കര്ത്തവ്യമഗ്രതസ്തസ്യ സര്വതോഭദ്ര മംഡലമ് । സ്ഥാപയിത്വാ തു ദേവേശം രതിനാ സഹ തത്ര വൈ
ആദ്യം അവന്റെ മുന്നിൽ എല്ലാ ദിശകളിലും ശുഭമായ ഒരു വൃത്തം വരയ്ക്കണം; അതിൽ രതിയോടൊപ്പം ദേവേന്ദ്രനെ സ്ഥാപിക്കണം.
ആച്ഛാദ്യ ശ്വേതവസ്ത്രേണ ദമനം സ്ഥാപയേദ്ബുധഃ । തത്ര വൈ പൂജനം കാര്യം വൈഷ്ണവൈര്ദ്വിജസത്തമൈഃ
വെള്ള വസ്ത്രം വിരിച്ച് ദമന ചെടി അവിടെ വെക്കണം; അവിടെ വൈഷ്ണവരായ ദ്വിജന്മാർ ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തണം.
ക്ലീം കാമദേവായ നമോ ഹ്രീം രത്യൈ ച തഥാ നമഃ । ഏംദ്ര്യാദി ദിശി സംസ്ഥാപ്യ കംദര്പ്പം പൂജയേദ്ബുധഃ
ക്ലീം കാമദേവായ നമഃ, ഹ്രീം രതിയ്ക്കും നമഃ എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, കന്ദർപ്പനെ കിഴക്കു തുടങ്ങിയ ദിശകളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ജ്ഞാനികൾ അവനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
ഗംധം പുഷ്പം തഥാ ധൂപം ദീപമാരാര്തികം തഥാ । രാത്രൌ ഭക്ത്യാ പ്രകര്ത്തവ്യം വിധിനാത്ര സുരേശ്വരി
സുഗന്ധം, പുഷ്പം, ധൂപം, ദീപം, ആർതിയും എന്നിവ രാത്രി ഭക്തിയോടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ചെയ്യണം, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ.
ദേവദേവ നമസ്തേഽസ്തു ശ്രീവിശ്വേശ നമോസ്തു തേ । രതിപതേ നമസ്തേസ്തു നമസ്തേ വിശ്വമംഡന
ദേവദേവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; ശ്രീവിശ്വേശനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; രതിയുടെ നാഥനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; വിശ്വത്തിന്റെ അലങ്കാരമേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
നമസ്തേസ്തു ജഗന്നാഥ സര്വബീജ നമോസ്തു തേ । ഏതൈര്നാനാവിധൈര്മംത്രൈരാഗമോക്തൈര്വിശേഷതഃ
ലോകനാഥനേ, എല്ലാ വിത്തിന്റെയും മൂലമായവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; ആഗമങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിവിധ മന്ത്രങ്ങളാൽ പ്രത്യേകമായി പൂജിക്കണം.
പൂജനീയഃ പ്രയത്നേന ലക്ഷ്മ്യാ സഹ ജനാര്ദനഃ । തതോ നിവേദ്യ തത്കര്മ ജാഗരം കാരയേദ്ബുധഃ
ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ജനാർദ്ദനനെ ഉത്സാഹത്തോടെ പൂജിക്കണം; ശേഷം നിർദ്ദിഷ്ട കർമ്മങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച് ജ്ഞാനികൾ ജാഗരണം നടത്തണം.
ദേവദേവ ജഗന്നാഥ വാംച്ഛിതാര്ഥപ്രദായക । ഹൃത്സ്ഥാന്പൂരയ മേ വിഷ്ണോ കാമാന്കാമേശ്വരീപ്രിയ
ദേവദേവനേ, ലോകനാഥനേ, ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കാമങ്ങൾ നിറയ്ക്കണമേ, കാമേശ്വരിയുടെ പ്രിയനായ വിഷ്ണുവേ.
ഇത്യേതൈര്ബഹുഭിര്മംത്രൈഃ പൂജനീയഃ പ്രയത്നതഃ । ശ്രീനിവാസോ ജഗന്നാഥോ ഭക്താനാം ശമഭീപ്സകഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ പല മന്ത്രങ്ങളാൽ ഭക്തരുടെ ശാന്തി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശ്രീനിവാസനും ലോകനാഥനുമായവനെ ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം.
മഹാദേവ ഉവാച- തതോ ദമനകമംജര്യാ യോ വൈ വിഷ്ണും പ്രപൂജയേത് । പൂജിതേ വൈ ജഗന്നാഥേ ഹ്യഹം വൈ പൂജിതഃ സദാ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദമന പൂക്കളുമായി ആരെങ്കിലും വിഷ്ണുവിനെ പൂജിച്ചാൽ, ലോകനാഥനെ പൂജിക്കുമ്പോൾ എപ്പോഴും എന്നെയും പൂജിച്ചതായിരിക്കും.
