പ്രാണിനാം ധര്മസംജ്ഞാനാം നരാണാം നീചജന്മനാമ്। ത്രീണിവര്ഷസഹസ്രാണി ത്രേതായുഗമിഹോച്യതേ
ജീവികൾക്കും, മനുഷ്യരിൽ താഴ്ന്ന ജന്മമുള്ളവർക്കും, ധർമ്മം അറിയുന്നവർക്കും, ത്രേതായുഗം മൂവായിരം വർഷം ദൈർഘ്യമാണെന്ന് ഇവിടെ പറയുന്നു.
തസ്യ താവച്ഛതീ സംധ്യാ ദ്വിഗുണാ പരികീര്തിതാ। ദ്വാഭ്യാമധര്മഃ പാദാഭ്യാം ത്രിഭിര്ധര്മോ വ്യവസ്ഥിതഃ
അത് നൂറു വർഷം സംധ്യയും, അതിന്റെ ഇരട്ടിയുള്ള കാലവും ഉണ്ട്. അധർമ്മം രണ്ട് കാലിൽ നിലനിൽക്കും, ധർമ്മം മൂന്നു കാലിൽ ഉറച്ചിരിക്കും.
യത്ര സത്യം ച സത്വം ച ക്രിയാ ധര്മോ വിധീയതേ। ത്രേതായാം വികൃതിം യാംതി വര്ണാ ലോഭേന സംയുതാഃ
ആ കാലത്ത് സത്യം, സത്യനിഷ്ഠ, നിർദ്ദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവ നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിൽ വർണ്ണങ്ങൾ ലാഭം കൊണ്ടു ദൂഷിതരാവുന്നു.
ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ വൈ കൃത്യം ക്ഷാംതിര്ദൌര്ബല്യമേവ ച। ഏഷാ ത്രേതായുഗഗതിര്വിചിത്രാ ദേവനിര്മിതാ
നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും കർത്തവ്യങ്ങൾ, ക്ഷമയും ദൗർബല്യവും അന്നുണ്ട്. ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ഈ വഴിയാണ് വ്യത്യസ്തമായത്.
ദ്വാപരം ദ്വിസഹസ്രം തു വര്ഷാണാം കുരുനന്ദന। തസ്യ താവച്ഛതീ സന്ധ്യാ ദ്വിഗുണം യുഗമുച്യതേ
കുരുവംശജാ, ദ്വാപരയുഗം രണ്ടായിരം വർഷം ദൈർഘ്യമുണ്ട്. അതിന് നൂറു വർഷം സംധ്യയും, അതിന്റെ ഇരട്ടിയുള്ള കാലവും ഉണ്ട്.
തത്രാപ്യതീവാര്ഥപരാഃ പ്രാണിനോ രജസാ ഹതാഃ। ശഠാ നൈഷ്കൃതികാഃ ക്ഷുദ്രാ ജായന്തേ കുരുനന്ദന
അവിടെ ജീവികൾ അത്യധികം സമ്പത്ത് തേടി, രാജോഗുണം കൊണ്ടു ബാധിതരായി, കപടരും അധർമ്മികളും താഴ്ന്നവരും ജനിക്കുന്നു, കുരുവംശജാ.
ദ്വാഭ്യാം ധര്മഃ സ്ഥിതഃ പദ്ഭ്യാമധര്മസ്ത്രിഭിരുത്ഥിതഃ। വിപര്യയശതൈര്ധര്മഃ ക്ഷയമേതി കലൌ യുഗേ
അവിടെ ധർമ്മം രണ്ട് കാലിൽ നിലനിൽക്കും, അധർമ്മം മൂന്നു കാലിൽ ഉയരും. അനേകം വിപരീതങ്ങളാൽ ധർമ്മം കലിയുഗത്തിൽ ക്ഷയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണ്യഭാവശ്ച്യവതേ തഥാസ്തിക്യം വിവര്ജ്യതേ। വ്രതോപവാസാസ്ത്യജ്യംതേ കലൌ വൈ യുഗപര്യയേ
ബ്രഹ്മണ്യഭാവം കുറയുന്നു, വിശ്വാസം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും കലിയുഗത്തിന്റെ അവസാനം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
തദാ വര്ഷസഹസ്രം തു വര്ഷാണാം ദ്വേ ശതേ തഥാ। യത്രാധര്മശ്ചതുഷ്പാദോ ധര്മഃ പാദപരിഗ്രഹഃ
അപ്പോൾ കലിയുഗം ആയിരം വർഷവും, അതിനോട് കൂടി ഇരുനൂറ് വർഷവും ദൈർഘ്യമുണ്ട്. അപ്പോൾ അധർമ്മം നാലു കാലിലും നിലനിൽക്കും, ധർമ്മം ഒരു ഭാഗം മാത്രം.
