ദൃഷ്ട്വാ പ്രീതിസമായുക്തോ ഭൂയശ്ചേദം വ്യചിംതയത്। നേദൃശാനി ച രത്നാനി മയാ ദൃഷ്ടാനി കാനിചിത്
അത് കണ്ട രാമൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു, വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു: 'ഇത്തരം രത്നങ്ങൾ ഞാൻ എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ല.'
ഉപശോഭാനി ബദ്ധാനി പൃഥ്വീമൂല്യസമാനി ച। വിഭീഷണസ്യ ലംകായാം ന ദൃഷ്ടാനി മയാ പുരാ
ഇത്ര മനോഹരമായി ഘടിപ്പിച്ച, ഭൂമിയുടെ മൂല്യത്തോട് തുല്യമായ ഈ രത്നങ്ങൾ, വിഭീഷണന്റെ ലങ്കയിലും ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല.
ഇതി സംചിത്യ മനസാ രാഘവസ്തമൃഷിം പുനഃ। ആഗമം തസ്യ ദിവ്യസ്യ പ്രഷ്ടും സമുപചക്രമേ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച രാഘവൻ, ആ ദിവ്യാഭരണത്തിന്റെ ഉത്ഭവം അറിയാൻ വീണ്ടും ആ മുനിയെ സമീപിച്ചു.
അത്യദ്ഭുതമിദം ബ്രഹ്മന്ന പ്രാപ്യം ച മഹീക്ഷിതാമ്। കഥം ഭഗവതാ പ്രാപ്തം കുതോ വാ കേന നിര്മിതമ്
'ബ്രാഹ്മണനേ, ഇത്ര അത്ഭുതകരമായും രാജാക്കന്മാർക്ക് ലഭിക്കാനാകാത്തതുമായ ഈ ഭരണം ഭഗവാൻ എങ്ങനെ നേടി? എവിടെ നിന്നാണ് ഇത് ലഭിച്ചത്? ആരാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്?'
കുതൂഹലവശാച്ചൈവ പൃച്ഛാമി ത്വാം മഹാമതേ। കരതലേസ്ഥിതേ രത്നേ കരമധ്യം പ്രകാശതേ
'കുതൂഹലത്താൽ ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, മഹാത്മാവേ; കൈയിലിരിക്കുന്ന ഈ രത്നം നടുവിൽ വെളിച്ചം പകർന്നു തിളങ്ങുന്നു.'
അധമം തദ്വിജാനീയാത്സര്വശാസ്ത്രേഷു ഗര്ഹിതമ്। ദിശഃ പ്രകാശയേദ്യത്തന്മധ്യമം മുനിസത്തമ
'എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നത് ഏറ്റവും താഴ്ന്നതാണെന്ന് അറിയണം, മഹാമുനിവരേ; ദിശകളിലേക്ക് പ്രകാശിക്കുന്നതിനെ നടുവിടം എന്ന് പറയുന്നു.'
ഊര്ധ്വഗം ത്രിശിഖം യത്സ്യാദുത്തമം തദുദാഹൃതമ്। ഏതാന്യുത്തമജാതീനി ഋഷിഭിഃ കീര്തിതാനി തു
'മുകളിൽ മൂന്ന് കിരണങ്ങളായി ഉയരുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു; ഈ ഉത്തമജാതികൾ മഹർഷിമാർ പ്രശംസിച്ചവയാണ്.'
ആശ്ചര്യാണാം ബഹൂനാം ഹി ദിവ്യാനാം ഭഗവാന്നിധിഃ। ഏവം വദതി കാകുത്സ്ഥേ മുനിര്വാക്യമഥാബ്രവീത്
അനവധി അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യനിധികൾക്ക് ഭഗവാൻ തന്നെയാണ് ആധാരം; ഇങ്ങനെ കാകുത്ഥസൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മുനി ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച। ശൃണു രാമ പുരാവൃത്തം പുരാ ത്രേതായുഗേ മഹത്। ദ്വാപരേ സമനുപ്രാപ്തേ വനേ യദ്ദൃഷ്ടവാനഹമ്
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: 'രാമാ, നീ കേൾക്കണം, പുരാതനകാലത്ത് വലിയ ത്രേതായുഗത്തിൽ സംഭവിച്ച ഒരു സംഭവം, ദ്വാപരയുഗം അടുത്തപ്പോൾ വനത്തിൽ ഞാൻ കണ്ടത്.'
ആശ്ചര്യം സുമഹാബാഹോ നിബോധ രഘുനംദന। പുരാ ത്രേതായുഗേ ഹ്യാസീദരണ്യം ബഹുവിസ്തരമ്
'രഘുകുലത്തിൽ ജനിച്ച മഹാബാഹുവേ, നീ കേൾക്കണം; ത്രേതായുഗത്തിൽ വളരെ വലിയ ഒരു വനമുണ്ടായിരുന്നു.'
