കഥയാമി തു തത്സര്വം യത്ര കൌതൂഹലം നൃപ। സര്വം തേ കീര്ത്തയിഷ്യാമി യേനാര്ഥീ നൃപനംദന
'നിനക്ക് കൗതുകമുള്ളതെല്ലാം ഞാൻ പറയാം രാജാവേ; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി വിവരിക്കും.'
ഭീഷ്മ ഉവാച। കഥിതം വാമനസ്യൈവ മാഹാത്മ്യം വിസ്തരേണ വൈ। പുനസ്തസ്യൈവ മാഹാത്മ്യമന്യദ്വിഷ്ണോരതോ വദ
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: 'വാമനന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വിശദമായി കേട്ടു. അതേ വിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റൊരു മഹത്വവും വീണ്ടും പറയൂ.'
പദ്മം കഥമഭൂദ്ദേവ നാഭൌ യേനാഭവജ്ജഗത്। കഥം ച വൈഷ്ണവീ സൃഷ്ടിഃ പദ്മമധ്യേഽഭവത്പുരാ
'ദേവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ പദ്മം ഉദിച്ചുവന്നു, അതിൽ നിന്നാണ് ലോകം ഉണ്ടായത്? പദ്മത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ എങ്ങനെ വൈഷ്ണവ സൃഷ്ടി ആദിയിൽ ഉണ്ടായി?'
കഥം പാദ്മേ മഹാകല്പേഽഭവത്പദ്മമയം ജഗത്। ജലാര്ണവഗതസ്യേഹ നാഭൌ ജാതം ജലാനുഗം
'പദ്മത്തിൽ മഹാകൽപ്പത്തിൽ എങ്ങനെ പദ്മരൂപമായ ലോകം ഉണ്ടായി? ജലാർണവത്തിൽ വിശ്രമിച്ചവന്റെ നാഭിയിൽ ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള പദ്മം എങ്ങനെ ജനിച്ചു?'
പ്രഭാവം പദ്മനാഭസ്യ സ്വപതഃ സാഗരാംഭസി। പുഷ്കരേ തു കഥം ജാതാ ദേവാ ൠഷിഗണാഃ പുരാ
'സാഗരത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന പദ്മനാഭന്റെ ശക്തി എന്താണ്? പദ്മത്തിൽ ദേവന്മാരും ഋഷികളും എങ്ങനെ പണ്ടു ജനിച്ചു?'
ഏതദാഖ്യാഹി നിഖിലം യോഗം യോഗവിദാം പതേ। കഥം നിര്മിതവാംസ്തത്ര ചൈതം ലോകം സനാതനമ്
'യോഗവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുടെ പ്രഭുവേ, ഇതെല്ലാം മുഴുവനും എനിക്ക് പറയൂ. അവിടെ എങ്ങനെ ഈ ശാശ്വതലോകം സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് വിശദമായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
കഥമേകാര്ണവേ ശൂന്യേ നഷ്ടേ സ്ഥാവരജംഗമേ। ഭൂഗോലകേ പ്രദഗ്ധേ തു പ്രണഷ്ടോരഗരാക്ഷസേ
ഏകമായ സമുദ്രം ശൂന്യമായപ്പോൾ, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും എല്ലാം നശിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിയോളം കത്തിപ്പോയപ്പോൾ, പാമ്പുകളും അസുരന്മാരും ഇല്ലാതായപ്പോൾ,
നഷ്ടാനലാനിലാകാശേ നഷ്ടധര്മേ മഹീതലേ। കേവലേ ഗഹ്വരീഭൂതേ മഹാഭൂതവിപര്യയേ
അഗ്നിയും വായുവും ആകാശവും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം നശിച്ചപ്പോൾ, ഇരുണ്ടതല്ലാതെ ഒന്നുമില്ലാത്തപ്പോൾ, മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം അസ്ഥിരമായപ്പോൾ,
കിം നു വിശ്വപതിഃ സാക്ഷാന്മഹാതേജാ മഹാദ്യുതിഃ। ആസ്തേ യഥാധ്യാനനിഷ്ഠോ വിധിമാസ്ഥായ യോഗവിത്
അപ്പോൾ, മഹത്തായ തേജസ്സും പ്രകാശവും ഉള്ള ലോകനാഥൻ, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായി, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി തുടരുന്നുവോ?
ശൃണ്വതഃ പരയാ ഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മന്നേതദശേഷതഃ। വക്തുമര്ഹസി ധര്മജ്ഞ യശോ നാരായണാത്മകമ്
ബ്രഹ്മണേ, ഞാൻ പരമഭക്തിയോടെ കേൾക്കുമ്പോൾ, നീ ഈ കാര്യങ്ങൾ മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരണം; നീ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനാണ്, നാരായണന്റെ മഹത്വം എന്നെ അറിയാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്.