ബ്രഹ്മഹാ ഹേമഹാരീ ച മദ്യപോ മാംസഭക്ഷകഃ । മുച്യതേ പാതകാദ്ദേവി ദൃഷ്ട്വാ ദമനകോത്സവമ്
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, പൊന്നു മോഷ്ടിക്കൽ, മദ്യം കുടിക്കൽ, മാംസം കഴിക്കൽ എന്നിവ ചെയ്തവരും ദമനോത്സവം കണ്ടാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവും, ദേവിയേ.
ഏവം ദമനകോ ദേവി പൂജിതോ യൈഃ സുവൈഷ്ണവൈഃ । സര്വം തീര്ഥം കൃതം തൈസ്തു മംജര്യാ പൂജനം കൃതമ്
ഇങ്ങനെ, ദേവിയേ, ദമന പൂക്കളാൽ പൂജിക്കുന്ന ഉത്തമ വൈഷ്ണവർ വഴി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവർ പൂജിച്ചതുകൊണ്ടു ലഭിച്ചതാകും.
വേദാധ്യയനം കൃതം തേന ശാസ്ത്രാധ്യയനമേവ ച । അഗ്നിഹോത്രം കൃതം തേന മംജര്യാ പൂജിതോ ഹരിഃ
അങ്ങനെ, വേദപഠനവും ശാസ്ത്രപഠനവും പൂർത്തിയായതാകും; ദമന പൂക്കളാൽ ഹരിയെ പൂജിച്ചാൽ അഗ്നിഹോത്രവും ചെയ്തതായിരിക്കും.
തത്കുലം തു മഹജ്ജ്ഞേയം ബ്രാഹ്മം വാ ചാഥ ക്ഷാത്രിയമ് । ശൌദ്രം വൈശ്യം ച യച്ചാന്യദ്ധന്യം ധന്യതരം സ്മൃതമ്
ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, ശൂദ്രൻ, വൈശ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട കുടുംബം സമൃദ്ധമായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതിനെ വലിയതും ഭാഗ്യവാനും എന്ന് കരുതണം. സമ്പന്നമായ കുടുംബം അതിലും ഭാഗ്യവാനാണ്.
യസ്മിന്കുലേഽവതീര്യാഥോത്സവോ ദമനകഃ കൃതഃ । സ ച ധന്യസ്തു ധന്യോ വൈ യേന വിഷ്ണുഃ പ്രപൂജിതഃ
ഏത് കുടുംബത്തിൽ ദമനക ഉത്സവം ആചരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ആ കുടുംബം ഭാഗ്യവാനാണ്. വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവൻ അതിലും ഭാഗ്യവാനാണ്.
ദമനകേന തു തഥാ സംപ്രാപ്തേ മധുമാധവേ । സംപൂജ്യ ഗോസഹസ്രസ്യ ദേവി സംലഭതേ ഫലമ്
ദേവി, വസന്തകാലത്ത് ദമനക ഉത്സവം വന്നപ്പോൾ, ദമനകപൂവ് ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
മല്ലികാകുസുമൈര്ദേവം വസംതേ ഗരുഡധ്വജമ് । യോഽര്ചയേത്പരയാ ഭക്ത്യാ മുക്തിഭാഗീ ഭവേത്തു സഃ
വസന്തകാലത്ത് ജാതിമല്ലികപൂവുകൾ കൊണ്ട് ഗരുഡധ്വജനായ ദൈവത്തെ പരമഭക്തിയോടെ ആരാചിച്ചാൽ, ആൾക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
മരുകോദമനകശ്ചൈവ സദ്യസ്തുഷ്ടികരോ ഹരേഃ । അതഃ പൂജാ പ്രകര്ത്തവ്യാ വൈഷ്ണവൈര്നരസത്തമൈഃ
മരുകയും ദമനകപൂവും ഹരിയെ ഉടനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് വൈഷ്ണവന്മാരിൽ ഉത്തമന്മാർ ഈ പൂജ നിർവഹിക്കണം.
ഗോസഹസ്രം കൃതം തേന കന്യാദാനം തഥൈവ ച । പൃഥ്വീദാനം കൃതം തേന വിഷ്ണോര്വൈ പൂജനേ കൃതേ
ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ, ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലവും, ഒരു പെൺകുട്ടിയെ കല്യാണം കഴിപ്പിച്ചതിന്റെ ഫലവും, ഭൂമി തന്നതിന്റെ ഫലവും ലഭിക്കും.
