവച്ചു കഴിക്കുന്നു, ചിലർ കല്ലുകൊണ്ട് അടിച്ചു കഴിക്കുന്നു, ചിലർ അഗ്നിപൂജയിലൂടെ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.'
ഏതേ തപസി തിഷ്ഠംതോ വ്രതൈരപി സുദുശ്ചരൈഃ। ബ്രഹ്മചര്യം പുരസ്കൃത്യ പ്രാര്ഥയംതി പരാം ഗതിമ്
'ഇവരൊക്കെ കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച്, തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യം മുൻനിർത്തി, പരമഗതിയാണ് അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.'
ബ്രഹ്മചര്യാദ്ബ്രഹ്മണസ്യ ബ്രാഹ്മണത്വം വിധീയതേ। ഏവമാഹുഃ പരേ ലോകേ ബ്രാഹ്മചര്യവിദോ ജനാഃ
'ബ്രഹ്മചര്യത്തിലൂടെ ബ്രാഹ്മണന്റെ ബ്രാഹ്മണത്വം ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ മാർഗം അറിയുന്നവർ പരലോകത്ത് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.'
ബ്രഹ്മചര്യേ സ്ഥിതോ ധര്മോ ബ്രഹ്മചര്യേ സ്ഥിതം തപഃ। യേ സ്ഥിതാ ബ്രഹ്മചര്യേ തു ബ്രാഹ്മണാ ദിവി തേ സ്ഥിതാഃ
'ധർമ്മം ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.'
നാസ്തി യോഗം വിനാ സിദ്ധിര്നാസ്തി യോഗം വിനാ യശഃ। നാസ്തി ലോകേ യശോമൂലം ബ്രഹ്മചര്യാത്പരംതപഃ
'യോഗം ഇല്ലാതെ സിദ്ധിയും ഇല്ല, യോഗം ഇല്ലാതെ പ്രശസ്തിയും ഇല്ല. ഈ ലോകത്ത് പ്രശസ്തിക്ക് വേരായി ബ്രഹ്മചര്യത്തെക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.'
യോ നിഗൃഹ്യേംദ്രിയഗ്രാമം ഭൂതഗ്രാമം ച പംചകമ്। ബ്രഹ്മചര്യം സമാധത്തേ കിമതഃ പരമം തപഃ
യാര് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അഞ്ചു ഭൗതിക ഘടകങ്ങളെയും നിയന്ത്രിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു, അതിനേക്കാള് വലിയ തപസ്സ് മറ്റൊന്നുണ്ടോ?
അയോഗകേശധരണമസംകല്പ വ്രത ക്രിയാ। അബ്രഹ്മചര്യാ ചര്യാ ച ത്രയം സ്യാദ്ദംഭസംജ്ഞിതം
ശാസ്ത്രീയമായ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ ജടയിടല്, മനസ്സില് ഉറച്ച തീരുമാനം കൂടാതെ വ്രതങ്ങളും കര്മങ്ങളും ചെയ്യല്, ബ്രഹ്മചര്യത്തില് നിന്ന് വിട്ടുനില്ക്കല്—ഈ മൂന്നു ഭാവങ്ങളും കപടത്വം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ക്വ ദാരാഃ ക്വ ച സംയോഗഃ ക്വ ച ഭാവവിപര്യയഃ। നന്വിയം ബ്രഹ്മണാ സൃഷ്ടാ മനസാ മാനസീ പ്രജാ
ഭാര്യകള് എവിടെയാണ്, സംഗമം എവിടെയാണ്, മനസ്സിന്റെ ആശയക്കുഴപ്പം എവിടെയാണ്? ഈ മനസ്സില് ജനിച്ച സന്തതിയെ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ തന്റെ മനസ്സിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ചില്ലേ?
യദ്യസ്തി തപസോ വീര്യം യുഷ്മാകം വിജിതാത്മനാമ്। സൃജധ്വം മാനസാന്പുത്രാന്പ്രാജാപത്യേന കര്മണാ
നിങ്ങള് ആത്മനിയന്ത്രണം നേടിയവരായി തപസ്സിന്റെ ശക്തി ഉള്ളവരാണെങ്കില്, പ്രജാപതിയുടെ മാര്ഗ്ഗത്തില് മനസ്സിലൂടെ പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിക്കുക.
