തപ്യമാനായ തപ്യായ ബ്രഹ്മണ്യായ ജയായ ച। വിശ്വാത്മനേ വിശ്വസൃജേ വിശ്വമാവൃത്യ തിഷ്ഠതേ
തപസ്സിൽ തിളങ്ങുന്നവനേ, തപസ്സിന് യോഗ്യനായവനേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനേ, ജയിച്ചവനേ, സർവ്വാത്മാവേ, ലോകസൃഷ്ടാവേ, സർവ്വത്തെ ആവൃതമായി നിലകൊള്ളുന്നവനേ.
നമോ നമോസ്തു ദിവ്യായ പ്രപന്നാര്തിഹരായ ച। ഭക്താനുകംപിനേ ദേവ വിശ്വതേജോ മനോഗതേ
ദിവ്യനായവനേ, ശരണം പ്രാപിച്ചവരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നവനേ, ഭക്തന്മാരോട് കരുണയുള്ള ദേവാ, സർവ്വതേജസ്സും മനസ്സിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനേ, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। ഏവം സംസ്തൂയമാനസ്തു ദേവദേവോ ഹരോ നൃപ। ഉവാച രാഘവം വാക്യം ഭക്തിനമ്രം പുരാസ്ഥിതമ്
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവദേവൻ ഹരൻ സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, രാജാവേ, ഭക്തിയോടെ മുന്നിൽ നമിച്ചിരുന്ന രാഘവനോട് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു.
രുദ്ര ഉവാച। ഭോ ഭോ രാഘവ ഭദ്രം തേ ബ്രൂഹി യത്തേ മനോഗതമ്। ഭവാന്നാരായണോ നൂനം ഗൂഢോ മാനുഷയോനിഷു
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: രാഘവാ, നിനക്ക് എല്ലാ സൗഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ! മനസ്സിൽ ഉള്ളത് പറയൂ. നീ തന്നെ നാരായണൻ ആണെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി വിശ്വസിക്കുന്നു; മനുഷ്യരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്.
അവതീര്ണോ ദേവകാര്യം കൃതം തച്ചാനഘ ത്വയാ। ഇദാനീം സ്വം വ്രജസ്ഥാനം കൃതകാര്യോസി ശത്രുഹന്
ദേവന്മാർക്കായി നീ ഭൂമിയിൽ വന്നതാണ്; പാപരഹിതനായവനേ, ആ ദൗത്യം നീ പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കുന്നു. ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഇനി നീ നിന്റെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങൂ; നിന്റെ കർമ്മം പൂർത്തിയായി.
ത്വയാ കൃതം പരം തീര്ഥം സേത്വാഖ്യം രഘുനംദന। ആഗത്യ മാനവാ രാജന്പശ്യേയുരിഹ സാഗരേ
രഘുവംശത്തിലെ ആനന്ദം, നിന്റെ കൈകൊണ്ട് 'സേതു' എന്ന ഉത്തമ തീർത്ഥം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, മനുഷ്യർ ഇവിടെ സമുദ്രത്തോടു ചേർന്ന ഈ തീർത്ഥം കാണാൻ വരും.
മഹാപാതകയുക്താ യേ തേഷാം പാപം വിലീയതേ। ബ്രഹ്മവധ്യാദിപാപാനി യാനി കഷ്ടാനി കാനിചിത്1.38.
വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തവർക്ക്, അവിടുത്തെ പാപങ്ങൾ ദഹിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള ഏറ്റവും ഭയാനകമായ പാപങ്ങൾ പോലും ഇവിടെ നശിക്കുന്നു.
ദര്ശനാദേവ നശ്യംതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ। ഗച്ഛ ത്വം വാമനം സ്ഥാപ്യ ഗംഗാതീരേ രഘൂത്തമ
അവിടെ കാണുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; ഇതിൽ കൂടുതൽ ആലോചന ആവശ്യമില്ല. രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് വാമനനെ സ്ഥാപിക്കൂ.
പൃഥിവ്യാം സര്വശഃ കൃത്വാ ഭാഗാനഷ്ടൌ പരംതപ। ശ്വേതദ്വീപം സ്വകം സ്ഥാനം വ്രജ ദേവ നമോസ്തു തേ
ഭൂമിയിൽ എട്ടു ഭാഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനേ, നീ ശ്വേതദ്വീപ് എന്ന നിന്റെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ. ദേവമേ, ഞാൻ നിനക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു.
പ്രണിപത്യ തതോ രാമസ്തീര്ഥം പ്രാപ്തശ്ച പുഷ്കരമ്। വിമാനം തു ന യാത്യൂര്ധ്വം വേഷ്ടിതം തത്തു രാഘവഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ നമസ്കരിച്ച്, പുഷ്കര തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി. എന്നാൽ ആകാശത്തിൽ ഉയരേണ്ട വിഹായസവാഹനം, രഘുവംശത്തിലെവനേ, ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ ഉയരാൻ സാധിച്ചില്ല.
