പ്രഥമേ ദിവസേ ബദ്ധോ യോജനാനി ചതുര്ദശ। ദ്വിതീയേഹനി ഷട്ത്രിംശത്തൃതീയേര്ധശതം തഥാ
ആദ്യ ദിവസം പതിനാലു യോജന ദൂരം പാലം പണിതു; രണ്ടാം ദിവസം മുപ്പത്താറ് യോജനവും, മൂന്നാം ദിവസം അമ്പത് യോജനവും.
ഇയം സാ ദൃശ്യതേ ലംകാ സ്വര്ണപ്രാകാരതോരണാ। അവരോധോ മഹാനത്ര കൃതോ വാനരസത്തമൈഃ
ഇവിടെ സ്വർണ്ണപ്രാകാരങ്ങളും ഗോപുരങ്ങളും ഉള്ള ലങ്ക കാണാം; വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഇവിടെ വലിയ ഉപരോധം നടത്തി.
അത്ര യുദ്ധം മഹദ്വൃത്തം ചൈത്രാശുക്ലചതുര്ദശി। അഷ്ടചത്വാരിംശദ്ദിനം യത്രാസൌ രാവണോ ഹതഃ
ഇവിടെ ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസത്തിൽ വലിയ യുദ്ധം നടന്നു; അവിടെ നാൽപ്പത്തിയെട്ടു ദിവസത്തിനകം രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
അത്ര പ്രഹസ്തോ നീലേന ഹതോ രാക്ഷസപുംഗവഃ। ഹനൂമതാ ച ധൂമ്രാക്ഷോ ഹ്യത്രൈവ വിനിപാതിതഃ
ഇവിടെ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഹസ്തൻ നീലന്റെ കൈയിൽ വീണു; അതുപോലെ തന്നെ, ഹനുമാനാൽ ധൂമ്രാക്ഷനും ഇവിടെ തന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
മഹോദരാതികായൌ ച സുഗ്രീവേണ മഹാത്മനാ। അത്രൈവ മേ കുംഭകര്ണോ ലക്ഷ്മണേനേംദ്രജിത്തഥാ
മഹോദരനും അതികായനും മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ ഇവിടെ തന്നെ കൊല്ലിച്ചു; ഇവിടെ തന്നെ, കുമ്ഭകർണനും ഇന്ദ്രജിത്തും ലക്ഷ്മണൻ കൊല്ലിച്ചു.
മയാ ചാത്ര ദശഗ്രീവോ ഹതോ രാക്ഷസപുംഗവഃ। അത്ര സംഭാഷിതും പ്രാപ്തോ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ തന്നെ ദശമുഖനായ രാവണനെ, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനെ, കൊല്ലിയത്; ഇവിടെ തന്നെ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവു സംസാരിക്കാൻ എത്തി.
പാര്വത്യാ സഹിതോ ദേവഃ ശൂലപാണിര്വൃഷധ്വജഃ। മഹേംദ്രാദ്യാഃ സുരഗണാഃ സഗംധര്വാസ്സ കിംനരാഃ
പാർവതിയോടൊപ്പം ശൂലധാരിയും വൃഷധ്വജനും, മഹേന്ദ്രൻമുതലായ ദേവതകളും ഗന്ധർവരും കിന്നരന്മാരുമൊക്കെ ഇവിടെ എത്തി.
പിതാ മേ ച സമായാതോ മഹാരാജസ്ത്രിവിഷ്ടപാത്। വൃതശ്ചാപ്സരസാം സംഘൈര്വിദ്യാധരഗണൈസ്തഥാ
എന്റെ അച്ഛനും ത്രിവിഷ്ടപത്തിൽ നിന്നുള്ള മഹാരാജാവും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടവും വിദ്യാധരരുടെ സംഘവും ചുറ്റിപ്പറ്റി ഇവിടെ എത്തി.
തേഷാം സമക്ഷം സര്വേഷാം ജാനകീ ശുദ്ധിമിച്ഛതാ। ഉക്താ സീതാ ഹവ്യവാഹം പ്രവിഷ്ടാ ശുദ്ധിമാഗതാ
അവരൊക്കെയുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ ശുദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച സീതയെ പറഞ്ഞു: 'നീ ഹവ്യവാഹനിൽ കടന്നതുകൊണ്ട് ശുദ്ധി പ്രാപിച്ചു'.
ലംകാധിപൈഃ സുരൈര്ദൃഷ്ടാ ഗൃഹീതാ പിതൃശാസനാത്। അഥാപ്യുക്തോഥ രാജ്ഞാഹമയോധ്യാം ഗച്ഛ പുത്രകമ്
ലങ്കയുടെ രാജാക്കന്മാരും ദേവന്മാരും കണ്ടു, പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എനിക്ക് പിടിച്ചു; പിന്നെ രാജാവായ അച്ഛൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, അയോധ്യയിലേക്ക് പോവു'.