മനസാ നിര്മിതാ യോനിരാധാതവ്യാ തപസ്വിഭിഃ। നോ ദാരയോഗം ബീജം ച വ്രതമുക്തം തപസ്വിനാം
മനസ്സിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ച ഗര്ഭം തപസ്വികള് സ്ഥാപിക്കണം; ഭാര്യയുമായി സംഗമത്തിലൂടെയോ വിത്തിലൂടെയോ അല്ല, തപസ്വികള്ക്ക് ഈ വ്രതം നിര്ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദിദം ലുപ്തധര്മാഖ്യം യുഷ്മാഭിരിഹ നിര്ഭയൈഃ। വ്യാഹൃതം സദ്ഭിരത്യര്ഥമസദ്ഭിരിവ സംമതം
നിങ്ങള് ഭയമില്ലാതെ ഇവിടെ പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ 'ലുപ്തധര്മം' നല്ലവരാല് വളരെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാല് അയോഗ്യരാല് അസത്യമായതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
വപുര്ദീപ്താംതരാത്മാനമേഷ കൃത്വാ മനോമയം। ദാരയോഗം വിനാ സ്രക്ഷ്യേ പുത്രമാത്മതനൂരുഹം
മനസ്സില് നിന്നുള്ള പ്രകാശമുള്ള രൂപം സൃഷ്ടിച്ച്, ഭാര്യയുമായി സംഗമം കൂടാതെ എന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നു തന്നെ ഒരു പുത്രനെ സൃഷ്ടിക്കും.
ഏവമാത്മാനമാത്മാ മേ ദ്വിതീയം ജനയിഷ്യതി। പ്രാജാപത്യേന വിധിനാ ദിധക്ഷംതമിവ പ്രജാഃ
ഇങ്ങനെ, എന്റെ തന്നെ ആത്മാവ്, പ്രജാപതിയുടെ മാര്ഗ്ഗത്തില്, മറ്റൊരു ആത്മാവിനെ സൃഷ്ടിക്കും; സൃഷ്ടികളെ ദഹിപ്പിക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ.
വരുണ ഉവാച। ഉര്വസ്തു തപസാവിഷ്ടോ നിവേശ്യോരും ഹുതാശനേ। മമംഥൈകേന ദര്ഭേണ പുത്രസ്യ പ്രസവാരണിം
വരുണന് പറഞ്ഞു: ഉര്വ്വയെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയോടെ ഹോമകുണ്ഡത്തില് ഇടുപ്പു വച്ചു ഇരുത്തി, ഒരു ദര്ഭാഗ്രാസം കൊണ്ട് പുത്രജനനത്തിനുള്ള സ്ഥലം ഉരുകി.
തസ്യോരും സഹസാ ഭിത്വാ വരോഽസൌ ഹ്യഗ്നിരുത്ഥിതഃ। ജഗതോ ദഹനാകാംക്ഷീ പുത്രോഗ്നിസ്സമപദ്യത
അവളുടെ ഇടുപ്പ് പെട്ടെന്ന് പൊട്ടിച്ച്, അതി ശ്രേഷ്ഠനായ അഗ്നി അവിടെ ഉദിച്ചു; ലോകത്തെ ദഹിപ്പിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച അഗ്നി പുത്രനായി ജനിച്ചു.
ഉര്വസ്യോരും വിനിര്ഭിദ്യ ഔര്വോ നാമാംതകോഽനലഃ। ദിധക്ഷുരിവ ലോകാംസ്ത്രീന്ജജ്ഞേ പരമകോപനഃ
ഉര്വ്വയുടെ ഇടുപ്പ് പൊട്ടിച്ച്, ഔര്വ്വന് എന്ന അതിക്രൂരനായ അഗ്നി ജനിച്ചു; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച അതികോപം നിറഞ്ഞവന്.
ഉത്പദ്യമാനശ്ചോവാച പിതരം ദീനയാ ഗിരാ। ക്ഷുധാ മേ ബാധതേ താത ജഗദ്ഭക്ഷേത്യജസ്വ മാം
ജനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് അവന് ദു:ഖഭരിതമായ ശബ്ദത്തില് പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'അപ്പാ, വിശപ്പാണ് എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്നത്; ലോകം മുഴുവന് ഞാന് ഭക്ഷിക്കട്ടെ.'