കിമിദം വേഷ്ടിതം യാനം നിരാലംബേഽമ്ബരേ സ്ഥിതമ്। ഭവിതവ്യം കാരണേന പശ്യേത്യാഹ സ്മ വാനരമ്
അവൻ വാനരനോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ യാനം എന്തുകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആകാശത്തിൽ താങ്ങില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു? അതിന് ഒരു കാരണമുണ്ടാവണം; നോക്കി കാണൂ.'
സുഗ്രീവോ രാമവചനാദവതീര്യ ധരാതലേ। സ ച പശ്യതി ബ്രഹ്മാണം സുരസിദ്ധസമന്വിതമ്
രാമന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് സുഗ്രീവൻ ഭൂമിയിൽ ഇറങ്ങി, ബ്രഹ്മാവിനെ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും കൂടെ നിന്നതും കണ്ടു.
ബ്രഹ്മര്ഷിസങ്ഘസഹിതം ചതുര്വേദസമന്വിതമ്। ദൃഷ്ട്വാഽഽഗത്യാബ്രവീദ്രാമം സര്വലോകപിതാമഹഃ
ബ്രഹ്മർഷികൾക്കും നാലു വേദങ്ങൾക്കും കൂടെ നിന്ന ലോകപിതാമഹൻ, അവനെ കണ്ട ശേഷം സമീപിച്ചു; ലോകങ്ങളുടെ പിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് രാമനോട് സംസാരിച്ചു.
സഹിതോ ലോകപാലൈശ്ച വസ്വാദിത്യമരുദ്ഗണൈഃ। തം ദേവം പുഷ്പകം നൈവ ലംഘയേദ്ധി പിതാമഹമ്
ലോകപാലന്മാരും വസുക്കളും ആദിത്യർ, മരുത് ദേവന്മാർ എന്നിവരോടൊപ്പം, ആ ദൈവം — ബ്രഹ്മാവ് — വിഹായസവാഹനം കടക്കാൻ കഴിയില്ല.
അവതീര്യ തതോ രാമഃ പുഷ്പകാദ്ധേമഭൂഷിതാത്। നത്വാ വിരിംചനം ദേവം ഗായത്ര്യാ സഹ സംസ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം രാമൻ സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച പുഷ്പകവാഹനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ഗായത്രിയോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിരിഞ്ചി ദേവനോട് നമസ്കരിച്ചു.
അഷ്ടാംഗപ്രണിപാതേന പംചാംഗാലിംഗിതാവനിഃ। തുഷ്ടാവ പ്രണതോ ഭൂത്വാ ദേവദേവം വിരിംചനമ്
എട്ടു ഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ട് നമസ്കരിച്ച്, അഞ്ചു അംശങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ദേവദേവനായ വിരിഞ്ചിയെ വിനയത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
രാമ ഉവാച। നമാമി ലോകകര്താരം പ്രജാപതിസുരാര്ചിതമ്। ദേവനാഥം ലോകനാഥം പ്രജാനാഥം ജഗത്പതിമ്
രാമൻ പറഞ്ഞു: ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവിനും, പ്രജാപതിമാരും ദേവന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവനും, ദേവന്മാരുടെ നാഥനും, ലോകങ്ങളുടെ നാഥനും, പ്രജകളുടെ നാഥനും, ജഗതിന്റെ അധിപനും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നമസ്തേ ദേവദേവേശ സുരാസുരനമസ്കൃത। ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥ ഹരിപിംഗലലോചന
ദേവദേവേശനേ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നമസ്കരിക്കുന്നവനേ, ഭൂതകാലം, ഭാവികാലം, ഇപ്പോഴുള്ള കാലം എന്നിവയുടെ നാഥനേ, സിംഹത്തിന്റെ നിറമുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
ബാലസ്ത്വം വൃദ്ധരൂപീ ച മൃഗചര്മാസനാംബരഃ। താരണശ്ചാസി ദേവസ്ത്വം ത്രൈലോക്യപ്രഭുരീശ്വരഃ
നീ ബാലൻ, വൃദ്ധന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, മൃഗചർമ്മം ധരിക്കുന്നവൻ, മൃഗചർമ്മത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ, രക്ഷകനും ദേവനും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ അധിപനും, പരമാധിപനും.
ഹിരണ്യഗര്ഭഃ പദ്മഗര്ഭഃ വേദഗര്ഭഃ സ്മൃതിപ്രദഃ। മഹാസിദ്ധോ മഹാപദ്മീ മഹാദംഡീ ച മേഖലീ
നീ ഹിരണ്യഗർഭൻ, പദ്മഗർഭൻ, വേദങ്ങളുടെ ഉറവിടം, സ്മൃതിയുടെ ദാതാവ്, മഹാസിദ്ധൻ, മഹാപദ്മം ഉള്ളവൻ, മഹാദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവൻ, മേഖല ധരിക്കുന്നവൻ.
കാലശ്ച കാലരൂപീ ച നീലഗ്രീവോ വിദാംവരഃ। വേദകര്താര്ഭകോ നിത്യഃ പശൂനാം പതിരവ്യയഃ
അവൻ കാലം തന്നെയും, കാലത്തിന്റെ രൂപവുമാണ്, നീലകണ്ഠനും, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, വേദങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും, ശാശ്വത ബാലനും, എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന ജീവികളുടെ അച്യുതനായ യജമാനനുമാണ്.