ഏകാമേകാം ഗൃഹീത്വാ തു മംജരീം ദമനസ്യ തു । യഃ പൂജയതി ദേവേശം സംപ്രാപ്തേ മധുമാധവേ
വസന്തകാലം വന്നപ്പോൾ, ദമനകയുടെ ഒരു മഞ്ചരി പോലും എടുത്ത് ദേവേശനെ ഭക്തിയോടെ ആരാചിക്കുന്നവൻ,
പുണ്യസംഖ്യാം ന ജാനേ വൈ തസ്യാഹം നഗനംദിനി । സ വൈ ചതുര്ഭുജോ ഭൂത്വാ ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച । ധര്മാനര്ഥാംശ്ച കാമാംശ്ച പ്രഭുംക്തേ വൈഷ്ണവം പദമ്
പർവ്വതപുത്രിയേ, ആൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. അത്തരം ആൾക്ക് ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവ അനുഭവിക്കാനും, ചതുര്ബുജനായി വൈഷ്ണവപദം പ്രാപിക്കാനും കഴിയും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ദമനകമഹോത്സവോ നാമ ചതുരശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ പത്തിയെട്ടായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി നാലാമത്തെ അധ്യായമായ 'ദമനക മഹോത്സവം' എന്ന അധ്യായം ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു.
സൂതഉവാച- അതഃപരം കാര്തികമാഹാത്മ്യം പ്രസ്തൂയതേ । സൂത ഉവാച- ഏകദാ ദ്വാരകാമാഗാദൃഷിഃ കൃഷ്ണദിദൃക്ഷയാ । പുഷ്പാണ്യാദായ ദിവ്യാനി കല്പവൃക്ഷോത്ഥിതാനി ച
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇനി കാർത്തിക മാസത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ ഒരു ഋഷി കൃഷ്ണനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദ്വാരകയിൽ എത്തി, കല്പവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള ദിവ്യപൂവുകൾ കൊണ്ടുവന്നു.
നാരദം സ്വാഗതേനാസൌ കൃഷ്ണഃ സത്കാരമാചരത് । ഇദമര്ഘ്യമിദം പാദ്യമിത്യുവാചാസനംദദത്
കൃഷ്ണൻ നാരദനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു, പാദ്യവും അർഘ്യവും നൽകി, ഇരിപ്പിടം കാണിച്ച്, 'ഇവിടെ അർഘ്യവും പാദ്യവും ഉണ്ട്' എന്നു പറഞ്ഞു.
നാരദസ്താനി പുഷ്പാണി കൃഷ്ണായോപാജഹാര ച । കൃഷ്ണഃ ഷോഡശസാഹസ്രസ്ത്രീഭ്യസ്താനി വ്യഭജ്യത
നാരദൻ ആ പൂവുകൾ കൃഷ്ണനു സമർപ്പിച്ചു. കൃഷ്ണൻ ആ പൂവുകൾ തന്റെ പതിനാറായിരം ഭാര്യമാർക്കിടയിൽ വിഭജിച്ചു.
വിസ്മൃത്യ സത്യഭാമാം തു സര്വാഭ്യസ്താന്യദാത്പ്രഭുഃ । സത്യഭാമാ തതഃ ക്രുദ്ധാ ക്രോധാഗാരം സമാവിശത്
സത്യഭാമയെ മറന്നുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണൻ ആ പൂവുകൾ മറ്റെല്ലാവർക്കും നൽകി. അതിനാൽ സത്യഭാമ ദുഃഖത്തോടെ കോപഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സമാജ്ഞായ തതഃ കൃഷ്ണസ്തത്ര ഗത്വാ സമാഹിതഃ । സത്യഭാമാം മാനയിത്വാ ഗരുഡം മനസാ സ്മരന്
ഇത് മനസ്സിലാക്കിയ കൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ അവിടെ ചെന്നു, സത്യഭാമയെ ആദരിച്ചു, മനസ്സിൽ ഗരുഡനെ ഓർത്തു.
