ചതുശ്ചക്രം സുവിപുലം സുകല്പിതമഹായുധമ്। കിംകിണീജാലനിര്ഘോഷം ദ്വീപിചര്മപരിഷ്കൃതമ്॥൧.൪൦.
നാലു ചക്രങ്ങളുള്ള, വലിപ്പമേറിയ, ശക്തമായ ആയുധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, മണിക്കൊമ്പുകളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, പുലിവെള്ളിയാൽ അലങ്കരിച്ച രഥമായിരുന്നു അത്.
രുചിരം രശ്മിജാലൈശ്ച ഹൈമജാലൈശ്ച ശോഭിതമ്। ഈഹാമൃഗഗണാകീര്ണം പക്ഷിസംഘവിരാജിതമ്॥൧.൪൦.
പ്രഭയുടെയും പൊന്നിന്റെ വലകളുടെയും കാന്തിയോടെ, ആഗ്രഹമുള്ള മൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭാസുരമായിരുന്നു.
ദിവ്യാസ്ത്രശസ്ത്രരുചിരം പയോധരനിനാദിതമ്। സ്വക്ഷം രഥവരോദാരം സൂപസ്ഥം ഗഗനോപമമ്॥൧.൪൦.
ദിവ്യായുധങ്ങളും ഉജ്ജ്വലമായ ആയുധങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, മേഘങ്ങൾ പോലെ മുഴങ്ങുന്ന, ആകാശത്തേത് പോലെ ഭംഗിയുള്ള വലിയ രഥം അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഗദാപരിഘസംപൂര്ണം മൂര്തിമംതമിവാര്ണവമ്। ഹേമകേയൂരവലയം ചംദ്രമംഡലകൂബരമ്॥൧.൪൦.
ഗദകളും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ജീവൻ ഉള്ള സമുദ്രംപോലെയുള്ള, പൊന്നിന്റെ കൈവളയും വളയും ചന്ദ്രൻപോലെയുള്ള ചക്രവും അണിഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
സപതാകധ്വജോപേതം സാദിത്യമിവ മംദരമ്। ഗജേംദ്രാഭോഗവപുഷം ക്വചിത്കേസരവര്ചസമ്॥൧.൪൦.
പതാകകളും കൊടികളും അണിഞ്ഞ, സൂര്യനോടൊപ്പം മന്ദരപർവതം പോലെ തിളങ്ങുന്ന, ആനയുടെ പിണ്ഡംപോലെയും ചിലിടങ്ങളിൽ സിംഹമുടിയുടെ പ്രകാശംപോലെയും ആയിരുന്നു.
യുക്തമൃക്ഷസഹസ്രേണ സുധാരാംബുദനാദിതമ്। ദീപ്തമാകാശഗം ദിവ്യം രഥം പരരഥാരുജമ്॥൧.൪൦.
ആയിരം കരടികൾ കയറ്റിയ, അമൃതധാരകളുടെ ശബ്ദംപോലുള്ള, ജ്വലിക്കുന്ന, ദിവ്യമായ, ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന, മറ്റെല്ലാ രഥങ്ങളെയും മറികടക്കുന്ന രഥമായിരുന്നു.
അധ്യതിഷ്ഠദ്രണാകാംക്ഷീ മേരും ദീപ്തമിവാംശുമാന്। താരസ്തു ക്രോശവിസ്താരമായാമേ ച തഥാവിധമ്॥൧.൪൦.
യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ അതിൽ കയറി, മേരുപർവതത്തിൽ സൂര്യൻ തിളങ്ങുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു; അതിന്റെ വീതി ഒരു ക്രോഷവും, നീളവും അതുപോലെയായിരുന്നു.
ശൈലകൂബരസംകാശം നീലാംജനചയോപമമ്। കാലലോഹസ്യ രത്നാനാം സമൂഹാബദ്ധകൂബരമ്॥൧.൪൦.
പർവതശിഖരത്തെപ്പോലെയുള്ള ചക്രം, കറുത്ത അഞ്ജനക്കൂട്ടംപോലെയും, കറുപ്പും ചുവപ്പും കലർന്ന രത്നങ്ങളുടെ കൂട്ടംകൊണ്ട് അണിയിച്ചിരുന്നതുമായിരുന്നു.