ന മേ സ്വര്ഗോ ബഹുമതസ്ത്വയാ ഹീനസ്യ രാഘവ। താരിതോഹം ത്വയാ പുത്ര പ്രാപ്തോഽസ്മീന്ദ്രസലോകതാമ്
രാഘവാ, നീ ഇല്ലാത്ത സ്വർഗ്ഗം എനിക്ക് വിലയില്ല; നീ എന്നെ രക്ഷിച്ചു, മകനേ, നിന്റെ വഴി ഞാൻ ഇന്ദ്രന്റെ ലോകം ലഭിച്ചു.
ലക്ഷ്മണം ചാബ്രവീദ്രാജാ പുത്ര പുണ്യം ത്വയാര്ജിതമ്। ഭ്രാത്രാസമമഥോ ദിവ്യാംല്ലോകാന്പ്രാപ്സ്യസി ചോത്തമാന്
രാജാവ് ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ വലിയ പുണ്യം സമ്പാദിച്ചു; നീയും നിന്റെ സഹോദരനുപോലെ ഉത്തമമായ ദിവ്യ ലോകങ്ങൾ നേടും.
ആഹൂയ ജാനകീം രാജാ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ। ന ച മന്യുസ്ത്വയാ കാര്യോ ഭര്താരം പ്രതി സുവ്രതേ
രാജാവ് സീതയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: സുമംഗളിയായവളേ, ഭർത്താവിനോടു നീ മനസ്സിൽ കോപം വയ്ക്കരുത്.
ഖ്യാതിര്ഭവിഷ്യത്യേവാഗ്ര്യാ ഭര്തുസ്തേ ശുഭലോചനേ। ഏവം വദതി രാമേ തു പുഷ്പകേ ച വ്യവസ്ഥിതേ
ശുഭദർശിനിയായവളേ, നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ കീർത്തി എപ്പോഴും ഉന്നതമായിരിക്കും; ഇങ്ങനെ രാമൻ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
തത്ര യേ രാക്ഷസവരാസ്തേ ഗത്വാശു വിഭീഷണം। പ്രാപ്തോ രാമഃ സസുഗ്രീവശ്ചാരാ ഇത്ഥം തദാഽവദന്
അപ്പോൾ പ്രധാനമായിരുന്ന രാക്ഷസർ വേഗത്തിൽ വിഭീഷണനോടു ചെന്നു: 'രാമനും സുഗ്രീവനും എത്തിയിരിക്കുന്നു' എന്ന് അവരെ അറിയിച്ചു.
വിഭീഷണസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ രാമാഗമനമംതികേ। ചാരാംസ്താന്പൂജയാമാസ സര്വകാമധനാദിഭിഃ
രാമൻ എത്തിയെന്നു കേട്ട വിഭീഷണൻ ആ ചാരന്മാരെ എല്ലാ ഇഷ്ടസമ്പത്തുകളും കൊടുത്ത് ആദരിച്ചു.
അലംകൃത്യ പുരീം താം തു നിഷ്ക്രാന്തഃ സചിവൈഃ സഹ। ദൃഷ്ട്വാ രാമം വിമാനസ്ഥം മേരാവിവ ദിവാകരം
അവൻ നഗരത്തെ അലങ്കരിച്ച് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം പുറത്തേക്ക് പോയി; രാമനെ ആകാശവിമാനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ടു, മേരുപർവതത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ.
അഷ്ടാംഗപ്രണിപാതേന നത്വാ രാഘവമബ്രവീത്। അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ പ്രാപ്താഃ സര്വേ മനോരഥാഃ
അഷ്ടാംഗപ്രണാമം ചെയ്തു രാഘവനോട് വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു: ഇന്നാണ് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായത്, എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
യദ്ദൃഷ്ടൌ ദേവചരണൌ ജഗദ്വംദ്യാവനിംദിതൌ। കൃതഃ ശ്ലാഘ്യോസ്മ്യഹം ദേവ ശക്രാദീനാം ദിവൌകസാം
ദൈവികമായ, ലോകം വണങ്ങുന്ന, അപവാദമില്ലാത്ത നിന്റെ പാദങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടതിനാൽ, ദേവന്മാരിൽ പോലും ഞാൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യനായി, ദേവ.
ആത്മാനമധികം മന്യേ ത്രിദശേശാത്പുരംദരാത്। രാവണസ്യ ഗൃഹേ ദീപ്തേ സര്വരത്നോപശോഭിതേ
ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ പുരന്ദരനേക്കാൾ പോലും ഞാൻ എന്നെ വലിയവനായി കരുതുന്നു; രാവണന്റെ എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും ഭംഗിയുള്ള പ്രകാശമുള്ള വീട്ടിൽ ഞാൻ വസിക്കുന്നു.
