സുശാംതാശ്ച കുലീനാശ്ച നയേ മംത്രേ ച കോവിദാഃ। താനാഹൂയ സ ധര്മാത്മാ പുഷ്പകാദവരുഹ്യ ച
അവരൊക്കെ ശാന്തരും ഉന്നത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവരും, നയത്തിലും ഉപദേശത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും ആണ്; അവരെ വിളിച്ച്, ആ ധാർമികൻ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.
ഗൃധ്രോലൂകൌ വിവദംതൌ പൃച്ഛതി സ്മ രഘൂത്തമഃ। കതി വര്ഷാണി ഭോ ഗൃധ്ര തവേദം നിലയം കൃതം
ഗൃധ്രവും ഉലൂകവും തമ്മിൽ വാദിക്കുന്നപ്പോൾ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ചോദിച്ചു: 'ഗൃധ്രാ, എത്ര വർഷങ്ങളായി ഈ സ്ഥലം നിന്റെ വാസസ്ഥലമായി?'
ഏതന്മേ കൌതുകം ബ്രൂഹി യദി ജാനാസി തത്ത്വതഃ। ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചോ ഗൃധ്രോ ബഭാഷേ രാഘവം സ്ഥിതം
'നിന്റെ അറിവിൽ സത്യം അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, ദയവായി ഈ സംശയം നീ പറഞ്ഞുതരൂ.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഗൃധ്രം അവിടെ നിന്ന രാഘവനോട് പറഞ്ഞു.
ഇയം വസുമതീ രാമ മാനുഷൈര്ബഹുബാഹുഭിഃ। ഉച്ഛ്രിതൈരാചിതാ സര്വാ തദാപ്രഭൃതി മദ്ഗൃഹം
'രാമാ, ഈ ഭൂമി ശക്തമായ ഭുജമുള്ള മനുഷ്യർ ചേർത്ത് സമ്പാദിച്ചതാണ്; അന്ന് മുതൽ ഇതാണ് എന്റെ വീട്.'
ഉലൂകസ്ത്വബ്രവീദ്രാമം പാദപൈരുപശോഭിതാ। യദൈവ പൃഥിവീ രാജംസ്തദാപ്രഭൃതി മേ ഗൃഹം
ഉലൂകൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു: 'മരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഭൂമി, രാജാവേ, ഭൂമി ഉണ്ടായ കാലം മുതൽ ഇതാണ് എന്റെ വീട്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു രാമോ വൈ സഭാസദ ഉവാചഹ। ന സാ സഭാ യത്ര ന സംതി വൃദ്ധാ വൃദ്ധാ ന തേ യേ ന വദംതി ധര്മം1.37.
ഇത് കേട്ട രാമൻ സഭയിൽ പറഞ്ഞു: 'വൃദ്ധന്മാർ ഇല്ലാത്തത് സഭയല്ല; ധർമ്മം പറയാത്തവരാണ് വൃദ്ധന്മാരല്ല.'
നാസൌ ധര്മോ യത്ര ന ചാസ്തി സത്യം ന തത്സത്യം യച്ഛലമഭ്യുപൈതി। യേ തു സഭ്യാഃ സഭാം ഗത്വാ തൂഷ്ണീം ധ്യായംത ആസതേ
സത്യമില്ലാത്തിടത്ത് ധർമ്മം ഇല്ല, വഞ്ചനയെ അംഗീകരിക്കുന്നതൊന്നും സത്യവുമല്ല. ആരെങ്കിലും സഭയിൽ ചെന്നു മൗനത്തിൽ ആലോചിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ,
യഥാപ്രാപ്തം ന ബ്രുവതേ സര്വേ തേഽനൃതവാദിനഃ। ന വക്തി ച ശ്രുതം യശ്ച കാമാത്ക്രോധാത്തഥാ ഭയാത്
അവർക്കു യോജിച്ചതുപോലെ സംസാരിക്കാതിരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും അസത്യവാദികളാണ്. ആരെങ്കിലും ആഗ്രഹം, കോപം, ഭയം എന്നിവ കാരണം കേട്ടതും പറയാതിരിക്കുമ്പോൾ,
സഹസ്രം വാരുണാഃ പാശാഃ പ്രതിമുംചംതി തം നരം। തേഷാം സംവത്സരേ പൂര്ണേ പാശ ഏകഃ പ്രമുച്യതേ
അവനു ആയിരം വരുണപാശങ്ങൾ കെട്ടപ്പെടുന്നു; ഒരു സംവത്സരം കഴിഞ്ഞാൽ അതിൽ ഒന്ന് മാത്രം അഴിയുന്നു.
തസ്മാത്സത്യം തു വക്തവ്യം ജാനതാ സത്യമംജസാ। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു സചിവാ രാമമേവാബ്രുവംസ്തദാ
അതിനാൽ സത്യം അറിയുന്നവൻ നേരായിട്ട് സത്യം പറയണം. ഇതു കേട്ടശേഷം മന്ത്രിമാർ രാമനോട് മാത്രം സംസാരിച്ചു.