തിമിരോദ്ഗാരകിരണം ഗര്ജംതമിവ തോയദമ്। ലോഹജാലേന മഹതാ സഗവാക്ഷേണ ദംശിതമ്॥൧.൪൦.
ഇരുട്ട് തുരത്തുന്ന കിരണങ്ങൾ പുറത്ത് വിടുന്ന, മഴമേഘംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന, വലിയ ഇരുമ്പ് വലയും ജനാലകളും ഉള്ളതായിരുന്നു.
ആയസൈഃ പരിഘൈഃ പൂര്ണം ക്ഷേപണീയൈശ്ച മുദ്ഗരൈഃ। പ്രാസൈഃ പാശൈശ്ച വിതതൈരസംയുക്തൈശ്ച കണ്ടകൈഃ॥൧.൪൦.
ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകളും എറിയാവുന്ന വലിയ മുള്ളുകളും, വലിയ മുത്തികളും കുന്തങ്ങളും നീട്ടി വച്ച പാശങ്ങളും, ബന്ധമില്ലാത്ത മുള്ളുകളും നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
ശോഭിതം ത്രാസനീയൈശ്ച തോമരൈഃ സപരശ്വധൈഃ। ഉദ്യതം ദ്വിഷതാം ഹേതോര്ദ്വിതീയമിവ മംദരമ്॥൧.൪൦.
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കുന്തങ്ങളും വാളുകളും അലങ്കരിച്ച ആ കൂറ്റൻ പർവ്വതം ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിനായി ഉയർന്നു നിന്നു, രണ്ടാമത്തെ മന്ദരപർവ്വതംപോലെ.
യുക്തം ഖരസഹസ്രേണ സോഽധ്യാരോഹദ്രഥോത്തമമ്। വിരോചനസ്തു സംക്രുദ്ധോ ഗദാപാണിരവസ്ഥിതഃ॥൧.൪൦.
ആയിരം കഴുതകളാൽ കെട്ടിയ ഉത്തമരഥത്തിൽ വിരോചനൻ കയറി, കോപത്തോടെ വലിയ ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് അവിടെ ഉറച്ചുനിന്നു.
പ്രമുഖേ തസ്യ സൈന്യസ്യ ദീപ്തശൃംഗ ഇവാചലഃ। യുക്തം ഹയസഹസ്രേണ ഹയഗ്രീവസ്തു ദാനവഃ॥൧.൪൦.
തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ, ജ്വലിക്കുന്ന ചൂഡുകളുള്ള പർവ്വതംപോലെ, ആയിരം കുതിരകളാൽ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ ദാനവനായ ഹയഗ്രീവൻ തയ്യാറായി നിന്നു.
വ്യൂഹിതം ദാനവവ്യൂഹം പരിചക്രാമ വീര്യവാന്। വിപ്രചിത്തിസുതഃ ശ്വേതഃ ശ്വേതകുംഡലഭൂഷണഃ॥൧.൪൦.
വിപ്രചിത്തിയുടെ മകൻ ശ്വേതൻ, വെള്ളി കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, ശക്തനായവൻ, ദാനവസൈന്യത്തിന്റെ ചുറ്റും തിരിഞ്ഞു, യുദ്ധക്രമം ഒരുക്കി.
സ്യംദനം വാഹയാമാസ പരാനീകസ്യ മര്ദനഃ। വ്യായതം കിഷ്കുസാഹസ്രം ധനുര്വിസ്ഫാരയന്മഹത്॥൧.൪൦.
ശത്രുസൈന്യത്തെ തകർക്കാൻ തന്റെ രഥം ഓടിച്ചു, ആയിരം ധനുസ്സുകടികൾ കെട്ടിയ വലിയ വില്ല് വലിച്ച്.
സ ചാഹവമുഖേ തസ്ഥൌ സപ്രരോഹ ഇവാചലഃ। ഖരസ്തു വിഷ്കിരിന്ക്രോധാന്നേത്രാഭ്യാം രോപജം ജലമ്॥൧.൪൦.
അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പർവ്വതംപോലെ ഉറച്ച് നിന്നു; ഖരൻ, അത്യന്തം കോപത്തോടെ കണ്ണിൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ്, അവിടെയുണ്ടായി.
