അഗസ്ത്യ ഉവാച। പുരാ കൃതയുഗേ രാജാ മനുര്ദംഡധരഃ പ്രഭുഃ। തസ്യ പുത്രോഥ നാമ്നാസീദിക്ഷ്വാകുരമിതദ്യുതിഃ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ, ദണ്ഡധാരിയായ മനു എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ, ഇക്ഷ്വാകു എന്ന പ്രശസ്തൻ, മഹത്വത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.
തം പുത്രം പൂര്വജം രാജ്യേ നിക്ഷിപ്യ ഭുവിസംമതമ്। പൃഥിവ്യാം രാജവംശാനാം ഭവ രാജേത്യുവാച ഹ
ആ മൂത്ത പുത്രനെ, ലോകം അംഗീകരിച്ചവനെ, രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, 'നീ ഭൂമിയിലെ രാജവംശങ്ങളിൽ രാജാവായിരിക്കുക' എന്നു പറഞ്ഞു.
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞാതം പിതുഃ പുത്രേണ രാഘവ। തതഃപരമസംഹൃഷ്ടഃ പുനസ്തം പ്രത്യഭാഷത
പിതാവിനോട് പുത്രൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു, രാഘവ; അതിനുശേഷം, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പിതാവ് വീണ്ടും അവനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രീതോസ്മി പരമോദാര കര്മണാ തേ ന സംശയഃ। ദംഡേന ച പ്രജാ രക്ഷ ന ച ദംഡമകാരണമ്
'നിന്റെ ഉത്തമമായ പ്രവൃത്തിയിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല; ദണ്ഡം ഉപയോഗിച്ച് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം, കാരണം ഇല്ലാതെ ശിക്ഷിക്കരുത്.'
അപരാധിഷു യോ ദംഡഃ പാത്യതേ മാനവൈരിഹ। സ ദംഡോ വിധിവന്മുക്തഃ സ്വര്ഗം നയതി പാര്ഥിവമ്
'മനുഷ്യരിൽ കുറ്റം ചെയ്തവരെ ശരിയായ വിധത്തിൽ ശിക്ഷിച്ചാൽ ആ ശിക്ഷ രാജാവിനെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു നയിക്കും.'
തസ്മാദ്ദണ്ഡേ മഹാബാഹോ യത്നവാന്ഭവ പുത്രക। ധര്മസ്തേ പരമോ ലോകേ കൃത ഏവം ഭവിഷ്യതി
അതിനാൽ, മഹാബാഹുവായ മകനേ, ശിക്ഷയിൽ ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, നിന്റെ പരമധർമ്മം ലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കും.
ഇതി തം ബഹുസംദിശ്യ മനുഃ പുത്രം സമാധിനാ। ജഗാമ ത്രിദിവം ഹൃഷ്ടോ ബ്രഹ്മലോകമനുത്തമമ്
അങ്ങനെ മനു തന്റെ മകനോട് മനസ്സോടെ പല ഉപദേശങ്ങളും നൽകി സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മലോകത്തിലെ അത്യുത്തമമായ ലോകത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
ജനയിഷ്യേ കഥം പുത്രാനിതി ചിംതാപരോഽഭവത്। കര്മഭിര്ബഹുഭിസ്തൈസ്തൈസ്സസുതൈസ്സംയുതോഽഭവത്
എങ്ങനെ മക്കളെ ജനിപ്പിക്കാമെന്ന് ആലോചനയിൽ മുഴുകി, അനേകം കര്മങ്ങൾ ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി അവന് മക്കളെ ലഭിച്ചു.
തോഷയാമാസ പുത്രൈസ്സ പിതൄന്ദേവസുതോപമൈഃ। സര്വേഷാമുത്തമസ്തേഷാം കനീയാന്രഘുനംദന
ദൈവപുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള മക്കളിലൂടെ അവൻ പിതൃകളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; ആ മക്കളിൽ ഏറ്റവും ചെറുപ്പവൻ രഘുനന്ദനനായിരുന്നു.
ശൂരശ്ച കൃതവിദ്യശ്ച ഗുരുശ്ച ജനപൂജയാ। നാമ തസ്യാഥ ദംഡേതി പിതാ ചക്രേ സ ബുദ്ധിമാന്
ശൂരനും വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ജനങ്ങളുടെ ആദരവോടെ ഗുരുവായവനും ആയിരുന്ന മകനെ, അവന്റെ ബുദ്ധിമാനായ പിതാവ് ദണ്ഡന് എന്ന പേരിൽ വിളിച്ചു.