ദര്ഭപാണിര്ഹംസകേതുഃ കര്താ ഹര്താ ഹരോ ഹരിഃ। ജടീ മുംഡീ ശിഖീ ദംഡീ ലഗുഡീ ച മഹായശാഃ
അവന്റെ കൈയിൽ ദർഭയും, ഹംസയെന്ന പതാകയും ഉണ്ട്; സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും ഹരനും ഹരിയും; ജടയുമുള്ളവൻ, മുണ്ടശിരസ്സും, ചൂടിയ ശിഖയും, ദണ്ഡവും വടിയും കൈവശമുള്ളവനും മഹത്വമുള്ളവനും ആകുന്നു.
ഭൂതേശ്വരഃ സുരാധ്യക്ഷഃ സര്വാത്മാ സര്വഭാവനഃ। സര്വഗഃ സര്വഹാരീ ച സ്രഷ്ടാ ച ഗുരുരവ്യയഃ
അവൻ ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനും, ദേവന്മാരുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനും, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവും, എല്ലാറ്റിനെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവനും, എല്ലാം ഏറ്റെടുക്കുന്നവനും, സ്രഷ്ടാവും, അക്ഷയ ഗുരുവുമാണ്.
കമംഡലുധരോ ദേവഃ സ്രുക്സ്രുവാദിധരസ്തഥാ। ഹവനീയോഽര്ചനീയശ്ച ഓംകാരോ ജ്യേഷ്ഠസാമഗഃ
കമണ്ഡലു കൈവശമുള്ള ദേവനും, യാഗസാധനങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവനും, ഹോമത്തിലും പൂജയിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനും, ഓം എന്ന അക്ഷരവും, ജ്യേഷ്ഠസാമഗങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ആകുന്നു.
മൃത്യുശ്ചൈവാമൃതശ്ചൈവ പാരിയാത്രശ്ച സുവ്രതഃ। ബ്രഹ്മചാരീ വ്രതധരോ ഗുഹാവാസീ സുപങ്കജഃ
അവൻ മരണമാകയും അമൃതവുമാകയും ചെയ്യുന്നു; പാരിയാത്രപർവ്വതങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവനും, ഉത്തമവ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവനും, ബ്രഹ്മചാരിയും, വ്രതധാരിയും, ഗുഹാവാസിയും, മനോഹരമായ താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ളവനും ആകുന്നു.
അമരോ ദര്ശനീയശ്ച ബാലസൂര്യനിഭസ്തഥാ। ദക്ഷിണേ വാമതശ്ചാപി പത്നീഭ്യാമുപസേവിതഃ
അവൻ അമരനും, ദർശനീയനും, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെയുള്ളവനും, വലത്തും ഇടത്തും ഭാര്യമാരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നവനും ആകുന്നു.
ഭിക്ഷുശ്ച ഭിക്ഷുരൂപശ്ച ത്രിജടീ ലബ്ധനിശ്ചയഃ। ചിത്തവൃത്തികരഃ കാമോ മധുര്മധുകരസ്തഥാ
അവൻ ഭിക്ഷുക്കളിൽ ഒരാളായി ഭിക്ഷുരൂപം ധരിക്കുകയും, മൂന്നു ജടകൾ ചൂടുകയും, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവനും, മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, കാമം തന്നെയും, മധുരനും, തേനീച്ചപോലെയും ആകുന്നു.
വാനപ്രസ്ഥോ വനഗത ആശ്രമീ പൂജിതസ്തഥാ। ജഗദ്ധാതാ ച കര്ത്താ ച പുരുഷഃ ശാശ്വതോ ധ്രുവഃ
അവൻ വനപ്രസ്ഥനും, കാട്ടിൽ പോയവനും, ആശ്രമവാസിയും, ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനും, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും സൃഷ്ടാവും, ശാശ്വതനും, അചഞ്ചലനും ആകുന്നു.
ധര്മാധ്യക്ഷോ വിരൂപാക്ഷസ്ത്രിധര്മോ ഭൂതഭാവനഃ। ത്രിവേദോ ബഹുരൂപശ്ച സൂര്യായുതസമപ്രഭഃ
അവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, വിരൂപാക്ഷൻ, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവൻ, ഭൂതങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, മൂന്നു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, അനേകം രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനും ആകുന്നു.
മോഹകോവംധകശ്ചൈവദാനവാനാംവിശേഷതഃ। ദേവദേവശ്ച പദ്മാങ്കസ്ത്രിനേത്രോഽബ്ജജടസ്തഥാ
അവൻ മോഹിപ്പിക്കുകയും ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് അസുരന്മാരെ; ദേവതകളുടെ ദേവനും, താമരയുടെ അടയാളമുള്ളവനും, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനും, താമരപോലെയുള്ള ജടയുമുള്ളവനും ആകുന്നു.