സ്ഫുരദ്ദംതൌഷ്ഠനയനഃ സംഗ്രാമം സോഭ്യകാംക്ഷത। ത്വഷ്ടാ ത്വഷ്ടാദശഹയം യാനമാസ്ഥായ ദാനവഃ॥൧.൪൦.
പല്ലുകളും അധരവും കണ്ണുകളും വിറയച്ചു, അവൻ യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചു; ദാനവനായ ത്വഷ്ടാവ് പതിനെട്ട് കുതിരകളാൽ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറി.
ദിവ്യവ്യൂഹപ്രതീകാശാ യുദ്ധായാഭിമുഖഃ സ്ഥിതഃ। അരിഷ്ടോ ബലിപുത്രശ്ച വരിഷ്ഠോ ദുര്ധരായുധഃ॥൧.൪൦.
ദിവ്യമായ യുദ്ധക്രമംപോലെ യുദ്ധത്തിനെതിരെ നേരെ നിന്നു; ബലിയുടെ മകനായ അരിഷ്ടൻ, ഏറ്റവും പ്രബലൻ, ഭയങ്കര ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ചു.
യുദ്ധായാഭിമുഖസ്തസ്ഥൌ ധരാധരവികംപനഃ। കിശോരസ്ത്വതിസംഹര്ഷാത്കിശോര ഇവ ചോദിതഃ॥൧.൪൦.
അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് നേരെ നിന്നു, പർവ്വതങ്ങൾ കുലുക്കുന്നതുപോലെ; കിഷോർൻ വലിയ ഉല്ലാസത്തോടെ, കുരിശ്ശേരനായി ഉണർത്തപ്പെട്ട കാളപോലെ മുന്നോട്ട്.
അഭവദ്ദൈത്യമധ്യേ സ ഗ്രഹമധ്യേ യഥാ രവിഃ। ലംബസ്തു നവമേഘാഭഃ പ്രലംബാംബരഭൂഷണഃ॥൧.൪൦.
ദാനവരുടെ നടുവിൽ അവൻ ഗ്രഹങ്ങളിൽ സൂര്യൻപോലെ പ്രകാശിച്ചു; ലംബൻ പുതുമേഘംപോലെയും, പ്രലംബന്റെ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞവനായി.
ദൈത്യവ്യൂഹഗതോ ഭാതി സനീഹാര ഇവാംശുമാന്। വസുംധരാഭസ്തദനു ദശനൌഷ്ഠേക്ഷണായുധഃ॥൧.൪൦.
ദാനവസൈന്യത്തിനുള്ളിൽ കയറി, മഞ്ഞുമൂടിയ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു; അതിനുശേഷം വസുന്ധരൻ, പത്ത് പല്ലുകളും അധരങ്ങളും കണ്ണുകളും ആയുധങ്ങളും ഉള്ളവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഹസംസ്തിഷ്ഠതി ദൈത്യാനാമ്മധ്യേ ക്രൂര മഹാഗ്രഹഃ। അന്യേ ഹയഗതാസ്തത്ര മത്തേഭേംദ്രഗതാഃ പരേ॥൧.൪൦.
ക്രൂരനായ മഹാഗ്രഹംപോലെ, അവൻ ദാനവരുടെ നടുവിൽ ചിരിച്ചുനിന്നു; ചിലർ കുതിരകളിൽ കയറി, മറ്റുള്ളവർ മദ്യപാനികളായ ആനകളിൽ.
സിംഹവ്യാഘ്രഗതാശ്ചാന്യേ വരാഹര്ക്ഷേഷു ചാപരേ। കേചിത്ഖരോഷ്ട്രയാതാരഃ കേചിത്തോയദവാഹനാഃ॥൧.൪൦.
മറ്റുള്ളവർ സിംഹങ്ങളിലും കടുവകളിലും കയറി, ചിലർ പന്നികളിലും കരടികളിലും; ചിലർ കഴുതകളിലും ഒട്ടകങ്ങളിലും, മറ്റുള്ളവർ ജലജീവികളിൽ കയറി.