ഭവിഷ്യദ്ദണ്ഡപതനം ശരീരേ തസ്യ വീക്ഷ്യ ച। സംപശ്യമാനസ്തം ദോഷം ഘോരം പുത്രസ്യ രാഘവ
ദണ്ഡന്റെ ശരീരത്തിന് ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വീഴ്ചയും മകന്റെ ആ ഭയങ്കരമായ ദോഷവും മനസ്സിലാക്കി, രാഘവൻ,
സ വിംധ്യനീലയോര്മധ്യേ രാജ്യമസ്യ ദദൌ പ്രഭുഃ। സ ദംഡസ്തത്ര രാജാഭൂദ്രമ്യേ പര്വതമൂര്ദ്ധനി
വിന്ദ്യനും നീലയും എന്ന രണ്ടു പർവതങ്ങൾക്കിടയിൽ അവന് രാജ്യം സമ്മാനിച്ചു; അവിടെ ദണ്ഡൻ ആ മനോഹരമായ പർവതശിഖരത്തിൽ രാജാവായി.
പുരം ചാപ്രതിമം തേന നിവേശായ തഥാ കൃതമ്। നാമ തസ്യ പുരസ്യാഥ മധുമത്തമിതി സ്വയമ്
അവൻ അവിടെ താമസിക്കാൻ അപരിമിതമായ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിച്ചു; ആ നഗരത്തിന് സ്വയം മധുമത്തം എന്ന പേരിട്ടു.
തഥാദേശേന സംപന്നഃ ശൂരോ വാസമഥാകരോത്। ഏവം രാജാ സ തദ്രാജ്യം ചകാര സപുരോഹിതഃ
ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ശക്തനായ ദണ്ഡൻ അവിടെ താമസമാരംഭിച്ചു; അങ്ങനെ അവൻ പുരോഹിതനോടൊപ്പം ആ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
പ്രഹൃഷ്ട സുപ്രജാകീര്ണം ദേവരാജോ യഥാ ദിവി। തതഃ സ ദംഡഃ കാകുത്സ്ഥ ബഹുവര്ഷഗണായുതമ്
സന്തോഷവും നല്ല മക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായ അവന്റെ രാജ്യം സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവേന്ദ്രന്റെ രാജ്യംപോലെയായിരുന്നു; അങ്ങനെ ദണ്ഡൻ, കാകുത്സ്ഥനേ,
അകാരയത്തു ധര്മാത്മാ രാജ്യം നിഹതകംടകം। അഥ കാലേ തു കസ്മിംശ്ചിദ്രാജാ ഭാര്ഗവമാശ്രമമ്
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ദണ്ഡൻ കെടുതികളില്ലാതെ രാജ്യം ഭരിച്ചു; പിന്നീട് ഒരു സമയത്ത് രാജാവ് ഭാർഗവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു.
രമണീയമുപാക്രാമച്ചൈത്രമാസേ മനോരമേ। തത്ര ഭാര്ഗവകന്യാം തു രൂപേണാപ്രതിമാം ഭുവി
സുന്ദരമായ ചൈത്രമാസത്തിൽ ആ മനോഹരമായ സ്ഥലത്ത് പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അവിടെ ഭൂമിയിൽ സൌന്ദര്യത്തിൽ തുല്യരില്ലാത്ത ഭാർഗവന്റെ മകളെ കണ്ടു.
വിചരംതീം വനോദ്ദേശേ ദംഡോഽപശ്യദനുത്തമാമ്। ഉത്തുംഗപീവരീം ശ്യാമാം ചംദ്രാഭവദനാം ശുഭാമ്
കാടിന്റെ ഭാഗത്ത് സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ അപരിമിത സുന്ദരിയായ യുവതിയെ ദണ്ഡൻ കണ്ടു; ഉയരവും കാവി നിറവും, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും ഉണ്ട്.
സുനാസാം ചാരുസര്വാംഗീം പീനോന്നതപയോധരാമ്। മധ്യേ ക്ഷാമാം ച വിസ്തീര്ണാം ദൃഷ്ട്വാ താം കുരുതേ മുദമ്
സുനാസയും മനോഹരമായ അവയവങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ഉയർന്ന പിണ്ണാക്കുകളും, നടുവിൽ സുന്ദരമായ സാവകാശവും ഉള്ള അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ദണ്ഡന് സന്തോഷം തോന്നി.
ഏകവസ്ത്രാം വനേ ചൈകാം പ്രഥമേ യൌവനേ സ്ഥിതാമ്। സ താം ദൃഷ്ട്വാത്വധര്മേണ അനംഗശരപീഡിതഃ
ഒറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ച് കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്കും, യൗവനത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്തും നിന്ന അവളെ ദണ്ഡൻ അശാസ്ത്രീയമായി കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ടു ബാധിതനായി കണ്ടു.