കാമിനസ്താപസാഃ ക്ഷുദ്രാ ജായംതേ യത്ര മാനവാഃ। ന ചാവസായികഃ കശ്ചിന്ന സാധുര്ന ച സത്യവാക്
അപ്പോൾ മനുഷ്യർ കാമപ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു, തപസ്സുകാർ താഴ്ന്നവരായി, ജനങ്ങൾ താഴ്ന്ന ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ സ്ഥിരതയുള്ളവരും സദാചാരികളും സത്യവാദികളും ആരുമില്ല.
നാസ്തികാ ബ്രാഹ്മണാ ഭക്താ ജ്ഞായംതേ തത്ര മാനവാഃ। അഹംകാരഗൃഹീതാശ്ച പ്രക്ഷീണസ്നേഹബംധനാഃ
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ നാസ്തികരായി, താഴ്ന്ന കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവരായി അറിയപ്പെടുന്നു. അവർക്കു അഹങ്കാരം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, സ്നേഹബന്ധങ്ങൾ നഷ്ടമായിരിക്കുന്നു.
വിപ്രാഃ ശൂദ്രസമാചാരാസ്സംതി സര്വേ കലൌ യുഗേ। ആശ്രമാണാം വിപര്യാസഃ കലൌ സംപ്രതി വര്തതേ
കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ശൂദ്രന്മാരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നു. ആശ്രമങ്ങളുടെ ശരിയായ ക്രമം കലിയുഗത്തിൽ മറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വര്ണാനാം ചൈവ സംദേഹോ യുഗാംതേ കുരുനംദന। ഏഷാ ദ്വാദശസാഹസ്രീ യുഗാഖ്യാ പൂര്വനിര്മിതാ
യുഗത്തിന്റെ അവസാനം, കുരുവംശജനായവനേ, വർണങ്ങളിൽ ആശങ്കയും കലഹവും ഉണ്ടാകും. പണ്ടേ തന്നെ ഈ പന്ത്രണ്ടായിരം സംഖ്യയുള്ള യുഗകഥനം രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
സഹസ്രയുഗപര്യംതം തദഹര്ബ്രാഹ്മമുച്യതേ। തതോ ഹ നിഗതേ തസ്മിന്സര്വേഷാമേവ ജീവിനാമ്
ആയിരം യുഗങ്ങൾ നീളുന്ന ഒരു ബ്രഹ്മദിവസം എന്നാണ് പറയുന്നത്. ആ സമയം അവസാനിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും—
ശരീരനിര്വൃതിം ദൃഷ്ട്വാ കാലഃ സംഹാരബുദ്ധിമാന്। ദേവതാനാം ച സര്വേഷാം ബ്രാഹ്മണാനാം മഹീപതേ
ശരീരങ്ങൾ നശിക്കുന്നതിനെ കണ്ടാൽ, കാലം സംഹാരബുദ്ധിയോടെ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും രാജാവേ, എല്ലാവരെയും അവസാനിപ്പിക്കുന്നു.
ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച യക്ഷരാക്ഷസപക്ഷിണാമ്। ഗംധര്വാണാമപ്സരസാം ഭുജംഗാനാം ച പാര്ഥിവ
ദൈത്യന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും പക്ഷികൾക്കും ഗന്ധർവ്വന്മാർക്കും അപ്സരസ്സുകൾക്കും പാമ്പുകൾക്കും രാജാവേ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
പര്വതാനാം നദീനാം ച പശൂനാം ചൈവ സത്തമ। തിര്യഗ്യോനിഗതാനാം ച ക്രിമീണാം ദംശിനാം തഥാ
പർവതങ്ങൾക്കും നദികൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ഉത്തമനായവനേ, അന്യയോനികളിൽ ജനിച്ചവർക്കും, കീടങ്ങൾക്കും കടിച്ചുപിടിക്കുന്നവർക്കും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സര്വഭൂതപതിഃ പംച ഭൂത്വാ ഭൂതാനി ഭൂതകൃത്। ജഗത്സംഹരണാര്ഥായ കുരുതേ വൈശസം മഹത്
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപൻ, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളായി, ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, ലോകം സംഹരിക്കാനായി മഹാസംഹാരം നടത്തുന്നു.
ഭൂത്വാ സൂര്യശ്ചക്ഷുഷീ ആദദാനോ ഭൂത്വാ വായുഃ പ്രാണിനാം പ്രാണിജാതമ്। ഭൂത്വാ വഹ്നിര്നിര്ദഹന്സര്വലോകാന്ഭൂത്വാ മേഘോ ഭൂയ ഉഗ്രോഽഭ്യവര്ഷത്
സൂര്യനായി ദൃഷ്ടി എടുത്തു, വായുവായി ജീവജാലങ്ങളുടെ ശ്വാസം എടുത്തു, അഗ്നിയായി എല്ലാ ലോകങ്ങളും ദഹിപ്പിച്ചു, ഭയങ്കരമായ മേഘമായി വീണ്ടും മഴ പെയ്യുന്നു.