സമംതാദ്യോജനശതം മൃഗവ്യാഘ്രവിവര്ജിതമ്। തസ്മിന്നിഷ്പുരുഷേഽരണ്യേ ചികീര്ഷുസ്തപ ഉത്തമമ്
'നൂറു യോജന നീളത്തിൽ ചുറ്റും, മൃഗങ്ങളോ പുലികളോ ഇല്ലാത്ത ഒരു വനമായിരുന്നു അത്; ആ മനുഷ്യരില്ലാത്ത വനത്തിൽ ഞാൻ ഉത്തമമായ തപസ്സു ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.'
അഹമാക്രമിതും സൌമ്യ തദരണ്യമുപാഗതഃ। തസ്യാരണ്യസ്യ മധ്യം തു യുക്തം മൂലഫലൈഃ സദാ
'സൗമ്യനേ, ആ വനത്തിലേക്ക് ഞാൻ കടന്നുപോയി, അതിന്റെ നടുവ് എപ്പോഴും കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.'
ശാകൈര്ബഹുവിധാകാരൈര്നാനാരൂപൈഃ സുകാനനൈഃ। തസ്യാരണ്യസ്യ മധ്യേ തു പംചയോജനമായതമ്
'പലതരത്തിലുള്ള ഇലക്കറികളും, വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും; ആ വനത്തിന്റെ നടുവിൽ അഞ്ചു യോജന നീളമുള്ള ഒരു പ്രദേശം ഉണ്ടായിരുന്നു.'
ഹംസകാരംഡവാകീര്ണം ചക്രവാകോപശോഭിതമ്। തത്രാശ്ചര്യം മയാ ദൃഷ്ടം സരഃ പരമശോഭിതമ്
'ഹംസകളും കറണ്ടകളും നിറഞ്ഞ, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ അലങ്കരിച്ച, അത്ഭുതകരമായ ഒരു മനോഹരമായ തടാകം അവിടെ ഞാൻ കണ്ടു.'
വിസാരികച്ഛപാകീര്ണം ബകപംക്തിഗണൈര്യുതമ്। സമീപേ തസ്യ സരസസ്തപസ്തപ്തും ഗതഃ പുരാ
ഒരു കാലത്ത്, ആ തടാകത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് ഞാൻ പോയി. അപ്പോൾ അതു കപ്പകളാലും ആമകളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നതും, വലതീരത്ത് ബകപക്ഷികൾ നിരയാക്കി നിൽക്കുന്നതും കണ്ടു. അവിടെ ഞാൻ തപസ്സിന് ഇരുന്നു.
ദേശം പുണ്യമുപേത്യൈവം സര്വഹിംസാവിവര്ജിതമ്। തത്രാഹമവസം രാത്രിം നൈദാഘീം പുരുഷര്ഷഭ
അങ്ങിനെ ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ എത്തി, എല്ലായ്പ്പോഴും ഹിംസയില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത്, ആ വേനൽക്കാല രാത്രിയിൽ ഞാൻ അവിടെ താമസിച്ചു, മഹാനായവനേ.
പ്രഭാതേ പുരുത്ഥായ സരസ്തദുപചക്രമേ। അഥാപശ്യം ശവമഹമസ്പൃഷ്ടജരസം ക്വചിത്
രാവിലെ ഉണർന്ന്, ആ തടാകത്തിങ്കൽ ഞാൻ അടുത്തു. അപ്പോൾ, ഒരു ഭാഗത്ത്, ചീന്തിപ്പോകാതെ കിടക്കുന്ന ഒരു ശവം ഞാൻ കണ്ടു.
തിഷ്ഠംതം പരയാ ലക്ഷ്മ്യാ സരസോ നാതിദൂരതഃ। തദര്ഥം ചിംതയാനോഹം മുഹൂര്തമിവ രാഘവ
തടാകത്തിന് അത്ര ദൂരമല്ലാതെ, അതിശയകരമായ സൗന്ദര്യത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ആ ശവത്തെ നോക്കി, അതിന്റെ അർത്ഥം ഞാൻ കുറേ നേരം ആലോചിച്ചു, രാഘവ.
അസ്യ തീരേ ന വൈ പ്രാണീ കോ വാപ്യേഷ സുരര്ഷഭഃ। മുനിര്വാ പാര്ഥിവോ വാപി ക്വ മുനിഃ പാര്ഥിവോപി വാ
ഈ തീരത്ത് ജീവൻ ഉള്ള ആരും ഇല്ലല്ലോ; ഇതാര് ആയിരിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ? ഒരു മുനിയോ രാജാവോ ആകുമോ? എവിടെയാണ് ആ മুনি, രാജാവോ?
അഥവാ പാര്ഥിവസുതസ്തസ്യൈവം സംഭവഃ കൃതഃ। അതീതേഹനി രാത്രൌ വാ പ്രാതര്വാപി മൃതോ യദി
അല്ലെങ്കിൽ, അവൻ ഒരു രാജകുമാരനാകാം; അങ്ങനെ എന്തോ സംഭവിച്ചിരിക്കാം. കഴിഞ്ഞ രാത്രി അല്ലെങ്കിൽ ഈ രാവിലെ മരിച്ചിരിക്കാം.