മദനായ നമ ഇതി പ്രാച്യാമ് । മന്മഥായ നമ ഇതി ആഗ്ന്യേയ്യാമ് । കംദര്പായ നമ ഇതി യാമ്യേ । അനംഗായ നമ ഇതി രക്ഷോദിശി । ഭസ്മശരീരായ നമഃ ഇതി വാരുണ്യാമ് । സ്മരായ നമ ഇതി വായവ്യാമ് । ഈശ്വരായ നമഃ ഇതി കൌബേര്യാമ് । പുഷ്പബാണായ നമഃ ഇതി ഈശാന്യാമ് । ചതുര്ദിക്ഷു ച സര്വാസു പൂജനം തത്ര കാരയേത് । പൂജിതേ കേശവേ ചാത്ര സര്വേ ദേവാഃ സുപൂജിതാഃ
കിഴക്കോട്ട് മദനനേ നമസ്കാരം; അഗ്നേയത്തിൽ മന്മഥനേ നമസ്കാരം; ദക്ഷിണയിൽ കന്ദർപ്പനേ നമസ്കാരം; നൈർത്യത്തിൽ അനംഗനേ നമസ്കാരം; പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഭസ്മശരീരനേ നമസ്കാരം; വായുവ്യത്തിൽ സ്മരനേ നമസ്കാരം; ഉത്തരത്തിൽ ഈശ്വരനേ നമസ്കാരം; ഈശാന്യത്തിൽ പുഷ്പബാണനേ നമസ്കാരം. എല്ലാ നാലു ദിശകളിലും അവിടെ പൂജ നടത്തണം. ഇവിടെ കേശവനെ പൂജിച്ചാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും നല്ലപോലെ പൂജിക്കപ്പെട്ടതാകും.
അക്ഷതഗംധ ധൂപദീപൈര്നൈവേദ്യൈസ്താംബൂലൈശ്ച ദമനകം പൂജയിത്വാ തു । തത്പുരുഷായ വിദ്മഹേ കാമദേവായ ധീമഹി । തന്നോഽനംഗഃ പ്രചോദയാത് । ഇതി വൈ കാമഗായത്ര്യാ അഷ്ടോത്തരശതവാരം തം ദമനകം അഭിമംത്ര്യ നമസ്കുര്യാത് । നമോസ്തു പുഷ്പബാണായ ജഗദാഹ്ലാദകാരിണേ । മന്മഥായ ജഗന്നേത്രേ രതിപ്രീതികരായ ച
അക്ഷത, സുഗന്ധം, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം, താമ്പൂലം എന്നിവകൊണ്ട് ദമന ചെടിയെ പൂജിച്ച ശേഷം, 'നാം തത്പുരുഷനായ കാമദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; അനംഗൻ ഞങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ' എന്ന കാമഗായത്രീ ശതാവൃതിയായി (ഒന്ന് നൂറ് എട്ട് പ്രാവശ്യം) ജപിച്ച്, 'പുഷ്പബാണനേ, ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; മന്മഥനേ, ലോകത്തിന്റെ കണ്ണേ, രതിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം' എന്ന് പ്രണാമം ചെയ്യണം.
തതോ ദമനകമുഷ്ടിം ഗൃഹീത്വാ തത്ര മൂലമംത്രേണ । ശ്രീശ്രീവിഷ്ണ്വാദിദേവേഭ്യോ ദമനകം നിവേദയേത് । തതോ ഗംധാദിഭിര്മഹതീപൂജാഗീതവാദ്യനൃത്യൈശ്ച മഹോത്സവഃ കാര്യഃ । ദേവാഗ്രേസ്ഥാപിതഃ കലശോദകം ദേവസ്യ പാദയോര്നിക്ഷിപ്യ ജലക്രീഡാ തസ്മിന്ദിനേ കര്ത്തവ്യാ । തതഃ സ്വഗുരും വസ്ത്രാലംകാരദ്രവിണൈഃ ശ്രദ്ധയാ പ്രപൂജയേത് । തതഃ സ്വയം വൈഷ്ണവൈര്ബംധുഭിഃ സഹ അശ്നീയാത്
ശേഷം, ഒരു കയ്യിൽ ദമന ചെടി എടുത്ത്, മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രീ, ശ്രീവിഷ്ണു, മറ്റ് ദേവന്മാർ എന്നിവർക്കു ദമന ചെടി സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ സുഗന്ധം മുതലായവകൊണ്ടും വലിയ പൂജയും, പാട്ടും വാദ്യവും നൃത്തവും ഉൾപ്പെടുന്ന മഹോത്സവവും നടത്തണം. ദേവന്മാരുടെ മുന്നിൽ കലശജലം വെച്ച്, അന്ന് ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ജലക്രീഡ നടത്തണം. ശേഷം, സ്വന്തം ഗുരുവിനെ വസ്ത്രം, അലങ്കാരം, ധനം എന്നിവകൊണ്ട് വിശ്വാസപൂർവ്വം ആദരിക്കണം. പിന്നെ വൈഷ്ണവ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.