ഭൂത്വാ നാരായണോ യോഗീ സര്വമൂര്തി വിഭാവസുഃ। ഗഭസ്തിഭിഃ പ്രദീപ്താഭിഃ സംശോഷയതി സാഗരാന്
നാരായണനായ യോഗി, എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ള പ്രകാശവാനായി, ജ്വലിക്കുന്ന കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് സമുദ്രങ്ങളെ ഉണക്കുന്നു.
തതഃ പീത്വാര്ണവാന്സര്വാന്നദീകൂപാംശ്ച സര്വതഃ। പര്വതാനാം ച സലിലം സര്വമാദായ യോഗവിത്1.39.
അതിനുശേഷം, എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും നദികളും കിണറുകളും എല്ലായിടത്തുമുള്ളവയും കുടിച്ചു, പർവതങ്ങളിലെ ജലവും യോഗവിദ്യയാൽ എടുത്തു.
ഭൂത്വാ ചൈവ സ ഹസ്താര്ചിര്മഹീം ഭിത്വാ രസാതലേ। രമതേ ജലമാദായ പിബന്രസമനുത്തമം
ശിഖകളെപ്പോലെയുള്ള കൈകളോടെ ഭൂമി തുളച്ച്, പാതാളത്തിലെത്തിയവൻ, അതിലെ ഉത്തമമായ ജലം കുടിച്ച് ആസ്വദിക്കുന്നു.
മൂര്ത്താമൂര്ത്തേ തദന്യച്ച യദസ്തി പ്രാണിഷു ധ്രുവം। തത്സര്വമരവിംദാക്ഷ ആദത്തേ പുരുഷോത്തമഃ
രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവും, ജീവികളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മറ്റെല്ലാവും, കമലനയനനായ പരമപുരുഷൻ എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
വായുശ്ച ബലവാന്ഭൂത്വാ വിധുന്വാനോഽഖിലം ജഗത്। പ്രാണാപാനം സമാസാദ്യ വായുനാ ക്രമതേ ഹരിഃ
ശക്തനായ വായുവായി, മുഴുവൻ ലോകവും ഇളക്കി, ഹരി പ്രാണവും അപാനവും പിടിച്ചു ജീവശക്തിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തതോ ദേവഗണാനാം ച സര്വേഷാം ചൈവ ദേഹിനാമ്। പംചേംദ്രിയഗുണാസ്സര്വേ ഭൂതാന്യേവ ച യാനി ച
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ദേവഗണങ്ങൾക്കും ശരീരമുള്ളവർക്കും, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾക്കും, മറ്റെല്ലാ ജീവികൾക്കും—
ഘ്രേയം ഘ്രാണം ശരീരം ച പൃഥിവീസംശ്രിതാ ഗുണാഃ। ലോകയാത്രാ ഭഗവതാ മുഹൂര്തേന വിനാശിതാ
വാസനയുടെ വസ്തുക്കൾ, മൂക്ക്, ശരീരം, ഭൂമിയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഗുണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ലോകയാത്രയോടൊപ്പം ഭഗവാൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ നശിപ്പിക്കുന്നു.
ജിഹ്വാരസശ്ച സ്നേഹശ്ച സംശ്രിതാഃ സലിലേ ഗുണാഃ। രൂപം ചക്ഷുര്വിഭാഗശ്ച നേത്ര ജ്യോതിഃ ശ്രിതാ ഗുണാഃ
നാവിന്റെ രുചിയും ഈരപ്പം, വെള്ളത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഗുണങ്ങൾ; രൂപം, കാഴ്ച, കണ്ണിലെ പ്രകാശം—അഗ്നിയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഗുണങ്ങൾ.
സ്പര്ശഃ പ്രാണശ്ച ചേഷ്ടാ ച പവനം സംശ്രിതാ ഗുണാഃ। ശബ്ദഃ ശ്രോത്രേ ച ശ്രവണം ഗഗനം സംശ്രിതാ ഗുണാഃ
സ്പർശം, ശ്വാസം, ചലനം—വായുവിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഗുണങ്ങൾ; ശബ്ദം, കേൾവി, ശ്രവണശക്തി—ആകാശത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഗുണങ്ങൾ.
മനോ ബുദ്ധിശ്ച ചിത്തം ച ക്ഷേത്രജ്ഞം ചേതി സംശ്രിതാഃ। പരേണ പരമേഷ്ഠീ ച ഹൃഷീകേശമുപാശ്രിതാഃ
മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ചിത്തം, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ—ഇവയെല്ലാം പരമത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായവ, പരമേശ്വരനായ ഹൃഷീകേശൻ ഇവയുടെ ആശ്രയമാണ്.
തതോ ഭഗവതസ്തസ്യ രശ്മിഭിഃ പരിവാരിതാഃ। വായുനാ പരിനുന്നാശ്ച ഭൂമിശാഖാമുപാശ്രിതാഃ
അതിനുശേഷം, ആ ഭഗവാന്റെ കിരണങ്ങൾ ചുറ്റികൊണ്ട്, വായു അമർത്തിയതോടെ, അവ ഭൂമിയുടെ ശാഖയിൽ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.