ഉലൂകഃ ശോഭതേ രാജന്ന തു ഗൃധ്രോ മഹാമതേ। ത്വം പ്രമാണം മഹാരാജ രാജാ ഹി പരമാ ഗതിഃ
രാജാവേ, ഉലൂകം ശുഭമാണ്, പക്ഷേ കഴുകൻ അങ്ങനെ അല്ല. മഹാരാജാവേ, നീയാണ് സാക്ഷി; രാജാവാണ് എല്ലാവർക്കും ഏറ്റവും വലിയ ആശ്രയം.
രാജമൂലാഃ പ്രജാഃ സര്വാ രാജാ ധര്മഃ സനാതനഃ। ശാസ്താ രാജാ നൃണാം യേഷാം ന തേ ഗച്ഛംതി ദുര്ഗതിമ്
എല്ലാ പ്രജകളും രാജാവിലാണ് ആധാരം; രാജാവാണ് ശാശ്വതമായ ധർമ്മം. ആരുടെ രാജാവും നീതിമാനാണോ, അവർ ദുരിതത്തിലാവുന്നില്ല.
വൈവസ്വതേന മുക്താശ്ച ഭവംതി പുരുഷോത്തമാഃ। സചിവാനാം വചഃ ശ്രുത്വാ രാമോ വചനമബ്രവീത്
വൈവസ്വതനാൽ മോചിതരാകുന്നവർ ഉത്തമപുരുഷന്മാരാകും. മന്ത്രിമാരുടെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി പുരാണം യദുദാഹൃതം। ദ്യൌഃ സചംദ്രാര്കനക്ഷത്രാ സപര്വതമഹീദ്രുമമ്
കേൾക്കൂ, ഞാൻ പഴയ കഥ പറയാം. ആകാശം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും, പർവതങ്ങളും ഭൂമിയും മരങ്ങളും ചേർന്ന്,
സലിലാര്ണവസംമഗ്നം ത്രൈലോക്യം സചരാചരം। ഏകമേവ തദാ ഹ്യാസീത്സര്വമേകമിവാംബരം
ജലവും സമുദ്രവും ഉൾപ്പെടെ, ചലനവുമചലനവുമായ സകലഭൂതങ്ങളുമുള്ള മൂന്നു ലോകങ്ങളും അന്നപ്പോൾ ഒറ്റയൊരു ആകാശംപോലെ ഒന്നായിരിന്നു.
പുനര്ഭൂഃ സഹ ലക്ഷ്മ്യാ ച വിഷ്ണോര്ജഠരമാവിശത്। താം നിഗൃഹ്യ മഹാതേജാഃ പ്രവിശ്യ സലിലാര്ണവം
പിന്നീട് ഭൂമി ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം വിഷ്ണുവിന്റെ വയറിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു; അവളെ അടക്കികൊണ്ട് ആ മഹാതേജസ്വി ജലസമുദ്രത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സുഷ്വാപ ഹി കൃതാത്മാ സ ബഹുവര്ഷശതാന്യപി। വിഷ്ണൌ സുപ്തേ തതോ ബ്രഹ്മാ വിവേശ ജഠരം തതഃ
ആ ആത്മസംയമനം നേടിയവൻ അവിടെ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ഉറങ്ങി. വിഷ്ണു ഉറങ്ങുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അവന്റെ വയറിലേക്കു കടന്നു.
ബഹുസ്രോതം ച തം ജ്ഞാത്വാ മഹായോഗീ സമാവിശത്। നാഭ്യാം വിഷ്ണോഃ സമുദ്ഭൂതം പദ്മം ഹേമവിഭൂഷിതം
അത് അനേകം പാതകളുള്ളതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ആ മഹായോഗി അകത്തു കടന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു താമര പിറന്നു.
സ തു നിര്ഗമ്യ വൈ ബ്രഹ്മാ യോഗീ ഭൂത്വാ മഹാപ്രഭുഃ। സിസൃക്ഷുഃ പൃഥിവീം വായും പര്വതാംശ്ച മഹീരുഹാന്
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ്, മഹാസ്വാമിയും യോഗിയുമാകി, ഭൂമി, വായു, പർവതങ്ങൾ, വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു.
തദംതരാഃ പ്രജാഃ സര്വാ മാനുഷാംശ്ച സരീസൃപാന്। ജരായുജാണ്ഡജാന്സര്വാന്സസര്ജ സ മഹാതപാഃ
അതിനിടയിൽ, മനുഷ്യരും സർപ്പാദികളും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളും, ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവരും മുട്ടയിൽ ജനിച്ചവരും, ആ മഹാതപസ്വി സൃഷ്ടിച്ചു.