ശ്രദ്ധിനഃ സൂപവിഷ്ടസ്യ ഭഗവന്വക്തുമര്ഹസി। പുലസ്ത്യ ഉവാച। നാരായണസ്യ യശസഃ ശ്രവണേ യാ തവ സ്പൃഹാ
വിശ്വാസത്തോടെ ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാനേ, നീ പറയണം; പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: നാരായണന്റെ മഹത്വം കേൾക്കാനുള്ള നിന്റെ ആഗ്രഹം—
സദ്വംശാന്വയപൂതസ്യ ന്യായ്യം കുരുകുലോദ്വഹ। ശൃണുഷ്വാദിപുരാണേഷു ദേവേഭ്യശ്ച യഥാ ശ്രുതി
നല്ല വംശത്തിൽ ജനിച്ച കുരുവംശജനായ നിനക്ക് ഇത് യുക്തമാണ്. ആദിപുരാണങ്ങളിലും ദേവന്മാരിൽ നിന്നുമുള്ള ശ്രുതിപോലെ നീ കേൾക്കുക.
ബ്രാഹ്മണാനാം ച വദതാം ശ്രുത്വാ വൈ സുമഹാത്മനാമ്। യഥാ ച തപസാ ദൃഷ്ട്വാ ബൃഹസ്പതി സമദ്യുതിഃ
മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെയും, തപസ്സിലൂടെ ബൃഹസ്പതി കണ്ടതുപോലെയും,
പരാശരസുതഃ ശ്രീമാന്ഗുരുര്ദ്വൈപായനോഽബ്രവീത്। തത്തേഽഹം കഥയിഷ്യാമി യഥാഭക്തി യഥാശ്രുതി
പരാശരപുത്രനായ മഹത്വമുള്ള ദ്വൈപായനമുനി പറഞ്ഞതുപോലെയും, ഞാൻ ഭക്തിയോടെ കേട്ടതുപോലെയും ഞാൻ നിനക്ക് പറയുന്നു.
യദ്വിജ്ഞാതം മയാ സമ്യഗൃഷിമാര്ഗേണ സത്തമ। കഃ സമുത്സഹതേ ജ്ഞാതും പരം നാരായണാത്മകമ്
മഹാനേ, ഋഷിമാർ വഴി ഞാൻ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയതെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നു; നാരായണന്റെ പരമാത്മാവിനെ മുഴുവൻ അറിയാൻ ആര്ക്ക് കഴിയുമെന്നു പറയൂ.
വിശ്വാവിതാരം ബ്രഹ്മായം ന വേദയതി തത്വതഃ। തത്കര്മവിശ്വദേവാ ന തദ്രഹസ്യം മഹര്ഷിഷു
ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച ബ്രഹ്മാവിനും അതിന്റെ സത്യസ്വഭാവം അറിയാൻ കഴിയില്ല; വിശ്വദേവന്മാർക്കും മഹർഷിമാരിലും ആ രഹസ്യം അറിയപ്പെടുന്നില്ല.
സ ഇജ്യസ്സര്വയജ്ഞാനാം സ തത്ത്വം തത്ത്വദര്ശിനാമ്। അധ്യാത്മമധ്യാത്മവിദാം നരകം ച വികര്മിണാമ്
സകല യജ്ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവുമാണ് അവൻ; സത്യം കാണുന്നവർക്കുള്ള സത്യമാണ്; ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവർക്കുള്ള അന്തരാത്മാവാണ്; പാപകര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കുള്ള നരകവുമാണ്.
അധിദൈവം ച തദ്ദൈവമധിദൈവതസംജ്ഞിതമ്। അധിഭൂതം ച തദ്ഭൂതം പരം ച പരമാര്ഥിനാമ്
ദേവന്മാരിൽ ദൈവസ്വഭാവമുള്ളവനും, പരമദൈവം എന്നറിയപ്പെടുന്നതും അവനാണ്; ഭൂതങ്ങളിൽ പ്രധാനമായതും, പരമാർത്ഥം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കുള്ള പരമാവതാരവുമാണ്.
സ യജ്ഞോ വേദനിര്ദിഷ്ടസ്തത്തപഃ കവയോ വിദുഃ। യഃ കര്ത്താ കാരകോ ബുദ്ധിര്യതഃ ക്ഷേത്രജ്ഞ ഏവ ച
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന യജ്ഞം അവനാണ്; കവിൾ തപസ്സായി അറിയുന്നതും അവനാണ്; ചെയ്യുന്നവനും കാരണവും ബുദ്ധിയും ക്ഷേത്രജ്ഞനും അവനാണ്.
പ്രണവഃ പുരുഷഃ ശാസ്താ ഏകശ്ചേതി വിഭാവ്യതേ। പ്രാണഃ പംചവിധശ്ചൈവ ധ്രുവമക്ഷരമേവ ച
പ്രണവം, പുരുഷൻ, ഉപദേശകൻ, ഏകത്വം—ഇവയൊക്കെയും അവനാണ്; അഞ്ചുവിധമായ പ്രാണനും, ശാശ്വതവും അക്ഷരവുമാണ്.
കാലഃ പാകശ്ച യജ്ഞശ്ച യഷ്ടാ ചാധീതമേവ ച। ഉച്യതേ വിവിധൈര്ഭാവൈഃ സ ഏവായം തു തത്പരമ്
കാലം, പാകം, യജ്ഞം, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, പഠിതമായത്—ഇവയും അവനാണ്; പല രൂപങ്ങളിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നവനും, അത്യുത്തമനും അവനാണ്.