ഉപവിഷ്ടേ തു കാകുത്സ്ഥേ അര്ഘം ദത്വാ വിഭീഷണഃ। ഉവാച പ്രാംജലിര്ഭൂത്വാ സുഗ്രീവം ഭരതം തഥാ
കാകുത്ഥ്സൻ ഇരുന്നപ്പോൾ വിഭീഷണൻ അർഘ്യം നൽകി, കയ്യുകൂപ്പി സുഗ്രീവനോടും ഭരതനോടും സംസാരിച്ചു.
ഇഹാഗതസ്യ രാമസ്യ യദ്ദാസ്യേ ന തദസ്തി മേ। ഇയം ച ലംകാ രാമേണ രിപും ത്രൈലോക്യകംടകമ്
ഇവിടെ വന്ന രാമനു ഞാൻ നൽകാൻ ഒന്നുമില്ല; ഈ ലങ്കയെ രാമൻ, മൂന്ന് ലോകത്തിനും ഭയമായ ശത്രുവിനെ നശിപ്പിച്ചവൻ—
ഹത്വാ തു പാപകര്മാണം ദത്താ പൂര്വം പുരീ മമ। ഇയം പുരീ ഇമേ ദാരാ അമീ പുത്രാസ്തഥാ ഹ്യഹം
പാപിയായവനെ കൊല്ലുമ്പോൾ ഈ നഗരം എനിക്കു മുമ്പ് തന്നു; ഈ നഗരം, ഈ ഭാര്യമാർ, ഈ മക്കൾ, ഞാനും—
സര്വമേതന്മയാ ദത്തം സര്വമക്ഷയമസ്തു തേ। തതഃ പ്രകൃതയഃ സര്വാ ലംകാവാസിജനാശ്ച യേ
ഇതെല്ലാം ഞാൻ നല്കുന്നു; ഇവയെല്ലാം നിനക്കു ക്ഷയിക്കാതെ ഇരിക്കട്ടെ. പിന്നെ ലങ്കയിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളും നഗരവാസികളും—
ആജഗ്മൂ രാഘവം ദ്രഷ്ടും കൌതൂഹലസമന്വിതാഃ। ഉക്തോ വിഭീഷണസ്തൈസ്തു രാമം ദര്ശയ നഃ പ്രഭോ
അവർ രാഘവനെ കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ വന്നു; അവർ വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, രാമനെ ഞങ്ങൾക്ക് കാണിക്കൂ.'
വിഭീഷണേന കഥിതാ രാഘവായ മഹാത്മനേ। തേഷാമുപായനം സര്വം ഭരതോ രാമചോദിതഃ
വിഭീഷണൻ ആ മഹാത്മാവായ രാഘവനോട് അവരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു; രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഭരതൻ അവരുടെ സമ്മാനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.
ജഗ്രാഹ വാനരേന്ദ്രശ്ച ധനരത്നൌഘസംചയം। ഏവം തത്ര ത്ര്യഹം രാമോ ഹ്യവസദ്രാക്ഷസാലയേ
വാനരരാജാവും ധനവും രത്നങ്ങളുടെ കൂമ്പാരവും ഏറ്റെടുത്തു; അങ്ങനെ രാമൻ അവിടെ രാക്ഷസരുടെ വീട്ടിൽ മൂന്നു ദിവസം താമസിച്ചു.
ചതുര്ഥേഹനി സംപ്രാപ്തേ രാമേ ചാപി സഭാസ്ഥിതേ। കേകസീ പുത്രമാഹേദം രാമം ദ്രക്ഷ്യാമി പുത്രക
നാലാം ദിവസം എത്തിയപ്പോൾ രാമൻ സഭയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ കേകസി മകനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, ഞാൻ രാമനെ കാണണം.'
ദൃഷ്ടേ തസ്മിന്മഹത്പുണ്യം പ്രാപ്യതേ മുനിസത്തമൈഃ। വിഷ്ണുരേഷ മഹാഭാഗശ്ചതുര്മൂര്തിസ്സനാതനഃ
അത് കണ്ടാൽ മഹത്തായ പുണ്യം മഹർഷിമാര്ക്ക് ലഭിക്കും; ഈ മഹാഭാഗൻ, സനാതനൻ, നാലു രൂപങ്ങളുള്ള വിഷ്ണുവാണ്.
സീതാ ലക്ഷ്മീര്മഹാഭാഗ ന ബുദ്ധാ സാഗ്രജേന തേ। പിത്രാ തേ പൂര്വമാഖ്യാതം ദേവാനാം ദിവിസംഗമേ
സീതയാണ് ലക്ഷ്മി, മഹാഭാഗേ; അവളെ നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ദേവന്മാരുടെ സംഗമത്തിൽ നിന്റെ അച്ഛൻ ഇതു മുമ്പേ പറഞ്ഞിരുന്നു.