തസ്യ ഗാത്രസമുത്പന്നഃ കൈടഭോ മധുനാ സഹ। ദാനവൌ തൌ മഹാവീര്യൌ ഘോരൌ ലബ്ധവരൌ തദാ
അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് കൈടഭനും മധുവും ജനിച്ചു; ആ ഇരുവരും മഹാബലശാലികളും ഭയാനകരുമായിരുന്നു, അപ്പോൾ അവർ വരം നേടിയിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രജാപതിം തത്ര ക്രോധാവിഷ്ടാവുഭൌ നൃപ। വേഗേന മഹതാ ഭോക്തും സ്വയംഭുവമധാവതാം
അവിടെ പ്രജാപതിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇരുവരും ക്രോധത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി, വലിയ വേഗത്തിൽ സ്വയംഭുവനെ തിന്നാൻ ഓടി.
ദൃഷ്ട്വാ സത്വാനി സര്വാണി നിസ്സരന്തി പൃഥക്പൃഥക്। ബ്രഹ്മണാ സംസ്തുതോ വിഷ്ണുര്ഹത്വാ തൌ മധുകൈടഭൌ
എല്ലാ ജീവികളും വേർതിരിഞ്ഞ് പുറത്ത് വരുന്നത് കണ്ടു, ബ്രഹ്മാവാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട വിഷ്ണു മധുവിനെയും കൈടഭനെയും സംഹരിച്ചു.
പൃഥിവീം വര്ധയാമാസ സ്ഥിത്യര്ഥം മേദസാ തയോഃ। മേദോഗംധാ തു ധരണീ മേദിനീത്യഭിധാം ഗതാ
ഭൂമിയുടെ നിലനില്പിനായി, ആ ഇരുവരുടെയും മേദസ്സുപയോഗിച്ച് ഭൂമിയെ വളർത്തി; മേദസ്സിന്റെ ഗന്ധം കാരണം ഭൂമി 'മേദിനി' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
തസ്മാദ്ഗൃധ്രസ്ത്വസത്യോ വൈ പാപകര്മാപരാലയമ്। സ്വീയം കരോതി പാപാത്മാ ദണ്ഡനീയോ ന സംശയഃ
അതിനാൽ ഈ കഴുകൻ സത്യസന്ധൻ അല്ല, പാപകര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും ദുഷ്ടന്മാരുടെ ആശ്രയവുമാണ്. തന്റെ പാപസ്വഭാവം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ശിക്ഷിക്കപ്പെടാൻ അർഹനാണ്, സംശയമില്ല.
തതോഽശരീരിണീവാണീ അംതരിക്ഷാത്പ്രഭാഷതേ। മാ വധീ രാമ ഗൃധ്രം ത്വം പൂര്വംദഗ്ധം തപോബലാത്
അപ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം പറഞ്ഞു: 'രാമാ, നീ ഈ കഴുകനെ കൊല്ലരുത്; അവൻ മുമ്പ് തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ദഹിച്ചവനാണ്.'
പുരാ ഗൌതമ ദഗ്ധോഽയം പ്രജാനാഥോ ജനേശ്വര। ബ്രഹ്മദത്തസ്തു നാമൈഷ ശൂരഃ സത്യവ്രതഃ ശുചിഃ
പണ്ടു ഗൗതമൻ, സകലജനങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ, ഇദ്ദേഹത്തെ ദഹിപ്പിച്ചു, രാജാവേ. ഇവന്റെ പേര് ബ്രഹ്മദത്തൻ, ധൈര്യശാലിയും സത്യവ്രതനും ശുദ്ധനും ആണു.
ഗൃഹമാഗത്യ വിപ്രര്ഷേര്ഭോജനം പ്രത്യയാചത। സാഗ്രം വര്ഷശതം ചൈവ ഭുക്തവാന്നൃപസത്തമ
ഈ ബ്രഹ്മദത്തൻ ആ മഹർഷിയുടെ വീട്ടിൽ എത്തി, ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു; രാജാവേ, ഒരു നൂറ് വർഷം മുഴുവൻ അവിടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
ബ്രഹ്മദത്തസ്യ വൈ തസ്യ പാദ്യമര്ഘ്യം സ്വയം തതഃ। ആത്മനൈവാകരോത്സമ്യഗ്ഭോജനാര്ഥം മഹാദ്യുതേ
ബ്രഹ്മദത്തനു വേണ്ടി, ആ മഹാത്മാവ് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് കാലുകഴുകാനും ആദരവിനും വെള്ളം ഒരുക്കി, ഭക്ഷണത്തിനായി യോജ്യമായി ഒരുക്കി.
സമാവിശ്യ ഗൃഹം തസ്യ ആഹാരേ തു മഹാത്മനഃ। നാരീം പൂര്ണസ്തനീം ദൃഷ്ട്വാ ഹസ്തേനാഥ പരാമൃശത്
അവന്റെ വീട്ടിൽ കയറി, ആ മഹാത്മാവ് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ, പൂർണ്ണസ്തനിയായ ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടു, പിന്നെ കൈകൊണ്ട് അവളെ തൊട്ടു.