സ ഏവ ഭഗവാന്സര്വം കരോതി ന കരോതി ച। സോസ്മിന്കാരയതേ സര്വം സ്ഥാനിനാം ച കൃതിഃ കൃതാ
അവൻ സകലവും ചെയ്യുന്നു, എന്നാലും ചെയ്യാത്തവനാണ്; അവനാൽ എല്ലാം നടക്കുന്നു, നിലനിൽക്കുന്നവരുടെ കർമ്മങ്ങൾ അവനാൽ സാധ്യമാണ്.
യജാമഹേ തമേവാദ്യം സ ഏവോത്ഥാനനിര്വൃതഃ। യോ വക്താ യച്ച വക്തവ്യം യശ്ചാഹം തദ്ബ്രവീമി തേ
ആദിമൂലമായ അവനെയാണ് നാം ആരാധിക്കുന്നത്; അവനാണ് ഉത്ഭവത്തിന്റെ കാരണവും, സംസാരിക്കുന്നവനും, പറയേണ്ടതും, ഞാൻ നിനക്ക് പറയുന്നവനും.
ശ്രൂയതേ യച്ച വൈ ശ്രാവ്യം യച്ചാന്യത്പരിജല്പിതമ്। യാ കഥായാശ്ച ശ്രുതയോ യോ ധര്മീ ധര്മതത്പരഃ
കേൾക്കുന്നതും കേൾക്കേണ്ടതും, മറ്റെല്ലാ സംസാരങ്ങളും, കഥകളുടെ ശ്രുതികളും, ധർമ്മത്തിനും അതിന്റെ ആസ്വാദകനും—all അവനാണ്.
വിശ്വം വിശ്വപതിര്യശ്ച സ തു നാരായണഃ സ്മൃതഃ। യത്സത്യം യദനൃതമാദിമധ്യഭൂതം യച്ചാംത്യം നിരവധികം ച യദ്ഭവിഷ്യമ്
സകല ലോകത്തിന്റെയും ഉടമയും, ലോകം തന്നെയും, നാരായണൻ എന്ന പേരിൽ ഓർക്കപ്പെടുന്നു. സത്യം ആയതും, അസത്യം ആയതും, ആദിയും മധ്യവും അന്ത്യവും, അളവില്ലാത്തതും വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം അവനാണ്.
യത്കിംചിച്ചരമചരം യദസ്തി ചാന്യത്സര്വം തത്പുരുഷവരഃ പ്രധാനഭൂതഃ। ചത്വാര്യ്യാഹുഃ സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തത്കൃതം യുഗമ്
ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും, മറ്റെന്തൊക്കെയുണ്ടോ അതും എല്ലാം പ്രധാനമായ പുരുഷനാണ്. നാലായിരം വർഷം ചേർന്നാൽ കൃതയുഗം ആകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
തസ്യ താവച്ഛതീ സംധ്യാ ദ്വിഗുണാ കുരുനംദന। യത്ര ധര്മശ്ചതുഷ്പാദസ്ത്വധര്മഃ പാദവിഗ്രഹഃ
അത് നൂറു വർഷം സംധ്യയും, അതിന്റെ ഇരട്ടിയുള്ള കാലവും ഉണ്ട്, കുരുവംശജാ. ആ സമയത്ത് ധർമ്മം നാലു കാലിലും നിലനിൽക്കും, അധർമ്മം ഒരു ഭാഗം മാത്രം.
സ്വധര്മനിരതാഃ ശാംതാ ജായംതേ യത്ര മാനവാഃ। വിപ്രാ സ്ഥിതാ ധര്മപരാ രാജവൃത്തിസ്ഥിതാ നൃപാഃ
ആ കാലത്ത് മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യത്തിൽ അർപ്പിതരായി, സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാർ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരും, രാജാക്കന്മാർ രാജധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരുമാണ്.
കൃഷ്യാമഭിരതാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ ശുഃശ്രൂഷവസ്തഥാ। തദാ സത്യം ച സത്വം ച ധര്മശ്ചൈവ വിവര്ധതേ
വൈശ്യർ കൃഷിയിൽ താൽപര്യമുള്ളവരും, ശൂദ്രന്മാർ സേവനത്തിൽ അർപ്പിതരുമായി ജീവിക്കുന്നു. അപ്പോൾ സത്യം, സത്യനിഷ്ഠ, ധർമ്മം എന്നിവ വളരുന്നു.
സദ്ഭിരാചരിതോ ധര്മോ യേന ലോകഃ പ്രവര്ത്തതേ। ഏതത്കൃതയുഗേ വൃത്തം സര്വേഷാമേവ പാര്ഥിവ
നല്ലവരുടെ ആചരണത്തിലൂടെ ലോകം ധർമ്മം അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു. കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും ഇങ്ങനെയാണ് പെരുമാറുന്നത്, രാജാവേ.