അഭിഗമ്യ സുവിശ്രാംതാം കന്യാം വചനമബ്രവീത്। കുതസ്ത്വമസി സുശ്രോണി കസ്യ ചാസി സുശോഭനേ
വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ആ കന്യയെ സമീപിച്ച് ദണ്ഡൻ ചോദിച്ചു: 'സുന്ദരിയായ കമരം, നീ എവിടുനിന്നാണ്? ആരുടെ മകളാണ് നീ, മനോഹരിയേ?'
പീഡതോഹമനംഗേന പൃച്ഛാമി ത്വാം സുശോഭനേ। ത്വയാ മേഽപഹൃതം ചിത്തം ദര്ശനാദേവ സുംദരി
'കാമദേവന്റെ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് പീഡിതനായി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു, മനോഹരിയേ; നീയെൻറെ മനസ്സ് കവർന്നെടുത്തു, സുന്ദരിയേ, നിന്നെ കണ്ടതുമാത്രം കൊണ്ട്.'
ഇദം തേ വദനം രമ്യം മുനീനാം ചിത്തഹാരകമ്। യദ്യഹം ന ലഭേ ഭോക്തും മൃതം മാമവധാരയ
'നിന്റെ ഈ മനോഹരമായ മുഖം മുനികൾക്കു പോലും മനസ്സാകർഷകമാണ്; നിന്നെ ഞാൻ നേടാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ മരിച്ചുപോകും എന്ന് കരുതണം.'
ത്വയാ ഹൃതാ മമ പ്രാണാ മാം ജീവയ സുലോചനേ। ദാസോസ്മി തേ വരാരോഹേ ഭക്തം മാം ഭജ ശോഭനേ
'നീ എന്റെ പ്രാണൻ കവർന്നെടുത്തു, മനോഹരനയനേ; ദയവായി എന്നെ ജീവിപ്പിക്കൂ, മനോഹരനിതംബിനിയേ. ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്; ഭക്തനായി എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ, ഭാസുരയായവളേ.'
തസ്യൈവം തു ബ്രുവാണസ്യ മദോന്മത്തസ്യ കാമിനഃ। ഭാര്ഗവീ പ്രത്യുവാചേദം വചഃ സവിനയം നൃപമ്
ആ മോഹത്തിലും അഹങ്കാരത്തിലും മദിച്ചുകൊണ്ട് രാജാവ് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഭാർഗവിയുടെ മകൾ വിനയത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഭാര്ഗവസ്യ സുതാം വിദ്ധി ശുക്രസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ। അരജാം നാമ രാജേംദ്ര ജ്യേഷ്ഠാമാശ്രമവാസിനഃ
രാജാവേ, നീ അറിയണം — ഞാൻ ഭാർഗവനായ ശുക്രന്റെ മകളാണ്, പാപരഹിതമായ പ്രവൃത്തിയുള്ളവൻ, അരജാ എന്ന പേരിൽ, ആശ്രമവാസികളിൽ ഏറ്റവും മുതിർന്നവൾ.
ശുക്രഃ പിതാ മേ രാജേംദ്ര ത്വം ച ശിഷ്യോ മഹാത്മനഃ। ധര്മതോ ഭഗിനീ ചാഹം ഭവാമി നൃപനംദന
രാജാവേ, ശുക്രൻ എന്റെ അച്ഛനാണ്, നീ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശിഷ്യനാണ്; അതിനാൽ, നീതിപ്രകാരം ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരിയാണ്, രാജകുമാരാ.
ഏവംവിധം വചോ വക്തും ന ത്വമര്ഹസി പാര്ഥിവ। അന്യേഭ്യോപി സുദുഷ്ടേഭ്യോ രക്ഷ്യാ ചാഹം സദാ ത്വയാ
രാജാവേ, ഇങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ പറയാൻ നിനക്ക് യോജിച്ചില്ല; ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇരിക്കേണ്ടവളാണ്, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നുമെങ്കിലും.
ക്രോധനോ മേ പിതാ രൌദ്രോ ഭസ്മത്വം ത്വാം സമാനയേത്। അഥവാ രാജധര്മേണാസംബംധം കുരുഷേ ബലാത്
എന്റെ അച്ഛൻ കോപമുള്ളവനും ഭയങ്കരനുമാണ്; അവൻ നിന്നെ ചാരമാക്കാൻ കഴിയും, അല്ലെങ്കിൽ രാജധർമ്മം മറികടന്ന് നീ ബലാൽക്കാരം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കും.
പിതരം യാചയസ്വ ത്വം ധര്മദൃഷ്ടേന കര്മണാ। വരയസ്വ നൃപശ്രേഷ്ഠ പിതരം മേ മഹാദ്യുതിമ്
നീ നീതിയോടുകൂടിയ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ എന്റെ അച്ഛനോടു അപേക്ഷിക്കണം; മഹത്വമുള്ള എന്റെ അച്ഛനെ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ വേണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കണം.