അവശ്യം തു മയാ ജ്ഞേയാ സരസോസ്യ വിനിഷ്ക്രിയാ। യാവദേവം സ്ഥിതശ്ചാഹം ചിംതയാനോ രഘൂത്തമ
എന്തായാലും, ഈ തടാകത്തിന്റെ രഹസ്യം ഞാൻ അറിയേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ ഞാൻ നില്ക്കുമ്പോൾ, ഈ ചിന്തകളിൽ മുഴുകിയിരിക്കെ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ—
അഥാപശ്യം മൂഹൂര്താത്തു ദിവ്യമദ്ഭുതദര്ശനമ്। വിമാനം പരമോദാരം ഹംസയുക്തം മനോജവമ്
അപ്പോൾ കുറേ നേരത്തിന് ശേഷം, അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് ഞാൻ കണ്ടത്: മനസ്സുപോലെ വേഗത്തിൽ പറക്കുന്ന, ഹംസകളാൽ കെട്ടിയ ഒരു മനോഹരമായ വിചിത്രവിമാനം.
പുരസ്തത്ര സഹസ്രം തു വിമാനേപ്സരസാം നൃപ। ഗംധര്വാശ്ചൈവ തത്സംഖ്യാ രമയംതി വരം നരമ്
അതിന്റെ മുന്നിൽ, രാജാവേ, ആയിരം അപ്സരസ്സുകൾ ആ വിചിത്രവിമാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; അത്രയും ഗന്ധർവന്മാരും ആ മഹാനായ പുരുഷനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഗായംതി ദിവ്യഗേയാനി വാദയംതി തഥാ പരേ। അഥാപശ്യം നരം തസ്മാദ്വിമാനാദവരോഹിതമ്
അവർ ദിവ്യഗാനങ്ങൾ പാടുകയും, മറ്റുള്ളവർ വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ ആ വിമാനം വിട്ട് ഒരു മനുഷ്യൻ ഇറങ്ങുന്നതും ഞാൻ കണ്ടു.
ശവമാംസം ഭക്ഷയന്തം ച സ്നാത്വാ രഘുകുലോദ്വഹ। തതോ ഭുക്ത്വാ യഥാകാമം സ മാംസം ബഹുപീവരമ്
അവൻ ആ ശവത്തിന്റെ മാംസം ഭക്ഷിച്ചു, പിന്നെ കുളിച്ച്, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, തന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് ആ ധാരാളം കൊഴുപ്പുള്ള മാംസം തൃപ്തിയായി കഴിച്ചു.
അവതീര്യ സരഃ ശീഘ്രമാരുരോഹ ദിവം പുനഃ। തമഹം ദേവസംകാശം ശ്രിയാ പരമയാന്വിതമ്
അവൻ വേഗത്തിൽ തടാകത്തിൽ ഇറങ്ങി, പിന്നെ വീണ്ടും ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. ദൈവസദൃശനും അത്യുത്തമമായ തേജസ്സോടെ അവനെ ഞാൻ കണ്ടു.
ഭോ ഭോ സ്വര്ഗിന്മഹാഭാഗ പൃച്ഛാമി ത്വാം കഥം ത്വിദമ്। ജുഗുപ്സിതസ്തവാഹാരോ ഗതിശ്ചേയം തവോത്തമാ
'ദൈവലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹാഭാഗവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു: നിന്റെ ഭക്ഷണം ഇങ്ങനെയൊരു വെറുപ്പുള്ളതാണെങ്കിലും, നിന്റെ ഗതിയിങ്ങനെയൊരു ഉന്നതമായതെങ്ങനെ?'
യദി ഗുഹ്യം ന ചൈതത്തേ കഥയ ത്വദ്യ മേ ഭവാന്। കാമതഃ ശ്രോതുമിച്ഛാമി കിമേതത്പരമം വചഃ
'ഇത് രഹസ്യമല്ലെങ്കിൽ, ദയവായി ഇന്നേയ്ക്ക് എന്നോട് പറയണം. ഞാൻ മനസ്സിൽ നിന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഈ പരമമായ കാര്യം എന്താണെന്ന്.'
കോ ഭവാന്വദ സംദേഹമാഹാരശ്ച വിഗര്ഹിതഃ। ത്വയേദം ഭുജ്യതേ സൌമ്യ കിമര്ഥം ക്വ ച വര്തസേ
'നീ ആരാണ്? എന്റെ സംശയം നീക്കിക്കൊടുക്കണം. സ്നേഹമുള്ളവനേ, ഇങ്ങനെയൊരു നിന്ദ്യമായ ആഹാരം നീ എന്തിനാണ് കഴിക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ്, നീ എവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്?'
കസ്യായമൈശ്വരോഭാവഃ ശവത്വേന വിനിര്മിതഃ। ആഹാരം ച കഥം നിംദ്യം ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ
'ഈ ദൈവികാവസ്ഥ ആരുടേതാണ്, ശവരൂപത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്? നിന്റെ ആഹാരം ഇങ്ങനെയൊരു അപമാനകരമായതാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഇതിന്റെ സത്യം ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'