പത്തയശ്ചാപരേ ദൈത്യാ ഭീഷണാ വികൃതാനനാഃ। ഏകപാദാസ്ത്വപാദാശ്ച നനൃതുര്യുദ്ധകാംക്ഷിണഃ॥൧.൪൦.
മറ്റു ദാനവർ ഭയാനകമായ ഭ്രാന്തൻ മുഖങ്ങളോടെ കാലിൽ നടന്നുവന്നു; ചിലർ ഒരു കാലും, ചിലർ കാലില്ലാതെയും, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ച് നൃത്തം ചെയ്തു.
ആസ്ഫോടയംതോ ബഹവഃ സ്വനംതശ്ച തഥാപരേ। ദൃപ്തശാര്ദൂലനിര്ഘോഷാ നേദുര്ദാനവപുങ്ഗവാഃ॥൧.൪൦.
അനേകർ കൈകൾ അടിച്ചു ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, മറ്റുള്ളവർ ഉച്ചത്തിൽ അരിപ്പിച്ചു; ദാനവനേതാക്കൾ അഭിമാനമുള്ള കടുവകളുടെ ഗർജ്ജനപോലെ മുഴക്കി.
തേ ഗദാപരിഘൈര്ഘോരൈഃ ശിലാമുദ്ഗരപാണയഃ। ബാഹുഭിഃ പരിഘാകാരൈസ്തര്ജയംതി സ്മ ദേവതാഃ॥൧.൪൦.
ഭയങ്കരമായ ഗദകളും ഇരുമ്പ് വടികളും, കല്ലുകളും വലിയ മുളകളും കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, ഇരുമ്പ് വടിപോലുള്ള കൈകൾ ഉയർത്തി, അവർ ദേവന്മാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.
പ്രാസൈഃ ഖഡ്ഗൈശ്ച പാശൈശ്ച തോമരാംകുശപട്ടിശൈഃ। ചിക്രീഡുസ്തേ ശതഘ്നീഭിഃ ശതധാരൈശ്ച മുദ്ഗരൈഃ॥൧.൪൦.
കുന്തം, വാൾ, പാശം, കുന്തം, ആങ്കുഷം, ചവിട്ടുപടി എന്നിവയുമായി, അവർ ശതഘ്നികളിലും നൂറു വാളുകൾ ഉള്ള വലിയ മുളകളിലും കളിച്ചു.
ഖഡ്ഗശൈലൈശ്ച ശൈലൈശ്ച പരിഘൈശ്ചോദ്യതായുധൈഃ। യുക്തം ബലാഹകഗണൈഃ സര്വതഃ സംവൃതം നഭഃ॥൧.൪൦.
വാളുകളും പാറകളും ഇരുമ്പ് വടികളും ഉയർത്തി, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയവരായി, ആകാശം എല്ലാ ദിക്കിലും കറുത്ത മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു.
ഏവം തദ്ദാനവം സൈന്യം സര്വസത്വമദോത്കടമ്। ദേവതാഭിമുഖം തസ്ഥൌ മേഘാനീകമിവോദിതമ്॥൧.൪൦.
അങ്ങനെ, ദാനവരുടെ ആ സൈന്യം, എല്ലാ ജീവികളുടെയും അഹങ്കാരത്തിൽ ഉഗ്രതയോടെ, ദേവന്മാരെ നേരിട്ട്, ആകാശത്ത് ഉയർന്ന മേഘക്കൂട്ടംപോലെ നിലകൊണ്ടു.
രേജേ ച തദ്ദൈത്യസഹസ്രഗാഢം വായ്വഗ്നിശൈലാംബുദതോയകല്പമ്। ബലം ബലൌഘാകുലമഭ്യുദീര്ണം യുയുത്സയോന്മത്തമിവാ ബഭാസേ॥൧.൪൦.
ആ ദൈത്യസൈന്യം, ആയിരക്കണക്കിന് വീരന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും, കാറ്റ്, അഗ്നി, പർവതങ്ങൾ, മേഘങ്ങൾ, ജലങ്ങൾ എന്നിവയെപ്പോലെ ഭയാനകമായതും, ശക്തിയിൽ നിറഞ്ഞതും, യുദ്ധത്തിനായി ഉന്മാദത്തോടെ തിളങ്ങുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായി.